Een bericht aan de verhuurder over een lekkende kraan | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Vandhanen på badeværelset er utæt igen, selv om jeg strammede den i går.

   De kraan in de badkamer lekt weer, ook al heb ik hem gisteren aangedraaid.

   Vandhanen

   de kraan

   badeværelset

   de badkamer

   utæt

   lek

   igen

   weer

   selv om

   ook al

   jeg

   ik

   strammede

   draaide aan

   den

   hem

   i går

   gisteren

   Uitgebreide uitleg

   Vandhanen betekent hier “de kraan”. Het is de bepaalde vorm van vandhane (“kraan”): vandhane → vandhanen. Het achtervoegsel -en markeert hier een enkelvoudig woord van het gemeenschappelijke geslacht in bepaalde vorm. Het eerste deel vand- betekent “water”; leer het geheel als het zelfstandige naamwoord vandhane, niet als een losse combinatie in elke zin. badeværelset betekent “de badkamer”. De onbepaalde vorm is badeværelse; de uitgang -t maakt hier de bepaalde vorm. Het woord is onzijdig, wat je ook aan deze uitgang kunt herkennen: et badeværelse → badeværelset. utæt beschrijft de kraan als “lek” of “niet dicht”. Het is een bijvoeglijk naamwoord; in deze zin staat het na er en beschrijft het de toestand van de kraan. Een bruikbaar contrast is tæt (“dicht”): Hanens pakning er tæt. — “De pakking van de kraan is dicht.” igen betekent “weer” of “opnieuw”. Het geeft aan dat dezelfde soort toestand of gebeurtenis opnieuw voorkomt. In Det sker igen. betekent het bijvoorbeeld “Dat gebeurt weer.” selv om leidt een bijzin in met een tegenstelling die in het Nederlands vaak “ook al” of “hoewel” wordt: selv om jeg strammede den i går — “ook al draaide ik hem gisteren aan”. Het is één vaste voegwoordelijke constructie; selv betekent hier niet losweg “zelf”. jeg is het persoonlijke voornaamwoord voor de eerste persoon enkelvoud: “ik”. Het verwijst hier naar de spreker en is het onderwerp van strammede. strammede is de verleden tijd van stramme, “aandraaien” of “strak aantrekken”. De vorm kan bij verschillende personen in de verleden tijd gelijk blijven; het voornaamwoord jeg maakt hier duidelijk dat de spreker de handeling uitvoerde. Jeg strammer skruen. betekent “Ik draai de schroef aan”; in het verleden wordt dat Jeg strammede skruen. den betekent hier “hem” en is een enkelvoudig persoonlijk voornaamwoord als lijdend voorwerp. Volgens de vaste vertaling verwijst het naar de kraan. De vorm past bij een zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijke geslacht; het is niet het onderwerp van de zin maar het voorwerp van strammede. Voor een onzijdig antecedent zou Deens in deze functie doorgaans det gebruiken. i går betekent “gisteren”. Dit is een vaste tijdsbepaling. Jeg ringede i går. betekent “Ik belde gisteren.” Samen vormen Vandhanen på badeværelset en er utæt de hoofdmededeling: “De kraan in de badkamer lekt.” igen voegt “weer” toe. Daarna geeft selv om een tegenstelling in: de spreker zegt dat de kraan opnieuw lekt, ondanks het feit dat de spreker haar gisteren heeft aangedraaid. De volledige betekenis is dus: “De kraan in de badkamer lekt weer, ook al heb ik hem gisteren aangedraaid.”

2. Når det bliver ved med at ske, bør vi nok kontakte udlejeren.

   Omdat het steeds weer gebeurt, moeten we waarschijnlijk contact opnemen met de verhuurder.

