Een losse badkamerklink vastzetten | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Der Griff an der Badezimmertür fühlt sich wieder locker an.

   De deurklink van de badkamer voelt weer los aan.

   Griff

   klink; handgreep

   Badezimmertür

   badkamerdeur

   fühlt sich … an

   voelt aan

   wieder

   weer

   locker

   los

   Uitgebreide uitleg

   Griff betekent hier de klink of handgreep waarmee je de deur bedient. Het meervoud is Griffe. In de volgende zin verwijst der Griff naar dezelfde soort klink; het lidwoord der markeert hier het mannelijk enkelvoud. Badezimmertür is een samenstelling van Badezimmer en Tür: een badkamerdeur. In Duitse samenstellingen staat het laatste deel als kern: die Tür bepaalt hier het vrouwelijke geslacht. Het meervoud is Badezimmertüren. fühlt sich ... an is de scheidbare werkwoordsvorm van sich anfühlen, ‘aanvoelen’. In de hoofdzin staat het vervoegde deel op de tweede positie en komt an aan het einde: Die Tür fühlt sich kalt an. — ‘De deur voelt koud aan.’ sich hoort bij dit wederkerende werkwoord; het verwijst hier grammaticaal naar het onderwerp, de klink. In de verleden tijd blijft het werkwoord één geheel in de infinitief of met het voltooid deelwoord, bijvoorbeeld: Die Klinke hat sich locker angefühlt. — ‘De klink heeft los aangevoeld.’ wieder betekent ‘opnieuw’ of ‘weer’. Het geeft hier aan dat de klink opnieuw los aanvoelt, wat aansluit bij de eerdere vermelding dat hij eerder al los was. wieder is onveranderlijk. locker beschrijft hier de toestand van de klink: hij zit niet stevig vast. Het is een bijvoeglijk naamwoord; na sich anfühlen staat het hier zonder verbuiging als naamwoordelijk deel. De tegenstelling is fest (‘stevig’): Der Griff fühlt sich fest an. — ‘De klink voelt stevig aan.’ Samen betekent Der Griff an der Badezimmertür ‘de klink aan de badkamerdeur’ of natuurlijker ‘de deurklink van de badkamer’. fühlt sich wieder locker an zegt dat deze klink opnieuw los aanvoelt. De hele zin betekent dus: ‘De deurklink van de badkamer voelt weer los aan.’

2. Ich habe gestern bemerkt, dass der Griff locker war, aber ich habe vergessen, ihn festzuziehen.

   Ik merkte gisteren dat de klink los zat, maar ik vergat hem aan te draaien.

