Luisteren naar muziek | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Hörst du Musik?

   Luister je naar muziek?

   Hörst

   luistert

   du

   je

   Musik

   muziek

   Uitgebreide uitleg

   Hörst betekent hier “luister je”. Het is de tweede persoon enkelvoud van hören in de tegenwoordige tijd: du hörst. De uitgang -st hoort bij du; de ö is al onderdeel van het werkwoord hören en is hier geen aparte verandering door de vervoeging. Afhankelijk van de context kan hören ook “horen” betekenen, maar in deze zin past “luisteren” bij de vaste vertaling. Bijvoorbeeld: Du hörst Musik. — “Je luistert naar muziek.” du is het informele enkelvoudige persoonlijk voornaamwoord voor “je/jij”. In een mededelende zin staat het hier na de persoonsvorm als die persoonsvorm vooraan staat in de vraag. Een ja-neevraag in het Duits begint vaak met de vervoegde persoonsvorm: Hörst du ...? Dezelfde woordvolgorde werkt bijvoorbeeld in Liest du? — “Lees je?” Musik betekent “muziek”. Het is een zelfstandig naamwoord en wordt in het Duits met een hoofdletter geschreven. Hier staat het zonder lidwoord en verwijst het algemeen naar muziek, zonder een bepaalde soort of hoeveelheid te noemen. In Du hörst Musik is Musik het object van hören: datgene waarnaar je luistert. Bijvoorbeeld: Ich höre Musik. — “Ik luister naar muziek.” Samen vormen Hörst du Musik? een ja-neevraag: de vervoegde vorm van hören staat vooraan, gevolgd door het onderwerp du en daarna het object Musik. De volledige betekenis is: “Luister je naar muziek?” Het patroon Hörst du ...? is herbruikbaar met een ander object, bijvoorbeeld Hörst du das Radio? — “Luister je naar de radio?”

2. Ich höre in meiner Freizeit Musik.

   Ik luister in mijn vrije tijd naar muziek.

   Ich

   ik

   höre

   luister

   in meiner Freizeit

   in mijn vrije tijd

   Musik

   muziek

   Uitgebreide uitleg

   Ich betekent hier “ik”: het is het persoonlijke voornaamwoord voor de eerste persoon enkelvoud. De bijbehorende werkwoordsvorm staat in de eerste persoon enkelvoud, bijvoorbeeld: Ich lerne. — “Ik leer.” höre komt van het werkwoord hören (“horen” of “luisteren”). In deze zin betekent het “luister” en staat het in de tegenwoordige tijd bij ich: ich höre. Vergelijk: du hörst — “jij luistert”. De uitgang verandert dus met de persoon; -e hoort hier bij de eerste persoon enkelvoud. In Hörst du Musik? uit de context staat dezelfde werkwoordstam in de tweede persoon enkelvoud: hörst. in meiner Freizeit is een tijdsbepaling: “in mijn vrije tijd”. Bij dit gebruik krijgt in de datief. Freizeit is vrouwelijk: die Freizeit; daarom wordt het bezittelijke woord mein hier meiner: in meiner Freizeit. Het patroon is herbruikbaar: in meiner Freizeit lese ich. — “In mijn vrije tijd lees ik.” Musik is een zelfstandig naamwoord en betekent “muziek”. Het wordt hier zonder lidwoord gebruikt voor muziek in het algemeen. Een voorbeeld met een ander soort muziek is: Ich höre klassische Musik. — “Ik luister naar klassieke muziek.” Samen vormen de delen Ich höre + in meiner Freizeit + Musik: “Ik luister in mijn vrije tijd naar muziek.” De Duitse woordvolgorde zet het vervoegde werkwoord in deze mededelende hoofdzin op de tweede plaats. Hier staat Ich op de eerste plaats, höre op de tweede, de tijdsbepaling daarna, en Musik is het lijdend voorwerp van höre.

3. Was für Musik magst du?

   Wat voor muziek vind je leuk?

   Was für

   wat voor

   Musik

   muziek

   magst

   vindt leuk

   du

   je

   Uitgebreide uitleg

   Was für vraagt naar het soort of type van iets: het patroon Was für + zelfstandig naamwoord betekent “wat voor + zelfstandig naamwoord”. Voorbeeld: Was für Bücher liest du? — “Wat voor boeken lees je?” Musik betekent hier “muziek”. Het is een zelfstandig naamwoord en wordt in het Duits met een hoofdletter geschreven. In Was für Musik vormt het samen met Was für het gevraagde soort: “wat voor muziek”. Voorbeeld: Ich höre Musik. — “Ik luister naar muziek.” magst is de vorm van mögen voor du in de tegenwoordige tijd: du magst. Hier betekent het “leuk vinden” of “houden van”. De vorm mag hoort bij ich en er/sie/es: ich mag, sie mag. Voorbeeld: Du magst langsame Lieder. — “Je houdt van langzame liedjes.” du is het informele Duitse persoonlijk voornaamwoord voor één aangesproken persoon: “je/jij”. Het staat hier als onderwerp en verklaart waarom het werkwoord de vorm magst heeft. In een formele aanspreking gebruikt het Duits Sie, met een andere werkwoordsvorm: Mögen Sie Musik? — “Houdt u van muziek?” Samen bestaat de vraag uit het soort-vragende patroon Was für Musik, gevolgd door magst du, “vind je leuk”. De volledige betekenis is daarom: “Wat voor muziek vind je leuk?” De vraag is gericht aan één persoon in de informele aanspreekvorm.

