De weg vragen en inchecken bij een kliniek | Leer duits in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Entschuldigung, wo ist das Wartezimmer?

   Pardon, waar is de wachtkamer?

   Entschuldigung

   pardon

   wo ist

   waar is

   Wartezimmer

   wachtkamer

   Uitgebreide uitleg

   Entschuldigung betekent hier “pardon” of “excuseer”. Het is een beleefde manier om iemands aandacht te vragen voordat je een vraag stelt. Het kan ook als zelfstandig naamwoord “verontschuldiging” betekenen, maar dat is niet de betekenis in deze zin. wo ist vormt de vraag “waar is …?”. wo vraagt naar een plaats; ist is de derde persoon enkelvoud van sein (“zijn”): ich bin, du bist, er/sie/es ist. Voor een meervoudig onderwerp staat bijvoorbeeld sind: Wo sind die Toiletten? — “Waar zijn de toiletten?” Wartezimmer betekent hier “wachtkamer”. Het is een Duits samengesteld zelfstandig naamwoord: Wartezimmer wordt als één woord geschreven en is onzijdig, vandaar das Wartezimmer. Het meervoud is Wartezimmer zonder zichtbare uitgang: die Wartezimmer — “de wachtkamers”. In de volledige vraag staat das Wartezimmer als datgene waarvan de plaats wordt gevraagd. De woordvolgorde is wo + werkwoord + onderwerp: Wo ist das Wartezimmer? Samen met Entschuldigung ontstaat: “Pardon, waar is de wachtkamer?” De vraag is beleefd en geschikt wanneer je in bijvoorbeeld een praktijk of ziekenhuis naar de locatie van de wachtkamer vraagt.

2. Gehen Sie an der Rezeption vorbei.

   Loop langs de balie.

   Gehen Sie

   loopt u

   Rezeption

   receptie; balie

   vorbei

   voorbij; langs

   Uitgebreide uitleg

   Gehen Sie betekent hier een formele aansporing: “gaat u” of natuurlijker “loop door”. gehen is het werkwoord “gaan/lopen”; Gehen Sie is de beleefde gebiedende wijs met Sie. In deze vorm staat Sie voor de aangesproken persoon of personen en wordt het formele Sie altijd met een hoofdletter geschreven. Voorbeeld: Gehen Sie weiter. — “Loop verder.” Rezeption betekent hier “receptie” of “balie”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Rezeption. Na an ... vorbei staat het in de datief; daarom verschijnt het lidwoord als der in an der Rezeption. Voorbeeld: Ich warte an der Rezeption. — “Ik wacht bij de receptie.” vorbei geeft het idee “voorbij” of “langs” weer. Samen met an vormt het hier het patroon an + datief + vorbei: langs of voorbij een plaats gaan. Het staat in deze zin na het zelfstandig naamwoord, terwijl het bijbehorende werkwoord Gehen vooraan staat. De delen worden dus opgebouwd als: formele aansporing Gehen Sie + de plaats waarlangs men gaat an der Rezeption + vorbei (“voorbij”). De volledige betekenis is: “Loop langs de balie.”

3. Es ist auf Ihrer linken Seite.

   Het is aan uw linkerkant.

   Es ist

   Het is

   auf

   aan

   Ihrer

   uw

   linken

   linker

   Seite

   kant

   Uitgebreide uitleg

   Es ist betekent hier “het is”. ist is de derde persoon enkelvoud van sein (“zijn”): sein – ist. Es is hier het onderwerp in de betekenis die door de vaste vertaling wordt ondersteund; de zin geeft vervolgens aan waar het zich bevindt. auf betekent hier “aan/op” en geeft samen met Ihrer linken Seite de plaats aan. Bij een vaste plaats staat auf hier met de datief: auf Ihrer linken Seite. Het is dus niet de bewegingsbetekenis van auf, zoals in een voorbeeld waarin iets ergens op wordt gelegd. Ihrer betekent hier formeel “uw”. Het is de bezittelijke vorm van Ihr- bij Seite: vrouwelijk enkelvoud in de datief. De hoofdletter in Ihrer hoort bij de formele aanspreekvorm in het Duits. Bezittelijke vormen veranderen volgens de grammaticale eigenschappen van het zelfstandig naamwoord en de naamval; Ihrer is daarom niet zomaar een onveranderlijke vertaling van “uw”. linken betekent “linker-” in de vaste verbinding “aan uw linkerkant”. Het bijvoeglijk naamwoord is links (“links”); in Ihrer linken Seite krijgt het de vorm linken, omdat het bij het vrouwelijke enkelvoud Seite in de datief staat na het bezittelijke woord Ihrer. Het bruikbare tegenpaar is links tegenover rechts; bijvoorbeeld: Die Tür ist auf der linken Seite. — “De deur is aan de linkerkant.” Seite betekent “kant” of “zijde”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Seite. In deze plaatsbepaling staat het in de datief; met een bepaald lidwoord zou dat auf der Seite zijn. Duitse zelfstandige naamwoorden worden met een hoofdletter geschreven. Samen vormt auf Ihrer linken Seite de plaatsbepaling “aan uw linkerkant”. De hele zin Es ist auf Ihrer linken Seite. betekent daarom: “Het is aan uw linkerkant.”

