Een losse deurklink repareren | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. La manija de la puerta del baño se siente floja otra vez.

   De deurklink van de badkamer voelt weer los aan.

   manija

   deurklink

   puerta

   deur

   baño

   badkamer

   se siente

   voelt aan

   floja

   los

   otra vez

   weer

   Uitgebreide uitleg

   manija betekent hier ‘deurklink’ of ‘handgreep’. Het is een zelfstandig naamwoord; de vorm verandert niet door het geslacht van het woord, maar het lidwoord en bijvoeglijke naamwoorden wel: la manija, una manija. Voorbeeld: La manija está rota. = ‘De deurklink is kapot.’ puerta betekent ‘deur’. Het is vrouwelijk: la puerta; het meervoud is las puertas. In la puerta del baño geeft de een relatie aan: letterlijk ‘de deur van de badkamer’. del is de samentrekking van de + el. baño betekent hier ‘badkamer’. Het is mannelijk: el baño; het meervoud is los baños. In deze woordgroep bepaalt baño niet het geslacht van puerta: la puerta del baño blijft vrouwelijk omdat puerta het hoofdwoord is. Voorbeeld: El baño está limpio. = ‘De badkamer is schoon.’ se siente komt van sentirse, ‘aanvoelen’ of ‘voelen’. siente is de derde persoon enkelvoud van sentir; se maakt hier deel uit van de constructie waarmee iets een bepaalde gewaarwording heeft. Het onderwerp is la manija, daarom staat het werkwoord in het enkelvoud. Voorbeeld: La mesa se siente fría. = ‘De tafel voelt koud aan.’ floja betekent hier ‘los’. Dit is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord flojo, omdat het verwijst naar la manija. De vormen zijn flojo (mannelijk enkelvoud), floja (vrouwelijk enkelvoud), flojos en flojas (meervoud). In een andere context kan flojo ook ‘slap’ of ‘zwak’ betekenen, maar hier beschrijft het dat de klink niet stevig vastzit. otra vez betekent ‘weer’ of ‘opnieuw’. otra is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van otro en stemt hier overeen met het vrouwelijke zelfstandig naamwoord vez; samen vormt de uitdrukking een vaste tijdsaanduiding. Voorbeeld: Llegó otra vez tarde. = ‘Hij/zij kwam weer te laat.’ Samen vormen de delen: La manija de la puerta del baño = ‘de deurklink van de badkamerdeur’, se siente floja = ‘voelt los aan’, en otra vez = ‘weer’. De volledige betekenis is dus: ‘De deurklink van de badkamer voelt weer los aan.’

2. Lo noté ayer, pero olvidé apretarla.

   Ik merkte het gisteren, maar vergat hem vast te draaien.

   Lo

   het

   noté

   merkte ik op

   ayer

   gisteren

   pero

   maar

   olvidé

   vergat ik

   apretarla

   het vast te draaien

   Uitgebreide uitleg

   Lo is hier een Spaans lijdend-voorwerpsvoornaamwoord. In deze zin past de Nederlandse weergave “het” bij een eerder opgemerkte toestand of zaak. Lo kan ook naar een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord verwijzen; de vorm bewijst op zichzelf dus niet dat het om een mannelijk zelfstandig naamwoord gaat. Vergelijk la voor een vrouwelijk enkelvoudig lijdend voorwerp: La vi = “Ik zag haar/het”, afhankelijk van het Nederlandse zelfstandig naamwoord. noté komt van notar (“opmerken”, “merken”). De uitgang -é markeert hier de eerste persoon enkelvoud in de verleden tijd: “ik merkte op”. Noto betekent “ik merk op”, terwijl noté “ik merkte op” betekent. Voorbeeld: Lo noté enseguida. — “Ik merkte het meteen op.” ayer betekent “gisteren” en bepaalt wanneer de waarneming plaatsvond. Het is een bijwoord en verandert niet mee met persoon of getal. Voorbeeld: Llegó ayer. — “Hij/zij kwam gisteren aan.” pero verbindt twee mededelingen met een tegenstelling: “maar”. Het vervangt het eerste deel niet; beide mededelingen blijven gelden. Voorbeeld: Lo vi, pero no lo entendí. — “Ik zag het, maar ik begreep het niet.” olvidé komt van olvidar (“vergeten”) en is de eerste persoon enkelvoud in de verleden tijd: “ik vergat”. Het onderwerp “ik” zit in de werkwoordsvorm; een apart yo is niet nodig. Voorbeeld: Olvidé la llave. — “Ik vergat de sleutel.” apretarla bestaat uit het infinitief apretar (“aandraaien”, “strakker vastzetten”) met het aangehechte lijdend-voorwerpsvoornaamwoord la. In de gegeven context sluit la aan bij la manija (“de deurklink”): de spreker vergat het bedoelde object vast te draaien. Bij een mannelijk enkelvoudig object staat bijvoorbeeld apretarlo. Met een aangehecht voornaamwoord blijft het infinitief herkenbaar: apretar → apretarla. Voorbeeld: Voy a apretarla. — “Ik ga het vastdraaien.” Samen betekent Lo noté ayer, pero olvidé apretarla.: “Ik merkte het gisteren op, maar vergat het vast te draaien.” De eerste helft noemt een eerdere waarneming; pero contrasteert die met het vergeten van de handeling. Lo en la zijn verschillende lijdend-voorwerpsvormen: lo kan hier als “het” naar een zaak of toestand verwijzen, terwijl la in apretarla het vrouwelijke object van apretar markeert.

