Een gereserveerde werkplek beleefd verduidelijken | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Jeg har reserveret dette bord, fordi jeg har brug for et mere stille hjørne.

   Ik heb deze tafel gereserveerd omdat ik een rustigere hoek nodig heb.

   Jeg har

   ik heb

   reserveret

   gereserveerd

   dette

   deze / dit

   bord

   tafel

   fordi

   omdat

   jeg har brug for

   ik heb nodig

   mere stille

   rustiger

   hjørne

   hoek

   Uitgebreide uitleg

   Jeg har vormt hier samen met een voltooid deelwoord de Deense voltooide tegenwoordige tijd: har is de tegenwoordige vorm van have bij jeg. Het patroon jeg har + voltooid deelwoord betekent meestal dat iets vóór nu is gebeurd en nu relevant is. Voorbeeld: Jeg har spist. — Ik heb gegeten. reserveret is het voltooid deelwoord van reservere — reserveren. Bij werkwoorden op -ere eindigt dit deelwoord vaak op -et; het verandert hier niet mee met de persoon. Samen met har betekent har reserveret: heeft gereserveerd. dette betekent hier deze/dit en staat bij een enkelvoudig onzijdig zelfstandig naamwoord. bord is onzijdig: et bord, dus krijgt het de vorm dette. Het woord geeft nabijheid of aanwijzing aan; de vaste vertaling identificeert het bedoelde object als deze tafel. Voorbeeld: Dette hus er stort. — Dit huis is groot. bord betekent tafel. Het is een zelfstandig naamwoord met het onzijdige lidwoord et: et bord; in bepaalde vorm wordt dat bordet — de tafel. In deze zin gaat het om de tafel die met dette bord wordt aangewezen. fordi leidt een redengevende bijzin in en betekent omdat. Wat erna komt, verklaart waarom de hoofdzin geldt. In de bijzin staat jeg har brug for ...; fordi maakt dus de verbinding tussen het reserveren en de genoemde behoefte. jeg har brug for is een vaste constructie voor nodig hebben, letterlijk opgebouwd rond het idee behoefte aan hebben. Het patroon is jeg har brug for + zelfstandig naamwoord. De vorm har blijft bij jeg dezelfde tegenwoordige vorm van have; brug is hier onderdeel van de constructie en betekent niet zelfstandig dat iemand iets gebruikt. Voorbeeld: Jeg har brug for hjælp. — Ik heb hulp nodig. mere stille betekent rustiger. stille is het basiswoord voor rustig/stil; voor deze vergelijking gebruikt het Deens mere vóór het bijvoeglijk naamwoord: stille → mere stille. Het vergeleken zelfstandig naamwoord is hjørne, niet mere; mere stille beschrijft dus een hoek die rustiger is dan een andere, niet nader genoemde mogelijkheid. Voorbeeld: Dette rum er mere stille. — Deze kamer is rustiger. hjørne betekent hoek. Het is onzijdig: et hjørne; daarom staat er in de zin het onbepaalde lidwoord et. De combinatie et mere stille hjørne betekent een rustigere hoek: mere stille staat vóór het zelfstandig naamwoord en beschrijft het. De hele zin bestaat uit Jeg har reserveret dette bord — Ik heb deze tafel gereserveerd — en de redengevende bijzin fordi jeg har brug for et mere stille hjørne — omdat ik een rustigere hoek nodig heb. Samen betekent de uiting: Ik heb deze tafel gereserveerd omdat ik een rustigere hoek nodig heb.

2. Jeg havde ikke indset, at reservationer her gjaldt for enkelte borde.

   Ik had niet beseft dat reserveringen hier voor afzonderlijke tafels golden.

