Vores
“Vores” betekent hier ‘onze’ en verwijst naar de schoonmaakroutine die de twee huisgenoten delen. Het staat vóór het zelfstandig naamwoord “rengøringsrutine”; hetzelfde patroon gebruik je bijvoorbeeld in een nieuwe zin als “vores hjem” (‘ons huis’).
rengøringsrutine
“Rengøringsrutine” betekent hier ‘schoonmaakroutine’: de vaste manier waarop het huishouden wordt schoongemaakt. Het is een samenstelling van schoonmaak en routine, en je kunt het gebruiken voor een terugkerend plan in huis of op het werk.
fungerer
“Fungerer” betekent hier ‘werkt’ in “fungerer ikke”: de schoonmaakroutine levert niet het gewenste resultaat op. Het is de vorm van “fungere” die bij een onderwerp als “rengøringsrutine” staat; je kunt ook zeggen dat een plan of systeem “fungerer”.
ikke
“Ikke” maakt in “fungerer ikke” de uitspraak ontkennend: de routine werkt niet. Het staat hier na het werkwoord, een veelgebruikt patroon om een mededeling te ontkennen.
og
“Og” verbindt hier twee mededelingen: de routine werkt niet en de keuken wordt steeds rommeliger. Je kunt “og” gebruiken om gelijkwaardige woorden, zinsdelen of volledige zinnen aan elkaar te koppelen.
køkkenet
“Køkkenet” betekent hier ‘de keuken’, dus de keuken waarover de huisgenoten praten. De vorm staat als onderwerp in “køkkenet bliver ved med at blive rodet”; je kunt het gebruiken om naar een specifieke keuken te verwijzen.
bliver
In “bliver ved med at blive rodet” draagt “bliver” de betekenis ‘blijft’ en geeft het aan dat iets doorgaat. De vorm hoort bij de vaste uitdrukking “bliver ved med at + werkwoord”; het tweede “blive” betekent daar ‘worden’.
ved
“Ved” heeft hier geen zelfstandige betekenis als ‘bij’, maar is onderdeel van “bliver ved med at blive rodet”: ‘blijft rommelig worden’. In “bliver ved med at + werkwoord” geef je aan dat een handeling of ontwikkeling doorgaat.
med
“Med” is hier onderdeel van de uitdrukking “bliver ved med at blive rodet”, die aangeeft dat de keuken steeds rommeliger blijft worden. De vaste combinatie is “bliver ved med at + werkwoord”, niet alleen “bliver ved”.
at
In “bliver ved med at blive rodet” markeert “at” het werkwoord “blive” als infinitief. In deze dialoog staat “at” ook in “efter at vi har prøvet det” en “i stedet for at skændes”, waar het een volgende werkwoordelijke of bijzin inleidt.
blive
“Blive” betekent hier ‘worden’ in “bliver ved med at blive rodet”: de keuken verandert in een rommelige toestand. Het staat na “at” als infinitief; een bruikbaar patroon is “blive + bijvoeglijk naamwoord” voor een verandering.
rodet
“Rodet” betekent hier ‘rommelig’ en beschrijft de toestand waarin de keuken terechtkomt. Het staat na “blive” in de uitdrukking “blive rodet”; die combinatie gebruik je wanneer iets rommelig wordt.
Jeg
“Jeg” betekent ‘ik’ en verwijst in “Jeg tror ikke” naar de spreker. Het staat aan het begin van de zin als onderwerp; in het midden van een zin verschijnt dezelfde vorm als “jeg”.
tror
“Tror” betekent hier ‘denk’ of ‘geloof’ in “Jeg tror ikke”: de spreker geeft zijn mening voorzichtig weer. Het is de vorm van “tro” die bij “jeg” staat; een bruikbaar patroon is “Jeg tror, at ...” voor een mening.
nogen
“Nogen” betekent in “nogen af os” letterlijk ‘iemand’ of ‘iemand van ons’, maar samen met “ikke” betekent de hele zin dat niemand van ons dit expres doet. Het patroon “nogen af + groep” verwijst naar één of meer personen uit die groep.
