Etiketten en ruimte in de gedeelde koelkast | Leer deens in het Nederlands

Danish lesson set in a contemporary Copenhagen everyday setting: In a shared space, two adults talk about labeling food and using shelf space in a shared fridge..

NL → DA / Niveau: A1

Over deze les

Met Etiketten en ruimte in de gedeelde koelkast oefen je gespreksuitdrukkingen, uitspraak, woordenschat, grammatica en quizzen in het deens.

Dialoog

A

Må jeg bruge det fælles køleskab?

mo jai broe-uh de fel-uhs keu-luh-sgèp? Kan ik de gedeelde koelkast gebruiken?
B

Sæt et mærke på din mad, før du sætter den ind.

sèt eth mèa-guh po dien mèth, feur doe sèd-uh den en. Zet een label op je eten voordat je het erin zet.
A

Hvor kan jeg finde et mærke?

voh ken jai fen-uh eth mèa-guh? Waar kan ik een label vinden?
B

Der er etiketter ved siden af køleskabet.

dèa èa e-tie-ged-uh ve sie-en èw keu-luh-sgè-buh. Er liggen labels naast de koelkast.
A

Er der plads nok derinde?

èa dèa plès nok dèa-en-uh? Is er binnen genoeg ruimte?
B

Brug den øverste hylde; der er plads på den.

broe den eu-vuh-stuh hü-luh; dèa èa plès po den. Gebruik de bovenste plank; daar is ruimte.
A

Jeg tager min mad ud senere.

jai tè-uh mien mèth oe-th see-nuh. Ik haal mijn eten er later uit.
B

Så er der plads til andre mennesker.

so èa dèa plès tel an-ruh men-skuh. Zo blijft er ruimte vrij voor andere mensen.

