Gedeeld fitnessapparaat netjes gebruiken | Leer frans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Est-ce que quelqu’un utilise ce tapis de course en ce moment ?

   Gebruikt iemand deze loopband nu?

   Est-ce que

   vraagmarkeerder

   quelqu’un

   iemand

   utilise

   gebruikt

   ce

   deze

   tapis de course

   loopband

   en ce moment

   op dit moment

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce que markeert hier een directe ja/nee-vraag. Het verandert de inhoud niet in een vraagwoordvraag; het maakt van de mededelende volgorde een vraagconstructie. Een herbruikbaar patroon is bijvoorbeeld Est-ce que ... ?. quelqu’un betekent hier “iemand” en is het onderwerp van de vraag. Het verwijst naar een niet nader genoemde persoon; uit deze zin blijkt niet wie dat is. Het woord kan ook in andere zinnen als onbepaald voornaamwoord worden gebruikt, bijvoorbeeld: Quelqu’un est là. — “Er is iemand.” utilise komt van het werkwoord utiliser (“gebruiken”). De vorm utilise is hier de tegenwoordige tijd bij il, elle of on; met quelqu’un krijgt het werkwoord dezelfde enkelvoudige derde-persoonsvorm. Voorbeeld: Elle utilise le tapis. — “Zij gebruikt de loopband.” ce is een aanwijzend woord voor een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Het wijst hier samen met tapis een specifieke loopband aan. Voor een vrouwelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord staat doorgaans cette, zoals in cette machine — “deze machine”. De keuze voor ce komt dus door het grammaticale geslacht en getal van het bijbehorende zelfstandig naamwoord, niet doordat er op zichzelf een aantal wordt uitgedrukt. tapis de course is de vaste benaming voor een loopband. tapis is het kernzelfstandig naamwoord; de course specificeert welk soort tapis bedoeld wordt. Het meervoud van tapis wordt in de spelling niet zichtbaar anders: un tapis — “een tapijt of mat”, des tapis — “tapijten of matten”. In deze context bepaalt de course dat het om fitnessapparatuur gaat, niet om een gewoon tapijt. en ce moment is een tijdsbepaling met de betekenis “op dit moment” of “nu”. Ze plaatst het gebruik in de huidige situatie. Vergelijk Je travaille en ce moment. — “Ik werk op dit moment.” Samen vormen de delen de vraag Est-ce que + onderwerp quelqu’un + werkwoord utilise + het object ce tapis de course + de tijdsbepaling en ce moment. De volledige betekenis is: “Gebruikt iemand deze loopband nu?”

2. Il semble libre, mais fais attention au temps.

   Hij lijkt vrij, maar houd de tijd in de gaten.

   semble

   lijkt

   libre

   vrij

   fais attention

   let op

   temps

   tijd

   Uitgebreide uitleg

   semble komt van sembler en is hier de vorm voor de derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd: il semble = “hij lijkt”. Het werkwoord drukt hier een indruk uit, niet zekerheid. Voorbeeld: Elle semble fatiguée. = “Zij lijkt moe.” libre betekent hier “vrij”, in de zin dat iemand beschikbaar of niet bezet lijkt. Het is een bijvoeglijk naamwoord. De vorm is enkelvoud; bij mannelijk en vrouwelijk enkelvoud blijft de spelling libre gelijk, terwijl het meervoud libres is. Voorbeeld: Le siège est libre. = “De stoel is vrij.” fais attention is een vaste aansporing met faire attention à = “opletten voor/op letten”. fais is de gebiedende wijs voor tu van faire; het onderwerp wordt in deze vorm niet uitgesproken. Voorbeeld: Fais attention à la marche. = “Let op de trede.” Het volgende au hoort bij de uitbreiding au temps: à + le wordt au. temps is het zelfstandig naamwoord “tijd”. In deze zin gaat het volgens de vertaling om de beschikbare of verstreken tijd. Voorbeeld: Je n’ai pas beaucoup de temps. = “Ik heb niet veel tijd.” Temps kan in andere zinnen ook naar het weer of een tijdsperiode verwijzen; hier bepaalt au temps samen met de context de betekenis. De eerste combinatie, Il semble libre, zegt dat hij vrij lijkt. mais introduceert daarna een tegenstelling: fais attention au temps is een aansporing om op de tijd te letten. Samen betekent de zin: “Hij lijkt vrij, maar houd de tijd in de gaten.”