af
“Af” betekent hier ‘van’ in “nogen af os”: iemand uit de groep ‘ons’. Je gebruikt “af” in het patroon “een van + groep” om een lid van een groep aan te wijzen.
os
“Os” betekent hier ‘ons’ in “nogen af os” en verwijst naar de twee huisgenoten als groep. Dezelfde vorm staat in “Lad os lave”, waar hij deel is van de aansporing ‘laten we maken’.
gør
“Gør” betekent hier ‘doet’ in “gør det”: iemand voert de handeling uit. Het is de vorm van “gøre” in deze zin; het patroon “gøre det” verwijst naar iets doen zonder de handeling opnieuw te noemen.
det
“Det” verwijst hier in “gør det” naar de eerder genoemde handeling: dit doen. Dezelfde vorm staat in “gennemgå det” en “Hvis det føles for strengt”, waar hij verwijst naar het schema of de situatie.
vil
“Vil” staat in deze dialoog niet als afzonderlijk woord, maar als het begin van de exacte vorm “vilje” in “med vilje”. De betekenis ‘met opzet’ hoort bij de hele uitdrukking “med vilje”, niet bij “vil” als los onderdeel.
vilje
“Vilje” betekent in “med vilje” ‘wil’ of ‘bedoeling’; de hele uitdrukking betekent ‘met opzet’. Je gebruikt “med vilje” om duidelijk te maken dat iemand iets bewust heeft gedaan.
Måske
“Måske” betekent ‘misschien’ en verzacht hier het voorstel over een duidelijkere standaard. Het staat aan het begin van de zin; je kunt het gebruiken om een mogelijkheid of voorzichtig idee in te leiden.
har
“Har” betekent hier ‘hebben’ in de vaste uitdrukking “har brug for”: nodig hebben. In “Vi har brug for + zelfstandig naamwoord” geef je aan wat iemand nodig heeft.
vi
“Vi” betekent ‘wij’ en verwijst hier naar de twee huisgenoten. Het staat als onderwerp in “Vi kunne skiftes”; dezelfde vorm kan ook midden in een zin staan.
brug
“Brug” betekent hier niet ‘brug’ als bouwwerk, maar ‘behoefte’ in “har brug for”. De vaste combinatie “har brug for + iets” betekent dat je iets nodig hebt.
for
In “har brug for” maakt “for” deel uit van de vaste uitdrukking voor ‘nodig hebben’. In deze dialoog staat het ook in “for strengt” (‘te streng’) en “i stedet for” (‘in plaats van’).
en
“En” betekent hier ‘een’ en staat vóór “standard” in “en tydeligere standard”. Je gebruikt “en” vóór een zelfstandig naamwoord zoals “standard” wanneer je naar één niet nader bepaalde zaak verwijst.
tydeligere
“Tydeligere” betekent hier ‘duidelijkere’: de huisgenoten willen een standaard die preciezer of beter begrijpelijk is. Het staat vóór “standard”; je kunt dezelfde vorm gebruiken om iets met een andere optie te vergelijken.
standard
“Standard” betekent hier ‘standaard’ of afgesproken norm voor hoe schoon de keuken moet zijn. Het staat in “en tydeligere standard”; je kunt het gebruiken voor een regel of kwaliteitsniveau.
især
“Især” betekent ‘vooral’ en legt de nadruk op de afwas en het fornuis. Je gebruikt het om één of meer onderdelen extra belangrijk te maken binnen een groter geheel.
opvasken
“Opvasken” betekent hier ‘de afwas’, dus de vaat die moet worden gewassen of opgeruimd. De vorm verwijst naar een concrete huishoudelijke taak; je kunt haar gebruiken in afspraken over wie de afwas doet.
komfuret
“Komfuret” betekent hier ‘het fornuis’, een specifiek onderdeel van de keuken. De vorm staat naast “opvasken” als tweede voorbeeld van wat onder de schoonmaakstandaard valt.
kunne
“Kunne” betekent hier ‘zouden kunnen’ in “Vi kunne skiftes”: de spreker doet een voorstel zonder het als harde verplichting te formuleren. Het patroon “kunne + werkwoord” is bruikbaar om een mogelijkheid of voorstel te bespreken.