Woord voor woord

Må Må betekent hier dat de spreker toestemming vraagt: mag ik. Het staat vooraan in de vraag vóór de persoon en de handeling. Je gebruikt Må jeg om beleefd te vragen of iets is toegestaan.
jeg Jeg betekent hier ik, de persoon die toestemming vraagt. Het verwijst naar de spreker in Må jeg bruge det fælles køleskab? Je gebruikt jeg wanneer je over jezelf spreekt.
bruge Bruge betekent hier gebruiken. Het volgt op Må en benoemt de handeling waarvoor toestemming wordt gevraagd. Een betrouwbaar patroon is bruge gevolgd door het voorwerp dat je gebruikt.
det Det betekent hier het in det fælles køleskab. Het maakt de verwijzing naar køleskab bepaald en past bij dit onzijdige zelfstandig naamwoord. Je gebruikt det vóór een onzijdig zelfstandig naamwoord wanneer je naar iets specifieks verwijst.
fælles Fælles betekent hier gedeeld of gemeenschappelijk en beschrijft køleskab. In det fælles køleskab gaat het om een koelkast die meerdere mensen gebruiken. Een bruikbaar patroon is fælles vóór een zelfstandig naamwoord.
køleskab Køleskab betekent hier koelkast, het voorwerp dat de spreker wil gebruiken. In det fælles køleskab staat het als het centrale zelfstandig naamwoord van de woordgroep. Je gebruikt køleskab wanneer je over een koelkast spreekt.
Sæt Sæt betekent hier zet of plaats en geeft een directe instructie. In Sæt et mærke på din mad wordt gevraagd om een label op het eten te plaatsen. Een bruikbaar patroon is Sæt een voorwerp op iets.
et Et betekent hier een en verwijst naar één niet nader bepaald mærke. Het staat vóór mærke omdat dat zelfstandig naamwoord bij et hoort. Je gebruikt et vóór een onzijdig zelfstandig naamwoord wanneer je één exemplaar bedoelt.
mærke Mærke betekent hier label of merkteken: iets dat op het eten wordt geplaatst. In et mærke gaat het om één label. Je kunt mærke gebruiken voor een teken of label waarmee iets herkenbaar wordt gemaakt.
på På betekent hier op en geeft aan waar het label wordt geplaatst. In Sæt et mærke på din mad verbindt het de handeling met het oppervlak of voorwerp waarop iets komt. Een betrouwbaar patroon is iets plaatsen på iets anders.
din Din betekent hier jouw en geeft aan dat het eten van de aangesprokene is. Het staat vóór mad in din mad. Je gebruikt din vóór een zelfstandig naamwoord om bezit of verbondenheid met de aangesprokene aan te geven.
mad Mad betekent hier eten, het voedsel dat gelabeld moet worden. In din mad verwijst het naar het eten van de aangesprokene. Je gebruikt mad wanneer je over voedsel in algemene zin spreekt.
før Før betekent hier voordat en introduceert een handeling die eerder moet plaatsvinden. In før du sætter den ind moet het labelen gebeuren voordat het eten naar binnen wordt gezet. Een bruikbaar patroon is før gevolgd door een volledige bijzin.
du Du betekent hier jij of je, de persoon die het eten in de koelkast zet. Het is het onderwerp van du sætter den ind. Je gebruikt du wanneer je rechtstreeks tegen één persoon spreekt.
sætter Sætter betekent hier zet of plaatst in du sætter den ind. Het beschrijft de handeling waarbij de aangesprokene het eten naar binnen brengt; ind voegt de richting naar binnen toe. Een bruikbaar patroon is sætter iets ind.
den Den betekent hier het of dat en verwijst terug naar mad. In du sætter den ind is den het voorwerp dat naar binnen wordt gezet. Je gebruikt den om naar een eerder genoemd enkelvoudig voorwerp te verwijzen.
ind Ind betekent hier naar binnen of erin en geeft de richting van het plaatsen aan. In sætter den ind beweegt het eerder genoemde eten naar de binnenkant van de koelkast. Je gebruikt ind bij een handeling die iets naar binnen brengt.
Hvor Hvor betekent hier waar en vraagt naar een plaats. In Hvor kan jeg finde et mærke? vraagt de spreker op welke locatie een label te vinden is. Je gebruikt Hvor om naar een locatie te vragen.
kan Kan betekent hier kan of kan ik, in de betekenis van de mogelijkheid hebben om iets te doen. In Hvor kan jeg finde et mærke? leidt het de vraag naar de mogelijkheid om een label te vinden in. Een bruikbaar patroon is kan jeg gevolgd door een handeling.
finde Finde betekent hier vinden. Het benoemt wat de spreker met betrekking tot et mærke wil doen en volgt op kan. Je gebruikt finde met het voorwerp dat je probeert te lokaliseren.
Der Der introduceert hier het bestaan of de aanwezigheid van iets in Der er etiketter ved siden af køleskabet. Het heeft geen zelfstandige plaatsaanduidende betekenis in deze zin. Een veelgebruikt patroon is Der er gevolgd door wat aanwezig is.
er Er betekent hier zijn of bevinden zich. In Der er etiketter zegt het dat er labels aanwezig zijn. Je gebruikt er vaak samen met Der er om het bestaan of de aanwezigheid van iets te melden.
etiketter Etiketter betekent hier labels, de voorwerpen die naast de koelkast liggen of beschikbaar zijn. De vorm verwijst in deze zin naar meerdere labels. Je kunt etiketter gebruiken wanneer je meerdere labels benoemt.
ved siden af Ved siden af betekent hier naast of naast de koelkast en beschrijft de locatie van de etiketter. De delen dragen samen de betekenis: ved verwijst naar een positie bij, siden naar de zijkant en af naar de relatie met iets; samen vormen ze de vaste uitdrukking ved siden af. Een bruikbaar patroon is ved siden af gevolgd door een plaats of voorwerp.
køleskabet Køleskabet betekent hier de koelkast. De uitgang -et maakt køleskab bepaald, omdat het om de specifieke koelkast in de gedeelde ruimte gaat. In ved siden af køleskabet verwijst het naar het herkenbare voorwerp waar de labels naast liggen.
plads Plads betekent hier beschikbare ruimte of plaats. In plads nok gaat het om voldoende ruimte in de koelkast, en in der er plads på den om ruimte op de plank. Je gebruikt plads wanneer je bespreekt of ergens ruimte beschikbaar is.
nok Nok betekent hier genoeg en geeft aan dat de hoeveelheid plads voldoende is. In plads nok staat het na het zelfstandig naamwoord en vormt het de betekenis genoeg ruimte. Een bruikbaar patroon is een hoeveelheid of zelfstandig naamwoord gevolgd door nok.
derinde Derinde betekent hier daarbinnen of erin. Het verwijst naar de binnenkant van de koelkast, die in de situatie al bekend is. Je gebruikt derinde om naar een eerder genoemde of zichtbare binnenruimte te verwijzen.
Brug Brug betekent hier gebruik en geeft een directe instructie. In Brug den øverste hylde wordt de aangesprokene opgedragen de bovenste plank te gebruiken. Een bruikbaar patroon is Brug gevolgd door het voorwerp dat iemand moet gebruiken.
øverste Øverste betekent hier bovenste of helemaal bovenaan en beschrijft de positie van de hylde. In den øverste hylde wordt zo één specifieke plank aangewezen. Een bruikbaar patroon is den øverste gevolgd door een zelfstandig naamwoord.
hylde Hylde betekent hier plank, meer bepaald de plank die in de koelkast gebruikt kan worden. In den øverste hylde verwijst het naar de bovenste plank. Je gebruikt hylde wanneer je een plank of legvlak benoemt.
tager Tager betekent hier neemt of haalt en beschrijft wat de spreker met zijn eten zal doen. In tager min mad ud geeft ud aan dat het eten naar buiten wordt gehaald. Een bruikbaar patroon is tager een voorwerp ud.
min Min betekent hier mijn en geeft aan dat mad van de spreker is. In min mad staat het vóór het zelfstandig naamwoord dat het bezit aanduidt. Je gebruikt min vóór een zelfstandig naamwoord om naar iets van jezelf te verwijzen.
ud Ud betekent hier naar buiten of eruit. In tager min mad ud geeft het aan dat het eten uit de koelkast wordt gehaald. Je gebruikt ud bij een handeling die iets naar buiten brengt.
senere Senere betekent hier later en geeft aan wanneer de spreker het eten eruit haalt. Het verwijst naar een moment na het huidige gesprek zonder een precieze tijd te noemen. Je gebruikt senere om een handeling naar een later moment te verplaatsen.
Så Så betekent hier zo of daardoor en verbindt de handeling uit de vorige zin met het gevolg. In Så er der plads til andre mennesker leidt het weghalen van het eten tot beschikbare ruimte voor anderen. Je gebruikt Så aan het begin van een zin om een gevolg of conclusie aan te kondigen.
til Til betekent hier voor en geeft aan voor wie de beschikbare ruimte bedoeld is. In plads til andre mennesker maakt het duidelijk dat andere mensen die ruimte kunnen gebruiken. Een bruikbaar patroon is plads til gevolgd door een persoon of groep.
andre Andre betekent hier andere en verwijst naar mensen naast de spreker en de aangesprokene. In andre mennesker beschrijft het welke mensen de vrijgekomen ruimte kunnen gebruiken. Je gebruikt andre vóór een meervoudig zelfstandig naamwoord om andere personen of zaken aan te duiden.
mennesker Mennesker betekent hier mensen, namelijk de andere gebruikers van de gedeelde koelkast. In andre mennesker verwijst het naar personen die niet de spreker of aangesprokene zijn. Je gebruikt mennesker wanneer je mensen als groep benoemt.

