Eerlijk zijn over schade aan geleend gereedschap | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Tengo que hablar con honestidad sobre la sierra que tomé prestada.

   Ik moet eerlijk zijn over de zaag die ik heb geleend.

   Tengo que

   ik moet

   hablar

   spreken

   honestidad

   eerlijkheid

   sobre

   over

   sierra

   zaag

   tomé prestada

   geleend

   Uitgebreide uitleg

   Tengo que drukt hier een verplichting van de spreker uit: “ik moet”. Het patroon is tener que + infinitief; tengo is de tegenwoordige ik-vorm van tener, en hablar blijft na que in de infinitief. Voorbeeld: Tengo que estudiar. = “Ik moet studeren.” hablar betekent hier “spreken” of “praten”. Het is de infinitief; na tener que benoemt die vorm de handeling die verplicht is. Voorbeeld: Tengo que hablar con Ana. = “Ik moet met Ana praten.” honestidad is het zelfstandig naamwoord “eerlijkheid”. Het hangt samen met het bijvoeglijk naamwoord honesto/honesta (“eerlijk”), maar honestidad benoemt de eigenschap zelf. In con honestidad betekent het letterlijk “met eerlijkheid”, natuurlijk vertaald als “eerlijk”. Voorbeeld: Responde con honestidad. = “Antwoord eerlijk.” sobre is hier het voorzetsel “over” en introduceert het onderwerp waarover de spreker zal praten. Voorbeeld: Hablamos sobre el problema. = “We praten over het probleem.” sierra betekent hier “zaag”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: la sierra; het meervoud is las sierras. De vorm verwijst in deze zin naar het voorwerp waarover de spreker eerlijk moet praten. tomé prestada betekent hier “die ik heb geleend”. tomé is de ik-vorm van de verleden tijd van tomar (“nemen”); in de vaste uitdrukking tomar prestado betekent dit “lenen”. Prestada is het vrouwelijke enkelvoud van prestado en stemt af op sierra, niet op de spreker. Het patroon is tomar prestado/a + voorwerp; bijvoorbeeld Tomé prestada la llave. = “Ik heb de sleutel geleend.” In la sierra que tomé prestada is que een betrekkelijk voornaamwoord met de betekenis “die”. De bijzin que tomé prestada specificeert welke zaag bedoeld wordt: de zaag die de spreker heeft geleend. Samen vormen Tengo que hablar (“ik moet praten”), con honestidad (“eerlijk”) en sobre la sierra que tomé prestada (“over de zaag die ik heb geleend”) de volledige betekenis: “Ik moet eerlijk zijn over de zaag die ik heb geleend.”

2. ¿Puedes explicar qué pasó?

   Kun je uitleggen wat er is gebeurd?

   Puedes

   kun je

   explicar

   uitleggen

   qué

   wat

   pasó

   gebeurde

   Uitgebreide uitleg

   Puedes komt van poder en is de tegenwoordige tijd voor tú: letterlijk “je kunt”. In deze vraag vormt het samen met het daaropvolgende werkwoord een verzoek: ¿Puedes + infinitief...? betekent “Kun je ...?”. Het is hier dus geen vorm voor usted of ustedes. explicar is de infinitief “uitleggen”. Na puedes blijft het werkwoord in de infinitief: puedes explicar = “je kunt uitleggen”. De infinitief verandert hier niet mee met de persoon; de persoon staat in puedes. qué betekent hier “wat”. Het accentteken markeert het vragende woord, ook binnen de ingebedde vraag qué pasó. Vergelijk qué (“wat?”) met que zonder accent, dat onder meer als voegwoord kan voorkomen. pasó komt van pasar en is de verleden tijd, derde persoon enkelvoud: “gebeurde” of “is gebeurd”. In deze zin staat geen expliciet onderwerp; de vorm presenteert wat er gebeurd is als de inhoud waarover uitleg wordt gevraagd. Pasar kan in andere contexten ook “voorbijgaan” of “passeren” betekenen, maar hier gaat het om “gebeuren”. Samen vormt ¿Puedes explicar qué pasó? de vraag “Kun je uitleggen wat er is gebeurd?”. ¿Puedes explicar...? vraagt of de aangesprokene iets kan uitleggen; qué pasó geeft precies aan wat die uitleg moet betreffen.