4. Muss ich mich anmelden, bevor ich mich hinsetze?

   Moet ik me aanmelden voordat ik ga zitten?

   Muss ich

   moet ik

   mich anmelden

   me aanmelden

   bevor

   voordat

   hinsetze

   ga zitten

   Uitgebreide uitleg

   Muss ich betekent hier dat de spreker vraagt of iets verplicht is. müssen is het modale werkwoord “moeten”; in de tegenwoordige tijd is de vorm bij ich muss. In een gewone Duitse hoofdvraag staat het vervoegde werkwoord vóór het onderwerp: Muss ich ...? Bijvoorbeeld: Muss ich warten? = “Moet ik wachten?” mich anmelden betekent hier “me aanmelden/registreren”. Het werkwoord is sich anmelden; anmelden is de basisvorm en ich melde mich an is de vorm in een hoofdzin. mich is hier de reflexieve accusatiefvorm die bij het onderwerp ich hoort. Met een modaal werkwoord blijft het andere werkwoord als infinitief aan het einde staan: Ich muss mich anmelden. = “Ik moet me aanmelden.” bevor leidt een bijzin in met de betekenis “voordat”. In deze Duitse bijzin staat het vervoegde werkwoord achteraan. Het onderwerp ich wordt expliciet genoemd omdat dit een volledige bijzin met een eigen onderwerp is; dat onderwerp verwijst hier, volgens de vertaling, naar dezelfde spreker als in de hoofdzin. hinsetze hoort bij het werkwoord sich hinsetzen, “gaan zitten”. De vorm hinsetze is de eerste persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd; het onderwerp ich staat ervoor. In de bijzin staat deze vervoegde vorm aan het einde: bevor ich mich hinsetze. In een hoofdzin wordt het scheidbare werkwoord verdeeld: Ich setze mich hin. = “Ik ga zitten.” Het voornaamwoord mich hoort bij deze reflexieve handeling van de spreker. Samen is de structuur: Muss ich + mich anmelden + bevor + ich mich hinsetze? De hoofdvraag vraagt of aanmelden noodzakelijk is; de bijzin geeft aan dat dit moet gebeuren voordat de spreker gaat zitten. De volledige betekenis is dus: “Moet ik me aanmelden voordat ik ga zitten?”

5. Füllen Sie zuerst dieses Formular aus.

   Vul dit formulier eerst in.

   Füllen … aus

   invullen

   Sie

   u

   zuerst

   eerst

   dieses

   dit/deze

   Formular

   formulier

   Uitgebreide uitleg

   Füllen … aus komt van het scheidbare werkwoord ausfüllen = invullen. In deze zin is het een formele gebiedende wijs: bij aanspreking met Sie staat de werkwoordsvorm vooraan en het voorvoegsel aus aan het einde. Het is dus een herbruikbaar patroon: Füllen Sie X aus. = “Vul X in.” Voorbeeld: Füllen Sie das Formular aus. — Vul het formulier in. Sie betekent hier de formele aanspreekvorm “u”. Deze vorm wordt met een hoofdletter geschreven en wordt in deze gebiedende constructie gecombineerd met de infinitiefvorm van het werkwoord: Kommen Sie bitte herein. — Komt u alstublieft binnen. Dat is een ander voorbeeld van dezelfde formele aanspreekvorm, niet een bewering over de aangeleverde situatie. zuerst geeft de volgorde aan: eerst, vóór een volgende handeling. Voorbeeld: Zuerst lesen Sie die Frage. — Lees eerst de vraag. Het woord zegt hier niets over hoeveel formulieren er zijn; het bepaalt alleen wanneer deze handeling plaatsvindt. dieses is een aanwijzend woord bij Formular. Het verwijst grammaticaal naar een onzijdig enkelvoudig zelfstandig naamwoord in de accusatief, omdat Formular het directe object van ausfüllen is. De vormen veranderen volgens het betrokken zelfstandig naamwoord en de naamval; vergelijk in eenvoudige vorm dieser (mannelijk enkelvoud), diese (vrouwelijk enkelvoud of meervoud) en dieses (onzijdig enkelvoud). Hier is dieses dus de vorm bij das Formular. Formular betekent “formulier”. Het is een onzijdig zelfstandig naamwoord: das Formular; het meervoud is die Formulare. In deze zin is Formular wat ingevuld moet worden, dus het staat als lijdend voorwerp in de accusatief. Voorbeeld: Das Formular ist kurz. — Het formulier is kort. Samen vormen de delen de formele instructie Füllen Sie zuerst dieses Formular aus.: “Vul dit formulier eerst in.” zuerst plaatst het invullen vóór een volgende stap, terwijl dieses Formular specificeert welk document bedoeld is.

