Een printerprobleem oplossen | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Printeren bliver ved med at afvise min fil, selv om formatet understøttes.

   De printer blijft mijn bestand weigeren, hoewel het formaat wordt ondersteund.

   Printeren

   de printer

   bliver ved med at

   blijft

   afvise

   weigeren

   fil

   bestand

   selv om

   hoewel

   formatet

   het formaat

   understøttes

   wordt ondersteund

   Uitgebreide uitleg

   Printeren betekent hier “de printer”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van printer: printer = een printer, printeren = de printer. De uitgang -en markeert hier bepaaldheid; het is geen aparte betekenis van “printer”. bliver ved med at is een vaste constructie voor iets dat doorgaat: “blijft …”. bliver komt van blive, maar in deze combinatie wordt de voortduring uitgedrukt door het geheel bliver ved med at + infinitief. Voorbeeld: Hun bliver ved med at ringe. — “Ze blijft bellen.” afvise is de infinitief van “afwijzen” of, in deze technische context, “weigeren”. Na at staat de infinitief. In bliver ved med at afvise is het de printer die de handeling blijft uitvoeren; afvise betekent hier dus niet dat iemand zelf weggaat, maar dat de printer het bestand niet accepteert. fil betekent “bestand”. In min fil betekent min “mijn” en verwijst het geheel naar het bestand van de spreker. fil is de onbepaalde vorm; de bepaalde vorm is filen. Voorbeeld: Jeg åbner en fil. — “Ik open een bestand.” selv om is een voegwoord met de betekenis “hoewel” of “ook al”. Het leidt hier een toegevende tegenstelling in: de weigering blijft bestaan ondanks het feit dat het formaat wordt ondersteund. Voorbeeld: Jeg sender den, selv om den er stor. — “Ik stuur hem, hoewel hij groot is.” formatet betekent “het formaat”. De basisvorm is format; formatet is de bepaalde enkelvoudsvorm met -et. Die vorm is dus niet een meervoudsvorm en -et hoort hier bij het Deense onzijdige woord format. Voorbeeld: Formatet er ukendt. — “Het formaat is onbekend.” understøttes betekent hier “wordt ondersteund”. Het komt van understøtte (“ondersteunen”) en gebruikt de Deense passiefuitgang -s: understøtter = “ondersteunt”, understøttes = “wordt ondersteund”. De passieve vorm legt de nadruk op het formaat dat ondersteuning krijgt; wie het ondersteunt, wordt niet genoemd. Samen betekent Printeren bliver ved med at afvise min fil: “De printer blijft mijn bestand weigeren.” selv om formatet understøttes voegt de tegenstelling toe: “hoewel het formaat wordt ondersteund.” De volledige betekenis is dus: “De printer blijft mijn bestand weigeren, hoewel het formaat wordt ondersteund.”

2. Har du tjekket, om dokumentet indeholder for store billeder?

   Heb je gecontroleerd of het document te grote afbeeldingen bevat?