   indset

   beseft, ingezien

   reservationer

   reserveringen

   her

   hier

   gjaldt

   golden, van toepassing waren

   enkelte

   afzonderlijke

   borde

   tafels

   Uitgebreide uitleg

   indset is het voltooid deelwoord van indse, “beseffen” of “inzien”. In de vaste zin staat het in havde ikke indset: havde plus het voltooid deelwoord vormt een voltooid verleden tijd, en ikke maakt de betekenis negatief. Voorbeeld: Jeg har indset fejlen. — “Ik heb de fout ingezien.” reservationer is het meervoud van reservation, “reservering”. Het is hier het onderwerp van de bijzin: de reserveringen waren ergens van toepassing. Het Deense meervoud op -er is in deze vorm zichtbaar; het bepaalde meervoud zou reservationerne zijn. her betekent “hier” en verwijst in deze zin naar de relevante plaats. Het woord verandert niet voor persoon of getal. Voorbeeld: Vi arbejder her. — “Wij werken hier.” gjaldt is de verleden tijd van gælde, “gelden” of “van toepassing zijn”. In deze context gaat het niet om een geldbedrag, maar om de toepasselijkheid van de reserveringen. De vorm gjaldt blijft in deze verleden tijd gelijk, ook wanneer het onderwerp meervoudig is; reservationer ... gjaldt betekent dus “reserveringen golden”. enkelte betekent hier “afzonderlijke” of “individuele”. Het beschrijft borde en staat daarom in een vorm die bij het meervoud past. Het woord kan in andere contexten ook “enkele” in de betekenis “bepaalde/sommige” betekenen, maar de vaste Nederlandse vertaling ondersteunt hier de betekenis “afzonderlijke”. borde is het meervoud van bord, “tafel”. In for enkelte borde geeft het de tafels aan waarop de regel van toepassing was. Voorbeeld: Der står tre borde i rummet. — “Er staan drie tafels in de kamer.” Samen vormen at reservationer her gjaldt for enkelte borde en de hoofdzin Jeg havde ikke indset ... de betekenis: “Ik had niet beseft dat reserveringen hier voor afzonderlijke tafels golden.” De spreker zegt dus dat dit inzicht vóór een ander verleden referentiemoment nog niet was bereikt; de bijzin specificeert wat niet was beseft.

3. De indførte systemet, efter at flere mennesker havde klaget over trængsel.

   Ze hebben het systeem ingevoerd nadat verschillende mensen hadden geklaagd over de drukte.

   indførte

   voerden in

   systemet

   het systeem

   efter at

   nadat

   flere

   meerdere

   mennesker

   mensen

   havde klaget

   hadden geklaagd

   trængsel

   drukte

   Uitgebreide uitleg

   indførte is hier de verleden tijd van indføre, “invoeren”. De vorm kan bij meerdere personen dezelfde zijn als bij andere personen; het onderwerp De maakt hier duidelijk dat het om “ze” gaat. In deze zin wordt de Deense verleden tijd in het Nederlands natuurlijk weergegeven met “hebben ingevoerd”. Voorbeeld: De indførte nye regler. — “Ze voerden nieuwe regels in.” systemet betekent “het systeem”. Het zelfstandig naamwoord is system, en -et markeert hier de bepaalde vorm: “het systeem”, niet zomaar “een systeem”. De bepaling wordt dus als bekend of specifiek voorgesteld. efter at leidt een bijzin in met de betekenis “nadat”. Het verbindt de gebeurtenis in de hoofdzin met een eerdere gebeurtenis in de bijzin. Voorbeeld: Vi gik hjem, efter at mødet var slut. — “We gingen naar huis nadat de vergadering was afgelopen.” flere betekent hier “verschillende” of “meerdere”. Het staat bij het meervoud mennesker; het drukt een onbepaalde groep van meer dan één persoon uit. Het is niet hetzelfde als alle, “alle”. mennesker is het meervoud van menneske, “mens”. Het onbepaalde enkelvoud is et menneske; het meervoud heeft hier de vorm mennesker. Voorbeeld: Flere mennesker ventede. — “Verschillende mensen wachtten.” havde klaget bestaat uit havde, de verleden vorm van have, plus klaget, het voltooid deelwoord van klage, “klagen”. Samen vormen ze de voltooid-verleden tijd: het klagen vond plaats vóór de invoering. klaget is dus de vorm van het werkwoord klage, niet van een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Hun havde klaget før. — “Ze had eerder geklaagd.” trængsel betekent “drukte” of “opeenhoping van mensen”. Het is hier een ontelbaar zelfstandig naamwoord zonder lidwoord; de zin spreekt over drukte als verschijnsel, niet over een afzonderlijk geteld object. Het woord kan in een andere context ook verwijzen naar verkeersdrukte of ruimtegebrek, maar hier past volgens de vaste vertaling “de drukte”. Samen betekent De indførte systemet dat ze het systeem invoerden. De bijzin efter at flere mennesker havde klaget over trængsel geeft aan dat verschillende mensen eerst over de drukte hadden geklaagd. De volledige betekenis is daarom: “Ze hebben het systeem ingevoerd nadat verschillende mensen hadden geklaagd over de drukte.”

4. I så fald bør jeg flytte mig, før du slår dig ned.

   In dat geval kan ik beter ergens anders gaan zitten voordat je je installeert.

