Een boek vinden in de bibliotheek | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Où est-ce que je peux trouver ce livre ?

   Waar kan ik dit boek vinden?

   Où

   waar

   est-ce que

   vraagconstructie

   je peux

   ik kan

   trouver

   vinden

   ce

   dit/deze

   livre

   boek

   Uitgebreide uitleg

   Où betekent hier ‘waar’ en vraagt naar een plaats. Het is een vraagwoord; vergelijk où (‘waar’) met quand (‘wanneer’) voor tijd. est-ce que is een vaste Franse vraagconstructie. Ze maakt van de daaropvolgende mededeling een vraag, zonder de volgorde van onderwerp en werkwoord om te keren. Het is dus niet nodig om elk deel afzonderlijk als een zelfstandig betekeniswoord te vertalen. je peux betekent hier ‘ik kan’. peux is de vervoegde vorm van pouvoir (‘kunnen’) in de eerste persoon enkelvoud: je peux. Na pouvoir staat vaak een infinitief: Je peux venir betekent ‘Ik kan komen’. De vorm peux hoort bij je; bij nous staat bijvoorbeeld nous pouvons. trouver betekent ‘vinden’. Dit is de infinitief die volgt op peux: je peux trouver = ‘ik kan vinden’. De infinitief blijft na dit hulpwerkwoord onvervoegd; de persoon en tijd worden hier door peux uitgedrukt. ce betekent hier ‘dit’ en staat vóór het zelfstandig naamwoord livre. In deze combinatie is ce een aanwijzend bepalend woord voor een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Voor een vrouwelijk enkelvoud staat doorgaans cette, zoals in cette table (‘deze tafel’). Voor meervoud staat ces. livre betekent ‘boek’. Het is een mannelijk zelfstandig naamwoord; dat verklaart in deze zin de vorm ce livre. Het meervoud is livres: ces livres betekent ‘deze boeken’. Samen vormt de zin Où est-ce que je peux trouver ce livre ?: Où vraagt naar de plaats, est-ce que markeert de vraag, en je peux trouver ce livre betekent ‘ik kan dit boek vinden’. De volledige betekenis is daarom: ‘Waar kan ik dit boek vinden?’

2. Il devrait être sur l'une de ces étagères.

   Het zou op een van deze planken moeten liggen.

   Il devrait

   zou moeten

   être

   zijn; zich bevinden

   sur

   op

   l'une de ces

   een van deze

   étagères

   planken

   Uitgebreide uitleg

   Il devrait: il is a third-person singular masculine subject pronoun; in this context it refers to the book mentioned in the preceding question. Devrait is the conditional form of devoir for il. Here devoir expresses an expected or probable location: “zou moeten”. Useful chain: devoir = moeten, il doit = hij moet, il devrait = hij zou moeten. Example: Le livre devrait être ici. = “Het boek zou hier moeten zijn.” Être is the infinitive of être, “zijn”. After the conjugated form devrait, the following verb remains in the infinitive: il devrait être = “het zou moeten zijn”. In a location statement, être can describe where something is; the Dutch translation naturally uses liggen for a book, but the French verb itself is “zijn”. Sur means “op” when something is located on a surface or shelf. Example: Le livre est sur la table. = “Het boek ligt op de tafel.” L'une de ces: l'une means “een van” and is the feminine singular form of “one” used for one member of a group. De ces means “van deze”, referring to a group that is indicated as “these”. The form l'une agrees with the feminine noun understood after it, here étagères; it is not the plural form of the noun. A reusable pattern is l'un de ces ... for a masculine noun and l'une de ces ... for a feminine noun. Example: C'est l'une de ces solutions. = “Dat is een van deze oplossingen.” Étagères is the plural of the feminine noun étagère, “plank” or “schap”. The plural ending -s is written here but is normally not pronounced. Example: Les étagères sont pleines. = “De planken zijn vol.” Together, Il devrait être expresses “het zou moeten zijn”, sur places the item on a surface, and l'une de ces étagères identifies one shelf from the indicated group. The complete meaning is: “Het zou op een van deze planken moeten liggen.” In French, être sur une étagère states the location; the Dutch verb liggen makes the natural position of a book explicit.

3. Quelle étagère dois-je regarder en premier ?

   Welke plank moet ik eerst controleren?

