Gedeelde fitnessapparatuur netjes gebruiken | Leer japans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 今、誰かこのトレッドミルを使っていますか。

   Gebruikt iemand deze loopband nu?

   今

   nu

   誰か

   iemand

   この

   deze

   トレッドミル

   loopband

   使っています

   gebruikt / is aan het gebruiken

   Uitgebreide uitleg

   今 betekent hier “nu” en plaatst de handeling in het huidige moment. Het staat aan het begin van de zin. Een bruikbaar voorbeeld is 今、勉強しています。 — “Ik studeer nu.” 誰か betekent in deze vraag “iemand”. Het verwijst niet naar een specifiek genoemde persoon. In een vraag kan 誰か dus naar een onbekende persoon vragen: 誰か来ましたか。 — “Is er iemand gekomen?” この betekent “deze” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het aanwijst. Het verandert niet naar geslacht of getal zoals sommige Nederlandse aanwijzende vormen. Hier vormt het samen met トレッドミル de woordgroep voor “deze loopband”. トレッドミル is het leenwoord voor “loopband”. Japanse tekst gebruikt hierbij geen spatie tussen この en トレッドミル, maar de twee woorden hebben wel afzonderlijke functies. 使っています komt van het werkwoord 使う, “gebruiken”. De vorm 使っている geeft hier aan dat iemand de handeling op dit moment uitvoert; 使っています is de beleefde vorm daarvan. 使います is de beleefde niet-verleden vorm en kan bijvoorbeeld een gewoonte of een toekomstige handeling uitdrukken, maar zegt niet op zichzelf dat de handeling nu bezig is. Een voorbeeld is 彼はコンピューターを使っています。 — “Hij gebruikt een computer / hij is een computer aan het gebruiken.” Samen vormen de delen: 今 (“nu”) + 誰か (“iemand”) + このトレッドミル (“deze loopband”) + 使っています (“aan het gebruiken is”). De vraagvorm aan het einde maakt de volledige betekenis: “Gebruikt iemand deze loopband nu?”

2. 空いているようですが、時間に気をつけてください。

   Hij lijkt vrij te zijn, maar houd de tijd in de gaten.

   空いている

   vrij zijn; niet bezet zijn

   ようですが

   het lijkt ..., maar ...

   時間

   tijd

   気をつけてください

   let op; wees voorzichtig

   Uitgebreide uitleg

   空いている betekent hier dat iets vrij of niet bezet is. Het is de vorm 空く + ている: 空く betekent onder andere “vrij komen” of “leeg raken”, en 空いている beschrijft de toestand die daaruit voortkomt. In deze context gaat het om de beschikbaarheid van het bedoelde apparaat, niet om een persoon die vrije tijd heeft. Voorbeeld: 席が空いている。 — “Er is een stoel vrij.” ようですが maakt de waarneming voorzichtig: 空いているようです betekent “het lijkt vrij te zijn”. ようだ drukt een indruk of gevolgtrekking uit; ですが is de beleefde verbindingsvorm met が, die hier de overgang naar “maar” vormt. Het patroon Xようですが、Y kan dus worden gebruikt voor “X lijkt het geval te zijn, maar Y”. 時間 is het zelfstandige naamwoord “tijd”. In deze zin krijgt het daarna de partikel に: 時間に気をつける betekent dat je op de tijd let of rekening houdt met de tijd. De vorm 時間 zelf draagt geen speciale meervoudsmarkering; de precieze hoeveelheid tijd wordt hier niet genoemd. 気をつけてください is een beleefd verzoek. De basisvorm is 気をつける, “opletten” of “voorzichtig zijn”; 気をつけて is de te-vorm en ください maakt daarvan een verzoek: “let op” of “wees voorzichtig”. In het voorbeeld 足元に気をつけてください。 betekent het geheel “Let op waar je loopt.” Samen zegt de uiting: 空いているようですが — “Het lijkt vrij te zijn, maar” — gevolgd door 時間に気をつけてください — “let op de tijd” of “houd de tijd in de gaten”. De spreker beoordeelt de beschikbaarheid voorzichtig en voegt daar een beleefd verzoek over tijdsbewaking aan toe.

3. ほかの人が待っている場合、どのくらい使えばいいですか。

   Hoe lang moet ik hem gebruiken als anderen wachten?

   ほかの人

   andere mensen

   待っている

   wachten

   場合

   geval; wanneer

   どのくらい

   hoe lang; hoeveel

   使えばいいですか

   hoe moet ik het gebruiken?

