Beleefd gedeelde fitnessapparatuur gebruiken | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. ¿Alguien está usando esta cinta de correr ahora?

   Gebruikt iemand deze loopband nu?

   Alguien

   iemand

   está

   is

   usando

   gebruikt

   esta

   deze

   cinta de correr

   loopband

   ahora

   nu

   Uitgebreide uitleg

   Alguien betekent hier “iemand”: een onbepaald persoon als onderwerp. Het verwijst niet naar een specifiek geïdentificeerd persoon. Vergelijk nadie (“niemand”) in een ontkennende zin. Está is een vorm van estar (“zijn”) voor de derde persoon enkelvoud. Hier vormt het samen met usando de duratieve constructie estar + gerundio: die beschrijft een handeling die op dit moment bezig is. Está met accent is het werkwoord; esta zonder accent in het volgende deel is een aanwijzend woord. Usando is de gerundiumvorm van usar (“gebruiken”). In está usando betekent het “aan het gebruiken” of natuurlijker “gebruikt ... op dit moment”. Het gerundium staat hier niet zelfstandig als gewone verleden of tegenwoordige werkwoordsvorm; está draagt de persoon en het enkelvoud, terwijl usando de lopende handeling aanduidt. Esta betekent “deze” en staat bij een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Het krijgt hier geen accent, omdat het geen vorm van estar is. Het wijst naar het bedoelde object, maar de grammaticale vorm alleen identificeert niet wie of wat dat object buiten de zin is. Cinta de correr is de zelfstandige naamwoordgroep voor “loopband”. Cinta is vrouwelijk enkelvoud, wat de vorm esta verklaart. De correr specificeert het soort cinta: letterlijk een band om op te lopen of te rennen. Een bruikbaar patroon is cinta de + activiteit voor een band die voor die activiteit bedoeld is. Ahora betekent “nu” en legt het tijdstip van de vraag vast. Het hoort bij de lopende handeling está usando, niet bij een apart toekomst- of verledenmoment. Samen vormen de delen de vraag ¿Alguien está usando esta cinta de correr ahora?: “Gebruikt iemand deze loopband nu?” De vraag onderzoekt of op dit moment een niet nader genoemde persoon de genoemde loopband gebruikt.

2. Parece libre, pero controla el tiempo.

   Hij lijkt vrij, maar houd de tijd in de gaten.

   Parece

   lijkt

   libre

   vrij

   pero

   maar

   controla

   controleert

   tiempo

   tijd

   Uitgebreide uitleg

   Parece betekent hier “lijkt”. Het is de vorm van parecer in de tegenwoordige tijd voor de derde persoon enkelvoud: parece = “hij/zij/het lijkt”. In deze zin geeft de vaste vertaling hij de bedoelde persoon aan. Voor een eerste persoon is de vorm parezco; voor een meervoudige derde persoon parecen. Libre betekent hier “vrij”. Het is een bijvoeglijk naamwoord in het enkelvoud. De vorm is voor mannelijk en vrouwelijk hetzelfde: libre kan bijvoorbeeld bij een mannelijk of vrouwelijk enkelvoudig onderwerp staan; in het meervoud wordt het libres. Voorbeeld: El asiento está libre. — “De stoel is vrij.” Pero betekent “maar” en verbindt twee tegengestelde mededelingen. Het eerste deel wordt niet vervangen of ontkend; het tweede deel voegt er een tegenstelling aan toe. Controla betekent in deze context “houd in de gaten” of “let op”. De vaste vertaling maakt duidelijk dat het hier een bevestigend bevel aan één aangesproken persoon is: controla is bij een bevestief bevel de tú-vorm. Dezelfde vorm kan in een andere context ook de tegenwoordige tijd van controlar voor de derde persoon enkelvoud zijn: “hij/zij/het houdt in de gaten”. Het verschil komt hier uit de zinsfunctie en de bedoelde vertaling, niet uit een andere spelling. Tiempo betekent “tijd”. De vorm is het enkelvoud van tiempo; het bepaalde lidwoord el ervoor markeert hier het mannelijke enkelvoud: el tiempo. Voorbeeld: Controla el tiempo. — “Houd de tijd in de gaten.” Samen vormen parece libre en pero controla el tiempo de betekenis: “Hij lijkt vrij, maar houd de tijd in de gaten.” Parece libre beschrijft hoe de bedoelde persoon overkomt. Daarna geeft pero een tegenstelling aan, en controla el tiempo is een rechtstreeks bevel aan de aangesproken persoon om de tijd te bewaken. In een gebruikssituatie met een gedeeld apparaat kan dat praktisch betekenen dat je op de gebruiksduur let, maar de zin zelf noemt alleen het in de gaten houden van de tijd.