6. Geben Sie es dann an der Rezeption ab.

   Geef het daarna aan de balie.

   Geben … ab

   afgeven

   Sie

   u (formeel)

   es

   het

   dann

   daarna

   Rezeption

   receptie; balie

   Uitgebreide uitleg

   Geben ... ab betekent hier: iets afgeven. Het is de gebiedende wijs van het scheidbare werkwoord abgeben (afgeven). In deze zin staat de stam Geben vooraan en staat het voorvoegsel ab aan het einde. In een gewone hoofdzin blijft het werkwoord gescheiden: Sie geben es ab = u geeft het af. Voorbeeld: Geben Sie den Schlüssel ab. = Geef de sleutel af. Sie is hier de formele aanspreekvorm voor één of meer personen. Deze vorm wordt met een hoofdletter geschreven en gebruikt de werkwoordsvorm van de derde persoon meervoud: Sie geben. Dat verschilt van sie geben, dat zonder hoofdletter naar andere personen kan verwijzen. es is het voornaamwoord voor het af te geven object: het. De vorm zelf geeft hier geen specifiek zelfstandig naamwoord als referent; de vaste vertaling bevestigt alleen de betekenis ‘het’. Voorbeeld: Nehmen Sie es. = Neem het. dann betekent daarna of dan en plaatst deze handeling na een eerdere stap. In de gegeven volgorde komt het na de gebiedende vorm en vóór de plaatsbepaling. Samen met de vorige instructie ontstaat dus de volgorde: eerst het formulier invullen, daarna het afgeven. Rezeption is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord en betekent hier de receptie of balie. In an der Rezeption staat het na an in de datief, omdat het om een plaats gaat waar de handeling gebeurt; het lidwoord verandert van die Rezeption naar der Rezeption. Voorbeeld: Ich warte an der Rezeption. = Ik wacht bij de receptie. De combinatie an der Rezeption geeft de plaats aan. De gebiedende zin is opgebouwd als Geben Sie es ... ab: de formele aanspreekvorm Sie is het onderwerp, es is wat wordt afgegeven, en ab voltooit het scheidbare werkwoord. De volledige betekenis is daarom: ‘Geef het daarna aan de receptie af.’

7. Ruft mich jemand, wenn ich an der Reihe bin?

   Zal iemand mij roepen als ik aan de beurt ben?

   Ruft

   roept

   mich

   mij

   jemand

   iemand

   wenn

   als; wanneer

   an der Reihe

   aan de beurt

   bin

   ben

   Uitgebreide uitleg

   Ruft komt van het werkwoord rufen = roepen. Hier is het de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud: jemand ruft → Ruft jemand ...? In een ja/nee-vraag staat de persoonsvorm vooraan. Voorbeeld: Ruft er mich? = “Roept hij mij?” mich is de accusatiefvorm van ich (“ik”) en duidt hier de persoon aan die geroepen wordt. De reeks is ich (onderwerp) → mich (lijdend voorwerp). Voorbeeld: Sie ruft mich. = “Zij roept mij.” jemand betekent “iemand” en is hier het onderwerp van ruft: iemand zal de handeling uitvoeren. Het is een onbepaald voornaamwoord; daarom blijft de concrete persoon ongenoemd. De derde persoon enkelvoud van het werkwoord past hierbij. wenn betekent hier “als” en leidt de voorwaardelijke/tijdsbepalende bijzin in. In deze bijzin staat de persoonsvorm achteraan: wenn ich ... bin. In een andere betekenis kan wenn ook “wanneer” betekenen, afhankelijk van de context. an der Reihe is een vaste uitdrukking voor “aan de beurt”. der hoort bij het vrouwelijke zelfstandig naamwoord Reihe en staat hier in de datief na an: an der Reihe sein = “aan de beurt zijn”. Leer de uitdrukking als geheel; het betekent niet letterlijk alleen “aan de rij”. Voorbeeld: Jetzt bist du an der Reihe. = “Nu ben jij aan de beurt.” bin is de eerste persoon enkelvoud van sein (“zijn”): ich bin. In wenn ich an der Reihe bin vormt het samen met an der Reihe de betekenis “als ik aan de beurt ben”. Andere vormen zijn bijvoorbeeld du bist en er ist. De hoofdvraag Ruft mich jemand betekent letterlijk “Roept iemand mij?” Het onderwerp jemand staat na de persoonsvorm, zoals gebruikelijk in een ja/nee-vraag. De bijzin wenn ich an der Reihe bin voegt de voorwaarde/tijd toe: “als ik aan de beurt ben”. Samen betekent de zin: “Zal iemand mij roepen als ik aan de beurt ben?”