4. Ich mag langsame Lieder.

   Ik houd van langzame liedjes.

   mag

   houd van / vindt leuk

   langsame

   langzame

   Lieder

   liedjes

   Uitgebreide uitleg

   mag is de tegenwoordige tijd van mögen bij ich (eerste persoon enkelvoud). In deze zin betekent het “leuk vinden” of “houden van”; het onderwerp is dus degene die iets leuk vindt. Voorbeeld: Ich mag Tee. — “Ik vind thee lekker.” In een andere constructie kan mögen ook een wens of mogelijkheid uitdrukken, maar dat is hier niet de betekenis. langsame komt van het bijvoeglijk naamwoord langsam (“langzaam”). Het beschrijft hier Lieder en krijgt de uitgang -e, omdat het vóór een meervoudig zelfstandig naamwoord zonder lidwoord staat in de naamval die hier voor het lijdend voorwerp wordt gebruikt. Voorbeeld: Ich höre langsame Musik. — “Ik luister naar langzame muziek.” Lieder is het meervoud van Lied (“lied”). Het staat hier als lijdend voorwerp bij mag: datgene wat iemand leuk vindt. Voorbeeld: Sie singt Lieder. — “Zij zingt liederen/liedjes.” Samen vormen Ich, mag en de woordgroep langsame Lieder een eenvoudige Duitse structuur: onderwerp + werkwoord + lijdend voorwerp. De betekenis is dat de spreker langzame liedjes leuk vindt.

5. Benutzt du Kopfhörer?

   Gebruik je een koptelefoon?

   Benutzt

   gebruikt

   du

   je / jij

   Kopfhörer

   koptelefoon

   Uitgebreide uitleg

   Benutzt komt van benutzen en betekent hier ‘gebruiken’. De vorm is de tegenwoordige tijd bij du: du benutzt; bij andere personen verandert de vorm, bijvoorbeeld ich benutze en sie benutzen. Voor een ja-neevraag staat de persoonsvorm vooraan: Benutzt du den Computer? = ‘Gebruik je de computer?’ du is de informele tweede-persoonsvorm voor één aangesproken persoon. Het is het onderwerp van de vraag en bepaalt de vorm benutzt. De beleefde vorm is Sie, met een andere werkwoordsvorm: Benutzen Sie Kopfhörer? = ‘Gebruikt u een koptelefoon?’ Kopfhörer betekent hier volgens de vaste vertaling ‘een koptelefoon’. Het is een zelfstandig naamwoord; het woord kan naar een hoofdtelefoon als apparaat verwijzen. In het Duits is Kopfhörer ook de vorm die je in het meervoud ziet; het getal wordt vaak door een lidwoord of een andere bepaler duidelijk gemaakt, bijvoorbeeld ein Kopfhörer = ‘één koptelefoon’ en mehrere Kopfhörer = ‘meerdere koptelefoons’. Samen vormen de delen een ja-neevraag: de persoonsvorm Benutzt staat vooraan, daarna volgt het onderwerp du, en Kopfhörer is wat gebruikt wordt. De volledige betekenis is: ‘Gebruik je een koptelefoon?’

6. Ich benutze sie, wenn ich mich entspannen will.

   Ik gebruik ze als ik wil ontspannen.