skiftes
“Skiftes” betekent hier ‘om de beurt doen’ in “skiftes til opgaverne”: de huisgenoten wisselen de taken af. Het bruikbare patroon is “skiftes til + taak of activiteit” wanneer mensen iets beurtelings doen.
til
“Til” verbindt in “skiftes til opgaverne” het afwisselen met de taken die worden verdeeld. In dit patroon geeft het aan waaraan of waarop de beurtwisseling betrekking heeft.
opgaverne
“Opgaverne” betekent hier ‘de taken’, namelijk de verschillende schoonmaaktaken. De vorm verwijst naar een bekende of eerder besproken groep taken; je kunt het gebruiken in een taakverdeling.
hver
“Hver” betekent hier ‘elke’ in “hver uge”: de afwisseling gebeurt week na week. Het staat vóór een tijdsaanduiding of zelfstandig naamwoord om een terugkerend interval aan te geven.
uge
“Uge” betekent hier ‘week’ in “hver uge”, de periode waarin de taken worden afgewisseld. Het patroon “hver uge” betekent ‘elke week’ en is bruikbaar voor regelmatige afspraken.
så
“Så” betekent hier ‘zodat’ en leidt het gevolg van de voorgestelde taakverdeling in: niet steeds dezelfde persoon dweilt. Het patroon “..., så + zin” verbindt een handeling met het beoogde gevolg.
den
“Den” betekent hier ‘de’ in “den samme person” en bepaalt de specifieke persoon over wie wordt gesproken. Samen met “samme” benadrukt het dat het om één en dezelfde persoon gaat.
samme
“Samme” betekent hier ‘zelfde’ in “den samme person”: het gaat telkens om dezelfde persoon. Het staat vóór een zelfstandig naamwoord en wordt vaak gebruikt met “den” in deze betekenis.
person
“Person” betekent hier ‘persoon’ in “den samme person”. Het verwijst naar degene die de taak uitvoert; je kunt het gebruiken wanneer je een individu benoemt zonder een naam te noemen.
altid
“Altid” betekent hier ‘altijd’ en benadrukt dat dezelfde persoon telkens de vloer wast. Het staat vóór “vasker gulv”; je gebruikt het om een terugkerende gewoonte of voortdurende regel te beschrijven.
vasker
“Vasker” betekent hier ‘dweilt’ in “vasker gulv”, hoewel het woord in andere contexten ook ‘wast’ kan betekenen. Samen met “gulv” vormt het een gebruikelijke uitdrukking voor de vloer schoonmaken.
gulv
“Gulv” betekent hier ‘vloer’ in de activiteit “vasker gulv”. Het staat zonder lidwoord omdat het om de schoonmaaktaak als activiteit gaat; je kunt het gebruiken bij afspraken over vloeren schoonmaken.
lyder
“Lyder” betekent hier ‘klinkt’ in “Det lyder fair”: de spreker beoordeelt het voorstel als redelijk. Het patroon “Det lyder + bijvoeglijk naamwoord” gebruik je om te reageren op een idee of voorstel.
fair
“Fair” betekent hier ‘eerlijk’ of ‘redelijk’ en beschrijft de voorgestelde taakverdeling. Het staat na “lyder”; je kunt het gebruiken om een afspraak of verdeling als evenwichtig te beoordelen.
selv
“Selv” is in “selv om” onderdeel van de voegwoordelijke uitdrukking ‘hoewel’. De betekenis van ‘hoewel’ komt uit de hele combinatie “selv om”, die een tegenstelling inleidt.
om
“Om” is in “selv om” onderdeel van de uitdrukking ‘hoewel’. Samen met “selv” leidt het een bijzin in die een beperking of tegenstelling toevoegt.
hellere
“Hellere” betekent hier ‘liever’ in “hellere vil tage skraldet ud end gøre badeværelset rent”. Het patroon “hellere ... end ...” vergelijkt twee opties en geeft een voorkeur aan.