   Har du

   heb je

   tjekket

   gecontroleerd

   dokumentet

   het document

   indeholder

   bevat

   for

   te

   store

   grote

   billeder

   afbeeldingen

   Uitgebreide uitleg

   Har du vormt hier een vraag in de voltooide tijd: har is de tegenwoordige vorm van have voor alle personen, en du betekent “jij”. De woordvolgorde Har du ...? maakt er een ja-neevraag van. Voorbeeld: Har du læst bogen? — “Heb je het boek gelezen?” tjekket is de voltooid deelwoordsvorm van tjekke (“controleren”). Samen met har betekent har tjekket “hebt gecontroleerd”. Het deelwoord blijft in deze constructie hetzelfde voor persoon en getal. Voorbeeld: Jeg har tjekket filen. — “Ik heb het bestand gecontroleerd.” dokumentet betekent hier “het document”. De basisvorm is dokument; de uitgang -et markeert in deze vorm een bepaald enkelvoud. Het is dus niet het werkwoord dat deze uitgang draagt. Voorbeeld: Dokumentet er klart. — “Het document is klaar.” indeholder is de tegenwoordige vorm van indeholde (“bevatten”) bij het onderwerp dokumentet: “bevat”. De vorm staat in de bijzin na om (“of”). Voorbeeld: Filen indeholder billeder. — “Het bestand bevat afbeeldingen.” for betekent hier “te” in de combinatie for stor: het geeft aan dat iets een grens overschrijdt, niet een hoeveelheid aan. store is de vorm van stor (“groot”) die hier bij het meervoud billeder hoort. De vergelijking is stor — større — størst (“groot” — “groter” — “grootst”); for stor betekent echter “te groot”, niet “groter”. Voorbeeld: Billedet er for stort. — “De afbeelding is te groot.” billeder betekent “afbeeldingen” en is het meervoud van billede. Het enkelvoud is et billede; het meervoud heeft hier geen lidwoord. Voorbeeld: Jeg ser flere billeder. — “Ik zie verschillende afbeeldingen.” De volledige structuur is Har du + voltooid deelwoord tjekket + de bijzin om dokumentet indeholder for store billeder. Om leidt de indirecte vraag “of het document te grote afbeeldingen bevat”. Samen betekent de uiting: “Heb je gecontroleerd of het document te grote afbeeldingen bevat?”

3. Det er muligt, for præsentationen indeholder flere detaljerede diagrammer.

   Dat is mogelijk, want de presentatie bevat verschillende gedetailleerde grafieken.

   Det er muligt

   Dat is mogelijk

   præsentationen

   de presentatie

   indeholder

   bevat

   flere

   verschillende, meerdere

   detaljerede

   gedetailleerde

   diagrammer

   grafieken

   Uitgebreide uitleg

   Det er muligt betekent hier “Dat is mogelijk”. Dit is een veelgebruikte Deense constructie: det is een onpersoonlijk/formeel voornaamwoord, er is de tegenwoordige tijd van være (“zijn”), en muligt is de vorm van mulig (“mogelijk”) die bij het onzijdige det past. Het voornaamwoord verwijst hier niet naar één specifiek zelfstandig naamwoord; de constructie beoordeelt de mogelijkheid van de inhoud die volgt. præsentationen betekent “de presentatie”. De basisvorm is præsentation; de uitgang -en markeert hier de bepaalde enkelvoudsvorm: en præsentation → præsentationen. Bijvoorbeeld: En præsentation begynder nu. — “Een presentatie begint nu.” indeholder betekent “bevat”. De basisvorm is indeholde; indeholder is de tegenwoordige tijd. Het Deens gebruikt in deze vorm niet verschillende persoonsuitgangen voor enkelvoud en meervoud. Bijvoorbeeld: Dokumentet indeholder en tabel. — “Het document bevat een tabel.” flere betekent hier “meerdere” of “meer dan één”. Het is een kwantificeerder bij diagrammer en geeft geen exact aantal aan. flere blijft in deze betekenis hetzelfde bij verschillende grammaticale geslachten. Bijvoorbeeld: Vi har flere spørgsmål. — “We hebben meerdere vragen.” detaljerede betekent “gedetailleerde”. De basisvorm van het bijvoeglijk naamwoord is detaljeret; bij een meervoudig zelfstandig naamwoord krijgt het hier de vorm detaljerede. Het beschrijft dus diagrammer, niet præsentationen. Vergelijk: et detaljeret diagram — “een gedetailleerd diagram”; detaljerede diagrammer — “gedetailleerde diagrammen”. diagrammer betekent “diagrammen” of “grafieken”. De enkelvoudsvorm is diagram, en diagrammer is het onbepaalde meervoud. De bepaalde meervoudsvorm is diagrammerne (“de diagrammen”). Bijvoorbeeld: Diagrammerne er tydelige. — “De diagrammen zijn duidelijk.” Samen vormt for præsentationen indeholder flere detaljerede diagrammer de reden voor de voorafgaande beoordeling: for betekent hier “want/omdat”, gevolgd door `de presentatie bevat meerdere gedetailleerde diagrammen”. De volledige betekenis is daarom: “Dat is mogelijk, want de presentatie bevat verschillende gedetailleerde grafieken.”

4. Det kan måske hjælpe at komprimere dem uden at forringe den visuelle kvalitet.

   Ze comprimeren kan helpen zonder de visuele kwaliteit aan te tasten.