   Når

   wanneer; hier redengevend: omdat

   det

   het

   bliver ved med at

   blijft maar doorgaan met

   ske

   gebeuren

   bør

   zou moeten

   vi

   we

   nok

   waarschijnlijk

   kontakte

   contact opnemen met

   udlejeren

   de verhuurder

   Uitgebreide uitleg

   Når betekent in het Deens meestal ‘wanneer’ of ‘als’. In deze zin leidt het de bijzin in die volgens de vaste Nederlandse vertaling als een reden wordt weergegeven: ‘omdat’. Leer Når dus niet als een algemene vertaling van ‘omdat’; de precieze lezing hangt van de context af. det betekent hier ‘het’. Het is een onzijdige enkelvoudsvorm; uit de vorm alleen volgt niet welk verschijnsel het aanduidt. bliver ved med at is een constructie voor ‘blijven doorgaan met’. bliver is de tegenwoordige vorm van blive. Het patroon is blive ved med at + infinitief. ske betekent ‘gebeuren’ of ‘plaatsvinden’. Hier is het de infinitief na bliver ved med at. Voorbeeld: Det bliver ved med at regne. — ‘Het blijft maar regenen.’ Samen betekent det bliver ved med at ske: ‘het blijft maar gebeuren’. De herhaling zit in bliver ved med at, niet in een aparte vorm van ske. bør is de tegenwoordige vorm van het modale werkwoord burde. Het drukt hier een aanbeveling of verstandige handelwijze uit: ‘zou moeten’. Na een Deens modaal werkwoord volgt de infinitief zonder at: bør kontakte. vi betekent ‘wij/we’ en is de vorm voor de eerste persoon meervoud. Het is hier het onderwerp van bør en de handelende groep bij kontakte. nok betekent hier ‘waarschijnlijk’ en verzacht de inschatting. Vi bør nok vente. betekent: ‘We zouden waarschijnlijk moeten wachten.’ kontakte betekent ‘contact opnemen met’ en heeft hier de infinitiefvorm. De persoon met wie men contact opneemt, kan rechtstreeks als object volgen: kontakte udlejeren, zonder een voorzetsel tussen werkwoord en object. udlejeren betekent ‘de verhuurder’. udlejer is de onbepaalde vorm (‘verhuurder’); udlejeren is de bepaalde enkelvoudsvorm (‘de verhuurder’). De uitgang -en markeert hier de bepaaldheid, niet het meervoud. De hele zin bouwt op uit een redengevende Når-bijzin, det bliver ved med at ske (‘het blijft maar gebeuren’) en bør vi nok kontakte udlejeren (‘we zouden waarschijnlijk contact moeten opnemen met de verhuurder’). In overeenstemming met de vaste vertaling betekent de volledige uiting: ‘Omdat het steeds weer gebeurt, moeten we waarschijnlijk contact opnemen met de verhuurder.’

3. Jeg kan sende et billede og forklare, at en midlertidig reparation ikke virkede.

   Ik kan een foto sturen en uitleggen dat een tijdelijke reparatie niet heeft gewerkt.

   Jeg kan

   ik kan

   sende

   sturen

   billede

   foto

   forklare

   uitleggen

   midlertidig

   tijdelijk

   reparation

   reparatie

   ikke

   niet

   virkede

   werkte

   Uitgebreide uitleg

   Jeg kan betekent hier “ik kan” en vormt samen met een werkwoord in de infinitief een mogelijkheid of vermogen: Jeg kan sende = “ik kan sturen”. kan is de tegenwoordige vorm van kunne; bij verschillende onderwerpen blijft deze vorm gelijk. Voorbeeld: Vi kan vente. — “We kunnen wachten.” sende betekent “sturen”. Dit is de infinitief na het modale werkwoord kan. Hetzelfde patroon is breed bruikbaar: Jeg kan forklare = “ik kan uitleggen”. billede betekent hier “foto”. Het is een onzijdig zelfstandig naamwoord: et billede (“een foto”), met het lidwoord et; de bepaalde vorm is billedet (“de foto”) en het meervoud is billeder (“foto’s”). In deze zin verwijst het, overeenkomstig de vaste vertaling, naar een foto. forklare betekent “uitleggen” en staat opnieuw in de infinitief na kan. Het kan een uitleg van informatie inleiden, zoals hier met at: Jeg kan forklare, at ... = “Ik kan uitleggen dat ...”. midlertidig betekent “tijdelijk” en beschrijft reparation. Deze vorm hoort bij een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van de gemeenschappelijke woordklasse; bij een onzijdig enkelvoud wordt het midlertidigt, en bij meervoud midlertidige. Voorbeeld: en midlertidig løsning — “een tijdelijke oplossing”. reparation betekent “reparatie”. Het is een zelfstandig naamwoord van de gemeenschappelijke woordklasse, zoals zichtbaar in en reparation (“een reparatie”). Samen betekenen en midlertidig reparation dus “een tijdelijke reparatie”. ikke is het ontkennende woord “niet”. Het ontkent hier de werking van de reparatie in de combinatie ikke virkede, niet het sturen of het uitleggen. virkede betekent hier “werkte” of “functioneerde”. Het is de verleden tijd van virke (“werken, functioneren”). De vorm beschrijft hier dat de tijdelijke reparatie niet functioneerde; ikke virkede betekent “niet werkte”. Voorbeeld: Løsningen virkede. — “De oplossing werkte.” De zin wordt opgebouwd als Jeg kan sende et billede (“Ik kan een foto sturen”) en og forklare (“en uitleggen”). Daarna geeft at de inhoud van de uitleg aan: en midlertidig reparation ikke virkede (“een tijdelijke reparatie niet werkte”). Als geheel betekent de uiting: “Ik kan een foto sturen en uitleggen dat een tijdelijke reparatie niet heeft gewerkt.”