tage
“Tage” betekent hier ‘nemen’ in de uitdrukking “tage skraldet ud”, die als geheel ‘het afval naar buiten brengen’ betekent. Het staat na “vil” als infinitief; de combinatie met “ud” geeft de richting naar buiten aan.
skraldet
“Skraldet” betekent hier ‘het afval’ of ‘de vuilnis’ in “tage skraldet ud”. Het verwijst naar het afval dat naar buiten moet worden gebracht; je kunt deze vorm gebruiken bij een concrete huishoudelijke taak.
ud
“Ud” betekent hier ‘naar buiten’ in “tage skraldet ud”. Samen met “tage” maakt het duidelijk dat het afval uit de woning wordt meegenomen; het is een richtingaanduiding.
end
“End” betekent hier ‘dan’ in “hellere ... end ...” en markeert de tweede optie in een voorkeur. Het bruikbare patroon is “hellere A end B” voor ‘liever A dan B’.
gøre
“Gøre” betekent in “gøre badeværelset rent” letterlijk ‘maken’ of ‘doen’, maar de hele uitdrukking betekent ‘de badkamer schoonmaken’. Het staat na “vil” als infinitief en vormt samen met “rent” de schoonmaakhandeling.
badeværelset
“Badeværelset” betekent hier ‘de badkamer’, het vertrek dat als schoonmaaktaak wordt genoemd. Het staat als object in “gøre badeværelset rent”; je kunt de vorm gebruiken om naar een specifieke badkamer te verwijzen.
rent
“Rent” betekent hier ‘schoon’ in “gøre badeværelset rent”. Samen met “gøre” beschrijft het dat de badkamer schoon wordt gemaakt; de combinatie is bruikbaar voor het schoonmaken van een ruimte of oppervlak.
Præferencer
“Præferencer” betekent hier ‘voorkeuren’, dus taken die iemand liever wel of niet doet. Het staat als onderwerp in “Præferencer er fine”; je kunt het gebruiken wanneer mensen hun persoonlijke voorkeuren bij een afspraak bespreken.
er
“Er” betekent hier ‘zijn’ in “Præferencer er fine”: de voorkeuren worden als aanvaardbaar beoordeeld. Het verbindt het onderwerp met de beschrijving “fine”, een veelgebruikt patroon om iets te beoordelen.
fine
“Fine” betekent hier ‘prima’ of ‘goed’ in “Præferencer er fine”. De vorm beschrijft de voorkeuren als acceptabel, maar de volgende zin maakt duidelijk dat ze niet alle gezamenlijke verplichtingen vervangen.
men
“Men” betekent ‘maar’ en verbindt de erkenning van voorkeuren met de tegenwerping over onaangename taken. Je gebruikt het om een tegenstelling of beperking aan een eerdere uitspraak toe te voegen.
de
“De” betekent hier ‘de’ in “de ubehagelige opgaver” en verwijst naar de specifieke onaangename taken. Het staat vóór het bijvoeglijk naamwoord en zelfstandig naamwoord als onderdeel van deze bepaalde taakgroep.
ubehagelige
“Ubehagelige” betekent hier ‘onaangename’ en beschrijft de taken die niemand graag doet. Het staat vóór “opgaverne”; je kunt het gebruiken voor taken of situaties die vervelend aanvoelen.
skal
“Skal” betekent hier ‘moeten’ in “skal stadig fordeles”: er blijft een verplichting bestaan om de taken te verdelen. Het staat vóór het werkwoord “fordeles”; dit patroon drukt een vereiste of noodzakelijke actie uit.
stadig
“Stadig” betekent hier ‘nog steeds’ en benadrukt dat de onaangename taken ondanks ieders voorkeuren verdeeld moeten worden. Het staat vóór “fordeles” en houdt een eerdere of voortdurende situatie vast.
fordeles
“Fordeles” betekent hier ‘verdeeld worden’ in “opgaverne skal stadig fordeles”. De vorm beschrijft de taakverdeling zonder te zeggen wie elke taak uitvoert; je kunt haar gebruiken bij gezamenlijke verantwoordelijkheden.
mellem
“Mellem” betekent hier ‘tussen’ in “mellem os” en geeft aan dat de verdeling over de huisgenoten plaatsvindt. Het patroon “mellem + personen” gebruik je om aan te geven wie iets samen delen of onder elkaar verdelen.