3. ¿Tenemos un destornillador en el cajón?

   Hebben we een schroevendraaier in de la?

   Tenemos

   hebben we

   destornillador

   schroevendraaier

   en

   in

   cajón

   la

   Uitgebreide uitleg

   Tenemos is de tegenwoordige tijd van tener (“hebben”) in de eerste persoon meervoud: nosotros tenemos = “wij hebben”. In een ja/nee-vraag blijft de woordvolgorde hier hetzelfde als in een mededeling; de vraagtekens en de intonatie maken er een vraag van. Vergelijk: Tenemos tiempo. = “We hebben tijd.” destornillador betekent hier “schroevendraaier”. Het is een zelfstandig naamwoord van het mannelijk geslacht: un destornillador = “een schroevendraaier”, el destornillador = “de schroevendraaier”. Het meervoud is destornilladores. en is het voorzetsel “in” wanneer iets zich binnen een plaats of ruimte bevindt. Het kan ook andere plaatsrelaties uitdrukken, maar hier leidt het de locatie van de schroevendraaier in. cajón betekent “lade”. Het accent op de ó hoort bij de spelling; het meervoud is cajones. Met het bepaalde lidwoord krijg je el cajón = “de lade”. Het lidwoord en het zelfstandig naamwoord vormen samen en el cajón = “in de lade”. Samen betekenen tenemos un destornillador en en el cajón: “hebben we een schroevendraaier in de lade?” Het onderwerp we zit in de werkwoordsvorm tenemos; Spaans hoeft daarom geen apart voornaamwoord nosotros te gebruiken. De volledige uiting vraagt of er een schroevendraaier in de lade is.

4. El pequeño debería servir para estos tornillos.

   De kleine zou voor deze schroeven moeten werken.

   pequeño

   de kleine

   debería

   zou moeten

   servir

   werken

   estos

   deze

   tornillos

   schroeven

   Uitgebreide uitleg

   pequeño betekent hier ‘de kleine’. Het is de mannelijke enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord pequeño (‘klein’), maar het staat zelfstandig: het bijbehorende zelfstandig naamwoord wordt niet herhaald. De vorm past bij een mannelijk enkelvoudig object; pequeña is de vrouwelijke enkelvoudsvorm. Voorbeeld: El pequeño funciona bien. — ‘De kleine werkt goed.’ debería is de vorm voor de derde persoon enkelvoud van deber in de conditionele wijs. In deze zin drukt het samen met servir een verwachting of voorzichtige verplichting uit: ‘zou moeten werken’. De conditionele vormen van deber zijn bijvoorbeeld debería (hij/zij/het zou moeten) en deberían (zij zouden moeten). Voorbeeld: Debería funcionar. — ‘Het zou moeten werken.’ servir is de infinitief ‘werken’ of ‘geschikt zijn’. Na debería blijft het werkwoord in de infinitief: debería servir. In deze context betekent servir para ‘geschikt zijn voor’ of ‘werken voor’, niet ‘serveren’. Voorbeeld: Esto sirve para cortar. — ‘Dit is geschikt om te snijden.’ estos betekent ‘deze’ en is de mannelijke meervoudsvorm van het aanwijzende woord este. Het stemt hier in geslacht en aantal overeen met tornillos: mannelijk meervoud. Vergelijk este tornillo (‘deze schroef’) met estos tornillos (‘deze schroeven’). tornillos betekent ‘schroeven’. Het is het meervoud van tornillo; het meervoud wordt hier gevormd met -s. In estos tornillos vormt het zelfstandig naamwoord samen met estos de bepaalde verwijzing naar deze schroeven. Samen betekenen debería servir para estos tornillos en El pequeño: ‘De kleine zou voor deze schroeven moeten werken.’ El pequeño is het onderwerp, debería servir geeft de verwachte geschiktheid weer, en para estos tornillos noemt waarvoor het object geschikt zou moeten zijn. De hele zin is dus: ‘De kleine zou voor deze schroeven moeten werken.’

