Kleine spullen lenen | Leer deens in het Nederlands

Over deze les

Met Kleine spullen lenen oefen je gespreksuitdrukkingen, uitspraak, woordenschat, grammatica en quizzen in het deens.

Dialoog

Må jeg bruge saksen?

moo jaj broe-uh saks'n Mag ik de schaar gebruiken?

Tag dem her, og hold bladene nedad.

tee dem hè-ah, oo hol blee-thuh-nuh nee-th Pak deze en houd de bladen naar beneden.

Jeg skal også bruge noget tape.

jaj skal oss-uh broe-uh nooh-uh tee-buh Ik heb ook wat tape nodig.

Tapen ligger i skuffen.

tee-b'n lee-uh ee sgoef'n De tape ligt in de la.

Har du også en lineal?

haa doe oss-uh en lee-nee-el Heb je ook een liniaal?

Ja, den ligger på mit skrivebord.

jaa den lee-uh poh meeth sgrie-uh-boor Ja, die ligt op mijn bureau.

Du kan tage den derfra.

doe ken tee den dè-ah-fraa Je kunt hem daar pakken.

Jeg lægger det hele tilbage, når jeg er færdig.

jaj leg-uh de hee-luh teh-bee-uh, noor jaj è-ah feh-dee Ik leg alles terug als ik klaar ben.

Læg linealen øverst, så jeg kan finde den senere.

leh lee-nee-el'n eu-vèst, soh jaj ken fen-uh den seh-nee-ah Leg de liniaal bovenop, zodat ik hem later kan vinden.

Woord voor woord

Må In “Må jeg bruge saksen?” betekent “Må” dat de spreker toestemming vraagt: mag ik. De vorm staat hier aan het begin van de vraag, vóór “jeg”. Een bruikbaar patroon is “Må jeg” plus een werkwoord.

jeg “Jeg” betekent in deze dialoog “ik” en is de persoon die de schaar wil gebruiken. In “Må jeg bruge saksen?” staat het na “Må”. Je gebruikt het om naar jezelf te verwijzen, bijvoorbeeld in een vraag of mededeling.

bruge “Bruge” betekent hier “gebruiken” in “Må jeg bruge saksen?”. Het staat na “Må” en noemt wat de spreker met de schaar wil doen. Een bruikbaar patroon is “bruge” plus het voorwerp dat je gebruikt.

saksen “Saksen” verwijst hier naar de schaar die de spreker wil gebruiken. De vorm duidt op een specifieke schaar die in de situatie bekend is. Je kunt het gebruiken als voorwerp bij een werkwoord, zoals in “bruge saksen”.

Tag “Tag” betekent in “Tag dem her” dat iemand iets moet nemen: neem. Het is een directe aansporing aan de ander en krijgt “dem her” als voorwerp. Je gebruikt het bijvoorbeeld wanneer je iemand een voorwerp aanreikt.

dem “Dem” verwijst in “Tag dem her” naar meerdere voorwerpen, namelijk de schaar. Samen met “her” betekent het ongeveer “deze hier”. Je gebruikt het om naar meerdere genoemde of zichtbare dingen te verwijzen.

her “Her” betekent in “dem her” “hier” en wijst op voorwerpen die dichtbij zijn of worden aangewezen. Het maakt duidelijk dat het om deze voorwerpen gaat. De combinatie “dem her” is bruikbaar wanneer je iets bij de hand aan iemand geeft.

og “Og” betekent “en” en verbindt in “Tag dem her, og hold bladene nedad” twee aanwijzingen. Het verbindt hier twee handelingen in dezelfde instructie. Je gebruikt het om gelijkwaardige delen of handelingen aan elkaar te koppelen.

hold “Hold” betekent in “hold bladene nedad” dat iemand de bladen in een bepaalde positie moet houden. Het is een directe instructie en krijgt “bladene” als voorwerp. Een bruikbaar patroon is “hold” plus een voorwerp en een richtingsaanduiding.

bladene “Bladene” verwijst hier naar de bladen van de schaar. In “hold bladene nedad” zijn dit de delen die naar beneden gericht moeten blijven. Je gebruikt het dus voor de scherpe of snijdende delen die bij deze schaar horen.

nedad “Nedad” betekent “naar beneden” en beschrijft in “hold bladene nedad” de gewenste richting van de bladen. Het geeft aan hoe iets gericht of bewogen moet worden. Je kunt het gebruiken bij een instructie over de richting van een voorwerp.

skal In “Jeg skal også bruge noget tape” geeft “skal” samen met “bruge” aan dat de spreker tape nodig heeft. Hier gaat het om een behoefte in de huidige situatie, niet alleen om een toekomstige handeling. Een bruikbaar patroon is “Jeg skal bruge” plus het benodigde voorwerp.

også “Også” betekent “ook” en voegt tape toe aan de spullen die de spreker nodig heeft. In “Jeg skal også bruge noget tape” staat het vóór wat er nog meer nodig is. Je gebruikt het om extra informatie aan een eerdere mededeling toe te voegen.

noget “Noget” betekent in “noget tape” “wat” of “een beetje/enige hoeveelheid”. Het maakt de hoeveelheid tape onbepaald. Je gebruikt het vóór een materiaal of andere niet nader bepaalde hoeveelheid.

tape “Tape” is hier het materiaal dat de spreker nodig heeft. In “noget tape” wordt het genoemd als een onbepaalde hoeveelheid. Je gebruikt het wanneer je over tape als hulpmiddel of materiaal praat.