   I så fald

   in dat geval

   bør jeg

   kan ik beter

   flytte mig

   me verplaatsen

   før

   voordat

   slår dig ned

   je installeert

   Uitgebreide uitleg

   I så fald betekent hier “in dat geval”. Dit is een vaste manier om naar een eerder genoemde of veronderstelde situatie te verwijzen. Voorbeeld: I så fald bliver jeg hjemme. — “In dat geval blijf ik thuis.” bør jeg bestaat uit bør, de tegenwoordige vorm van het Deense modale werkwoord burde, en jeg, “ik”. Bør drukt hier uit dat iets verstandig of beter is: “ik zou er goed aan doen”. Het is dus niet hetzelfde als het vermogen kan. Burde is de infinitief en komt bijvoorbeeld voor in Jeg burde gå nu, een voorzichtiger advies: “Ik zou nu eigenlijk moeten gaan.” Voorbeeld: Jeg bør gå nu. — “Ik kan maar beter nu gaan.” flytte mig betekent hier dat de spreker zichzelf verplaatst, in deze situatie: ergens anders gaat zitten. Flytte is het werkwoord “verplaatsen” of “verhuizen”; met het wederkerende mig gaat het om de eigen persoon. De vorm flytte is hier een infinitief na het modale werkwoord bør. Voorbeeld: Jeg flytter mig lidt. — “Ik ga een stukje opzij.” før betekent “voordat” en leidt hier de bijzin in die de eerdere tijdsgrens aangeeft. In die bijzin staan du als onderwerp en slår als persoonsvorm: før du slår .... De volgorde maakt duidelijk dat het verplaatsen vóór het zich installeren plaatsvindt. Voorbeeld: Ring, før du går. — “Bel voordat je weggaat.” slår dig ned is de vaste wederkerende uitdrukking slå sig ned, hier met dig omdat het onderwerp du is. In deze context betekent zij “je ergens installeren” of “ergens gaan zitten”, niet letterlijk “je neerslaan”. Slår is de tegenwoordige vorm; Deense werkwoorden veranderen daarbij niet naar de persoon, dus dezelfde vorm kan ook bij andere onderwerpen voorkomen. Dig verwijst in deze uitdrukking naar dezelfde persoon als du. Voorbeeld: Vi slår os ned her. — “We installeren ons hier.” Samen betekent de zin: “In dat geval kan ik beter ergens anders gaan zitten voordat je je installeert.” De combinatie bør jeg geeft het advies, flytte mig benoemt de verplaatsing, en før du slår dig ned plaatst het installeren daarna in de tijd. De formulering past in een gewone, neutrale gesprekssituatie.

5. Du kunne blive, hvis du kan holde dit opkald kort og tale lavt.

   Je zou kunnen blijven als je je gesprek kort kunt houden en zachtjes praat.

   Du kunne

   je zou kunnen

   blive

   blijven

   hvis

   als

   kan

   kunt

   holde

   houden

   dit

   je ...-

   opkald

   gesprek

   kort

   kort

   tale

   praten

   lavt

   zachtjes

   Uitgebreide uitleg

   Du kunne: du is the second-person singular subject: “je”. kunne is the past form of kan (“kunnen”). In this sentence it expresses a possible or conditional suggestion, corresponding to “zou kunnen”. A useful pattern is du kunne + infinitief: “je zou kunnen …”. blive: this is the infinitive “blijven”. After the modal kunne, the following verb stays in the infinitive. Here it means remaining in the current situation or place, not “become”. hvis: this introduces a condition and corresponds to “als”. The condition begins with hvis du kan …; the main possibility is stated first, followed by the condition. kan: this is the present form of kunne, with du as its subject: “je kunt”. The contrast is kan (present) versus kunne (the form used here for “could/would be able to”). In hvis du kan holde …, it presents the ability to keep the call brief as the condition. holde: this is the infinitive “houden”. In the reusable pattern holde noget kort, it means keeping something brief rather than physically holding it. After kan, it remains in the infinitive. Example: Jeg holder mødet kort. — “Ik houd de vergadering kort.” dit: this is the possessive form meaning “je …” or “jouw …” before a neuter singular noun. It agrees with opkald, which is a neuter singular noun; it does not express a number by itself. opkald: this noun means “gesprek” in the supplied sentence, specifically a call or conversation. Together, dit opkald means “je gesprek”. The noun is useful in the pattern holde dit opkald kort — “je gesprek kort houden”. kort: this adjective means “kort” here in the sense of brief in duration or length. In holde dit opkald kort, it describes the result that the call is kept brief. The same form can also describe physical length, but that is not the meaning here. tale: this is the infinitive “praten” or “spreken”. It is coordinated with holde under the same modal kan: kan holde … og tale … means “kunt … houden en … praten”. lavt: this is used adverbially with tale and means “zachtjes” or “op zachte toon”. It is related to the adjective lav (“laag”), but here it describes how the speaking happens, not the height of an object. Example: Hun taler lavt. — “Zij praat zachtjes.” Samen vormen de delen: Du kunne blive = “Je zou kunnen blijven”; hvis du kan holde dit opkald kort = “als je je gesprek kort kunt houden”; en og tale lavt = “en zachtjes praat”. De volledige betekenis is dus: “Je zou kunnen blijven als je je gesprek kort kunt houden en zachtjes praat.”