5. ¿Puedes sujetar la manija mientras la aprieto?

   Kun je de deurklink vasthouden terwijl ik hem vastdraai?

   ¿Puedes

   kun je

   sujetar

   vasthouden

   manija

   deurklink

   mientras

   terwijl

   aprieto

   ik draai vast

   Uitgebreide uitleg

   ¿Puedes komt van poder (“kunnen”). Puedes is de tegenwoordige tijd voor de tweede persoon enkelvoud: impliciet tú, dus “kun je”. In ¿Puedes + infinitief...? vraag je of iemand iets kan of wil doen; het volgende werkwoord blijft in de infinitief. Sujetar betekent hier “vasthouden” of “op zijn plaats houden”. De infinitief noemt de handeling zonder zelf persoon of tijd uit te drukken. Voorbeeld: Necesito sujetar la pieza. — “Ik moet het onderdeel vasthouden.” Manija is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud. In deze zin is het, volgens de vaste vertaling, de deurklink: la manija. Het lidwoord la stemt af op het grammaticale geslacht en getal van manija; het is niet zelf de betekenis “één”. Mientras betekent “terwijl” en verbindt twee handelingen die gelijktijdig plaatsvinden. Het kan een bijzin inleiden, zoals in Mientras trabajo, escucho música. — “Terwijl ik werk, luister ik naar muziek.” Aprieto komt van apretar, “aandraaien” of “stevig vastzetten”. Dit is de eerste persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: yo aprieto — “ik draai vast”. De klinkerwisseling in aprieto hoort bij dit werkwoord in deze vorm; maak er niet de basisvorm van. Voorbeeld: Aprieto el tornillo. — “Ik draai de schroef vast.” Samen vormt ¿Puedes sujetar la manija mientras la aprieto? de vraag: “Kun je de deurklink vasthouden terwijl ik hem vastdraai?” Puedes maakt van sujetar de gevraagde handeling. Mientras koppelt die aan aprieto, waarvan het onderwerp impliciet yo (“ik”) is. Het afzonderlijke voornaamwoord la verwijst hier naar de deurklink en is het directe object van aprieto; daarom beschrijft de spreker dat diezelfde klink wordt vastgedraaid terwijl de ander haar vasthoudt.

6. La mantendré firme mientras la giras.

   Ik houd hem stil terwijl jij eraan draait.

   La

   de handgreep

   mantendré

   zal vasthouden

   firme

   stil; vast

   mientras

   terwijl

   giras

   draait

   Uitgebreide uitleg

   La is hier een vrouwelijk enkelvoudig lijdendvoorwerpelijk voornaamwoord. In deze context verwijst het naar de handgreep/manija: de vorige zin noemt die als la manija, en de Nederlandse vertaling geeft dezelfde bedoelde zaak aan. Het voornaamwoord staat vóór het vervoegde werkwoord: la mantendré = “ik zal haar/het stilhouden”. De vorm zelf markeert geen persoon van de bedoelde zaak; geslacht en getal van het vervangen Spaanse zelfstandig naamwoord bepalen la. Vergelijk bijvoorbeeld lo voor een mannelijk enkelvoudig object en las voor een vrouwelijk meervoudig object. mantendré komt van mantener (“houden; handhaven”) en is de toekomende tijd in de eerste persoon enkelvoud: “ik zal houden”. De vorm bevat hier ook de betekenis van het voornaamwoord la: la mantendré = “ik zal haar/het vasthouden of stilhouden”. Voorbeeld: Mantendré la puerta abierta. — “Ik zal de deur openhouden.” firme beschrijft de toestand waarin de handgreep wordt gehouden: stabiel, niet bewegend. Het is de enkelvoudsvorm van firme; bij dit bijvoeglijk naamwoord is de vorm voor mannelijk en vrouwelijk enkelvoud gelijk. Het meervoud is firmes. Voorbeeld: La mesa está firme. — “De tafel staat stevig.” mientras leidt een bijzin in die gelijktijdigheid uitdrukt: “terwijl”. Het verbindt de toekomstige handeling met iets dat op hetzelfde moment gebeurt. Het is geen vervanging van een van beide handelingen. giras komt van girar (“draaien”) en is de tegenwoordige tijd, tweede persoon enkelvoud (tú): “jij draait”. Voorbeeld: Tú giras la llave. — “Jij draait de sleutel.” De vorm zegt hier dat de aangesprokene draait; ze is niet de formele enkelvoudsvorm gira voor usted. Samen betekent La mantendré firme mientras la giras.: “Ik zal de handgreep stilhouden terwijl jij eraan draait.” La mantendré firme geeft aan dat ik de handgreep stabiel houd; mientras la giras geeft de gelijktijdige handeling van de aangesprokene aan. De twee keer voorkomende la vervult grammaticaal dezelfde vrouwelijke enkelvoudige objectfunctie in de Spaanse zin.