8. Eine Krankenschwester wird gleich Ihren Namen aufrufen.

   Een verpleegkundige zal straks uw naam roepen.

   Krankenschwester

   verpleegkundige

   wird

   zal

   gleich

   straks

   Ihren

   uw

   Namen

   naam

   aufrufen

   roepen

   Uitgebreide uitleg

   Krankenschwester betekent hier “verpleegkundige”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: die Krankenschwester, meervoud die Krankenschwestern. In hedendaags Duits kan Pflegekraft ook een genderneutralere benaming voor een verpleegkundige zijn. Voorbeeld: Die Krankenschwester kommt. — “De verpleegkundige komt.” wird is hier de vorm van werden voor de derde persoon enkelvoud. Samen met het infinitief aufrufen vormt het de toekomst: wird ... aufrufen = “zal ... roepen”. Werden kan in andere zinnen ook “worden” betekenen; hier heeft het die betekenis niet. Voorbeeld: Er wird morgen anrufen. — “Hij zal morgen bellen.” gleich betekent hier “straks” of “zo meteen”: iets gebeurt in de nabije toekomst. Het is geen onderdeel van de werkwoordsvorm; het geeft alleen aan wanneer het roepen zal gebeuren. Voorbeeld: Der Bus kommt gleich. — “De bus komt zo meteen.” Ihren is de formele bezittelijke vorm bij Sie: “uw”. In deze zin staat hij vóór het mannelijke zelfstandig naamwoord Namen in de vierde naamval, waardoor de vorm Ihren is. De hoofdletter blijft behouden omdat de formele aanspreekvorm van Sie en de bijbehorende vormen met een hoofdletter worden geschreven. Voorbeeld: Ich sehe Ihren Ausweis. — “Ik zie uw identiteitsbewijs.” Namen betekent “naam”. Het zelfstandig naamwoord der Name behoort tot de zwakke mannelijke zelfstandige naamwoorden: buiten de eerste naamval enkelvoud krijgt het vaak -n of -en; daarom staat hier Namen als lijdend voorwerp. Voorbeeld: Ich kenne seinen Namen. — “Ik ken zijn naam.” aufrufen betekent hier “roepen”, in de zin van iemand bij diens naam oproepen. Het is een scheidbaar werkwoord met de delen auf en rufen; als infinitief blijft het samen geschreven. In de toekomstconstructie staat het volledige infinitief aan het einde: wird ... aufrufen. Voorbeeld: Die Mitarbeiterin ruft den nächsten Patienten auf. — “De medewerkster roept de volgende patiënt op.” Samen vormen de delen: Eine Krankenschwester is het onderwerp, wird ... aufrufen geeft aan dat zij iets zal doen, gleich bepaalt dat dit zo meteen gebeurt, en Ihren Namen is wat zij zal roepen. De volledige betekenis is dus: “Een verpleegkundige zal straks uw naam roepen.”

9. Soll ich meine Versicherungskarte bereithalten?

   Moet ik mijn verzekeringspas bij de hand houden?

   Soll ich

   zal ik …?