3. La hoja de la sierra se dañó mientras cortaba madera gruesa.

   Het zaagblad raakte beschadigd terwijl ik dik hout aan het zagen was.

   hoja

   blad

   sierra

   zaag

   se dañó

   raakte beschadigd

   cortaba

   zaagde

   madera

   hout

   gruesa

   dik

   Uitgebreide uitleg

   hoja betekent hier ‘blad’ in de concrete combinatie hoja de la sierra: het zaagblad. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord, daarom staat er la hoja. Voorbeeld: La hoja está afilada. — Het blad is scherp. sierra betekent ‘zaag’. Ook dit is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; de la sierra betekent hier ‘van de zaag’ en specificeert welk blad bedoeld is. Voorbeeld: Esta sierra corta bien. — Deze zaag zaagt goed. se dañó betekent hier ‘raakte beschadigd’. De vorm dañó komt van dañar en is de verleden tijd, derde persoon enkelvoud; die vorm past bij la hoja. Samen met se vormt dit hier de pronominale constructie dañarse, waarbij het onderwerp een verandering van toestand ondergaat. Dat zegt niet dat het blad zichzelf opzettelijk beschadigde. Voorbeeld: El cable se dañó. — De kabel raakte beschadigd. cortaba komt van cortar, ‘snijden’ of ‘zagen’. Dit is de onvoltooid verleden tijd. In deze zin is het volgens de vaste vertaling de eerste persoon enkelvoud: ‘ik was aan het zagen’. De vorm cortaba kan buiten deze context ook bij een derde persoon enkelvoud horen, maar de vertaling identificeert hier de spreker als uitvoerder. Na mientras beschrijft deze vorm de handeling die op dat moment bezig was. Voorbeeld: Mientras cortaba madera, escuché un ruido. — Terwijl ik hout aan het zagen was, hoorde ik een geluid. madera betekent ‘hout’. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord en wordt hier als materiaal gebruikt, zonder dat een afzonderlijk stuk hout wordt geteld. Voorbeeld: La madera está seca. — Het hout is droog. gruesa betekent hier ‘dik’ en beschrijft madera. Het bijvoeglijk naamwoord staat in het vrouwelijk enkelvoud omdat madera vrouwelijk enkelvoud is. De basisvorm is grueso; de vergelijkende vorm is más grueso of más gruesa, afhankelijk van het beschreven zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Necesito madera más gruesa. — Ik heb dikker hout nodig. Samen vormen La hoja de la sierra en se dañó de hoofdmededeling: het zaagblad raakte beschadigd. Mientras cortaba madera gruesa geeft de gelijktijdige achtergrondhandeling: terwijl ik dik hout aan het zagen was. De volledige betekenis is dus: ‘Het zaagblad raakte beschadigd terwijl ik dik hout aan het zagen was.’

4. ¿La madera era demasiado gruesa para esa sierra?

   Was het hout te dik voor die zaag?

