Beleefd om een beurt vragen | Leer spaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Alguien lleva mucho tiempo usando la cinta de correr.

   Iemand gebruikt de loopband al lange tijd.

   Alguien

   iemand

   lleva mucho tiempo

   is al lange tijd bezig

   usando

   aan het gebruiken

   cinta de correr

   loopband

   Uitgebreide uitleg

   Alguien betekent hier ‘iemand’: een onbepaalde persoon, zonder dat de zin zegt wie dat is. Het is grammaticaal enkelvoud en daarom staat het werkwoord in de derde persoon enkelvoud. Vergelijk: alguien usa = ‘iemand gebruikt’; nadie usa = ‘niemand gebruikt’. lleva mucho tiempo drukt uit dat een tijdsduur tot het huidige moment voortduurt: ‘is al lange tijd bezig’. Llevar betekent hier niet letterlijk ‘dragen’, maar vormt samen met een tijdsaanduiding een duurconstructie. In lleva mucho tiempo usando ... is lleva de vervoegde vorm van llevar in de tegenwoordige tijd, derde persoon enkelvoud, passend bij alguien. Voorbeeld: Llevo dos semanas estudiando español. — ‘Ik ben al twee weken Spaans aan het studeren.’ usando is het gerundium van usar (‘gebruiken’). Het gerundium beschrijft de handeling die gedurende die genoemde tijd bezig is; het verandert hier niet mee met de persoon. De combinatie llevar + tijdsduur + gerundium is een herbruikbaar patroon: lleva tres meses trabajando aquí = ‘hij/zij werkt hier al drie maanden’. la cinta de correr betekent ‘de loopband’. Cinta de correr is de benaming van het apparaat; la is het bepaalde lidwoord bij deze zelfstandig-naamwoordelijke woordgroep. In het Spaans kan cinta in andere contexten ook ‘lint’ of ‘band’ betekenen, maar in deze woordgroep gaat het om een loopband. Samen betekent Alguien lleva mucho tiempo usando la cinta de correr.: ‘Iemand gebruikt de loopband al lange tijd.’ De zin presenteert één niet nader genoemde persoon als iemand die de loopband gedurende een lange periode tot nu toe gebruikt.

2. El cartel dice que hay que compartirla cuando otros están esperando.

   Het bord zegt dat mensen de loopband moeten delen als anderen wachten.

   cartel

   bord

   dice

   zegt

   hay que

   men moet

   compartirla

   de loopband delen

   otros

   anderen

   están esperando

   aan het wachten zijn

   Uitgebreide uitleg

   cartel betekent hier “bord” of “aankondigingsbord”. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud is carteles. Voorbeeld: El cartel está en la pared. — “Het bord hangt aan de muur.” dice is de vorm van decir (“zeggen”) voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: él/ella dice. Na dice que volgt de inhoud van wat iemand of iets zegt. Voorbeeld: El aviso dice que la puerta está abierta. — “De mededeling zegt dat de deur open is.” hay que drukt een algemene verplichting of noodzakelijke handeling uit, zonder een specifieke uitvoerder te noemen. Het patroon is hay que + infinitief: hay que compartirla. Het betekent hier dus niet specifiek “jij moet”. Voorbeeld: Hay que esperar. — “Men moet wachten.” compartirla bestaat uit het infinitief compartir (“delen”) en het eraan vastgeschreven lijdendvoorwerpsvoornaamwoord la. Volgens de vaste vertaling en de context verwijst la hier naar de loopband, in het Spaans la cinta de correr. La is vrouwelijk enkelvoud en stemt overeen met dat Spaanse zelfstandig naamwoord. Het geheel betekent hier “de loopband delen”. Voorbeeld: Hay que limpiarla. — “Men moet die schoonmaken”, waarbij la naar een vrouwelijk enkelvoudig voorwerp verwijst. otros betekent hier “anderen”. Het is de mannelijke of gemengde meervoudsvorm; de vrouwelijke vorm is otras. Voorbeeld: Otros están esperando. — “Anderen staan te wachten.” están esperando combineert de tegenwoordige vorm están van estar met het gerundium esperando van esperar (“wachten”). Deze combinatie beschrijft een handeling die op dat moment bezig is: “aan het wachten zijn”. Están is derde persoon meervoud en past bij otros. Voorbeeld: Los clientes están esperando. — “De klanten staan te wachten.” Samen betekent El cartel dice que ... “Het bord zegt dat ...”. Daarna geeft hay que compartirla een algemene verplichting weer: de loopband moet gedeeld worden. cuando otros están esperando noemt de situatie waarin dat geldt: wanneer anderen staan te wachten. De volledige zin betekent daarom: “Het bord zegt dat mensen de loopband moeten delen als anderen wachten.”