   Det kan

   het kan

   måske

   misschien

   hjælpe

   helpen

   komprimere

   comprimeren

   dem

   ze/hen

   uden at

   zonder te

   forringe

   aantasten; verslechteren

   visuelle

   visuele

   kvalitet

   kwaliteit

   Uitgebreide uitleg

   Det kan vormt hier een constructie met det als formeel onderwerp: het verwijst niet naar een specifiek zelfstandig naamwoord, maar maakt de zin grammaticaal compleet vóór de activiteit at komprimere dem. kan is de tegenwoordige vorm van kunne en drukt mogelijkheid uit. Vergelijk: Det kan hjælpe. — “Dat kan helpen.” måske maakt de mogelijkheid minder stellig: “misschien”. Het verandert niet de vorm van kan, maar voegt onzekerheid toe. hjælpe is de infinitief van at hjælpe, “helpen”. Na het modale werkwoord kan staat de infinitief zonder at: kan hjælpe. De infinitief at hjælpe wordt wel gebruikt wanneer het werkwoord zelfstandig als infinitief staat. komprimere is de infinitief van at komprimere, “comprimeren”. In at komprimere dem benoemt deze infinitief de activiteit die mogelijk helpt. Het werkwoord volgt hier op at, zoals gebruikelijk wanneer een infinitief als activiteit wordt gepresenteerd. dem is een persoonlijk voornaamwoord in de objectsvorm en betekent hier “ze” of “hen”: de dingen die men comprimeert. Deze vorm markeert een meervoudig object; op zichzelf geeft dem niet aan naar welke concrete dingen het verwijst. In de vaste vertaling is de bedoelde handeling: die dingen comprimeren. uden at is een veelgebruikte constructie met de betekenis “zonder te”. Zij verbindt een handeling met iets dat niet gebeurt: uden at forringe ... betekent “zonder ... aan te tasten/te verslechteren”. forringe is de infinitief van at forringe, “verslechteren” of “aantasten”. In deze zin gaat het om het verminderen van de kwaliteit. Het is niet hetzelfde als forbedre (“verbeteren”), dat de tegenovergestelde richting aangeeft. Voorbeeld: Det må ikke forringe kvaliteten. — “Dat mag de kwaliteit niet aantasten.” visuelle is de vorm van het bijvoeglijk naamwoord visuel, “visueel”. Bij den en het bepaalde zelfstandig naamwoord krijgt het adjectief deze bepaalde vorm: den visuelle .... Het adjectief beschrijft hier het soort kwaliteit, namelijk de visuele kwaliteit. kvalitet betekent “kwaliteit”. In den visuelle kvalitet staat kvalitet in het enkelvoud en wordt het bepaald gemaakt door den; den hoort bij het gemeenschappelijke grammaticale geslacht van dit zelfstandig naamwoord. kvaliteter is het meervoud: “kwaliteiten”. Samen betekent de zin: “Misschien kan het helpen om ze te comprimeren zonder de visuele kwaliteit aan te tasten.” De formele opening Det kan måske hjælpe presenteert de daaropvolgende activiteit als mogelijk nuttig; at komprimere dem noemt die activiteit, en uden at forringe den visuelle kvalitet voegt de voorwaarde toe dat de kwaliteit niet verslechtert.

5. Det foretrækker jeg frem for at bygge hele præsentationen op igen.

   Dat heb ik liever dan de hele presentatie opnieuw op te bouwen.