6. Det kan vare længere end forventet, så det virker mere rimeligt, at jeg flytter.

   Het kan langer duren dan verwacht, dus het lijkt eerlijker als ik verhuis.

   Det kan

   het kan

   vare

   duren

   længere

   langer

   forventet

   verwacht

   så

   dus

   det virker

   het lijkt

   mere rimeligt

   redelijker

   flytter

   verhuizen

   Uitgebreide uitleg

   Det kan opent een onpersoonlijke mogelijkheid: det is hier het onzijdige onderwerp “het” en kan is de tegenwoordige vorm van kunne, “kunnen”. Een modaal werkwoord zoals kan staat vóór een infinitief: kan vare = “kan duren”. Het geeft hier mogelijkheid aan, niet zekerheid. vare is de infinitief van vare, “duren”. Na een modaal werkwoord blijft het volgende werkwoord in de infinitief: kan vare, niet een vervoegde vorm. Voorbeeld: Det kan tage tid. — “Het kan tijd kosten.” længere is de vergrotende trap van lang: lang — længere — længst (“lang” — “langer” — “langst”). In deze zin beschrijft het de duur: “langer”. Het is dus niet het zelfstandig naamwoord voor een langere periode, maar een vergelijking van duur. forventet is de vorm van forvente, “verwachten”, die hier “verwacht” betekent. In længere end forventet wordt de duur vergeleken met wat verwacht was. end is het vergelijkingswoord “dan”; samen betekent dit “langer dan verwacht”. så verbindt de twee delen met “dus” of “daarom”. Het tweede deel wordt hier gepresenteerd als gevolg of conclusie van het eerste deel. det virker betekent hier “het lijkt” of “het komt over als”. virker is de tegenwoordige vorm van virke, “lijken/werken”. Het onpersoonlijke det verwijst in deze constructie niet noodzakelijk naar één benoemd zelfstandig naamwoord; het vormt samen met de daaropvolgende bijzin de structuur “het lijkt dat ...”. Voorbeeld: Det virker rigtigt. — “Het lijkt juist.” mere rimeligt is “redelijker” of “billijker”. mere markeert de vergrotende trap bij rimelig; de basisvormen zijn rimelig (gemeenschappelijk enkelvoud), rimeligt (onzijdig enkelvoud) en rimelige (meervoud/bepaalde vorm). In det virker mere rimeligt staat rimeligt in de onzijdige vorm, passend bij het formele onzijdige det; mere maakt de vergelijking. De zin vergelijkt dus deze optie met een andere optie die in de context niet verder wordt benoemd. flytter is de tegenwoordige vorm van flytte, “verhuizen” of “verplaatsen”. Het onderwerp jeg maakt de betekenis hier “ik verhuis”; Deense werkwoorden veranderen in de tegenwoordige tijd niet naar persoon of getal, dus flytter heeft niet op zichzelf een aparte eerste-persoonsuitgang. Voorbeeld: Jeg flytter i juni. — “Ik verhuis in juni.” Geheel opgebouwd betekent de zin: Det kan vare længere end forventet = “Het kan langer duren dan verwacht”. så leidt de conclusie in: det virker mere rimeligt, at jeg flytter = “dus het lijkt redelijker als ik verhuis”. De bijzin met at benoemt wat redelijker lijkt, en jeg is daarin het onderwerp van flytter. Samen: “Het kan langer duren dan verwacht, dus het lijkt eerlijker als ik verhuis.”

7. Det sætter jeg pris på, for jeg skal optage en præsentation.

   Dat waardeer ik, want ik moet een presentatie opnemen.