3. ¿Debería preguntárselo, o parecería de mala educación?

   Zal ik het aan hen vragen, of komt dat onbeleefd over?

   Debería

   zou ik moeten

   preguntárselo

   het aan hen vragen

   parecería

   zou overkomen

   mala

   slechte

   educación

   beleefdheid

   Uitgebreide uitleg

   Debería is de conditional of deber, from deber + -ía. Here it expresses a cautious “zou ik moeten…?” rather than a firm statement. The form is third-person singular in its morphology, but in this question the implied subject is yo: “Zou ik … moeten?” preguntárselo combines preguntar (“vragen”) with two clitics: se and lo. The base verb is preguntar; the infinitive remains an infinitive, and the clitics are attached to its end. In this sentence, lo is the direct object, corresponding to “het”, while se represents the indirect recipient “aan hen”. Before a direct-object clitic such as lo, Spanish uses se instead of le or les: se lo means “het aan hem/haar/hen”. Example: Voy a preguntárselo. — “Ik ga het aan hem/haar/hen vragen.” The exact recipient must come from the context; the fixed translation identifies it here as “hen”. parecería is the conditional of parecer (“lijken, overkomen”). It means “zou overkomen” in this question. Compare parece (“komt over/is blijkbaar”) with parecería (“zou overkomen”): the conditional presents the impression as a possible result, not as an established fact. mala is the feminine singular form of the adjective malo (“slecht”). It agrees with the feminine singular noun educación, not with the implied person who might ask. The form mala is used before this noun; the masculine form is malo, as in un comentario malo. educación means “beleefdheid” in the expression de mala educación, literally “van slechte beleefdheid/opvoeding”. This is a fixed way to describe behaviour as impolite. The noun is feminine singular, which is why the adjective appears as mala. Together, Debería preguntárselo asks whether the speaker ought to ask it of them, and o parecería de mala educación? asks whether doing so would come across as impolite. The whole utterance therefore means: “Zal ik het aan hen vragen, of komt dat onbeleefd over?”

4. Pregúntaselo con educación y di que estás esperando tu turno.

   Vraag het beleefd en zeg dat je op je beurt wacht.

   Pregúntaselo

   vraag het hun

   con educación

   beleefd

   di

   zeg

   estás esperando

   aan het wachten bent

   turno

   beurt

   Uitgebreide uitleg

   Pregúntaselo betekent hier: «vraag het hun». Het is een bevestigende opdracht aan één aangesproken persoon met tú: pregunta komt van preguntar. De slotdelen zijn voornaamwoordelijke vormen: se verwijst naar de ontvangers («hun») en lo naar wat gevraagd wordt («het»). Voor een meewerkend voornaamwoord staat se vóór lo, in plaats van le of les: Pregúntaselo. Dit is één aaneengeschreven vorm van werkwoord en voornaamwoorden. con educación voegt de manier toe: de vraag moet beleefd gebeuren. Educación betekent hier beleefdheid of goede manieren; het is niet het woord voor een concrete opleiding in deze zin. Een bruikbaar patroon is con + zelfstandig naamwoord om de manier aan te geven, bijvoorbeeld con cuidado = «voorzichtig». di is de bevestigende opdracht aan één persoon met tú van decir («zeg»). Het is dus niet de beleefdheidsvorm voor usted; die is diga. Hier leidt di que ... een mededeling in: «zeg dat ...». estás esperando betekent hier «je bent aan het wachten». Estás is de vorm van estar voor tú; samen met het gerundium esperando vormt het de constructie estar + gerundio voor een handeling die op dat moment bezig is. Het werkwoord esperar betekent «wachten»; esperando is niet de verleden tijd, maar het gerundium. turno betekent «beurt». In tu turno betekent het geheel «jouw beurt»: tu is het bezittelijke woord en turno is het zelfstandig naamwoord. Turno is mannelijk enkelvoud, maar het bezittelijke tu verandert hier niet naar gender of aantal. Een ander voorbeeld is su turno = «zijn, haar of uw beurt»; de precieze bezitter hangt dan van de context af. De delen worden zo samengevoegd: eerst krijgt de aangesproken persoon de opdracht om het hun beleefd te vragen. Daarna krijgt die persoon de opdracht om te zeggen dat hij of zij op zijn of haar beurt wacht. De volledige betekenis is daarom: «Vraag het hun beleefd en zeg dat je op je beurt wacht.»