3. ¿Cuánto tiempo debo usarla si hay otras personas esperando?

   Hoe lang moet ik hem gebruiken als anderen wachten?

   ¿Cuánto tiempo

   Hoe lang

   debo

   moet ik

   usarla

   het gebruiken

   si hay

   als er ... zijn

   otras

   andere

   personas

   mensen

   esperando

   wachtend

   Uitgebreide uitleg

   ¿Cuánto tiempo vraagt naar een duur: “hoe lang”. Cuánto staat hier in het mannelijk enkelvoud, omdat het overeenkomt met het zelfstandig naamwoord tiempo. Vergelijk: ¿Cuántos minutos? = “Hoeveel minuten?” debo is de eerste persoon enkelvoud van deber in de tegenwoordige tijd. Hier drukt deber verplichting of noodzakelijkheid uit: “ik moet”. Een herbruikbaar patroon is debo + infinitief: Debo esperar. = “Ik moet wachten.” usarla bestaat uit usar (“gebruiken”) en het eraan vastgeschreven lijdendvoorwerpsvoornaamwoord la. La is vrouwelijk enkelvoud in de Spaanse grammatica; de vorm geeft op zichzelf niet aan welk concreet voorwerp bedoeld wordt. Andere vormen zijn bijvoorbeeld usarlo voor een mannelijk enkelvoudig object en usarlas voor vrouwelijke meervoudige objecten. De Nederlandse vorm hem in de vaste vertaling hoeft daarbij niet dezelfde grammaticale genderindeling te gebruiken als het Spaans. si hay introduceert de voorwaarde “als er ... zijn”. Hay is een onpersoonlijke vorm van haber en verandert niet mee met het aantal: hay una persona en hay otras personas. Herbruikbaar patroon: Te aviso si hay problemas. = “Ik waarschuw je als er problemen zijn.” otras betekent “andere” en is de vrouwelijke meervoudsvorm van otro. Het komt in getal en grammaticaal geslacht overeen met personas; het mannelijke equivalent is otros. personas betekent “personen” of, in veel contexten, “mensen”. Het is het meervoud van persona. Het woord zegt hier niet hoeveel personen er zijn; dat volgt ook niet uit het onbepaalde karakter van de groep. esperando is de gerundiumvorm van esperar (“wachten”). Hier beschrijft het personen die op dat moment wachten. Voorbeeld: Hay personas esperando. = “Er wachten mensen.” De hele structuur is ¿Cuánto tiempo debo + infinitief ... si hay ... + gerundium? en betekent volgens de vaste vertaling: “Hoe lang moet ik hem gebruiken als anderen wachten?” De vraag verbindt de duur van het gebruik met de voorwaarde dat andere mensen wachten.

4. Limita tu tiempo a unos diez minutos cuando haya mucha gente en el gimnasio.

   Beperk je tijd tot ongeveer tien minuten als het druk is in de sportschool.

   Limita

   beperk

   tiempo

   tijd

   unos diez minutos

   ongeveer tien minuten

   cuando haya

   wanneer er is

   mucha gente

   veel mensen

   gimnasio

   sportschool

   Uitgebreide uitleg

   Limita betekent hier “beperk” en is de bevestigende gebiedende wijs van limitar voor tú (enkelvoud). Het onderwerp “je” staat niet apart in de zin: de vorm limita draagt die informatie. Vergelijk als patroon: Limita tu tiempo. — “Beperk je tijd.” tiempo is het zelfstandig naamwoord “tijd”. In tu tiempo betekent het bezittelijke tu “je/jouw”; het verwijst hier naar de tijd die de aangesprokene gebruikt. Tiempo heeft in deze betekenis geen meervoud nodig, omdat het om de gebruiksduur als geheel gaat. unos diez minutos betekent “ongeveer tien minuten”. Minutos is het meervoud van minuto; diez geeft het aantal aan en unos maakt dat aantal benaderend. Het voorzetselpatroon limitar algo a ... betekent “iets beperken tot ...”: Limita la visita a una hora. — “Beperk het bezoek tot één uur.” cuando haya betekent “wanneer/als er is”. Haya is de subjunctiefvorm van haber in de onpersoonlijke uitdrukking hay/haya: hay beschrijft dat er mensen zijn, terwijl haya hier past in de tijdsbijzin met cuando, die een mogelijke of nog niet vaststaande situatie introduceert. Het gaat dus niet om een persoonlijke vorm die met gente overeenkomt. mucha gente betekent “veel mensen”. Gente is een enkelvoudig zelfstandig naamwoord met een verzamelbetekenis; daarom staat het bijvoeglijk naamwoord in mucha in het vrouwelijk enkelvoud. Het woord zegt niet hoeveel afzonderlijke personen er precies zijn. Voor een telbaar meervoud kun je bijvoorbeeld zeggen: muchas personas — “veel personen”. gimnasio betekent “sportschool” of “gym”. In en el gimnasio betekent het “in de sportschool”: el is het bepaalde lidwoord bij het mannelijke enkelvoud gimnasio. Het voorzetsel en geeft hier de plaats aan. Samen vormen de delen: Limita tu tiempo a unos diez minutos = “Beperk je tijd tot ongeveer tien minuten”, en cuando haya mucha gente en el gimnasio = “als er veel mensen in de sportschool zijn”. De volledige zin is daarom: “Beperk je tijd tot ongeveer tien minuten als het druk is in de sportschool.”