   Det sætter jeg pris på

   dat waardeer ik

   for

   want

   jeg skal

   ik moet

   optage

   opnemen

   præsentation

   presentatie

   Uitgebreide uitleg

   Det sætter jeg pris på: Dit is een vaste Deense uitdrukking met de betekenis ‘dat waardeer ik’ of ‘daar ben ik dankbaar voor’. Det staat hier voor datgene waarnaar wordt verwezen; de precieze referent wordt in deze zin niet benoemd. De letterlijke onderdelen vormen samen de idiomatische betekenis. sætter is de tegenwoordige tijd van sætte (‘zetten’), maar in deze uitdrukking betekent sætte pris på ‘waarderen’. In het Deens komt het object Det vóór het werkwoord; daardoor staat het onderwerp jeg na het werkwoord: Det sætter jeg pris på. for: Dit voegt een reden toe en betekent hier ‘want’. Het leidt de verklaring in waarom de spreker dat waardeert. jeg skal: skal is de tegenwoordige vorm van skulle. Samen met een infinitief drukt het hier een verplichting uit: ‘ik moet’. De combinatie kan in andere contexten ook een geplande of verwachte toekomstige handeling aanduiden; hier geeft de vaste vertaling duidelijk de verplichting weer. Jeg skal arbejde betekent bijvoorbeeld: ‘Ik moet werken.’ optage: Dit is de infinitief van optage, ‘opnemen’. Na skal staat de infinitief zonder extra infinitiefmarkeerder: skal optage = ‘moet opnemen’. Het werkwoord kan bijvoorbeeld ook worden gebruikt voor het opnemen van video of audio; in deze zin gaat het om het opnemen van een presentatie. præsentation: Dit zelfstandig naamwoord betekent ‘presentatie’. De vorm en præsentation bevat het onbepaalde lidwoord en; dat markeert hier een enkelvoudig zelfstandig naamwoord in de betreffende Deense woordklasse, maar het lidwoord op zichzelf is geen extra bewering over het aantal presentaties buiten de zin. Samen betekent Det sætter jeg pris på, for jeg skal optage en præsentation: ‘Dat waardeer ik, want ik moet een presentatie opnemen.’ Eerst wordt aangegeven wat de spreker waardeert; daarna geeft for de reden, namelijk de noodzaak om een presentatie op te nemen.

8. Jeg vælger loungeområdet, hvor det er mindre forstyrrende at tale.

   Ik kies voor de lounge, waar praten minder storend is.

   vælger

   kiest

   loungeområdet

   het loungegedeelte

   hvor

   waar

   mindre

   minder

   forstyrrende

   storend

   tale

   praten

   Uitgebreide uitleg

   vælger is de tegenwoordige tijd van vælge (“kiezen”). In het Deens verandert deze vorm niet volgens persoon: jeg vælger betekent “ik kies”, maar ook bijvoorbeeld de vælger betekent “zij kiezen”. Het onderwerp jeg maakt hier duidelijk dat het om “ik” gaat. loungeområdet is een bepaald enkelvoudig zelfstandig naamwoord: et område betekent “een gebied/gedeelte” en området betekent “het gebied/gedeelte”. In de samenstelling verwijst lounge naar het type ruimte. De bepaalde uitgang zit op het laatste deel: loungeområdet. hvor betekent hier “waar” en leidt de bijzin over de lounge in. Het verwijst naar de genoemde plaats, niet naar een persoon. Een vergelijkbaar plaatselijk gebruik is bijvoorbeeld: Stedet, hvor vi mødes — “De plaats waar we elkaar ontmoeten.” mindre betekent hier “minder”. Het is de vergelijkende vorm van lidt in de betekenis “weinig”: lidt — “weinig”, mindre — “minder”. Het woord vergelijkt de mate van hinderlijkheid met een andere, niet nader genoemde situatie; het beweert niet dat er helemaal geen hinder is. forstyrrende betekent hier “storend” of “hinderlijk”. Het hangt samen met het werkwoord forstyrre, “storen”. Deze vorm beschrijft wat een situatie of activiteit veroorzaakt; hij betekent hier dus dat praten hinder veroorzaakt, niet dat iemand actief wordt gestoord in een afzonderlijke handeling. Voorbeeld: Musikken er forstyrrende — “De muziek is storend.” tale is de infinitief en betekent “praten” of “spreken”. In de volledige woordgroep staat het na at: at tale — “praten”. Het is hier de activiteit die als storend wordt beoordeeld. Samen vormen vælger en loungeområdet de hoofdzin: “Ik kies het loungegedeelte” of natuurlijker “Ik kies voor de lounge.” Daarna geeft hvor een plaatselijke bijzin aan. In det er mindre forstyrrende at tale is det een onpersoonlijk onderwerp; at tale benoemt de activiteit die wordt beoordeeld. De volledige betekenis is daarom: “Ik kies voor de lounge, waar praten minder storend is.”