   Det

   dat

   foretrækker

   geeft de voorkeur aan

   jeg

   ik

   frem for

   liever dan

   at bygge

   opbouwen

   hele

   de hele

   præsentationen

   presentatie

   op igen

   weer op

   Uitgebreide uitleg

   Det: Hier betekent dit “dat”, als het voorkeursalternatief waarnaar in de vaste vertaling wordt verwezen. De vorm det is een onzijdig enkelvoudig aanwijzend of voornaamwoordelijk element; uit deze zin volgt niet welk concreet alternatief het precies aanduidt. foretrækker: Dit is de tegenwoordige tijd van foretrække (“de voorkeur geven aan”). De vorm is hier passend bij het onderwerp jeg; in het Deens verandert de persoonsvorm in de tegenwoordige tijd niet per persoon. jeg foretrækker betekent “ik geef de voorkeur aan”. jeg: Dit is “ik”, de handelende persoon bij foretrækker. Omdat Det vooropstaat, staat het onderwerp na de persoonsvorm: Det foretrækker jeg is een gebruikelijke Deense woordvolgorde met een vooropgeplaatst element. In een neutralere volgorde kan men zeggen: Jeg foretrækker det. — “Ik heb dat liever.” frem for: Deze vergelijking betekent hier “liever dan”. Het verbindt de voorkeursoptie met de activiteit die minder de voorkeur krijgt. Een bruikbaar patroon is Jeg foretrækker X frem for Y — “Ik heb X liever dan Y.” at bygge: at leidt hier een infinitief in; bygge betekent “bouwen”. In deze context gaat het samen met op om iets op te bouwen of opnieuw samen te stellen. De infinitief vormt het tweede deel van de vergelijking. hele: Dit betekent “de hele” en verwijst hier naar de volledige presentatie, niet slechts een gedeelte. hele is de vorm die in deze bepaalde naamwoordgroep voor het bepaalde enkelvoudige zelfstandig naamwoord staat. Voorbeeld: hele dagen — “de hele dag”. præsentationen: Dit betekent “de presentatie”. De vorm is bepaald enkelvoud: præsentation is de basisvorm en præsentationen betekent “de presentatie”. De uitgang -en markeert hier bepaaldheid bij dit gemeenschappelijke-genderwoord; zij is niet de uitgang van hele. op igen: Samen geven deze woorden hier “weer op” of natuurlijker “opnieuw ... opbouwen”. igen betekent “opnieuw/weer”; op hoort bij bygge op en maakt van “bouwen” het idee van iets samenstellen of opbouwen. In deze zin staan op en igen direct naast elkaar. Voorbeeld: Vi bygger siden op igen. — “We bouwen de pagina opnieuw op.” Samen staat Det voorop als het voorkeursalternatief. Daarna volgt foretrækker jeg, letterlijk “geef ik de voorkeur”, en frem for introduceert de activiteit waarmee het wordt vergeleken. at bygge hele præsentationen op igen betekent “de hele presentatie opnieuw opbouwen”. De volledige betekenis is dus: “Dat heb ik liever dan de hele presentatie opnieuw op te bouwen.”

6. Send den via den delte mappe.

   Stuur het via de gedeelde map.

   Send

   stuur

   den

   het

   via

   via

   den

   de/het (bepaald lidwoord)

   delte

   gedeelde

   mappe

   map

   Uitgebreide uitleg

   Send betekent hier “stuur” en is de gebiedende wijs van sende (“sturen”). De gebiedende wijs heeft in het Deens normaal geen uitgesproken onderwerp: Send den betekent dus “Stuur het”, niet “Ik stuur het”. Voorbeeld: Send billedet. — “Stuur de afbeelding.” Het eerste den is een zelfstandig voornaamwoord als voorwerp: “het”. De vorm verwijst hier naar datgene wat gestuurd moet worden; de aangeleverde vertaling bepaalt die betekenis, maar specificeert niet welk zelfstandig naamwoord dat voorwerp precies is. Den staat tegenover det voor een- en ett-woorden wanneer het Deens een onderscheid maakt tussen die grammaticale geslachten. Voorbeeld: Jeg sender den. — “Ik stuur het.” via betekent “via” of “door middel van” en geeft de route of het middel aan. Het woord verandert niet mee met het zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Vi sender filen via e-mail. — “We sturen het bestand via e-mail.” Het tweede den is geen voornaamwoord, maar het bepaalde lidwoord vóór een enkelvoudig gemeenschappelijk-geslachtwoord: den ... mappe betekent “de ... map”. Het bepaalt dus samen met mappe de bepaalde vorm van de naamwoordgroep. Het eerste den heeft daarentegen zelfstandig de rol van voorwerp. delte betekent hier “gedeelde” en beschrijft de map. De basisvorm van het bijvoeglijke woord is delt; in deze bepaalde naamwoordgroep staat de vorm delte vóór mappe. Dezelfde vorm kan in andere contexten ook bij een meervoud staan, maar hier maakt den met het enkelvoud mappe de bepaalde enkelvoudige lezing duidelijk. Voorbeeld: den delte fil — “het gedeelde bestand”. mappe betekent “map”. Het is een zelfstandig naamwoord met het lidwoord en: en mappe (“een map”), bepaald mappen (“de map”). In de gegeven zin staat de woordgroep echter in de vorm den delte mappe, met het bepaalde lidwoord vóór het bijvoeglijke woord en het zelfstandig naamwoord. Samen bestaat de zin uit de gebiedende wijs Send, het voorwerp den, en de middel- of routebepaling via den delte mappe. Daardoor betekent de volledige uiting: “Stuur het via de gedeelde map.”