   meine

   mijn

   Versicherungskarte

   verzekeringspas

   bereithalten

   bij de hand houden

   Uitgebreide uitleg

   Soll ich is een vraagpatroon met het werkwoord sollen in de eerste persoon enkelvoud: soll. In deze zin vraagt de spreker of het voor hem of haar nodig of gewenst is om iets klaar te houden. In een ja-neevraag staat soll vooraan en volgt het onderwerp ich. Vergelijk: Soll ich warten? — Zal ik wachten? meine betekent hier “mijn” en hoort bij Versicherungskarte. De vorm is een bezittelijk woord bij een vrouwelijk zelfstandig naamwoord in de accusatief enkelvoud: die Versicherungskarte wordt na dit werkwoordvoorwerp meine Versicherungskarte. Het bezittelijke woord verwijst naar de spreker als bezitter; het verandert dus niet omdat de kaart zelf de bezitter zou zijn. Versicherungskarte is een samengesteld zelfstandig naamwoord: Versicherung betekent “verzekering” en Karte “kaart”. Het geheel betekent “verzekeringspas” en heeft als kern Karte; daarom is het vrouwelijk: die Versicherungskarte. Een vergelijkbaar patroon is Krankenversicherungskarte — verzekeringskaart voor de ziektekostenverzekering. In deze zin is de kaart het lijdend voorwerp van bereithalten. bereithalten betekent iets beschikbaar of klaargelegd houden. Het is een scheidbaar werkwoord: in een hoofdzin verschijnt het voorvoegsel bij een vervoegde vorm aan het einde, bijvoorbeeld Ich halte die Karte bereit. — Ik houd de kaart bij de hand. In de gegeven vraag blijft de infinitief bereithalten bij soll, omdat een modaal werkwoord zoals sollen de andere werkwoordsvorm in de infinitief laat staan. Samen vormen de delen de vraag Soll ich meine Versicherungskarte bereithalten?: “Moet ik mijn verzekeringspas bij de hand houden?” De vraag gebruikt sollen om te informeren of deze handeling van de spreker wordt verwacht; meine Versicherungskarte is wat klaargehouden moet worden en bereithalten beschrijft de handeling.

10. Halten Sie sie bereit, falls die Rezeption sie noch einmal braucht.

    Houd die bij de hand voor het geval de balie hem nog eens nodig heeft.

    Halten Sie … bereit

    houd ... bij de hand

    sie

    die

    falls

    voor het geval dat

    die Rezeption

    de balie

    noch einmal

    nog eens

    braucht

    nodig heeft

    Uitgebreide uitleg

    Halten Sie ... bereit is een beleefde opdracht aan één aangesproken persoon: houd iets beschikbaar of binnen handbereik. Halten is de gebiedende wijs van halten bij de formele aanspreekvorm Sie; in deze constructie staat het onderwerp Sie erbij. Bereit betekent hier dat het bedoelde voorwerp klaarligt of direct beschikbaar is. Een herbruikbaar patroon is: Halten Sie X bereit. — “Houd X bij de hand.” In de context is X de verzekeringskaart uit de voorafgaande vraag. Sie in Halten Sie is dus de formele vorm voor “u”, terwijl sie later een ander woord is: een voornaamwoord. Let op het verschil in hoofdletter en functie. sie verwijst hier, volgens de vaste vertaling en de voorafgaande context, naar de verzekeringskaart. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm in de vierde naamval, omdat brauchen een lijdend voorwerp krijgt. De vorm kan in andere zinnen ook een andere grammaticale functie hebben, maar hier betekent ze “die/haar” voor dat eerder genoemde voorwerp. falls leidt een voorwaardelijke bijzin in en betekent “voor het geval dat” of “als”. In een Duitse bijzin staat de persoonsvorm doorgaans achteraan. Het patroon falls ... braucht is dus bruikbaar voor een voorwaarde: Falls er Zeit hat, ... — “Als hij tijd heeft, ...”. Dit is een voorbeeld en komt niet uit de aangeleverde zin. die Rezeption betekent hier “de balie” of “de receptie”. Rezeption is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat het lidwoord die erbij. In deze zin is de receptie de handelende partij in de bijzin, niet het voorwerp waarnaar sie verwijst. noch einmal betekent “nog eens” en geeft herhaling aan. Deze betekenis ontstaat uit de vaste combinatie; noch betekent niet op zichzelf altijd “opnieuw”, en einmal betekent hier “een keer”. Een bruikbaar voorbeeld is Bitte sagen Sie das noch einmal. — “Zegt u dat alstublieft nog eens.” Dit voorbeeld introduceert een nieuwe situatie. braucht is de tegenwoordige tijd van brauchen bij de derde persoon enkelvoud: “nodig heeft”. De vorm past bij die Rezeption, dat grammaticaal enkelvoud is. Vergelijk Ich brauche ... — “Ik heb ... nodig” en sie braucht ... — “zij heeft ... nodig”. Samen vormt Halten Sie sie bereit de opdracht “Houd die bij de hand”. De bijzin falls die Rezeption sie noch einmal braucht voegt de voorwaarde toe: “voor het geval de balie die nog eens nodig heeft”. De volledige betekenis is daarmee: “Houd die bij de hand voor het geval de balie die nog eens nodig heeft.”