   Ich

   ik

   benutze

   gebruik

   sie

   ze

   wenn

   als / wanneer

   mich

   mezelf

   entspannen

   ontspannen

   will

   wil

   Uitgebreide uitleg

   Ich is het persoonlijk voornaamwoord voor de eerste persoon enkelvoud: de spreker voert de handeling uit. Andere vormen zijn bijvoorbeeld du (‘jij’) en wir (‘wij’). Ich blijft dezelfde onderwerpvorm, ongeacht het object. benutze is de tegenwoordige tijd, eerste persoon enkelvoud, van benutzen (‘gebruiken’): ich benutze. Andere vormen zijn bijvoorbeeld du benutzt en wir benutzen. Hier is sie het object van dit werkwoord. sie betekent hier ‘ze’ en staat als accusatief object bij benutze. De Duitse vorm sie kan in deze positie zowel naar één vrouwelijk zelfstandig naamwoord als naar meerdere personen of zaken verwijzen; de gegeven teksten leggen het getal hier niet eenduidig vast. De vertaling bevestigt wel de bedoelde betekenis ‘ze’. wenn leidt een bijzin in die de situatie of voorwaarde aangeeft: ‘als’ of ‘wanneer’. In zo’n Duitse bijzin staat het vervoegde werkwoord doorgaans achteraan. Patroon: wenn + onderwerp + ... + vervoegd werkwoord. mich is het wederkerend voornaamwoord dat bij ich hoort. De combinatie is ich – mich; bij du hoort bijvoorbeeld dich. Het geeft hier aan dat degene die ontspant dezelfde persoon is als het onderwerp van de bijzin. entspannen betekent ‘ontspannen’. Wanneer een persoon zelf ontspant, gebruikt het Duits vaak de wederkerende constructie sich entspannen: ich entspanne mich, ‘ik ontspan me’. Hier staat entspannen als infinitief na het modale werkwoord will. will is de tegenwoordige tijd, eerste persoon enkelvoud, van wollen (‘willen’). Hier drukt het de bedoeling of wens van de spreker uit: ich will entspannen, ‘ik wil ontspannen’. Na will staat de infinitief achteraan, zoals in Ich will schlafen. — ‘Ik wil slapen.’ Samen vormt Ich benutze sie de betekenis ‘Ik gebruik ze’. De bijzin wenn ich mich entspannen will voegt de situatie ‘als ik wil ontspannen’ toe. Het vervoegde werkwoord will staat aan het einde van die bijzin. De volledige zin betekent dus: ‘Ik gebruik ze als ik wil ontspannen.’

7. Kann ich etwas hören?

   Mag ik iets horen?

   Kann ich

   Kan ik

   etwas

   iets

   hören

   horen

   Uitgebreide uitleg

   Kann ich betekent hier “mag ik” en vormt het begin van een ja-neevraag. kann is de eerste persoon enkelvoud van können (“kunnen”); in deze vraag drukt de combinatie met ich toestemming uit. In een Duitse hoofdvraag staat de persoonsvorm vóór het onderwerp: Kann ich ...? Vergelijk: Kann ich kommen? = “Mag ik komen?” etwas betekent hier “iets”. Het is een onbepaald voornaamwoord voor een niet nader bepaald ding of een niet nader bepaalde hoeveelheid. Het verwijst in deze zin niet naar een specifiek benoemd object. Bijvoorbeeld: Ich möchte etwas trinken. = “Ik wil iets drinken.” hören betekent hier “horen” of “beluisteren”. Dit is de infinitief, de basisvorm. Na het vervoegde modale werkwoord kann blijft het andere werkwoord in de infinitief en staat het aan het einde van de vraag. Bijvoorbeeld: Kann ich Musik hören? = “Mag ik naar muziek luisteren?” Samen vormen de delen Kann ich + etwas hören? de vraag “Mag ik iets horen?” De vraag vraagt toestemming om iets te horen of te beluisteren; etwas laat onbepaald wat dat precies is.

8. Ich spiele einen ruhigen Titel ab.

   Ik speel een rustig nummer af.

   Ich

   ik

   spiele … ab

   afspelen

   ruhigen

   rustig

   Titel

   nummer

   Uitgebreide uitleg

   Ich betekent hier ik: de spreker is het onderwerp. Deze vorm is de eerste persoon enkelvoud van het Duitse persoonlijk voornaamwoord; bijvoorbeeld: Ich höre Musik. — Ik luister naar muziek. spiele ... ab komt van het scheidbare werkwoord abspielen, hier in de tegenwoordige tijd: ich spiele ... ab. Het betekent iets afspelen, bijvoorbeeld een nummer of opname. Bij een scheidbaar werkwoord staat ab in een gewone hoofdzin aan het einde, terwijl spiele de vervoegde vorm van spielen is. Voorbeeld: Sie spielt das Lied ab. — Zij speelt het lied af. ruhigen is de verbogen vorm van het bijvoeglijk naamwoord ruhig (rustig). De uitgang -en komt hier doordat het bijvoeglijk naamwoord vóór het mannelijke zelfstandig naamwoord Titel staat in de accusatief: einen ruhigen Titel. De accusatief markeert hier het directe object van abspielen. Vergelijk: ein ruhiger Titel — een rustige titel als onderwerp, maar einen ruhigen Titel — een rustige titel als lijdend voorwerp. Titel betekent hier nummer, in de zin van een muzieknummer of track. Het Duitse woord kan ook titel betekenen, afhankelijk van de context. In deze zin wordt het opgevat als het nummer dat wordt afgespeeld. Samen vormen de delen: Ich (ik) + spiele ... ab (speel ... af) + einen ruhigen Titel (een rustig nummer). De volledige betekenis is dus: Ik speel een rustig nummer af.