   madera

   hout

   era

   was

   demasiado

   te

   gruesa

   dik

   para

   voor

   esa

   die

   sierra

   zaag

   Uitgebreide uitleg

   madera betekent hier hout, als materiaal. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat het bijvoeglijk naamwoord verderop als gruesa, niet als grueso. Voorbeeld: La mesa es de madera. — De tafel is van hout. era is een vorm van ser in de onvoltooid verleden tijd: derde persoon enkelvoud, “was”. Deze tijd beschrijft hier een toestand of eigenschap in het verleden. Voorbeeld: La puerta era pesada. — De deur was zwaar. demasiado betekent hier “te” in de betekenis “meer dan geschikt of wenselijk”. Als bijwoord verandert het niet mee met madera: demasiado gruesa, niet een vorm die zich aan het vrouwelijke woord aanpast. gruesa is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van grueso, “dik”. De vorm past bij het vrouwelijke enkelvoud madera. De gewone vergelijking is grueso — dik, más grueso — dikker, el más grueso — het dikst. Voorbeeld: La tabla es demasiado gruesa. — De plank is te dik. para leidt hier het doel of de geschiktheid in: iets is te dik voor een bepaald werktuig. Voorbeeld: Esta llave es demasiado grande para la cerradura. — Deze sleutel is te groot voor het slot. esa is het vrouwelijk enkelvoud van het aanwijzende woord ese. Het verwijst hier, volgens de vaste vertaling, naar sierra: “die”. De vormen stemmen af op het zelfstandig naamwoord: ese bij mannelijk enkelvoud, esa bij vrouwelijk enkelvoud, esos en esas bij meervoud. De vorm drukt hier geen zelfstandig genoemde persoon uit, maar bepaalt sierra nader. sierra betekent hier zaag, het werktuig waarmee men zaagt. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat het aanwijzende woord ervoor als esa. Voorbeeld: Necesito una sierra. — Ik heb een zaag nodig. Samen vormt era demasiado gruesa de beschrijving “was te dik”. para esa sierra geeft aan waarvoor die dikte ongeschikt was: “voor die zaag”. De hele zin is een vraag met de volgorde ¿[La madera] [era demasiado gruesa] [para esa sierra]?: “Was het hout te dik voor die zaag?”

5. Probablemente sí, y debería haber preguntado antes de intentarlo.

   Waarschijnlijk wel, en ik had het moeten vragen voordat ik het probeerde.

   Probablemente

   waarschijnlijk

   sí

   wel; ja

   debería haber preguntado

   had moeten vragen

   antes de

   voordat

   intentarlo

   het proberen

   Uitgebreide uitleg

   Probablemente betekent hier ‘waarschijnlijk’. Het is een bijwoord en verandert niet mee met persoon of getal. Het maakt de bevestiging voorzichtig: de spreker presenteert haar als waarschijnlijk, niet als absolute zekerheid. Sí betekent hier ‘wel’ of ‘ja’ als bevestigend antwoord. Samen met probablemente krijg je Probablemente sí: ‘Waarschijnlijk wel’. Het accentteken onderscheidt sí als bevestiging van si zonder accent, dat onder andere ‘als’ kan betekenen. Debería haber preguntado betekent ‘had moeten vragen’. Debería is de conditionele vorm van deber; deze vorm kan bij yo en bij een derde persoon of usted in het enkelvoud voorkomen. De vaste vertaling identificeert het onuitgesproken onderwerp hier als de spreker: ‘ik’. Haber preguntado is een voltooid infinitief: haber plus het participium preguntado van preguntar. De combinatie debería haber + participium stelt dat iets eerder nodig of verstandiger was; vaak suggereert zij dat het niet gebeurde, zonder dat die gevolgtrekking als los feit hoeft te worden uitgesproken. Voorbeeld: Debería haber esperado. — ‘Ik had moeten wachten.’ Antes de betekent hier ‘voordat’. Voor een andere handeling staat er antes de + infinitief; het verwijst dus naar wat vóór die handeling gebeurt. Intentarlo betekent hier ‘het proberen’. Het bestaat uit de infinitief intentar (‘proberen’) met het directe-objectvoornaamwoord lo eraan vast: intentar + lo. Na een infinitief kan dit voornaamwoord aan het einde worden vastgeschreven. Lo vervangt hier het bedoelde ‘het’ uit de vaste vertaling; de gegeven teksten maken niet specifieker bekend waarnaar dat voornaamwoord verwijst. De infinitief intentar zelf blijft onvervoegd staan. De delen worden verbonden door y, ‘en’. Eerst zegt de spreker Probablemente sí: ‘Waarschijnlijk wel’. Daarna zegt de spreker over zichzelf dat hij of zij eerder had moeten vragen, vóórdat hij of zij het probeerde. Het geheel betekent: ‘Waarschijnlijk wel, en ik had het moeten vragen voordat ik het probeerde.’