3. Combien de temps dois-je l’utiliser si d’autres personnes attendent ?

   Hoe lang moet ik hem gebruiken als anderen wachten?

   Combien de temps

   hoe lang

   dois-je

   moet ik

   l’utiliser

   hem gebruiken

   personnes

   mensen

   attendent

   wachten

   Uitgebreide uitleg

   Combien de temps vraagt naar de duur: “hoe lang”. Het is een vaste, herbruikbare vraagcombinatie. Bijvoorbeeld: Combien de temps restes-tu ? = “Hoe lang blijf je?” dois-je bestaat uit de vorm dois van devoir (“moeten”) en het onderwerp je (“ik”). In deze vraag staat inversie: het werkwoord komt vóór het onderwerp. Devoir drukt hier een verplichting of noodzakelijke keuze uit. Bijvoorbeeld: Je dois partir. = “Ik moet vertrekken.” l’utiliser combineert het verkorte directe objectpronomen l’ met het infinitief utiliser (“gebruiken”). Voor een klinker wordt een voorafgaand le of la tot l’ verkort; de zichtbare vorm laat dus niet zien welke van die twee onderliggende vormen bedoeld is. De vaste vertaling identificeert het object hier als “hem”. Bijvoorbeeld: Je dois l’utiliser. = “Ik moet hem gebruiken.” personnes is het meervoud van personne (“persoon”). Une personne betekent “een persoon” en des personnes betekent “personen/mensen”; une drukt hier niet op zichzelf een expliciete telwaarde uit. In d’autres personnes betekent autres “andere”, zodat deze woordgroep over andere mensen spreekt. attendent is de tegenwoordige tijd van attendre (“wachten”) bij ils/elles; de vorm hoort dus bij een meervoudig onderwerp. Bijvoorbeeld: Les clients attendent. = “De klanten wachten.” Samen vormen de delen de vraag Combien de temps dois-je l’utiliser si d’autres personnes attendent ?: “Hoe lang moet ik hem gebruiken als anderen wachten?” Si leidt de voorwaardelijke bijzin in. De hoofdzin vraagt naar de passende duur van het gebruik; de bijzin noemt de omstandigheid dat andere mensen wachten.

4. Limite ton temps à environ dix minutes quand la salle est pleine.

   Beperk je tijd tot ongeveer tien minuten als de sportschool druk is.

   Limite

   beperk

   temps

   tijd

   environ

   ongeveer

   minutes

   minuten

   salle

   sportschool

   pleine

   vol

   Uitgebreide uitleg

   Limite is de gebiedende wijs van limiter voor tu: “beperk”. De vorm richt zich rechtstreeks tot één aangesproken persoon. Vergelijk: Tu limites ton temps. = “Je beperkt je tijd.” In de vaste zin drukt Limite een instructie uit, niet een beschrijving van wat de aangesprokene gewoonlijk doet. temps betekent hier “tijd”. Het is een zelfstandig naamwoord; de combinatie ton temps betekent “je tijd”. Ton is het bezittelijk woord bij een mannelijk enkelvoudig zelfstandig naamwoord zoals temps; het geeft bezit aan, niet een bepaald aantal. environ betekent “ongeveer” en maakt de hoeveelheid minder exact. dix minutes betekent “tien minuten”: dix is het telwoord en minutes is het meervoud van minute. Het voorzetsel à koppelt de handeling aan deze grens: limiter quelque chose à ... = “iets beperken tot ...”. Voorbeeld: Limite la réunion à une heure. = “Beperk de vergadering tot één uur.” pleine betekent hier “vol” en beschrijft salle. De vorm is vrouwelijk enkelvoud, passend bij het vrouwelijke enkelvoud salle; de basisvorm is plein, met onder meer de vrouwelijke vorm pleine. Voorbeeld: La salle est pleine. = “De zaal is vol.” Salle betekent in deze context “sportschool”, overeenkomstig de vaste vertaling; in andere contexten kan het ook “zaal” of “kamer” betekenen. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord, wat de vorm pleine verklaart. De bijzin quand la salle est pleine betekent “als de sportschool vol is”. Samen betekent Limite ton temps à environ dix minutes quand la salle est pleine.: “Beperk je tijd tot ongeveer tien minuten als de sportschool druk is.” De hoofdzin geeft de instructie; à environ dix minutes noemt de benaderde tijdslimiet, en quand ... geeft de omstandigheid waarin die instructie geldt.