Tapen “Tapen” betekent “de tape” en verwijst in “Tapen ligger i skuffen” naar de tape die eerder werd genoemd. Het gaat dus om een specifieke hoeveelheid of rol tape in deze ruimte. Je gebruikt het om naar die bekende tape terug te verwijzen.

ligger “Ligger” betekent hier “ligt” of “bevindt zich” en beschrijft waar de tape is: in de lade. In “Tapen ligger i skuffen” volgt daarna de plaats. Een bruikbaar patroon is “iets ligger i” of “iets ligger på” een locatie.

i “I” betekent in “i skuffen” “in” en geeft aan dat de tape zich binnen de lade bevindt. Het beschrijft hier een plaats. Je gebruikt het vóór een ruimte, doos, lade of andere omgeving waarin iets zich bevindt.

skuffen “Skuffen” betekent “de lade”, de plaats waar de tape ligt. In “i skuffen” verwijst het naar een specifieke lade in de gedeelde ruimte. Je kunt het gebruiken na “i” om een locatie binnen een meubel aan te geven.

Har In “Har du også en lineal?” betekent “Har” “hebben” en vormt het samen met “du” een vraag. De vraag gaat hier over de vraag of de ander een liniaal heeft. Een bruikbaar patroon is “Har du” plus iets waarnaar je vraagt.

du “Du” betekent “jij” en verwijst in “Har du også en lineal?” naar de persoon aan wie de vraag wordt gesteld. Het is de aangesproken persoon. Je gebruikt het wanneer je rechtstreeks met iemand praat.

en “En” betekent in “en lineal” “een” en introduceert een niet nader bepaalde liniaal. Het staat direct vóór “lineal”. Je gebruikt het om één nog niet specifiek aangeduid voorwerp te noemen.

lineal “Lineal” betekent “liniaal” en is het voorwerp waarnaar in “Har du også en lineal?” wordt gevraagd. Later wordt dezelfde liniaal opgehaald en teruggelegd. Je gebruikt het om een liniaal als meetvoorwerp te benoemen.

Ja “Ja” betekent “ja” en bevestigt in deze dialoog dat de ander een liniaal heeft. Het staat als zelfstandig antwoord aan het begin van de zin. Je gebruikt het om een bevestigende reactie te geven.

den “Den” verwijst in “den ligger på mit skrivebord” naar de eerder genoemde liniaal. Het voorkomt dat “lineal” opnieuw moet worden herhaald. Je gebruikt het hier als verwijzing naar dat specifieke voorwerp.

på “På” betekent in “på mit skrivebord” “op” en geeft aan dat de liniaal zich op het oppervlak van het bureau bevindt. Het beschrijft hier de plaats van een voorwerp. Je gebruikt het vóór een oppervlak of locatie waarop iets ligt.

mit “Mit” betekent in “mit skrivebord” “mijn” en geeft aan dat het bureau bij de spreker hoort. Het staat vóór “skrivebord”. Je gebruikt het om bezit of verbondenheid met een voorwerp aan te geven.

skrivebord “Skrivebord” betekent “bureau” of “schrijftafel” en is in deze dialoog de plaats waarop de liniaal ligt. In “på mit skrivebord” wordt het als locatie gebruikt. Je kunt het gebruiken na “på” wanneer iets op een bureau ligt.

kan In “Du kan tage den derfra” betekent “kan” dat de ander de liniaal daar mag of kan nemen. Het staat vóór “tage” en geeft de mogelijkheid of toestemming aan. Een bruikbaar patroon is “Du kan” plus een werkwoord.

tage “Tage” betekent in “Du kan tage den derfra” “nemen”. Het staat na “kan” en krijgt “den” als voorwerp; “derfra” geeft aan waarvandaan. Je gebruikt het bijvoorbeeld om iemand te vertellen dat die iets ergens kan nemen.

derfra “Derfra” betekent “daar vandaan” en geeft in “tage den derfra” de plaats aan waar de liniaal ligt. Het verwijst terug naar het bureau dat net werd genoemd. Je gebruikt het om een vertrekpunt of bronlocatie aan te duiden.

lægger “Lægger” betekent in “Jeg lægger det hele tilbage” “leg” of “plaats terug”. Het beschrijft dat de spreker alle geleende spullen terug op hun plaats zet. Een bruikbaar patroon is “lægge” of de gebruikte vorm plus “tilbage” voor iets terugplaatsen.

det In “det hele” verwijst “det” naar de spullen als geheel. Samen betekenen “det hele” hier “alles”, dus alle geleende voorwerpen. Je gebruikt deze combinatie wanneer je naar de volledige groep of hoeveelheid verwijst.