5. Puedo decir: "Disculpe, ¿ya casi termina de usar la cinta de correr?"

   Ik kan zeggen: "Pardon, bent u bijna klaar met de loopband?"

   Puedo decir

   Ik kan zeggen

   Disculpe

   Pardon

   ya casi

   bijna

   termina de usar

   klaar zijn met gebruiken

   la cinta de correr

   de loopband

   Uitgebreide uitleg

   Puedo decir betekent hier dat de spreker een mogelijke formulering introduceert: “ik kan zeggen”. Puedo is de eerste persoon enkelvoud van poder in de tegenwoordige tijd; het onderwerp is dus “ik”. Na poder staat het infinitief decir (“zeggen”). Een herbruikbaar patroon is puedo + infinitief, bijvoorbeeld: Puedo esperar. — “Ik kan wachten.” Disculpe is hier een beleefde aanspreekvorm met de betekenis “pardon” of “neemt u me niet kwalijk”. De exacte vorm is de bevestigende gebiedende vorm voor usted in het enkelvoud, niet voor tú of ustedes. Het is een beleefde manier om iemand aan te spreken voordat je iets vraagt. ya casi combineert ya (“al” of “tegen die tijd”) met casi (“bijna”). In deze zin geeft de combinatie aan dat het einde dichtbij is: natuurlijk Nederlands is “bijna”. Ya betekent hier niet dat de handeling al voltooid is; samen met casi verwijst het naar een naderend einde. termina de usar bevat termina, de derde persoon enkelvoud van terminar in de tegenwoordige tijd, gevolgd door het infinitief usar (“gebruiken”). In deze vraag past termina bij usted, de persoon die volgens de vertaling de loopband gebruikt. De constructie terminar de + infinitief betekent in deze context “klaar zijn met” een handeling. Bijvoorbeeld: Termino de trabajar. — “Ik ben klaar met werken.” la cinta de correr is de Spaanse woordgroep voor “de loopband”. Cinta is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud, daarom staat ervoor la. Correr is het infinitief “rennen/lopen”; in deze vaste woordgroep specificeert de correr het type band. Samen vormt ¿ya casi termina de usar la cinta de correr? een beleefde vraag aan één persoon met usted: “Bent u bijna klaar met de loopband?” De voorafgaande Disculpe maakt de aanspreking beleefd, en Puedo decir: introduceert de volledige formulering als iets wat de spreker kan zeggen.

6. Suena claro sin presionar demasiado a la otra persona.

   Dat klinkt duidelijk zonder de andere persoon te veel onder druk te zetten.