5. ¿Debo limpiarla cuando termine?

   Moet ik hem schoonvegen als ik klaar ben?

   Debo

   ik moet

   limpiarla

   hem schoonvegen

   cuando termine

   als ik klaar ben

   Uitgebreide uitleg

   Debo is de ik-vorm van het tegenwoordige deber. Hier drukt het verplichting of noodzaak uit: ik moet. Een bruikbaar patroon is debo + infinitief, bijvoorbeeld: Debo esperar. — “Ik moet wachten.” In deze zin ontstaat de vraag door de intonatie en de vraagtekens; debo betekent op zichzelf niet “moet ik”. limpiarla bestaat uit het infinitief limpiar (“schoonmaken”) en het eraan vastgeschreven directe-objectvoornaamwoord la. In deze zin verwijst de volledige vorm naar het schoonmaken van het bedoelde object. La is vrouwelijk enkelvoud in het Spaans; de specifieke referent wordt in deze zin niet genoemd. Het Nederlandse hem in de vaste vertaling hoeft niet dezelfde grammaticale geslachtsmarkering te hebben als het Spaanse la. Een vergelijkbaar patroon is Voy a limpiarla. — “Ik ga het schoonmaken.” cuando termine betekent hier “als ik klaar ben”. Termine is de yo-vorm van de tegenwoordige conjunctief van terminar; dezelfde geschreven vorm kan ook bij de derde persoon enkelvoud horen. Na cuando gebruikt het Spaans vaak de conjunctief voor een toekomstige of nog niet voltooide gebeurtenis. Voorbeeld: Te llamo cuando termine. — “Ik bel je als ik klaar ben.” Samen vormt Debo limpiarla de vraag of de spreker het object moet schoonvegen. Cuando termine geeft aan wanneer dat volgens de zin gebeurt: als de spreker klaar is. De volledige betekenis is: “Moet ik hem schoonvegen als ik klaar ben?”

6. Usa el spray y una toalla de papel del estante.

   Gebruik de spray en een papieren handdoek van het rek.

   Usa

   gebruik

   spray

   spray

   toalla

   handdoek

   papel

   papier

   estante

   rek

   Uitgebreide uitleg

   Usa is hier een bevel aan één persoon met tú: de vorm is de bevestigende imperatief van usar (“gebruiken”). Hetzelfde woord kan in een andere context ook de tegenwoordige tijd voor él/ella/usted zijn, maar hier maakt de directe instructie de bevelslezing duidelijk. Voorbeeld: Usa esta llave. — “Gebruik deze sleutel.” spray is hier een zelfstandig naamwoord voor een spray. In de volledige woordgroep staat het met het bepaalde lidwoord el: el spray (“de spray”). toalla betekent “handdoek” en is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord. Leerbaar is vooral het patroon una toalla (“een handdoek”), waarbij una met het vrouwelijke enkelvoud van toalla overeenkomt. papel betekent “papier”. In toalla de papel bepaalt de papel welk soort handdoek bedoeld wordt: letterlijk een handdoek van papier, dus een papieren handdoek. de kan zo materiaal of type aangeven. Voorbeeld: una bolsa de papel — “een papieren zak”. estante betekent “rek” of “plank”. In del estante staat del voor de + el; samen betekent dit hier “van het rek”. el is het bepaalde lidwoord bij het mannelijke enkelvoud estante. Voorbeeld: el libro está en el estante — “het boek staat op het rek.” Y verbindt de twee voorwerpen die bij het bevel horen: de spray en een papieren handdoek. una introduceert een niet nader bepaalde handdoek; het drukt op zichzelf geen expliciete numerieke telling uit. De woordgroep una toalla de papel del estante betekent “een papieren handdoek van het rek”, waarbij del estante de herkomst of plaatsaanduiding van die handdoek specificeert. De volledige opbouw is Usa + el spray (de spray) + y (en) + una toalla de papel del estante (een papieren handdoek van het rek). Samen betekent de uiting: “Gebruik de spray en een papieren handdoek van het rek.” Het is een korte, directe instructie aan één aangesproken persoon.