hele “Hele” draagt in “det hele” de betekenis “helemaal” of “alles bij elkaar”. Het maakt duidelijk dat geen van de spullen wordt uitgesloten. De vaste combinatie “det hele” is bruikbaar wanneer je naar alles in een situatie verwijst.

tilbage “Tilbage” betekent in “lægger det hele tilbage” “terug”. Het geeft aan dat de spullen teruggaan naar hun eerdere plaats. Een bruikbaar patroon is een werkwoord van plaatsen of geven plus “tilbage”.

når “Når” betekent in “når jeg er færdig” “wanneer” of “als” en introduceert het moment waarop de spullen worden teruggelegd. De bijzin beschrijft dat moment als voorwaarde voor de handeling. Je gebruikt het om een tijdstip of terugkerende voorwaarde aan te geven.

er In “jeg er færdig” betekent “er” “ben” en verbindt het de spreker met de toestand “færdig”. De hele uitdrukking zegt dat de spreker klaar is. Een bruikbaar patroon is “jeg er” plus een beschrijving van een toestand.

færdig “Færdig” betekent in “jeg er færdig” “klaar” of “af”. Het beschrijft dat de spreker zijn of haar taak heeft afgerond. Je gebruikt het bijvoorbeeld om te melden dat je klaar bent met iets.

læg “Læg” betekent in “Læg linealen øverst” “leg” of “plaats”. Het is een directe instructie om de liniaal op een bepaalde plek te leggen. Je gebruikt het wanneer je iemand vraagt een voorwerp neer te leggen.

linealen “Linealen” betekent “de liniaal” en verwijst naar de specifieke liniaal die eerder werd genoemd. In “Læg linealen øverst” is het de bedoeling dat juist dit voorwerp bovenop wordt gelegd. Je gebruikt het als voorwerp bij een opdracht om de liniaal te plaatsen.

øverst “Øverst” betekent in “Læg linealen øverst” “bovenop” of “bovenaan”. Het geeft de gewenste positie van de liniaal aan, zodat deze later gemakkelijk te vinden is. Je gebruikt het om de bovenste positie in een stapel of opbergplek te beschrijven.

så In “så jeg kan finde den senere” betekent “så” “zodat” en leidt het het doel van de handeling in. De liniaal moet bovenop liggen met het doel dat de spreker haar later kan vinden. Een bruikbaar patroon is een hoofdzin gevolgd door “så” en een zin met het doel.

finde “Finde” betekent in “kan finde den senere” “vinden”. Het staat na “kan” en krijgt “den” als voorwerp: de liniaal vinden. Je gebruikt het bijvoorbeeld wanneer je iets terug wilt kunnen vinden.

senere “Senere” betekent “later” en geeft in “finde den senere” aan dat het vinden op een later moment gebeurt. Het verwijst niet naar een precies tijdstip. Je gebruikt het om een tijd na het huidige moment aan te duiden.

Grammatica

Bestemt form med endelsen -en eller -ene

Tag saksen her.

tee saks'n hè-ah

Pak de schaar hier.

Het bepaalde lidwoord staat vaak achter het zelfstandig naamwoord: saks + -en = saksen.

Imperativ uden subjekt

Tag saksen.

tee saks'n

Pak de schaar.

De gebiedende wijs gebruikt de werkwoordsvorm zonder onderwerp: Tag betekent ‘pak!’.

Deens woordenschat

blad zelfstandig naamwoord

bleeth blad bladene

Geslacht: neuter

hold bladene nedad

bruge werkwoord

broe-uh gebruiken

Må jeg bruge saksen?

dem voornaamwoord

dem ze

Tag dem her

her bijwoord

hè-ah hier

Tag dem her

holde werkwoord

hol-uh houden hold

hold bladene nedad

jeg voornaamwoord

jaj ik

Må jeg bruge saksen?

nedad bijwoord

nee-th naar beneden

hold bladene nedad

noget bepaler

nooh-uh wat

noget tape

også bijwoord

oss-uh ook

Jeg skal også bruge noget tape.

saks zelfstandig naamwoord

saks schaar saksen

Geslacht: common

Må jeg bruge saksen?

tage werkwoord

tee pakken Tag

Tag dem her

tape zelfstandig naamwoord

tee-buh tape tapen

Geslacht: common

Tapen ligger i skuffen.

Quiz

Woordvolgorde

Zet de woorden in de juiste volgorde.

Mag ik de schaar gebruiken?

Antwoord tonen

Må jeg bruge saksen?

Ik heb ook wat tape nodig.

Antwoord tonen

Jeg skal også bruge noget tape.

De tape ligt in de la.

Antwoord tonen

Tapen ligger i skuffen.

Spelling

Tik op de letters om het woord te spellen.

naar beneden

Antwoord tonen

nedad

houden

Antwoord tonen

hold

blad

Antwoord tonen

bladene

schaar

Antwoord tonen

saksen