   Suena

   klinkt

   claro

   duidelijk

   presionar

   druk uitoefenen

   demasiado

   te veel

   otra

   andere

   persona

   persoon

   Uitgebreide uitleg

   Suena komt van sonar (‘klinken’). De vorm op -a is hier de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: iets klinkt op een bepaalde manier. Voorbeeld: La idea suena bien. — ‘Het idee klinkt goed.’ Claro betekent hier ‘duidelijk’. Het beschrijft hoe de voorgestelde formulering klinkt, niet de persoon zelf. In suena claro werkt het als een beschrijving na sonar; het verwijst naar de duidelijkheid van wat er gezegd wordt. Voorbeeld: Tu explicación suena clara. — ‘Je uitleg klinkt duidelijk.’ In dit voorbeeld staat clara bij het vrouwelijke zelfstandig naamwoord explicación; in de vaste zin staat de vorm claro. Presionar is de infinitief (‘druk uitoefenen’, ook ‘onder druk zetten’). Na sin blijft het werkwoord in de infinitief: sin presionar betekent ‘zonder druk uit te oefenen’ of ‘zonder onder druk te zetten’. Voorbeeld: Puedes preguntar sin presionar. — ‘Je kunt het vragen zonder druk uit te oefenen.’ Het onderwerp van presionar wordt hier niet als een aparte persoon genoemd; de constructie zegt alleen dat de handeling vermeden wordt. Demasiado betekent ‘te veel’ en versterkt hier presionar: de druk zou een te grote mate bereiken. Het betekent niet dat er helemaal geen druk mag zijn; juist de grens ‘te veel’ wordt genoemd. Voorbeeld: No hables demasiado rápido. — ‘Praat niet te snel.’ Otra is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van otro (‘andere’). De uitgang -a past bij het vrouwelijke zelfstandig naamwoord persona; otra is dus niet de vorm van het zelfstandig naamwoord zelf. De zin noemt een andere persoon, maar identificeert die persoon niet verder. Voorbeeld: otra pregunta — ‘een andere vraag’. Otro wordt gebruikt bij een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld otro momento — ‘een ander moment’. Persona betekent ‘persoon’. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord, ook wanneer de bedoelde persoon man is; daarom staat hier otra persona, niet omdat de persoon noodzakelijk vrouwelijk is. Voorbeeld: La persona necesita tiempo. — ‘De persoon heeft tijd nodig.’ De verbinding a la otra persona geeft aan op wie de druk gericht zou zijn: ‘de andere persoon onder druk zetten’. A markeert hier het menselijke doel of de betrokken persoon, en la hoort bij het vrouwelijke enkelvoud persona. De verbindingswoorden bouwen de zin als volgt op: Suena claro = ‘Het klinkt duidelijk’; sin presionar = ‘zonder druk uit te oefenen’; demasiado beperkt de mate van die druk; en a la otra persona benoemt de persoon die daardoor geraakt zou worden. Samen betekent de hele uiting: ‘Dat klinkt duidelijk zonder de andere persoon te veel onder druk te zetten.’

7. Si esa persona necesita más tiempo, puedo esperar o usar otra máquina.

   Als die persoon meer tijd nodig heeft, kan ik wachten of een ander apparaat gebruiken.