   Ich habe

   ik heb

   gestern

   gisteren

   bemerkt

   opgemerkt

   der Griff

   de klink

   locker

   los

   war

   was

   aber

   maar

   vergessen

   vergeten

   ihn

   hem

   festzuziehen

   vast te draaien

   Uitgebreide uitleg

   Ich habe vormt hier het begin van het Duitse perfectum: haben als hulpwerkwoord plus een voltooid deelwoord. Ich is de eerste persoon enkelvoud. Het patroon is bijvoorbeeld Ich habe das gesehen — “Ik heb dat gezien.” Het hulpwerkwoord draagt hier de persoonsvorm; bemerkt verderop draagt de inhoudelijke betekenis. gestern betekent “gisteren” en plaatst de gebeurtenis vóór het moment van spreken. Het kan ook met andere verleden vormen worden gebruikt, bijvoorbeeld Gestern war ich zu Hause — “Gisteren was ik thuis.” bemerkt is het voltooid deelwoord van bemerken, “opmerken” of “merken”. In deze zin betekent het dat de spreker iets heeft vastgesteld. In Ich habe bemerkt, dass ... staat het deelwoord aan het einde van het eerste werkwoordelijke deel, vóór de volgende dass-bijzin. De precieze plaats van tijdsbepalingen kan in het Duits variëren. der Griff betekent hier “de klink”. Griff is een mannelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat het met het bepaalde lidwoord der in de nominatief, omdat deze woordgroep het onderwerp van de bijzin is. De context bevestigt dat het om een deurklink gaat. Hetzelfde patroon is bijvoorbeeld Der Griff ist locker — “De klink zit los.” locker beschrijft de toestand van de klink: “los”, dus niet stevig vast. Het is een bijvoeglijk naamwoord. Na sein blijft het hier onveranderd als naamwoordelijk deel staan: Der Griff ist locker — “De klink zit los.” war is een vorm van de verleden tijd van sein. Dezelfde vorm komt voor bij ich en bij een onderwerp in de derde persoon enkelvoud, bijvoorbeeld ich war en er war. Hier hoort war bij der Griff, dus bij een onderwerp in de derde persoon enkelvoud: “de klink was los”. Vergelijk de tegenwoordige vorm Der Griff ist locker — “De klink zit los.” aber betekent “maar” en verbindt twee delen met een tegenstelling. Het eerste deel zegt dat de spreker het probleem had opgemerkt; het tweede zegt dat de spreker vergat de handeling uit te voeren. vergessen is hier het voltooid deelwoord van vergessen, “vergeten”. Het heeft dezelfde vorm als het infinitief. Met haben geeft ich habe vergessen de betekenis “ik ben vergeten”. Een veelgebruikt patroon is Ich habe vergessen, ... — “Ik ben vergeten om ...”. ihn is een persoonlijk voornaamwoord in de accusatief, mannelijk enkelvoud: “hem”. Hier verwijst het, volgens de vaste vertaling en de context, naar der Griff, “de klink”. De vorm ihn past dus bij het grammaticale geslacht en de naamval van dat mannelijke zelfstandig naamwoord; het gaat niet om een persoon. festzuziehen is de vorm met zu van het infinitief van het scheidbare werkwoord festziehen, “stevig vastdraaien” of “vastzetten”. Na vergessen verschijnt het als zu + infinitief: vergessen, etwas festzuziehen. Bij een scheidbaar werkwoord komt zu tussen het voorvoegsel en de stam: festzuziehen, niet zu festziehen. Het patroon is bijvoorbeeld Ich habe vergessen, die Schraube festzuziehen — “Ik ben vergeten de schroef vast te draaien.” Samen opgebouwd luidt de zin: Ich habe gestern bemerkt, dass der Griff locker war — “Ik merkte gisteren dat de klink los zat.” De dass-bijzin geeft weer wat de spreker opmerkte; daarin staat de persoonsvorm war aan het einde. Daarna contrasteert aber dit met ich habe vergessen, ihn festzuziehen: de spreker merkte het losse onderdeel wel op, maar vergat de klink vast te draaien. De hele betekenis is: “Ik merkte gisteren dat de klink los zat, maar ik vergat hem aan te draaien.”

3. Haben wir einen Schraubenzieher in der Schublade?

   Hebben we een schroevendraaier in de la?

   Haben wir

   hebben we …?

   Schraubenzieher

   schroevendraaier

   Schublade

   la

   Uitgebreide uitleg

   Haben wir staat hier aan het begin van een ja-neevraag. In een gewone mededelende zin staat dezelfde informatie als Wir haben ...; door haben voor wir te plaatsen, vraagt het Duits of de uitspraak klopt. haben is de infinitief; bij wir is de vorm ook haben. Voorbeeld: Haben wir Zeit? — Hebben we tijd? Schraubenzieher betekent hier een schroevendraaier. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Schraubenzieher. Na haben staat het als lijdend voorwerp in de accusatief, daarom verschijnt in de volledige zin einen Schraubenzieher: het onbepaalde lidwoord verandert hier van ein naar einen omdat het bij dit mannelijke zelfstandig naamwoord de accusatief markeert. Voorbeeld: Ich brauche einen Schraubenzieher. — Ik heb een schroevendraaier nodig. Schublade betekent hier een la. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Schublade. In in der Schublade beschrijft in een vaste plaats, niet een beweging naar die plaats; daarom staat het naamwoordelijk deel in de datief: der Schublade. Vergelijk in die Schublade voor beweging naar de la. Voorbeeld: Der Schlüssel ist in der Schublade. — De sleutel ligt in de la. Samen vormt de zin Haben wir einen Schraubenzieher in der Schublade?: de vraag is of wij een schroevendraaier in de la hebben. einen Schraubenzieher is wat men heeft, en in der Schublade geeft de plaats aan.