7. Ahora se siente mucho más firme.

   Hij voelt nu veel steviger aan.

   Ahora

   nu

   se siente

   voelt aan

   mucho

   veel

   más firme

   steviger

   Uitgebreide uitleg

   Ahora betekent hier “nu” en plaatst de beschreven toestand in het heden. Het kan ook aan het begin of einde van andere zinnen staan: Ahora lo entiendo. = “Nu begrijp ik het.” se siente komt van sentirse en betekent hier “aanvoelen” of “voelen”. De vorm bevat een wederkerig voornaamwoord se; samen met sentir vormt het hier de constructie voor hoe iets aanvoelt. Het onderwerp staat niet expliciet in de Spaanse zin; uit de vaste vertaling blijkt dat het om “hij” gaat. Vergelijk als voorbeeld: La tela se siente suave. = “De stof voelt zacht aan.” mucho versterkt de vergelijking: “veel”. Het staat vóór más in de vaste combinatie mucho más = “veel meer” of, bij een bijvoeglijk naamwoord, “veel ...er”. Voorbeeld: Hoy está mucho más claro. = “Vandaag is het veel duidelijker.” más firme betekent “steviger”. Firme is het bijvoeglijk naamwoord “stevig”; más firme is de vergelijkende vorm “steviger”, letterlijk “meer stevig”. Het woord más maakt dus de vergelijking, terwijl firme zelf de eigenschap benoemt. Firme verandert in deze vorm niet naar mannelijk of vrouwelijk; het enkelvoud past hier bij het enkelvoudige onderwerp uit de vertaling. Voorbeeld: Este soporte es más firme. = “Deze steun is steviger.” Samen betekent Ahora se siente mucho más firme: “Hij voelt nu veel steviger aan.” De volgorde is: tijd (ahora), hoe hij aanvoelt (se siente), de versterking van de vergelijking (mucho más) en de vergeleken eigenschap (firme).

8. Más tarde, vamos a comprobarla una vez más, por si acaso.

   Laten we hem later nog één keer controleren, voor de zekerheid.

   Más tarde

   later

   vamos a

   laten we … gaan

   comprobarla

   hem controleren

   una vez más

   nog één keer

   por si acaso

   voor de zekerheid

   Uitgebreide uitleg

   Más tarde betekent hier ‘later’. tarde is hier het bijwoord ‘laat’; más tarde duidt een later tijdstip aan. Voorbeeld: Más tarde te llamo. = ‘Ik bel je later.’ Ahora betekent ‘nu’. vamos a staat vooraan in de constructie ir a + infinitief, waarmee je uitdrukt wat iemand gaat doen. vamos is de eerste persoon meervoud van ir (‘gaan’), met een niet-uitgedrukt onderwerp dat overeenkomt met nosotros (‘wij’). In deze zin krijgt de hele constructie de uitnodigende betekenis ‘laten we … gaan/doen’, zoals ook in de vaste vertaling. Het is hier dus geen bevel aan één aangesproken persoon. Voorbeeld: Vamos a revisar el texto. = ‘Laten we de tekst nakijken.’ comprobarla betekent hier volgens de vaste vertaling ‘hem controleren’. De basisvorm is comprobar (‘controleren’). la is een enkelvoudig vrouwelijk lijdendvoorwerpscliticum dat aan de infinitief is vastgeschreven: comprobar + la. Het Spaanse cliticum markeert dus vrouwelijk grammaticaal geslacht en enkelvoud; de Nederlandse vertaling met hem gebruikt een andere grammaticale indeling. Het concrete antecedent wordt in de aangeleverde Spaanse zin niet benoemd. Voorbeeld: Voy a comprobarla. = ‘Ik ga haar/het controleren.’ una vez más betekent ‘nog één keer’ of ‘nogmaals’. vez betekent ‘keer’, en más voegt hier herhaling toe. Voorbeeld: Léelo una vez más. = ‘Lees het nog een keer.’ por si acaso is een vaste uitdrukking met de betekenis ‘voor de zekerheid’. Ze motiveert hier de extra controle, zonder een concrete verdere gebeurtenis te benoemen. Voorbeeld: Lleva un paraguas por si acaso. = ‘Neem voor de zekerheid een paraplu mee.’ Samen betekent de zin: ‘Laten we hem later nog één keer controleren, voor de zekerheid.’ vamos a comprobarla geeft de gezamenlijke voorgestelde handeling weer, una vez más maakt de herhaling duidelijk en por si acaso geeft de motivatie voor die extra controle.