7. La limpiaré antes de irme.

   Ik zal hem schoonmaken voordat ik wegga.

   La

   haar/het als lijdend voorwerp

   limpiaré

   ik zal schoonmaken

   antes de

   voordat

   irme

   weggaan

   Uitgebreide uitleg

   La is hier een enkelvoudig vrouwelijk lijdend-voorwerpvoornaamwoord. Het verwijst naar een vrouwelijk enkelvoudig voorwerp, maar de aangeleverde zinnen identificeren dat voorwerp niet eenduidig. Het is niet het lidwoord vóór een zelfstandig naamwoord. Vergelijk lo voor een mannelijk enkelvoudig lijdend voorwerp en los/las voor meervoud. Het Nederlandse hem in de vaste vertaling vormt op zichzelf geen tegenspraak: grammaticaal geslacht verschilt per taal en hem kan in het Nederlands ook naar een zaak verwijzen. limpiaré komt van limpiar (“schoonmaken”). De uitgangsvorm is de toekomende tijd in de eerste persoon enkelvoud: “ik zal schoonmaken”. Het onderwerp “ik” hoeft daarom niet apart te worden genoemd. Voorbeeld: Limpiaré la mesa mañana. betekent “Ik zal de tafel morgen schoonmaken.” antes de betekent “voordat” en leidt hier een infinitiefconstructie in. Voorbeeld: Antes de comer, me lavaré las manos. betekent “Voordat ik eet, zal ik mijn handen wassen.” irme bestaat uit de infinitief ir (“gaan”) met het wederkerende voornaamwoord me eraan vast. In deze zin betekent het “weggaan”; me verwijst naar de spreker. Een clitic kan aan een infinitief vaststaan, zoals in irme; bij een vervoegde vorm staat het ervoor: me voy (“ik ga weg”). Samen vormen La limpiaré en antes de irme de betekenis: de spreker zal het/haar schoonmaken voordat de spreker weggaat. Dat komt overeen met de vaste vertaling “Ik zal hem schoonmaken voordat ik wegga”; de Nederlandse keuze hem verandert de Spaanse vorm la niet en bepaalt ook niet zelfstandig welk concreet voorwerp bedoeld is.

8. Así el equipo queda listo para la siguiente persona.

   Zo blijft de apparatuur klaar voor de volgende persoon.

   Así

   zo

   equipo

   apparatuur

   queda

   blijft

   listo

   klaar

   siguiente

   volgende

   persona

   persoon

   Uitgebreide uitleg

   Así betekent hier “zo” en verbindt de zin met het voorafgaande resultaat: op die manier blijft of verkeert iets in een bepaalde toestand. Het kan in andere contexten ook “dus” in een gevolgtrekking inleiden. equipo betekent hier “apparatuur” of “uitrusting”. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud. Het Spaanse woord kan afhankelijk van de context ook een team betekenen; de vaste vertaling ondersteunt hier de betekenis “apparatuur”. queda is de derde persoon enkelvoud van quedar. Hier betekent quedar + bijvoeglijk naamwoord dat iets in een bepaalde toestand blijft of terechtkomt: queda listo = “blijft klaar” of “is daarna klaar”. Het onderwerp van deze vorm is el equipo; de vorm is dus enkelvoud. Voorbeelden: El documento queda listo. — “Het document is klaar.” Los documentos quedan listos. — “De documenten zijn klaar.” In het meervoud verandert zowel het werkwoord als het bijvoeglijk naamwoord. listo betekent hier “klaar”. Het is een bijvoeglijk naamwoord en stemt af met equipo: mannelijk enkelvoud, vandaar listo. De basisvorm is listo; bijvoorbeeld La máquina queda lista. betekent “De machine is klaar”, met de vrouwelijke vorm lista. siguiente betekent “volgende”. Het staat hier bij persona en is enkelvoud. Deze vorm is voor mannelijk en vrouwelijk hetzelfde: el siguiente paso en la siguiente persona. Het meervoud is siguientes, bijvoorbeeld las siguientes personas — “de volgende personen”. persona betekent “persoon”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord, ook wanneer de bedoelde persoon in werkelijkheid een man is. Hier staat het in het enkelvoud na la: la siguiente persona, “de volgende persoon”. De combinatie para la siguiente persona betekent “voor de volgende persoon”. para geeft hier aan voor wie de apparatuur klaar is. Samen vormen queda listo para ... en de voorafgaande verbindende Así de betekenis: “Zo blijft de apparatuur klaar voor de volgende persoon.”