Grammatica

før + sætning

Jeg sætter mad ind, før andre mennesker bruger køleskab.

jai sèd-uh mèth en, feur an-ruh men-skuh broe-uh keu-luh-sgab.

Ik zet eten erin voordat andere mensen de koelkast gebruiken.

Na før volgt een volledige bijzin met onderwerp en werkwoord. De komma staat vóór de bijzin.

verb + ind/ud

Jeg tager mad ud.

jai tè-uh mèth oe-th.

Ik haal eten eruit.

Ind en ud staan vaak na het werkwoord en geven een richting aan: naar binnen of naar buiten.

Deens woordenschat

bruge werkwoord
broe-uh gebruiken

Må jeg bruge det fælles køleskab?

finde werkwoord
fen-uh vinden
fælles bijvoeglijk naamwoord
fel-uhs gedeeld / gemeenschappelijk

det fælles køleskab

før voegwoord
feur voordat

før du sætter den ind

hvor bijwoord
voh waar

Hvor kan jeg finde et mærke?

ind bijwoord
en naar binnen / erin

sætter den ind

jeg voornaamwoord
jai ik
køleskab zelfstandig naamwoord
keu-luh-sgèp koelkast
Geslacht
neuter
mad zelfstandig naamwoord
mèth eten / voedsel
Geslacht
common
mærke zelfstandig naamwoord
mèa-guh label / etiket
Geslacht
neuter
sæt werkwoord
sèt zet

Sæt et mærke på din mad

sætter werkwoord
sèd-uh zet

Quiz

Woordvolgorde

Zet de woorden in de juiste volgorde.

Kan ik de gedeelde koelkast gebruiken?

Antwoord tonenMå jeg bruge det fælles køleskab?

Waar kan ik een label vinden?

Antwoord tonenHvor kan jeg finde et mærke?

Is er binnen genoeg ruimte?

Antwoord tonenEr der plads nok derinde?

Spelling

Tik op de letters om het woord te spellen.

label / etiket

Antwoord tonenmærke

gebruiken

Antwoord tonenbruge

koelkast

Antwoord tonenkøleskab

gedeeld / gemeenschappelijk

Antwoord tonenfælles