Hvis
“Hvis” betekent ‘als’ of ‘indien’ en leidt hier de voorwaarde in waaronder de afspraak wrevel kan voorkomen. Het patroon “Hvis + zin, kan ...” is bruikbaar om een voorwaarde en een mogelijk gevolg te verbinden.
skriver
“Skriver” betekent hier ‘schrijven’ in “Hvis vi skriver det ned”: de huisgenoten zetten de afspraak op schrift. Het is de vorm van “skrive” die bij “vi” staat; samen met “ned” betekent het iets opschrijven.
ned
“Ned” betekent hier ‘neer’ of ‘op schrift’ in “skriver det ned”. Samen met “skriver” maakt het duidelijk dat de informatie wordt vastgelegd, niet alleen mondeling besproken.
kan
“Kan” betekent hier ‘kunnen’ in “kan vi forhindre”: de huisgenoten hebben de mogelijkheid om wrevel te voorkomen. Het staat vóór “forhindre”; het patroon “kan + werkwoord” drukt mogelijkheid of vermogen uit.
forhindre
“Forhindre” betekent hier ‘voorkomen’ in “forhindre, at der senere bygger sig bitterhed op”. Het werkwoord neemt hier een bijzin met “at” mee om aan te geven wat men probeert tegen te houden.
der
“Der” introduceert hier de onpersoonlijke constructie “der senere bygger sig bitterhed op”, waarin wordt gezegd dat er later wrevel ontstaat. Het betekent hier niet ‘daar’ als plaatsaanduiding.
senere
“Senere” betekent hier ‘later’ en verwijst naar een moment na het maken van de schoonmaakafspraak. Het staat vóór “bygger sig bitterhed op” en plaatst de mogelijke wrevel in de tijd.
bygger
“Bygger” betekent hier ‘bouwt op’ in “bygger sig bitterhed op”: de wrevel neemt geleidelijk toe. Het is onderdeel van de uitdrukking “bygger sig ... op”, die je kunt gebruiken voor gevoelens of problemen die zich opstapelen.
sig
“Sig” betekent hier ‘zich’ in “bygger sig bitterhed op” en hoort bij de reflexieve uitdrukking voor iets dat zich opbouwt. Het staat niet los van de constructie; samen met “bygger” en “op” beschrijft het een geleidelijke ontwikkeling.
bitterhed
“Bitterhed” betekent hier ‘bitterheid’ of ‘wrevel’, een negatief gevoel dat kan groeien wanneer problemen blijven bestaan. Het staat in de constructie “bygger sig bitterhed op”, waarin het gevoel zich geleidelijk opstapelt.
op
“Op” is hier onderdeel van “bygger sig bitterhed op” en draagt bij aan de betekenis ‘zich opbouwen’ of ‘zich opstapelen’. Het geeft samen met “bygger” aan dat de bitterheid geleidelijk toeneemt.
Lad
“Lad” is in “Lad os lave” onderdeel van de aansporing ‘laten we maken’. De vaste combinatie “Lad os + werkwoord” gebruik je om samen een voorstel of uitnodiging te formuleren.
lave
“Lave” betekent hier ‘maken’ in “Lad os lave et enkelt skema”: samen een eenvoudig schema opstellen. Het staat na “Lad os” als infinitief; hetzelfde patroon kan een gezamenlijk plan of voorwerp introduceren.
et
“Et” betekent hier ‘een’ en staat vóór “enkelt skema” in “et enkelt skema”. Je gebruikt het om één niet nader bepaald schema of voorwerp te noemen.
enkelt
“Enkelt” betekent hier ‘eenvoudig’ en beschrijft een schema dat niet ingewikkeld is. Het staat vóór “skema”; je kunt het gebruiken om een eenvoudige oplossing of werkwijze te beschrijven.
skema
“Skema” betekent hier ‘schema’ of ‘rooster’: een overzicht waarin de schoonmaaktaken kunnen worden vastgelegd. Het staat als object bij “lave”; je kunt het gebruiken voor een planning of overzicht.