4. Der kleine sollte für diese Schrauben funktionieren.

   De kleine zou voor deze schroeven moeten werken.

   Der kleine

   de kleine

   sollte

   zou moeten

   diese

   deze

   Schrauben

   schroeven

   funktionieren

   werken

   Uitgebreide uitleg

   Der kleine betekent hier “de kleine” en is een zelfstandig gebruikt bijvoeglijk naamwoord: klein is de basisvorm, en kleine is de verbogen vorm met het bepaalde lidwoord der. Omdat deze vorm als onderwerp staat, is hij mannelijk enkelvoud in de nominatief. Het weggelaten zelfstandig naamwoord of de precieze referent wordt in de gegeven zin niet benoemd; de context maakt alleen duidelijk dat het om een eerder besproken voorwerp kan gaan. sollte komt van het modale werkwoord sollen. In deze zin drukt het samen met het volgende infinitief een verwachting of geschiktheid uit: “zou moeten”. De vorm sollte kan in andere contexten ook verleden tijd van sollen zijn, maar de vaste vertaling ondersteunt hier de verwachting “zou moeten functioneren”. diese betekent “deze”. Het hoort bij het meervoudige zelfstandig naamwoord Schrauben. Bij een meervoud blijft deze vorm in de nominatief en accusatief diese; bijvoorbeeld: Diese Schrauben passen. — “Deze schroeven passen.” Schrauben is het meervoud van Schraube, “schroef”. In für diese Schrauben staat het als meervoudig lijdend voorwerp van het voorzetsel für, want für verlangt in het Duits de accusatief. für geeft hier de betekenis “voor”, in de zin van geschiktheid: geschikt voor deze schroeven. funktionieren is de infinitief van funktionieren en betekent hier “werken” of “functioneren”. Na het modale werkwoord sollte staat de infinitief aan het einde van de zin: sollte funktionieren. Voor een apparaat of hulpmiddel kun je bijvoorbeeld zeggen: Der neue Drucker funktioniert. — “De nieuwe printer werkt.” De zin bouwt dus op als Der kleine (onderwerp) + sollte (verwachting) + für diese Schrauben (waarvoor het geschikt is) + funktionieren (infinitief): “De kleine zou voor deze schroeven moeten werken.”

5. Kannst du den Griff festhalten, während ich ihn festziehe?

   Kun je de klink vasthouden terwijl ik hem aandraai?

   Kannst du

   kun je

   den Griff

   de klink

   festhalten

   vasthouden

   während

   terwijl

   ich

   ik

   ihn

   hem

   festziehe

   aandraai

   Uitgebreide uitleg

   Kannst du is een directe vraag aan één persoon: kannst is de vorm van können bij du, met de betekenis “kun je”. In een ja-neevraag staat het vervoegde werkwoord vóór het onderwerp: Kannst du ...? Voorbeeld: Kannst du warten? = “Kun je wachten?” den Griff betekent hier “de klink”. Griff is een mannelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat het na den in de accusatief: der Griff → den Griff wanneer het de handeling rechtstreeks ondergaat. Het woord kan in andere contexten ook een handgreep of greep betekenen; de vaste vertaling maakt hier “klink” de bedoelde betekenis. festhalten is het scheidbare werkwoord festhalten, “vasthouden”. Het bestaat uit halten (“houden”) en het voorvoegsel fest; in een hoofdzin kan dat voorvoegsel los komen: Ich halte den Griff fest. = “Ik houd de klink vast.” Na kannst blijft het werkwoord als infinitief bij elkaar: kannst ... festhalten. während leidt een bijzin in met de betekenis “terwijl”. In zo’n Duitse bijzin staat het vervoegde werkwoord aan het einde. Het kan een gelijktijdige handeling verbinden: Ich lese, während du kochst. = “Ik lees terwijl jij kookt.” ich betekent “ik” en is hier het onderwerp van de bijzin. Het bepaalt de eerste persoon enkelvoud van het werkwoord dat aan het einde van die bijzin staat. ihn is de mannelijke enkelvoudsvorm van er in de accusatief: er → ihn. Hier verwijst het, in overeenstemming met de vaste vertaling, naar den Griff; de klink is dus het voorwerp van festziehe. Voorbeeld: Ich sehe ihn. = “Ik zie hem.” festziehe is de vorm van festziehen, “aandraaien”, bij ich in een bijzin. In een hoofdzin staat hetzelfde werkwoord gescheiden: Ich ziehe die Schraube fest. = “Ik draai de schroef aan.” In de bijzin blijft het vervoegde werkwoord aan het einde en verschijnt het als één vorm: während ich ihn festziehe. Samen betekent Kannst du den Griff festhalten “Kun je de klink vasthouden”. Daarna voegt während ich ihn festziehe de gelijktijdige handeling toe: “terwijl ik hem aandraai”. De volledige vraag is dus: “Kun je de klink vasthouden terwijl ik hem aandraai?”