4. Nævn, at der bliver spildt vand, og at køkkenbordet bliver vådt.

   Vermeld dat er water wordt verspild en dat het aanrecht nat wordt.

   Nævn

   vermeld

   der bliver spildt

   er wordt verspild

   vand

   water

   køkkenbordet

   het aanrecht

   bliver vådt

   wordt nat

   Uitgebreide uitleg

   Nævn is de gebiedende wijs van nævne (“noemen, vermelden”). De vorm gebruikt geen zichtbaar onderwerp: de aangesprokene moet iets vermelden. Voorbeeld: Nævn navnet. — “Noem de naam.” der bliver spildt betekent hier “er wordt verspild”. der is in deze constructie een formeel plaatsvullend element; het stelt niet zelf een concrete zaak voor. bliver plus het voltooid deelwoord spildt vormt een passieve constructie: de handeling wordt als iets dat gebeurt weergegeven, zonder de veroorzaker te noemen. Het is dus anders dan bliver vådt verderop, waar bliver met een bijvoeglijk naamwoord “wordt ...” betekent. vand betekent “water”. Het is een ontelbaar zelfstandig naamwoord; in deze zin staat het zonder bepaald lidwoord. Het kan bijvoorbeeld ook voorkomen in Drik vand. — “Drink water.” køkkenbordet betekent “het aanrecht”. Dit is de bepaalde enkelvoudsvorm van køkkenbord (“aanrecht”): køkkenbord + de bepaalde uitgang -et. Het woord bord is onzijdig, wat later zichtbaar is in de vorm vådt. bliver vådt betekent “wordt nat”. Hier is bliver het werkwoord blive (“worden”) in de tegenwoordige tijd, en vådt is de onzijdige vorm van het bijvoeglijk naamwoord våd (“nat”). Het bijvoeglijk naamwoord stemt af op het onzijdige køkkenbord; de vorm is dus niet een vorm van het zelfstandig naamwoord. Vergelijk voor een gemeenschappelijk geslacht: Døren bliver våd. — “De deur wordt nat.” De twee bijzinnen worden ingeleid door at, hier “dat”. In de eerste bijzin zegt de passieve constructie dat er water wordt verspild. In de tweede zegt køkkenbordet bliver vådt dat het aanrecht nat wordt. Samen vormt de zin een opdracht: vermeld dat er water wordt verspild en dat het aanrecht nat wordt.

5. Skal vi sige, at vi ikke selv har forårsaget problemet?

   Zullen we zeggen dat we het probleem niet zelf hebben veroorzaakt?