6. Aprecio que hayas hablado con franqueza en vez de ocultarlo.

   Ik waardeer het dat je er eerlijk over bent in plaats van het te verbergen.

   Aprecio

   ik waardeer

   que hayas hablado

   dat je hebt gesproken

   con franqueza

   openhartig

   en vez de

   in plaats van

   ocultarlo

   het verbergen

   Uitgebreide uitleg

   Aprecio betekent hier dat de spreker waardering uitspreekt. Het is de tegenwoordige tijd van apreciar in de eerste persoon enkelvoud: yo aprecio. Andere persoonsvormen zijn bijvoorbeeld aprecias voor tú en aprecia voor él, ella of usted. que hayas hablado betekent dat je hebt gesproken. Hayas is de vorm van haber voor tú in de aanvoegende wijs; samen met hablado vormt het de Spaanse voltooide tijd in de aanvoegende wijs. Het patroon Aprecio que + ... drukt waardering uit voor een handeling. Voorbeeld: Me alegra que hayas venido. — Ik ben blij dat je bent gekomen. Con franqueza beschrijft de manier waarop iemand spreekt: openhartig of eerlijk. Franqueza is een zelfstandig naamwoord; het verwante bijvoeglijk naamwoord is franco/franca, maar dat is niet de vorm in deze zin. Voorbeeld: Habla con franqueza. — Spreek openhartig. En vez de introduceert een alternatief met de betekenis ‘in plaats van’. Hier wordt openhartig spreken tegenover iets verbergen geplaatst. Voorbeeld: Escribió en vez de llamar. — Hij/zij schreef in plaats van te bellen. Ocultarlo bestaat uit het infinitief ocultar en het eraan vastgehechte lijdend-voorwerpcliticum lo. In deze zin verwijst lo naar een niet nader geïdentificeerd enkelvoudig mannelijk of niet-menselijk/neutraal lijdend voorwerp; de Nederlandse vertaling geeft dat weer met het, zonder het voorwerp concreet te benoemen. Bij een vrouwelijk enkelvoudig lijdend voorwerp staat bijvoorbeeld ocultarla, en bij een mannelijk meervoudig voorwerp ocultarlos. Samen betekent de zin: de spreker waardeert dat de aangesprokene openhartig heeft gesproken, in plaats van het niet nader genoemde lijdend voorwerp te verbergen. Het herbruikbare patroon is Aprecio que + voltooide handeling + en vez de + infinitief met lijdend-voorwerpcliticum.

7. Puedo organizar una reparación o cambiar la hoja.

   Ik kan een reparatie regelen of het zaagblad vervangen.

   Puedo

   ik kan

   organizar

   regelen

   reparación

   reparatie

   cambiar

   vervangen

   hoja

   zaagblad

   Uitgebreide uitleg

   Puedo is de eerste persoon enkelvoud van poder in de tegenwoordige tijd: yo puedo = “ik kan”. Het drukt hier mogelijkheid of vermogen uit. Na poder volgt een infinitief: puedo organizar. Organizar is een infinitief en betekent hier “regelen” of “organiseren”. De vorm verandert niet mee met de persoon; de persoon staat al in puedo. Voorbeeld: Puedo organizar la reunión. — “Ik kan de vergadering regelen.” Una reparación betekent “een reparatie”. Reparación is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; daarom staat ervoor het onbepaalde lidwoord una. Het lidwoord maakt hier niet op zichzelf een numerieke bewering van precies één reparatie; het introduceert een reparatie als mogelijke handeling of optie. Cambiar is opnieuw een infinitief, hier met de betekenis “vervangen”. Het kan ook “veranderen” betekenen, maar bij la hoja past “vervangen”. Voorbeeld: Necesito cambiar la hoja. — “Ik moet het zaagblad vervangen.” La hoja betekent in deze context “het zaagblad”. Hoja kan in andere contexten bijvoorbeeld “blad” of “vel” betekenen; de vaste vertaling en de context met een reparatie bepalen hier de betekenis “zaagblad”. Het vrouwelijke lidwoord la stemt af op het grammaticale geslacht van hoja, niet op een apart zichtbaar kenmerk van het bedoelde voorwerp. De twee werkwoordgroepen zijn verbonden door o, “of”: puedo organizar una reparación geeft de eerste mogelijkheid, en cambiar la hoja de tweede. Samen betekent de zin: “Ik kan een reparatie regelen of het zaagblad vervangen.”