7. Jeg kan teste den fra min konto.

   Ik kan het vanuit mijn account testen.

   Jeg kan

   ik kan

   teste

   testen

   den

   het

   fra

   vanuit

   min

   mijn

   konto

   account

   Uitgebreide uitleg

   Jeg kan bestaat uit jeg (“ik”) en het modale werkwoord kan (“kan”). Jeg is de eerste persoon enkelvoud. Kan is de tegenwoordige vorm van kunne; hier drukt het uit dat de spreker iets kan doen. Na een Deens modaal werkwoord staat het volgende werkwoord in de infinitief zonder at: Jeg kan hjælpe. = “Ik kan helpen.” teste betekent hier “testen” en is de infinitief van teste. In combinatie met kan benoemt het de handeling die de spreker kan uitvoeren. Voorbeeld: Vi kan teste forbindelsen. = “We kunnen de verbinding testen.” den is hier een enkelvoudig lijdend voornaamwoord met de betekenis “het” volgens de vaste vertaling. De vorm den wordt in het Deens gebruikt voor een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijke geslacht. Het concrete antecedent wordt in deze zin niet benoemd. Hier is den het lijdend voorwerp van teste: de spreker kan “het” testen. fra betekent hier “vanuit” en geeft het vertrekpunt of de bron aan. De constructie fra + een zelfstandig naamwoord kan bijvoorbeeld een herkomst aangeven: Hun arbejder fra kontoret. = “Zij werkt vanuit het kantoor.” min betekent “mijn” en staat vóór konto. Deze bezittelijke vorm hoort bij een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijke geslacht. De basisreeks is min bij enkelvoudig gemeenschappelijk geslacht, mit bij enkelvoudig onzijdig geslacht en mine bij meervoud: min bog, mit hus, mine bøger. konto betekent “account” of “rekening”. Het is een zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijke geslacht: en konto; daarom staat hier min en niet mit. In fra min konto vormt het woord samen met min de bron van waaruit de handeling wordt uitgevoerd. Samen betekent Jeg kan teste den fra min konto: “Ik kan het vanuit mijn account testen.” De opbouw is: onderwerp + modaal werkwoord + infinitief + lijdend voorwerp + bronbepaling. De zin zegt dat de spreker die handeling kan uitvoeren en noemt het account als vertrekpunt.

8. Så slipper jeg for at gætte mig frem med tilfældige indstillinger.

   Zo hoef ik niet op goed geluk instellingen uit te proberen.