   Skal vi

   zullen we

   sige

   zeggen

   vi

   we

   ikke

   niet

   selv

   zelf

   forårsaget

   veroorzaakt

   problemet

   het probleem

   Uitgebreide uitleg

   Skal vi vormt hier een vraag met de betekenis “zullen we …?”. skal is de tegenwoordige vorm van skulle; in deze constructie drukt het een voorstel of afstemming uit, niet simpelweg een vaststaande toekomst. In een vraag staat het werkwoord vóór het onderwerp: Skal vi sige ...? = “Zullen we zeggen ...?”. sige is de infinitief van at sige, “zeggen”. Na skal staat de infinitief zonder persoonsuitgang. Bijvoorbeeld: Skal vi vente? = “Zullen we wachten?” De eerste vi is het onderwerp van skal sige: “wij” als degenen die iets zullen zeggen. Het latere vi is het onderwerp binnen de bijzin na at; het verwijst daar eveneens naar “wij”. De vorm vi verandert niet voor deze twee syntactische rollen. ikke is de gewone Deense ontkenning “niet”. In vi ikke ... ontkent het de handeling van de bijzin: het gaat erom dat wij het probleem niet hebben veroorzaakt. selv betekent hier “zelf” en benadrukt dat juist de genoemde handelende personen verantwoordelijk zouden zijn voor de handeling. vi ikke selv har forårsaget ... betekent dus “dat we het niet zelf hebben veroorzaakt”, niet alleen “dat we het niet hebben veroorzaakt”. forårsaget is het voltooid deelwoord van forårsage, “veroorzaken”. Samen met har vormt het de voltooide tegenwoordige tijd: har forårsaget = “hebben veroorzaakt”. Het deelwoord blijft hier forårsaget; de persoon en het meervoud worden door har en vi uitgedrukt, niet door een aparte vorm van het deelwoord. problemet betekent “het probleem”. Het onbepaalde zelfstandig naamwoord is et problem; de bepaalde enkelvoudsvorm is problemet. De uitgang -et behoort dus bij de bepaalde vorm van dit onzijdige zelfstandig naamwoord. at staat vóór de inhoud die we zouden zeggen en leidt de bijzin in: sige, at ... = “zeggen dat ...”. In die bijzin staat vi ikke selv har forårsaget problemet: onderwerp vi, ontkenning ikke, nadruk selv, en vervolgens de voltooide handeling har forårsaget met problemet als datgene wat veroorzaakt is. Als geheel combineert Skal vi sige het voorstel met de bijzin at vi ikke selv har forårsaget problemet. De volledige betekenis is: “Zullen we zeggen dat we het probleem niet zelf hebben veroorzaakt?”

6. Nævn det tydeligt, men hold tonen rolig.

   Vermeld dat duidelijk, maar houd de toon rustig.

   Nævn

   vermeld

   det

   dat

   tydeligt

   duidelijk

   hold

   houd

   tonen

   de toon

   rolig

   rustig

   Uitgebreide uitleg

   Nævn betekent hier “vermeld” en is de gebiedende wijs van nævne (“vermelden”, “noemen”). De gebiedende wijs heeft hier geen expliciet onderwerp: de aangesprokene moet iets vermelden. Bijvoorbeeld: Nævn navnet. — “Vermeld de naam.” det is een onzijdig enkelvoudig voornaamwoord met de betekenis “dat”. Hier verwijst het naar de inhoud die vermeld moet worden; het is het object van Nævn. De vorm det wordt in het Deens ook als aanwijzend woord gebruikt, maar in deze zin is de objectbetekenis “dat” de relevante lezing. tydeligt betekent hier “duidelijk”. Het staat bij het werkwoord en beschrijft hoe het vermelden moet gebeuren. De vorm hangt samen met het bijvoeglijk naamwoord tydelig; de uitgang -t verschijnt hier in de adverbiale vorm. Vergelijk: en tydelig besked — “een duidelijke boodschap” en Skriv tydeligt. — “Schrijf duidelijk.” hold betekent hier “houd” en is de gebiedende wijs van holde (“houden”). In holde noget ... kan het werkwoord ook de herbruikbare betekenis “iets in een bepaalde toestand houden” hebben. Bijvoorbeeld: Hold døren åben. — “Houd de deur open.” tonen betekent “de toon”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van tone: en tone — “een toon”, tonen — “de toon”. De uitgang -en markeert hier bepaaldheid; het woord is niet zelf een vorm van rolig. rolig betekent hier “rustig” of, bij een toon, “kalm”. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat na holde de toestand van het object beschrijft: de toon moet rustig blijven. rolig heeft hier de vorm die past bij tonen, een gemeenschappelijk geslacht enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Bijvoorbeeld: Hun holder stemmen rolig. — “Zij houdt haar stem rustig.” Samen vormt Nævn det tydeligt de opdracht “Vermeld dat duidelijk”. Na men volgt de tweede opdracht: hold tonen rolig, letterlijk “houd de toon rustig”, dus “houd de toon kalm”. De volledige zin geeft daarmee twee gelijktijdige richtlijnen: vermeld de bedoelde inhoud duidelijk, maar doe dat in een rustige toon.