5. Est-ce que je dois l’essuyer quand j’ai fini ?

   Moet ik hem schoonvegen als ik klaar ben?

   Est-ce que

   vraagpatroon

   dois

   moet

   l’essuyer

   hem schoonvegen

   quand

   als, wanneer

   j’ai fini

   ik ben klaar

   Uitgebreide uitleg

   Est-ce que is een vast vraagpatroon aan het begin van een Franse ja-neevraag. Het verandert de kernbetekenis niet; de mededeling je dois... wordt een vraag: “moet ik...?” In dois staat het werkwoord devoir in de tegenwoordige tijd, eerste persoon enkelvoud: je dois = “ik moet”. Het drukt hier een verplichting uit, niet alleen waarschijnlijkheid. Andere nuttige vormen zijn tu dois = “jij moet” en il/elle doit = “hij/zij moet”. l’essuyer bestaat uit het voornaamwoord l’ en het hele werkwoord essuyer. l’ is hier het lijdend voorwerp en verwijst volgens de vaste vertaling naar “hem”; de apostrof is een vorm van elisie vóór de klinker van essuyer. Essuyer betekent hier “schoonvegen” of “afvegen”. Het voornaamwoord staat vóór het infinitief: Je dois l’essuyer = “Ik moet hem schoonvegen.” In een andere zin kan essuyer ook gewoon “afdrogen” betekenen; de precieze betekenis komt hier uit het object en de context. Quand leidt een tijdsbepaling in en betekent hier “als/wanneer”. Het verbindt de handeling met het moment waarop de andere handeling voltooid is. Bijvoorbeeld: Quand j’ai fini, je pars. — “Als ik klaar ben, vertrek ik.” J’ai fini gebruikt finir in de passé composé: j’ai (de tegenwoordige tijd van avoir) + fini (het voltooid deelwoord van finir). In deze zin betekent het “ik ben klaar” of letterlijk “ik heb beëindigd”; het beschrijft dat de relevante activiteit voltooid is. Vergelijk je finis = “ik maak af/ik eindig” voor een handeling in de tegenwoordige tijd. Samen vormt de zin de vraag: Est-ce que je dois l’essuyer quand j’ai fini ? — “Moet ik hem schoonvegen als ik klaar ben?” De hoofdvraag is je dois l’essuyer; quand j’ai fini geeft aan wanneer dat schoonvegen moet gebeuren. De zin legt niet vast wat l’ buiten de gegeven vertaling precies aanduidt, maar de vaste Nederlandse vertaling identificeert het hier als “hem”.

6. Utilise le spray et un essuie-tout du support.

   Gebruik de spray en een papieren handdoek van het rek.

   Utilise

   gebruik

   spray

   spray

   essuie-tout

   papieren handdoek

   support

   rek

   Uitgebreide uitleg

   Utilise betekent hier “gebruik” en is de gebiedende wijs van het werkwoord utiliser voor één aangesproken persoon. Het onderwerp “jij” staat niet apart in de vorm: bij deze Franse imperatief wordt het doorgaans weggelaten. Bijvoorbeeld: Utilise cette clé. — “Gebruik deze sleutel.” Bij spray gaat het hier om het zelfstandig naamwoord “spray”. Het wordt voorafgegaan door le, dus de zin verwijst naar een bepaalde spray die in de situatie herkenbaar is. Het lidwoord le hoort niet bij de geciteerde vorm spray zelf. essuie-tout is een zelfstandig naamwoord voor een vel of stuk keukenpapier/papieren handdoek. Het is een vaste Franse benaming; behandel het als één woord in de zin. In un essuie-tout leidt un dit niet nader bepaalde voorwerp in. Een onbepaald lidwoord drukt op zichzelf niet noodzakelijk een expliciet geteld aantal uit. Bijvoorbeeld: Prends un essuie-tout. — “Pak een stuk keukenpapier.” support betekent in deze zin, overeenkomstig de vertaling, “rek” of “houder”. Het Franse woord kan in andere contexten ook een steun of drager aanduiden, maar hier is de bedoelde betekenis het rek. In du support is du de samentrekking van de en le; dit verbindt het voorwerp met het rek: “van het rek” of “uit het rek”. De structuur is: Utilise + le spray + et + un essuie-tout du support. De gebiedende wijs geeft de opdracht om de spray en een papieren handdoek van het rek te gebruiken. Samen betekent de volledige uiting: “Gebruik de spray en een papieren handdoek van het rek.”