6. Ich halte ihn still, während du ihn drehst.

   Ik houd hem stil terwijl jij eraan draait.

   halte

   houd

   ihn

   hem

   still

   stil

   während

   terwijl

   drehst

   draait

   Uitgebreide uitleg

   halte komt van halten en is hier de vorm voor ich in de tegenwoordige tijd: ich halte. In deze zin betekent halten niet simpelweg “vasthouden” als losse handeling, maar “in een bepaalde toestand houden”. Voorbeelden: Ich halte die Tür offen. — Ik houd de deur open. halten krijgt in zulke patronen een voorwerp en een toestand erna. ihn is de accusatiefvorm van het mannelijke enkelvoudige persoonlijke voornaamwoord: er wordt ihn wanneer hij het voorwerp van de handeling is. In de gegeven context verwijst het naar de klink; de vertaling en de omliggende zinnen ondersteunen die lezing. Het voornaamwoord zelf drukt hier niet uit dat het om een persoon gaat. still betekent hier dat de klink niet beweegt. Samen met halten vormt het patroon jemanden/etwas stillhalten: iemand of iets stil of onbeweeglijk houden. De vorm still verandert hier niet omdat hij na halten de toestand van het voorwerp beschrijft. Dit is in deze zin niet specifiek “stil zijn” in de betekenis van niet praten. während leidt een bijzin in en betekent “terwijl”. Het verbindt twee handelingen die gelijktijdig plaatsvinden. In een Duitse bijzin met während staat het vervoegde werkwoord aan het einde, zoals in während du arbeitest — terwijl jij werkt. drehst komt van drehen en is de tegenwoordige-tijdsvorm voor du: du drehst. Het betekent hier “draaien”. Het onderwerp van deze bijzin is dus du; het voorwerp van drehst wordt in de vaste vertaling opgevat als de klink waarnaar eraan verwijst. Vergelijk: Du drehst den Griff. — Jij draait aan de klink. De hoofdzin Ich halte ihn still zegt dat ik de klink onbeweeglijk houd. De bijzin während du ihn drehst geeft aan wanneer dat gebeurt: op hetzelfde moment als jij eraan draait. Samen betekent de hele uiting: “Ik houd hem stil terwijl jij eraan draait.”

7. Der Griff fühlt sich jetzt viel fester an.

   De klink voelt nu veel steviger aan.