7. Beskeden skal være høflig, men konkret, så der ikke opstår forvirring.

   Het bericht moet beleefd maar specifiek zijn, zodat er geen verwarring ontstaat.

   Beskeden

   het bericht

   skal være

   moet zijn

   høflig

   beleefd

   konkret

   concreet

   opstår

   ontstaat

   forvirring

   verwarring

   Uitgebreide uitleg

   Beskeden betekent hier “het bericht”. De vorm is bepaald door het zelfstandig naamwoord besked (“bericht”): beskeden is de bepaalde enkelvoudsvorm, dus “het bericht/de boodschap”. Een nuttig contrast is en besked = “een bericht” tegenover beskeden = “het bericht”. skal være geeft aan dat iets zo moet zijn: skal is de tegenwoordige vorm van skulle en være betekent “zijn”. Samen vormt dit een veelgebruikt patroon voor een verplichting of vereiste toestand: [iets] skal være [eigenschap]. In deze zin gaat het om de vereiste eigenschappen van het bericht, niet om een voorspelling. høflig betekent “beleefd”. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat na være de toestand of kwaliteit van het onderwerp beschrijft. Voorbeelden: Han er høflig. = “Hij is beleefd.” en en høflig besked = “een beleefd bericht”. konkret betekent hier “concreet” of “specifiek”: het bericht moet duidelijk aangeven wat bedoeld wordt, zonder vaag te blijven. Het staat na men (“maar”) als tweede eigenschap naast høflig. Voorbeeld: Vær konkret. = “Wees concreet.” opstår betekent “ontstaat”. De basisvorm is opstå; opstår is de tegenwoordige tijd. In der opstår ... staat der als formeel onderwerp in een constructie die het ontstaan van iets uitdrukt: “er ontstaat ...”. Voorbeeld: Der opstår et problem. = “Er ontstaat een probleem.” forvirring betekent “verwarring”. Het is een zelfstandig naamwoord; in de zin staat het zonder bepaald lidwoord, na der ikke opstår. ikke ontkent de hele gebeurtenis: er ontstaat geen verwarring. De combinatie opstå forvirring is herbruikbaar voor de betekenis “verwarring ontstaat”. De constructie så der ikke opstår ... geeft het doel of gewenste gevolg aan: “zodat er geen ... ontstaat”. så introduceert hier dus het gevolg/doel, en ikke maakt de daaropvolgende gebeurtenis negatief. De delen samen leveren: Beskeden skal være høflig, men konkret = “Het bericht moet beleefd maar concreet zijn”, gevolgd door så der ikke opstår forvirring = “zodat er geen verwarring ontstaat”. De volledige betekenis is: “Het bericht moet beleefd maar specifiek zijn, zodat er geen verwarring ontstaat.”

8. Spørg, hvornår en VVS'er kan komme, fordi morgener på hverdage er svære for os.

   Vraag wanneer een loodgieter langs zou kunnen komen, omdat doordeweekse ochtenden lastig zijn voor ons.