7. Je le nettoierai avant de partir.

   Ik zal hem schoonmaken voordat ik wegga.

   le

   hem

   nettoierai

   zal schoonmaken

   avant de

   voordat ...

   partir

   weggaan

   Uitgebreide uitleg

   le is hier een lijdend voornaamwoord: het verwijst naar één mannelijk zelfstandig naamwoord in het enkelvoud. In deze vaste vertaling is de betekenis “hem”. Het staat vóór het vervoegde werkwoord: Je le nettoierai. nettoierai komt van nettoyer (“schoonmaken”) en is de futur simple van de eerste persoon enkelvoud: “ik zal schoonmaken”. De uitgang -ai drukt hier zowel de toekomst als “ik” uit; het onderwerp Je staat er al afzonderlijk bij. Vergelijk: je nettoie = “ik maak schoon” en je nettoierai = “ik zal schoonmaken”. avant de betekent “voordat” en wordt gevolgd door een infinitief. Het is een bruikbaar patroon voor twee handelingen met hetzelfde onderwerp: avant de partir = “voordat ik wegga”. Bij een ander expliciet onderwerp gebruikt het Frans doorgaans avant que met een vervoegde werkwoordsvorm. partir is de infinitief “weggaan/vertrekken”. In deze constructie blijft het werkwoord onvervoegd na de; het onderwerp van de infinitief is hier hetzelfde als het onderwerp van de hoofdzin. Vergelijk: Je pars = “ik ga weg”, maar avant de partir = “voordat ik wegga”. Samen betekent Je le nettoierai avant de partir.: “Ik zal hem schoonmaken voordat ik wegga.” De zin bouwt op als Je + le + toekomstsvorm van nettoyer, gevolgd door avant de + infinitief: eerst het schoonmaken, daarna het weggaan.

8. Comme ça, le matériel reste prêt pour la personne suivante.

   Zo blijft het apparaat klaar voor de volgende persoon.

   Comme ça

   zo; op die manier

   matériel

   apparaat

   reste

   blijft

   prêt

   klaar

   personne

   persoon

   suivante

   volgende

   Uitgebreide uitleg

   Comme ça betekent hier “zo” of “op die manier”. Het verwijst naar de bedoelde manier van handelen en leidt het gevolg in. Een bruikbaar patroon is Comme ça, + gevolg: “Zo ...”. matériel betekent in deze zin “apparaat”. Het Franse woord is hier een mannelijk zelfstandig naamwoord en staat met het lidwoord le: le matériel. In andere contexten kan matériel ook “materiaal” of “uitrusting” betekenen; hier legt de vaste vertaling de betekenis als apparaat vast. reste komt van rester, “blijven”. reste is de tegenwoordige tijd voor de derde persoon enkelvoud: il/elle/on reste, en hier hoort het bij le matériel. Het drukt uit dat iets in een bepaalde toestand blijft. prêt betekent “klaar”. Het is een bijvoeglijk naamwoord in de mannelijke enkelvoudsvorm, passend bij le matériel. De vrouwelijke enkelvoudsvorm is prête, bijvoorbeeld in La machine est prête — “De machine is klaar.” personne betekent hier “persoon”. Het is een vrouwelijk zelfstandig naamwoord, ook wanneer de bedoelde persoon zelf niet vrouwelijk is. In la personne suivante markeert la de vrouwelijke enkelvoudsvorm van de naamwoordgroep; het grammaticale geslacht van personne hoort bij het zelfstandig naamwoord zelf. personne betekent hier niet “niemand”. suivante betekent “volgende”. Het is de vrouwelijke enkelvoudsvorm van suivant en stemt overeen met het vrouwelijke zelfstandig naamwoord personne. Vergelijk: le jour suivant — “de volgende dag” — tegenover la personne suivante — “de volgende persoon”. Samen vormen reste prêt en pour la personne suivante de betekenis “klaar blijven voor de volgende persoon”. De volledige zin betekent daarom: “Zo blijft het apparaat klaar voor de volgende persoon.”