   Quelle

   welke

   étagère

   plank

   dois-je

   moet ik

   regarder

   bekijken; controleren

   en premier

   eerst

   Uitgebreide uitleg

   Quelle betekent hier “welke” en staat bij het vrouwelijke enkelvoud étagère. Franse vragende bepalers stemmen af met het zelfstandig naamwoord: quel (mannelijk enkelvoud), quelle (vrouwelijk enkelvoud), quels (mannelijk meervoud) en quelles (vrouwelijk meervoud). Voorbeeld: Quelle porte ? — “Welke deur?” étagère betekent hier “plank” of “schap”, meer bepaald een plank van een rek of kast. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord; het meervoud is étagères. Voorbeeld: Les livres sont sur une étagère. — “De boeken liggen op een plank.” dois-je bestaat uit de tegenwoordige tijd van devoir (“moeten”) in de eerste persoon enkelvoud, dois, plus het onderwerp je. Door de inversie dois-je wordt een vraag gevormd: letterlijk “moet ik ...?”. Het koppelteken hoort bij deze vraagvorm. Devoir kan in andere zinnen ook een verwachting of waarschijnlijkheid uitdrukken, maar hier gaat het om wat de spreker moet doen. Een gewone mededelende zin is Je dois regarder... — “Ik moet ... bekijken.” regarder is de infinitief (“bekijken”, “kijken naar”). Na devoir blijft het volgende werkwoord in de infinitief: je dois regarder, “ik moet kijken/bekijken”. In deze zin past de betekenis “controleren” bij het doelgericht bekijken van een plank. Voorbeeld: Je dois regarder cette étiquette. — “Ik moet dit etiket bekijken.” en premier is een vaste bijwoordelijke uitdrukking die “eerst” of “als eerste” betekent. Ze geeft de volgorde aan waarin de handeling gebeurt. Voorbeeld: Lisez ce paragraphe en premier. — “Lees deze alinea eerst.” Samen vormen de delen de vraag Quelle étagère (“welke plank”) + dois-je regarder (“moet ik bekijken”) + en premier (“eerst”). De volledige betekenis is dus: “Welke plank moet ik eerst controleren?” De vraag vraagt om één plank aan te wijzen als eerste plaats om te bekijken.

4. Essayez l'étagère du bas vers la fin.

   Kijk op de onderste plank aan het einde.

   Essayez

   probeer; kijk

   l'étagère

   de plank

   du bas

   onderste

   vers la fin

   tegen het einde

   Uitgebreide uitleg

   Essayez betekent hier “probeer” of, in deze instructie, “kijk”. Het is de gebiedende wijs van essayer voor vous: de vorm richt zich tot één beleefde gesprekspartner of tot meerdere personen. Het onderwerp vous staat in een bevel vaak niet apart. Vergelijk: Essayez cette page. — “Probeer deze pagina.” l'étagère betekent “de plank”. étagère is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud; l' is de verkorte vorm van la voor een woord dat met een klinkerklank begint. De vorm wordt duidelijker in une étagère (“een plank”) en les étagères (“de planken”). du bas verwijst naar het onderste deel: samen met l'étagère betekent het “de onderste plank”. du is de samentrekking van de + le; le bas betekent hier “het onderste deel” of “de onderkant”. Dit is een herbruikbaar patroon: la partie du bas betekent “het onderste deel”. vers la fin betekent “tegen het einde” of “aan het einde”. vers geeft hier de plaats in de richting van of rond een eindpunt aan, en la fin betekent “het einde”. Voor tijd kan hetzelfde patroon bijvoorbeeld voorkomen in vers la fin du livre — “tegen het einde van het boek”. Samen vormt de zin een directe instructie: Essayez + l'étagère du bas + vers la fin. De bedoelde betekenis is: “Kijk op de onderste plank aan het einde.” De constructie is bruikbaar als patroon om iemand naar een bepaalde plaats of een bepaald deel te sturen: gebiedende wijs + plaats of object + nadere plaatsbepaling. De toon is een gewone, directe instructie; de vorm Essayez kan daarbij beleefd tot één persoon of tot meerdere personen gericht zijn.

5. Je peux voir la couverture maintenant.

   Ik kan de omslag nu zien.