8. Cambiar la hoja debería ser suficiente.

   Het zaagblad vervangen zou genoeg moeten zijn.

   Cambiar

   vervangen

   hoja

   zaagblad

   debería

   zou moeten

   ser

   zijn

   suficiente

   genoeg

   Uitgebreide uitleg

   Cambiar is hier het infinitief van cambiar en betekent ‘vervangen’. In combinatie met la hoja gaat het om het vervangen van het zaagblad. Dezelfde vorm kan in andere contexten ook ‘veranderen’ betekenen. Hoja betekent hier ‘zaagblad’, volgens de vaste vertaling. Het is een zelfstandig naamwoord; la markeert hier een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. In andere contexten kan hoja bijvoorbeeld ‘blad’ of ‘vel papier’ betekenen. Debería is de derde persoon enkelvoud van deber in de voorwaardelijke wijs. Met een infinitief drukt debería ser hier uit dat iets naar verwachting of volgens de spreker ‘zou moeten zijn’. Een bruikbaar patroon is X debería + infinitief = ‘X zou moeten …’. De voorwaardelijke vorm maakt de uitspraak voorzichtiger dan debe ser suficiente (‘het moet genoeg zijn’). Ser is het infinitief van ‘zijn’. Na debería staat het volgende werkwoord in het infinitief: debería ser = ‘zou moeten zijn’. Het onderwerp van ser is hier de voorafgaande handeling cambiar la hoja, niet alleen la hoja. Suficiente betekent ‘genoeg’ of ‘voldoende’. Het beschrijft hier dat het vervangen van het zaagblad toereikend is. Het woord heeft in het enkelvoud dezelfde vorm bij een mannelijk en vrouwelijk zelfstandig naamwoord; in het meervoud wordt het suficientes. Samen vormen Cambiar la hoja en debería ser suficiente de betekenis: ‘Het zaagblad vervangen zou genoeg moeten zijn.’ De eerste woordgroep benoemt de handeling, debería ser drukt de verwachting uit en suficiente zegt dat die handeling naar verwachting toereikend is.

9. Hoy me encargaré de eso.

   Ik zorg daar vandaag voor.

   Hoy

   vandaag

   me encargaré de

   ervoor zorgen

   eso

   dat

   Uitgebreide uitleg

   Hoy betekent hier “vandaag” en is een tijdsbepaling: het plaatst de handeling op de huidige dag. Voorbeeld: Hoy trabajo. = “Vandaag werk ik.” me encargaré de komt van encargarse de, “voor iets zorgen” of “iets op zich nemen”. encargaré is de toekomende tijd van encargarse in de eerste persoon enkelvoud: “ik zal zorgen”. Het voornaamwoord me hoort bij het onderwerp “ik”; de leidt datgene in waarvoor iemand zorgt. Voorbeeld: Me encargaré de la tarea. = “Ik zal voor de taak zorgen.” eso is een aanwijzend voornaamwoord met de betekenis “dat” of “daar”. Het verwijst hier naar de zaak die in de context besproken wordt; de vorm specificeert niet zelfstandig welke concrete zaak dat is. Voorbeeld: No quiero eso. = “Dat wil ik niet.” Samen vormen de delen de betekenis: Hoy + me encargaré de eso = “Ik zal daar vandaag voor zorgen.” De spreker neemt dus aan dat hij of zij de genoemde zaak op zich zal nemen, en situeert dat in vandaag. De toekomende vorm maakt de handeling toekomstig ten opzichte van het spreekmoment.