   Spørg

   vraag

   hvornår

   wanneer

   VVS'er

   loodgieter

   kan

   kan

   komme

   komen

   morgener

   ochtenden

   hverdage

   doordeweekse dagen

   svære

   lastig

   os

   ons

   Uitgebreide uitleg

   Spørg staat aan het begin als bevelsvorm van spørge (“vragen”). De gebiedende wijs gebruikt hier geen zichtbaar onderwerp: de aangesprokene moet vragen. Voorbeeld: Spørg læreren. — “Vraag het de leraar.” hvornår betekent “wanneer” en leidt hier de ingesloten vraag aan. Het gaat om het tijdstip waarop iets mogelijk is. Voorbeeld: Jeg ved ikke, hvornår hun kommer. — “Ik weet niet wanneer ze komt.” VVS'er is hier het zelfstandig naamwoord voor een loodgieter. en vóór dit woord markeert een onbepaald enkelvoud; op zichzelf beweert dat lidwoord geen specifiek aantal. Voorbeeld: En VVS'er kommer i morgen. — “Een loodgieter komt morgen.” kan is de tegenwoordige vorm van kunne en drukt hier mogelijkheid uit: “kan” of, passend bij de vaste vertaling, “zou kunnen”. In kan komme staat kan vóór het infinitief komme; de modaliteit hoort bij de mogelijkheid om te komen. Voorbeeld: Hun kan komme senere. — “Ze kan later komen.” komme is het infinitief “komen”. Na een modaal werkwoord zoals kan blijft het werkwoord in deze vorm; het krijgt hier dus niet de persoonsuitgang van de spreker of bezoeker. morgener is het meervoud van morgen (“ochtend”). Het verwijst hier naar ochtenden in het algemeen, niet naar één bepaalde ochtend. på hverdage specificeert welke ochtenden bedoeld zijn: hverdage is het meervoud van hverdag (“weekdag”, in deze context een doordeweekse dag). Voorbeeld: Morgener på hverdage er travle. — “Doordeweekse ochtenden zijn druk.” svære is de meervoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord svær (“moeilijk”, hier natuurlijk vertaald als “lastig”). De vorm past bij het meervoudige morgener; svær is de basisvorm. Voorbeeld: Opgaverne er svære. — “De opdrachten zijn moeilijk.” os is de vorm voor “ons” als niet-onderwerpspronomen. In for os vormt het een voorzetselgroep met de betekenis “voor ons”; os geeft aan voor wie de ochtenden lastig zijn. Voorbeeld: Det er vigtigt for os. — “Dat is belangrijk voor ons.” Samen vormt Spørg, hvornår en VVS'er kan komme een bevel met een ingesloten vraag: “Vraag wanneer een loodgieter kan komen.” fordi voegt de reden toe. In morgener på hverdage er svære for os wordt gezegd dat doordeweekse ochtenden voor ons lastig zijn. De volledige betekenis is dus: “Vraag wanneer een loodgieter kan komen, omdat doordeweekse ochtenden lastig zijn voor ons.”

9. Vi kan foreslå et fleksibelt tidsrum, hvor nogen kan være hjemme.

   We kunnen een flexibel tijdsvenster voorstellen waarin iemand thuis kan zijn.

   Vi kan

   wij kunnen

   foreslå

   voorstellen

   fleksibelt

   flexibel

   tidsrum

   tijdsvenster

   hvor

   waarin

   nogen

   iemand

   kan

   kan

   være

   zijn

   hjemme

   thuis

   Uitgebreide uitleg

   Vi kan betekent hier dat de spreker samen met anderen iets als mogelijkheid of voorstel presenteert. vi is de eerste persoon meervoud: “wij”. kan is de tegenwoordige vorm van kunne bij vi; het modale werkwoord staat vóór het volgende werkwoord. Na een modaal werkwoord komt in het Deens de infinitief zonder at. foreslå betekent “voorstellen”. Dit is de infinitief na kan; de vorm verandert hier dus niet voor vi. Een bruikbaar patroon is vi kan + infinitief: “wij kunnen …”. Voorbeeld: Vi kan ringe senere. — “Wij kunnen later bellen.” fleksibelt betekent hier “flexibel” en beschrijft tidsrum. Het bijvoeglijk naamwoord heeft de vorm op -t omdat tidsrum een onzijdig zelfstandig naamwoord is en hier met het onzijdige onbepaalde lidwoord et staat: et fleksibelt tidsrum. De basisvorm is fleksibel; bij een-woorden staat bijvoorbeeld en fleksibel løsning. tidsrum betekent “tijdsvenster” of “tijdspanne”: een periode waarin iets kan gebeuren. Het is onzijdig: et tidsrum; de bepaalde vorm is tidsrummet. Voorbeeld: Vi aftaler et tidsrum. — “We spreken een tijdsvenster af.” hvor verwijst hier naar het genoemde tijdsvenster en betekent “waarin”. Het verbindt de hoofdzin met de bijzin die beschrijft wat binnen die periode mogelijk is. Voorbeeld: Vælg et tidspunkt, hvor du kan ringe. — “Kies een tijdstip waarop je kunt bellen.” nogen betekent hier “iemand”: een niet nader bepaalde persoon die in de bijzin als onderwerp optreedt. Het is niet hetzelfde als het Nederlandse “niemand”; dat wordt in het Deens doorgaans ingen. Voorbeeld: Nogen kan hjælpe. — “Iemand kan helpen.” kan is opnieuw de tegenwoordige vorm van kunne, nu bij het onderwerp nogen. Het drukt hier mogelijkheid uit: die persoon kan thuis zijn. Net als eerder krijgt kan de infinitief erna, zonder at. være betekent “zijn”. Dit is de infinitief; er is de tegenwoordige tijd van hetzelfde werkwoord. Hier staat være na het modale kan: kan være, “kan zijn”. Voorbeeld: Hun kan være hjemme. — “Zij kan thuis zijn.” hjemme betekent “thuis” en geeft de plaats aan waar iemand zich bevindt. Het is hier een bijwoord en geen zelfstandig naamwoord met een lidwoord. Samen vormen være hjemme en kan være hjemme respectievelijk “thuis zijn” en “thuis kunnen zijn”. De hele zin bouwt zo op: Vi kan foreslå = “wij kunnen voorstellen”; et fleksibelt tidsrum = “een flexibel tijdsvenster”; en hvor nogen kan være hjemme = “waarin iemand thuis kan zijn”. Samen betekent de zin: “Wij kunnen een flexibel tijdsvenster voorstellen waarin iemand thuis kan zijn.”