   Je peux

   ik kan

   voir

   zien

   couverture

   omslag

   maintenant

   nu

   Uitgebreide uitleg

   Je peux betekent hier dat de spreker in staat is of de mogelijkheid heeft om iets te doen: “ik kan”. peux is de tegenwoordige tijd van pouvoir bij je; de infinitief die erop volgt blijft onveranderd. Het patroon is je peux + infinitief, bijvoorbeeld: Je peux venir. — “Ik kan komen.” voir betekent hier “zien”. Dit is de infinitief van het werkwoord; na peux staat juist deze vorm, niet een vervoegde vorm. Vergelijk: Je peux voir. — “Ik kan zien.” couverture betekent hier “omslag”, in de betekenis van de buitenkant van een boek. Het is een zelfstandig naamwoord; in de zin wordt het voorafgegaan door het bepaalde lidwoord la: la couverture. Het Franse woord kan in andere contexten ook naar een bedekking verwijzen, maar hier bepaalt de vaste vertaling de betekenis “omslag”. maintenant betekent “nu”. Het is een bijwoord en geeft aan dat het zien op het huidige moment mogelijk is. Bijvoorbeeld: Je travaille maintenant. — “Ik werk nu.” Samen vormen de delen Je peux voir la couverture maintenant. de betekenis: “Ik kan de omslag nu zien.” Je is de spreker, peux voir drukt diens mogelijkheid uit, la couverture is wat die persoon ziet, en maintenant plaatst dat op het huidige moment.

6. Tirez-le délicatement pour que les autres restent en place.

   Trek het er voorzichtig uit, zodat de andere boeken op hun plaats blijven.

   Tirez-le

   trek het

   délicatement

   voorzichtig

   pour que

   zodat

   les autres

   de andere

   restent

   blijven

   en place

   op hun plaats

   Uitgebreide uitleg

   Tirez-le betekent hier “trek het”; in de vaste vertaling wordt dat, door de bedoelde richting, weergegeven als “trek het eruit”. Tirez is de gebiedende wijs van tirer (“trekken”) voor vous; die vorm kan dus tegen één of meer aangesproken personen worden gebruikt. Le is het mannelijk enkelvoudige lijdendvoorwerpspronomen (“het/hem”). Bij deze bevestigende gebiedende wijs staat het na het werkwoord en wordt het ermee verbonden door een koppelteken. In deze zin wordt het object door de vaste vertaling als “het” weergegeven. Délicatement betekent hier “voorzichtig” of “zachtjes”: het beschrijft hoe het trekken gebeurt. Het is een bijwoord; vergelijk het bijvoeglijk naamwoord délicat en de vrouwelijke vorm délicate. Bijvoorbeeld: Elle ouvre délicatement la boîte. — “Ze opent de doos voorzichtig.” Pour que leidt een bijzin in die het beoogde resultaat aangeeft en wordt in het Frans gevolgd door de subjonctif. Het betekent hier “zodat”. De vorm restent is de tegenwoordige subjonctif van rester (“blijven”) bij een meervoudig onderwerp. Bijvoorbeeld: Je ferme la porte pour que les enfants restent au chaud. — “Ik sluit de deur zodat de kinderen warm blijven.” Les autres betekent hier “de andere [boeken]”. Les markeert hier een bepaald meervoud, en autres betekent “andere”; volgens de vaste vertaling verwijst deze uitdrukking hier naar de andere boeken. Het zelfstandig naamwoord kan in het Frans worden weggelaten wanneer het uit de context duidelijk is. Autre krijgt in het meervoud de vorm autres. Restent drukt uit dat die andere boeken op hun plaats blijven. De infinitief is rester; naast de subjonctif restent bestaat bijvoorbeeld de indicatief ils restent (“ze blijven”), terwijl de keuze voor de subjonctif hier door pour que wordt veroorzaakt. En place is hier een vaste plaatsbepaling met de betekenis “op zijn/hun plaats”. En en place vormen samen deze uitdrukking; place betekent “plaats”. Samen vormt de zin: Tirez-le délicatement — “Trek het er voorzichtig uit” — gevolgd door pour que les autres restent en place — “zodat de andere boeken op hun plaats blijven.” De gebiedende wijs geeft de handeling, délicatement geeft de manier aan, en de bijzin met pour que geeft het beoogde resultaat.