10. Dime cuándo hayas cambiado la hoja, antes de traer la sierra de vuelta.

    Laat me weten wanneer je het zaagblad hebt vervangen, voordat je de zaag terugbrengt.

    Dime

    laat me weten

    cuándo

    wanneer

    hayas cambiado

    hebt vervangen

    la hoja

    het zaagblad

    antes de

    voordat

    traer … de vuelta

    terugbrengen

    la sierra

    de zaag

    Uitgebreide uitleg

    Dime is de bevestigende bevelsvorm voor tú van decir (“zeg”), gecombineerd met het voornaamwoord me (“tegen mij / mij”). In deze zin betekent het natuurlijk “laat me weten”. De vorm voor usted is diga, niet dime. Voorbeeld: Dime la verdad. — “Zeg me de waarheid.” cuándo betekent hier “wanneer” en introduceert de bijzin die aangeeft op welk moment je iets moet laten weten. Het accentteken onderscheidt deze vragende/indirect vragende vorm van cuando zonder accent, dat onder andere als voegwoord “wanneer” kan worden gebruikt. In deze vaste zin hoort cuándo bij de gevraagde tijdsbepaling. hayas cambiado bestaat uit de subjunctiefvorm hayas van haber plus het voltooid deelwoord cambiado van cambiar. Hayas is hier de vorm voor tú; cambiado verandert niet mee met persoon of getal in deze samengestelde werkwoordsvorm. Na cuándo gebruikt het Spaans hier de subjunctief omdat het vervangen nog als toekomstig of niet-afgerond ten opzichte van het verzoek wordt voorgesteld. De combinatie verwijst naar een handeling die tegen dat moment voltooid moet zijn: “hebt vervangen”. Voorbeeld: Avísame cuando hayas terminado. — “Laat het me weten wanneer je klaar bent.” la hoja betekent hier, volgens de vaste vertaling, “het zaagblad”. Hoja kan in andere contexten ook bijvoorbeeld “blad” betekenen; la is het bepaalde lidwoord bij dit vrouwelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: La hoja está afilada. — “Het zaagblad is scherp.” antes de betekent “voordat” en markeert dat wat daarna komt eerder moet gebeuren dan de hoofdhandeling. Na antes de staat hier de infinitiefconstructie traer ... de vuelta, omdat de uitvoerder van beide handelingen dezelfde is. Een algemeen patroon is antes de + infinitief: Lávate las manos antes de comer. — “Was je handen voordat je eet.” traer betekent “brengen” in de richting van het referentiepunt van de spreker of de besproken situatie. De vuelta voegt “terug” toe. Samen vormen zij de betekenis “terugbrengen”; de twee delen blijven in de bronzin door andere woorden van elkaar gescheiden. Het is niet de vorm llevar, dat doorgaans “meenemen/brengen naar een andere plaats” vanuit het perspectief van de spreker benadrukt. Voorbeeld: Trae el libro de vuelta. — “Breng het boek terug.” la sierra betekent “de zaag”. Sierra is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud, daarom staat ervoor la. Het zaagblad (la hoja) en de zaag (la sierra) zijn in deze zin dus verschillende genoemde onderdelen/objecten: eerst wordt het zaagblad vervangen en daarna wordt de zaag teruggebracht. De zin bouwt zo op: Dime geeft het verzoek, cuándo hayas cambiado la hoja bepaalt wanneer je moet laten weten dat de vervanging voltooid is, en antes de traer la sierra de vuelta legt vast dat dit vóór het terugbrengen van de zaag moet gebeuren. Als geheel betekent de uiting: “Laat me weten wanneer je het zaagblad hebt vervangen, voordat je de zaag terugbrengt.”