   Griff

   klink; handvat

   fühlt sich … an

   aanvoelen

   jetzt

   nu

   viel

   veel

   fester

   steviger

   Uitgebreide uitleg

   Griff betekent hier “klink”, zoals de vaste vertaling laat zien. Het woord kan afhankelijk van de context ook een greep of handvat aanduiden. Voor een deurklink is bijvoorbeeld der Griff een bruikbaar woord. fühlt sich … an komt van het scheidbare werkwoord sich anfühlen: “aanvoelen”. In deze zin staat de persoonsvorm fühlt vooraan in de werkwoordelijke constructie en staat het deel an aan het einde. sich hoort bij het werkwoord en laat zien dat het onderwerp zelf op een bepaalde manier aanvoelt. Voorbeeld: Der Stoff fühlt sich weich an. — “De stof voelt zacht aan.” jetzt betekent “nu” en plaatst de waarneming op het huidige moment. Het verwijst dus naar de toestand op dit moment; de vergelijking met een andere toestand komt vooral door fester. viel betekent hier “veel” als versterker van de daaropvolgende vergelijking. In viel fester betekent het dus “veel steviger”, niet een zelfstandige hoeveelheid. fester is de vergelijkende vorm van het bijvoeglijk naamwoord fest (“stevig”, “vast”). De reeks is fest — fester — am festesten: stevig — steviger — het stevigst. In deze zin is fester predicatief na fühlt sich … an; daarom krijgt het hier geen extra uitgang. Samen vormen Der Griff fühlt sich jetzt viel fester an de betekenis: “De klink voelt nu veel steviger aan.” Der Griff is datgene waarvan de waargenomen eigenschap wordt beschreven, fühlt sich … an geeft het aanvoelen aan, jetzt plaatst dat op het huidige moment en viel fester drukt een duidelijke mate van stevigheid uit.

8. Lass uns den Griff später sicherheitshalber noch einmal überprüfen.

   Laten we de klink later voor de zekerheid nog één keer controleren.

   Lass uns

   laten we

   den Griff

   de klink

   später

   later

   sicherheitshalber

   voor de zekerheid

   noch einmal

   nog één keer

   überprüfen

   controleren

   Uitgebreide uitleg

   Lass uns is een vaste manier om in het Duits een voorstel in de eerste persoon meervoud te doen: “laten we …”. Lass is de gebiedende wijs van lassen bij du; uns betekent hier “ons” en is het voornaamwoord voor de voorgestelde groep. Voorbeeld: Lass uns anfangen. — “Laten we beginnen.” Dit is een voorstel, geen bevel aan de groep als geheel. den Griff betekent hier “de klink”. Griff is een mannelijk zelfstandig naamwoord: der Griff in de basisvorm, maar den Griff na het werkwoord überprüfen, omdat het gecontroleerde voorwerp in de accusatief staat. De vertaling legt vast dat het hier om de klink gaat. Voorbeeld: Ich prüfe den Griff. — “Ik controleer de klink.” später betekent “later”. Het is een bijwoord en verandert niet naar geslacht, getal of naamval. Het plaatst de handeling op een later moment dan het huidige gesprek of de huidige situatie. Voorbeeld: Wir sprechen später. — “We praten later.” sicherheitshalber betekent “voor de zekerheid” of “uit voorzorg”. Het is een bijwoord dat de reden of voorzorgsmaatregel bij de handeling aangeeft. Het zegt niet dat er zeker een probleem is; het verklaart waarom men de controle toch wil uitvoeren. Voorbeeld: Nimm sicherheitshalber einen Schirm mit. — “Neem voor de zekerheid een paraplu mee.” noch einmal betekent “nog een keer” of “opnieuw”. noch draagt hier het idee van “nog”, en einmal van “één keer”; samen vormen ze een veelgebruikte herhalingsuitdrukking. Voorbeeld: Lies den Satz noch einmal. — “Lees de zin nog een keer.” überprüfen betekent “controleren” of “nakijken”. Het is een infinitief; na Lass uns blijft het aan het einde van deze constructie staan. Het voorvoegsel über- hoort hier bij het werkwoord überprüfen; het is geen afzonderlijk woord in deze zin. Voorbeeld: Wir müssen die Tür überprüfen. — “We moeten de deur controleren.” Samen vormt Lass uns den Griff später sicherheitshalber noch einmal überprüfen de structuur “laten we + voorwerp + tijdstip + reden/voorzorg + herhaling + werkwoord”. De spreker stelt dus voor om de klink later, uit voorzorg, nog een keer te controleren. De hele uiting betekent: “Laten we de klink later voor de zekerheid nog één keer controleren.”