   Si

   als

   esa

   die

   persona

   persoon

   necesita

   heeft nodig

   más

   meer

   tiempo

   tijd

   puedo

   ik kan

   esperar

   wachten

   usar

   gebruiken

   otra

   een andere

   máquina

   apparaat

   Uitgebreide uitleg

   Si leidt hier een voorwaardelijke bijzin in: “als”. Het beschrijft de voorwaarde, niet een vraag. Een bruikbaar patroon is si + vervoegde vorm, ...: “Als ..., ...”. esa betekent hier “die” en staat in het vrouwelijk enkelvoud. Het stemt af op persona; de vorm is dus niet gekozen omdat de persoon noodzakelijk vrouwelijk is, maar omdat persona grammaticaal vrouwelijk is. Vergelijk ese bij een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord en esas bij een vrouwelijk meervoud. persona betekent “persoon”. Het is een zelfstandig naamwoord met het grammaticaal vrouwelijke lidwoord la, ook wanneer de bedoelde persoon een man is. Voorbeeld: esa persona espera — “die persoon wacht”. necesita is de derde persoon enkelvoud van necesitar, “nodig hebben”. In deze bijzin betekent het samen met esa persona: “die persoon heeft nodig”. De uitgang -a hoort hier bij de tegenwoordige tijd van een werkwoord op -ar; ze maakt het zelfstandig naamwoord niet vrouwelijk. más betekent “meer” en geeft hier een grotere hoeveelheid aan. Het kan bijvoorbeeld ook voor een bijvoeglijk naamwoord staan: más rápido — “sneller”. tiempo betekent “tijd”. In más tiempo is het de hoeveelheid tijd die de persoon nodig heeft: “meer tijd”. puedo is de eerste persoon enkelvoud van poder, “kunnen”. De spreker zegt dus “ik kan”. Na poder volgt normaal een infinitief: puedo esperar — “ik kan wachten”. Andere vormen zijn bijvoorbeeld puedes — “jij kunt” en puede — “hij/zij/u kan”. esperar is de infinitief “wachten”. De infinitief blijft onveranderd na puedo; de persoon en tijd worden door puedo uitgedrukt. usar is de infinitief “gebruiken”. Hij staat na o, “of”, en vormt samen met puedo de tweede mogelijkheid: “of gebruiken”. In de volledige zin geldt puedo voor beide infinitieven: puedo esperar o usar .... otra betekent “een andere” of “nog een andere” en staat in het vrouwelijk enkelvoud. Het stemt af op máquina. Het is geen zelfstandig telwoord: het benadrukt een andere keuze of een ander exemplaar. máquina betekent “machine”; in deze vertaling wordt dat natuurlijk weergegeven als “apparaat”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: otra máquina — “een ander apparaat”. Het accent op á hoort bij de correcte spelling. Samen betekent Si esa persona necesita más tiempo “Als die persoon meer tijd nodig heeft”. Daarna geeft puedo esperar o usar otra máquina de twee mogelijkheden van de spreker: “kan ik wachten of een ander apparaat gebruiken”. De hele uiting betekent dus: “Als die persoon meer tijd nodig heeft, kan ik wachten of een ander apparaat gebruiken.”

8. Así compartimos el equipo sin empezar una discusión.

   Zo delen we de apparatuur zonder een discussie te beginnen.

   Así

   zo

   compartimos

   we delen

   el equipo

   de apparatuur

   sin

   zonder

   empezar

   beginnen

   una discusión

   een discussie

   Uitgebreide uitleg

   Así betekent hier ‘zo’ of ‘op deze manier’ en verwijst naar de manier waarop de handeling wordt uitgevoerd. Het kan ook in andere zinnen een gevolg aanduiden, maar die lezing past hier niet bij de vaste vertaling. compartimos komt van compartir (‘delen’). De uitgang -imos markeert hier de eerste persoon meervoud: ‘wij delen’. Dezelfde vorm kan zonder verdere context ook een verleden tijd zijn, maar in deze zin geeft de vaste vertaling de tegenwoordige betekenis. Voorbeeld: Compartimos la información. — ‘We delen de informatie.’ el equipo betekent hier ‘de apparatuur’. Equipo is een zelfstandig naamwoord met het mannelijke enkelvoudige lidwoord el; het lidwoord is dus niet zelf de reden dat de betekenis ‘apparatuur’ ontstaat. In een andere context kan equipo bijvoorbeeld ook een team of een uitrusting aanduiden. Voorbeeld: El equipo funciona bien. — ‘De apparatuur werkt goed.’ sin betekent ‘zonder’ en staat hier voor een infinitief. Het introduceert dus de handeling die niet plaatsvindt: sin + empezar = ‘zonder te beginnen’. empezar is de infinitief ‘beginnen’. De stam verandert in deze vorm niet door persoon of tijd, omdat het een infinitief is. Voorbeeld: Quiero empezar ahora. — ‘Ik wil nu beginnen.’ una discusión betekent ‘een discussie’. Discusión is vrouwelijk, daarom staat er una. Dit onbepaalde lidwoord geeft hier geen expliciete numerieke telling; het introduceert een discussie als soort gebeurtenis. Voorbeeld: Evitan una discusión. — ‘Ze vermijden een discussie.’ Samen betekent Así compartimos el equipo ‘Zo delen we de apparatuur’. sin empezar una discusión voegt toe dat dit gebeurt zonder een discussie te beginnen. De volledige betekenis is daarom: ‘Zo delen we de apparatuur zonder een discussie te beginnen.’