gennemgå
“Gennemgå” betekent hier ‘doornemen’ of ‘herzien’ in “gennemgå det”: het schema later samen bekijken en beoordelen. Het staat na “Lad os” als infinitief; je gebruikt het voor een document, plan of afspraak die je controleert.
efter
“Efter” betekent hier ‘nadat’ in “efter at vi har prøvet det”: de herziening vindt plaats na een periode van uitproberen. De combinatie “efter at + zin” leidt een gebeurtenis in die eerder plaatsvindt.
prøvet
“Prøvet” betekent hier ‘geprobeerd’ in “har prøvet det”: de huisgenoten hebben het schema enige tijd gebruikt. Het staat samen met “har” in een voltooide constructie; je kunt het gebruiken om te zeggen dat je iets hebt uitgeprobeerd.
i
“I” betekent hier ‘in’ of ‘gedurende’ in “i et stykke tid”, de vaste uitdrukking voor ‘een tijdje’. Het staat vóór een tijdsduur en geeft aan hoe lang het uitproberen duurt.
stykke
“Stykke” betekent in “et stykke tid” niet letterlijk een los stuk, maar maakt deel uit van de uitdrukking ‘een tijdje’. De combinatie is bruikbaar om een onbepaalde, beperkte periode aan te geven.
tid
“Tid” betekent hier ‘tijd’ in “et stykke tid”: een bepaalde periode waarin het schema wordt uitgeprobeerd. Samen met “et stykke” vormt het de vaste tijdsaanduiding ‘een tijdje’.
føles
“Føles” betekent hier ‘voelt’ of ‘voelt aan’ in “Hvis det føles for strengt”: de regeling lijkt voor iemand te streng. Het wordt gebruikt met een onderwerp als “det” en een beschrijving van hoe iets wordt ervaren.
strengt
“Strengt” betekent hier ‘streng’ en beschrijft hoe de schoonmaakregeling aanvoelt. In “for strengt” betekent de combinatie ‘te streng’; je kunt deze structuur gebruiken om een te hoge graad aan te geven.
justere
“Justere” betekent hier ‘aanpassen’ in “kan vi justere det”: de huisgenoten kunnen het schema veranderen zodat het beter werkt. Het staat na “kan”; je kunt het gebruiken voor een plan, instelling of afspraak die je bijstelt.
stedet
“Stedet” staat hier in de vaste uitdrukking “i stedet for at skændes”, die ‘in plaats van ruzie te maken’ betekent. Het woord betekent op zichzelf ‘plaats’, maar in deze combinatie wordt een alternatief tegenover elkaar gezet.
skændes
“Skændes” betekent hier ‘ruzie maken’ of ‘bekvechten’ in “i stedet for at skændes”. Het staat na “at” als werkwoord in een alternatief; de hele uitdrukking beschrijft wat de huisgenoten juist willen vermijden.
Målet
“Målet” betekent hier ‘het doel’: een schoner huis bereiken. Het is de bepaalde vorm van “mål” en staat in “Målet er ...”; dit patroon introduceert het doel van een plan of afspraak.
renere
“Renere” betekent hier ‘schoner’ en beschrijft het gewenste huis als schoner dan nu. Het staat vóór “hjem”; je kunt deze vorm gebruiken wanneer je een gewenste verbetering in netheid beschrijft.
hjem
“Hjem” betekent hier ‘huis’ of ‘thuis’ in “et renere hjem”. Het verwijst naar de gedeelde woning; samen met een bijvoeglijk naamwoord kun je de gewenste toestand van een huis beschrijven.
perfekt
“Perfekt” betekent hier ‘perfect’ en beschrijft het systeem dat niet het uiteindelijke doel is. Het staat vóór “system”; je kunt het gebruiken om een zeer hoge of foutloze standaard te benoemen.
system
“System” betekent hier ‘systeem’, dus de manier waarop de schoonmaaktaken georganiseerd zijn. Het staat in contrast met “et renere hjem”: het doel is een schoner huis, niet een foutloos systeem.