10. Det burde gøre det lettere for udlejeren at få reparationen ordnet.

    Dat zou het voor de verhuurder makkelijker moeten maken om de reparatie te regelen.

    Det burde

    Dat zou ... moeten

    gøre

    maken

    det

    het

    lettere

    makkelijker

    for

    voor

    udlejeren

    de verhuurder

    at få

    om te krijgen

    reparationen

    de reparatie

    ordnet

    geregeld

    Uitgebreide uitleg

    Det burde betekent hier: “Dat zou … moeten”. burde is de verleden-tijdsvorm van bør en drukt hier een verwachting of waarschijnlijke uitkomst uit, geen bevel. In combinatie met gøre vormt het de modale constructie burde gøre: “zou moeten maken”. Het onderwerp Det verwijst hier, in het licht van de vorige zin, naar de voorgestelde mogelijkheid of maatregel; de vorm is onzijdig enkelvoud. gøre betekent “maken” of “doen”. De infinitief staat na het modale werkwoord burde. Een bruikbaar patroon is burde gøre noget lettere: “iets makkelijker moeten maken”. det is hier het object van gøre: “het”. Het verwijst naar datgene wat makkelijker wordt gemaakt; de precieze zaak wordt in deze zin niet als zelfstandig naamwoord herhaald. lettere is de vergrotende trap van let (“makkelijk”). De reeks is let – lettere – lettest: makkelijk – makkelijker – makkelijkst. In gøre det lettere wordt een verandering naar een minder moeilijke toestand uitgedrukt. Voorbeeld: Det gør arbejdet lettere. = “Dat maakt het werk makkelijker.” for betekent hier “voor” en introduceert degene voor wie iets makkelijker wordt. Het patroon gøre det lettere for nogen at ... betekent “het voor iemand makkelijker maken om …”. udlejeren betekent “de verhuurder”. Het is de bepaalde vorm van udlejer (“verhuurder”): udlejer → udlejeren. De uitgang -en markeert hier bepaaldheid; ze drukt niet op zichzelf een meervoud uit. at få begint de infinitiefconstructie die uitlegt wat de verhuurder makkelijker kan doen. at markeert de infinitief, terwijl få hier betekent dat iemand iets geregeld of voor elkaar krijgt. In het patroon få noget ordnet zorgt het onderwerp ervoor dat iets geregeld of afgehandeld wordt. reparationen betekent “de reparatie”. De bepaalde vorm is gebouwd op reparation (“reparatie”) met -en: reparation → reparationen. Hier gaat het om een specifieke reparatie, niet om reparaties in het algemeen. ordnet is het voltooid deelwoord van ordne (“regelen”, “in orde brengen”). Na få vormt het met reparationen de constructie få reparationen ordnet: “de reparatie geregeld krijgen” of “ervoor zorgen dat de reparatie wordt geregeld”. Het deelwoord beschrijft het resultaat; het is niet zelf de persoonsvorm. Samen betekent Det burde gøre det lettere for udlejeren at få reparationen ordnet: “Dat zou het voor de verhuurder makkelijker moeten maken om de reparatie te regelen.” De structuur is: een verwachte uitkomst (Det burde), het effect (gøre det lettere), de persoon die dat effect ondervindt (for udlejeren) en de taak die daardoor eenvoudiger wordt (at få reparationen ordnet).