   Så

   zo; dus

   slipper … for at

   hoeft niet te …

   gætte mig frem

   er op goed geluk achter komen

   tilfældige

   willekeurige

   indstillinger

   instellingen

   Uitgebreide uitleg

   Så betekent hier “zo” en verbindt deze zin met het voorafgaande doel of gevolg: op deze manier hoeft de spreker iets niet te doen. Het kan in andere zinnen ook “dus” betekenen; de precieze betekenis hangt van de samenhang af. slipper for at is een belangrijk Deens patroon: slippe for at + werkwoord betekent dat iemand iets onaangenaams of onnodigs niet hoeft te doen. slipper is de tegenwoordige tijd van slippe; het onderwerp hier is jeg, dus “ik ontkom aan / ik hoef niet”. Het is niet hetzelfde als eenvoudigweg ontkennen dat iemand iets doet. Voorbeeld: Jeg slipper for at vente. — “Ik hoef niet te wachten.” gætte mig frem is een vaste, uitbreidbare uitdrukking. gætte betekent “raden”, en mig verwijst hier naar de spreker; samen geeft gætte mig frem het idee weer dat je door gissen stap voor stap tot een oplossing komt. De vorm gætte staat na for at in de infinitief. Voorbeeld: Hun måtte gætte sig frem til svaret. — “Ze moest door te raden het antwoord zien te vinden.” tilfældige is de meervoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord tilfældig, hier met de betekenis “willekeurig” of “lukraak”. Het beschrijft indstillinger, dat meervoudig is. Vergelijk: en tilfældig indstilling — “een willekeurige instelling”; tilfældige indstillinger — “willekeurige instellingen”. indstillinger is het meervoud van indstilling, “instelling”. Het woord kan bijvoorbeeld een configureerbare optie in een programma of apparaat aanduiden. Voorbeeld: Åbn indstillingerne. — “Open de instellingen.” Samen betekent de zin: “Zo hoef ik niet op goed geluk instellingen uit te proberen.” De structuur is Så + slipper jeg for at + gætte mig frem + med + tilfældige indstillinger: de spreker geeft aan dat hij daardoor niet via lukraak gekozen instellingen tot een oplossing hoeft te komen.

9. Når den er printet, bør vi dokumentere løsningen for andre.

   Zodra het is afgedrukt, moeten we de oplossing voor anderen documenteren.

   Når

   zodra

   den

   het

   printet

   afgedrukt

   bør vi

   moeten we

   dokumentere

   documenteren

   løsningen

   de oplossing

   andre

   anderen

   Uitgebreide uitleg

   Når betekent hier “zodra” en opent een tijdsbepalende bijzin: de handeling in die bijzin moet eerst plaatsvinden voordat de hoofdzin als volgende stap wordt gepresenteerd. Het kan in andere zinnen ook algemener “wanneer” of “als” betekenen; de vaste vertaling maakt hier de lezing “zodra” passend. den is een derde-persoons enkelvoudig voornaamwoord voor een-woorden of voor een niet-menselijk referent. De vorm zelf identificeert niet welk concreet ding bedoeld wordt; dat is in de gegeven zin niet nader vastgelegd. Het voornaamwoord is hier het onderwerp van er printet. printet is de voltooide deelwoordsvorm van het werkwoord printe (“afdrukken”). In er printet staat het met er (“is”) in een constructie die weergeeft dat iets afgedrukt is of wordt aangetroffen nadat het afdrukken voltooid is. Voor hergebruik: at printe is “afdrukken”, terwijl har printet “heeft afgedrukt” kan betekenen. bør vi combineert het modale werkwoord bør met het onderwerp vi (“wij”). Bør drukt uit dat iets als wenselijk, verstandig of verplicht wordt voorgesteld; in deze context past de vertaling “moeten” bij de vaste vertaling. Na een modaal werkwoord volgt in het Deens doorgaans een infinitief zonder at, zoals in bør dokumentere (“moeten documenteren”). Vi is de eerste persoon meervoud en verwijst naar de spreker samen met minstens één andere persoon. dokumentere is een infinitief en betekent “documenteren”: informatie systematisch vastleggen zodat die later geraadpleegd kan worden. Een bruikbaar patroon is bør + infinitief, bijvoorbeeld: Vi bør kontrollere resultatet. — “We zouden het resultaat moeten controleren.” løsningen betekent hier “de oplossing”. Het zelfstandig naamwoord is løsning; de uitgang -en markeert de bepaalde enkelvoudsvorm: en løsning = “een oplossing”, løsningen = “de oplossing”. De vorm noemt dus één bepaalde oplossing, maar de zin legt niet uit welke eigenschappen die oplossing heeft. andre betekent “anderen” en verwijst hier zelfstandig naar andere personen of partijen. Het is verwant aan anden (“andere” in het enkelvoud); andre is de meervoudsvorm. In for andre betekent for “voor” en geeft de woordgroep aan voor wie de documentatie bedoeld is. Samen vormen Når den er printet en bør vi dokumentere løsningen for andre de betekenis: “Zodra het is afgedrukt, moeten we de oplossing voor anderen documenteren.” De eerste bijzin geeft het moment aan; daarna volgt de aanbeveling of verplichting (bør) voor vi, met løsningen als datgene wat gedocumenteerd moet worden en for andre als de beoogde lezers of gebruikers. De formulering is geschikt voor een procedurele of praktische instructie.