7. C'est le bon livre.

   Dit is het juiste boek.

   C'est

   Dit is

   bon

   juiste

   livre

   boek

   Uitgebreide uitleg

   C'est is de vaste uitdrukking ce est in een verkorte vorm: ce + est wordt c'est. Hier betekent ze “dit is”. Ce is een aanwijzend voornaamwoord; in deze zin wordt het aangewezen boek door de context en de vertaling als “dit” bedoeld. Est is de vorm van être (“zijn”) voor de derde persoon enkelvoud. Vergelijk: C'est un livre. — “Dit is een boek.” bon betekent hier “juist” of “goed” in de betekenis dat het om het bedoelde of geschikte boek gaat. Het is het bijvoeglijk naamwoord met basisvorm bon. Omdat livre mannelijk enkelvoud is, staat het bijvoeglijk naamwoord hier in de mannelijke enkelvoudsvorm: bon. De vrouwelijke enkelvoudsvorm is bonne, bijvoorbeeld in une bonne idée — “een goed idee”. Livre betekent “boek”. Het is een zelfstandig naamwoord; het meervoud is livres. Het grammaticale geslacht is mannelijk, zoals blijkt uit le livre (“het boek”) en uit de vorm bon die ermee overeenkomt. Samen vormen de delen C'est + le bon livre: le bon livre betekent “het juiste boek”, waarbij le het bepaalde lidwoord is en bon vóór het zelfstandig naamwoord staat. De hele zin betekent dus: “Dit is het juiste boek.”

8. Vous pouvez le lire à cette table-là.

   Je kunt het aan die tafel lezen.

   Vous pouvez

   u kunt

   le

   het

   lire

   lezen

   à

   aan, bij

   cette

   deze, die

   table

   tafel

   là

   daar

   Uitgebreide uitleg

   Vous pouvez betekent hier ‘u kunt’. pouvoir is het werkwoord voor ‘kunnen’; pouvez is de tegenwoordige tijd bij vous. Na pouvoir volgt een infinitief: Vous pouvez lire = ‘U kunt lezen’. Dezelfde vorm vous kan in het Frans ook naar meerdere personen verwijzen, maar de vaste vertaling kiest hier voor ‘u’. le is een Frans lijdend-voorwerpvoornaamwoord met de betekenis ‘het’ in deze zin. Het staat vóór het werkwoord: le lire = ‘het lezen’. Het verwijst hier, volgens de vaste vertaling en de voorafgaande zin, naar het juiste boek. In andere contexten kan le naar een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord verwijzen; de vorm zelf geeft niet aan dat het bedoelde ding noodzakelijk een boek is. lire betekent ‘lezen’. Dit is de infinitief, de vorm die na pouvoir gebruikt wordt. Voorbeelden: Je peux lire. — ‘Ik kan lezen.’ Nous pouvons lire le livre. — ‘Wij kunnen het boek lezen.’ à geeft hier de plaats aan: ‘aan’ of ‘bij’. In combinatie met een plaats kan à dus aangeven waar de handeling plaatsvindt. De combinatie à cette table-là betekent als geheel ‘aan die tafel’. cette is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van het aanwijzende woord ce, met de betekenis ‘deze’ of ‘die’. Het past bij het vrouwelijke enkelvoudige zelfstandig naamwoord table. De keuze tussen ‘deze’ en ‘die’ hangt mede van de context en afstand af; in de vaste vertaling is de bedoelde betekenis ‘die’. table betekent ‘tafel’. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord: une table, la table. Het meervoud is tables; het bijbehorende aanwijzende woord is dan ces, bijvoorbeeld ces tables — ‘die/deze tafels’. là betekent hier ‘daar’ en staat na cette table om de verwijzing naar die tafel te versterken: cette table-là = ‘die tafel daar’. Samen vormen cette en là een aanwijzende constructie; là moet dus niet los worden opgevat als een extra plaatsbepaling naast de tafel. De zin wordt opgebouwd als Vous pouvez + le + lire + à cette table-là: ‘U kunt het lezen aan die tafel.’ Vous pouvez lire drukt de mogelijkheid of toestemming uit om te lezen, le is het voorwerp, en à cette table-là geeft de plaats aan. In natuurlijk Nederlands luidt de vaste vertaling: ‘Je kunt het aan die tafel lezen.’