   Uitgebreide uitleg

   ほかの人 betekent hier “andere mensen”. ほか betekent “andere/overige”, en 人 betekent “persoon/mensen”. Japans markeert meervoud hier niet verplicht; de lezing “andere mensen” wordt door de vertaling en context ondersteund. 待っている betekent “wachten” in de vorm “aan het wachten zijn”. De vorm komt van 待つ (“wachten”): 待って + いる geeft een voortdurende toestand aan. Bijvoorbeeld: 彼は待っている。 — “Hij wacht.” 場合 betekent “geval” of “situatie”. In ほかの人が待っている場合 maakt het van de voorafgaande inhoud een voorwaarde: “als er andere mensen wachten” of letterlijker “in het geval dat andere mensen wachten”. が markeert ほかの人 als degene die wacht. どのくらい vraagt naar de mate of duur: hier “hoe lang”. Het kan ook naar een hoeveelheid vragen wanneer de context geen tijdsduur betreft. Bijvoorbeeld: どのくらいかかりますか。 — “Hoe lang duurt het?” 使えばいいですか is een vraagpatroon met de voorwaardelijke vorm. 使う is de basisvorm van “gebruiken”; 使えば betekent “als ik gebruik” en いいですか vraagt of dat de juiste of gewenste handelwijze is. Samen betekent het hier “hoe moet ik het gebruiken?”; met どのくらい ervoor wordt dat “hoe lang moet ik het gebruiken?” Het object van 使う staat niet in deze zin, maar de vertaling maakt duidelijk dat het om het eerder bedoelde voorwerp gaat. 使えばいいですか vraagt om richtsnoer, niet alleen om een feitelijke beschrijving. De volledige opbouw is: ほかの人が待っている場合 (“als andere mensen wachten”) + どのくらい (“hoe lang”) + 使えばいいですか (“moet ik het gebruiken?”). De zin vraagt dus: “Hoe lang moet ik het gebruiken als andere mensen wachten?”

4. ジムが混んでいるときは、使う時間を10分くらいにしてください。

   Beperk je gebruik tot ongeveer tien minuten als het druk is in de sportschool.

   ジム

   sportschool

   混んでいる

   druk zijn

   ときは

   wanneer het ... is

   使う

   gebruiken

   時間

   tijd

   10分くらいにしてください

   beperk het tot ongeveer tien minuten

   Uitgebreide uitleg

   ジム betekent hier “sportschool”. Het is een zelfstandig naamwoord; in ジムが混んでいる staat het met が als datgene wat druk is. 混んでいる betekent hier dat het druk of vol is. De basisvorm is 混む (“druk worden / vol raken”); 混んでいる beschrijft de daaruit ontstane toestand die nu geldt. Het is dus niet hetzelfde als alleen een handeling die op dit moment bezig is. ときは betekent “wanneer het ... is” of “in het geval dat ...”. とき is “tijdstip/moment”, en は markeert de tijds- of voorwaardelijke situatie als onderwerp van gesprek. In combinatie met de voorafgaande bijzin vormt dit het patroon Aときは、B: “als/wanneer A, doe dan B”. 使う betekent “gebruiken”. De basisvorm staat hier vóór 時間 en beschrijft welk soort tijd bedoeld wordt: 使う時間 is “de tijd voor het gebruik” of natuurlijker “de gebruiksduur”. Dezelfde vorm kan in andere contexten ook een algemene of toekomstige handeling uitdrukken; hier maakt hij een zelfstandig naamwoord nader duidelijk. 時間 betekent “tijd” en in deze zin specifiek de tijdsduur van het gebruik. Het is een zelfstandig naamwoord. Bijvoorbeeld: 時間を短くする betekent “de tijdsduur verkorten”. 10分くらいにしてください vraagt beleefd om iets op ongeveer tien minuten in te stellen of te beperken. 10分 is “tien minuten”; くらい verzacht de precisie en betekent hier “ongeveer”. In Xにする wordt iets op X gebracht of ingesteld, en してください is de beleefde verzoeksvorm van する (“doen”): “doe het alstublieft zo”. Samen met het eerder genoemde 時間を ontstaat 使う時間を10分くらいにしてください: “beperk de gebruiksduur tot ongeveer tien minuten”. De volledige opbouw is ジムが混んでいるときは (“wanneer het druk is in de sportschool”) + 使う時間を10分くらいにしてください (“beperk de gebruiksduur tot ongeveer tien minuten”). De hele zin is dus: “Beperk je gebruik tot ongeveer tien minuten als het druk is in de sportschool.”

5. 使い終わったら、これを拭いたほうがいいですか。

   Moet ik hem na afloop afnemen?

   使い終わったら

   na gebruik / wanneer je klaar bent met gebruiken

   これ

   dit

   拭いた

   afgenomen

   ほうがいいですか

   is het beter om …?

   Uitgebreide uitleg

   使い終わったら bestaat uit 使う (“gebruiken”) en 終わる (“eindigen”). Samen betekent 使い終わる: klaar zijn met gebruiken. De vorm 使い終わった is de voltooide vorm; met ら krijgt die hier de betekenis “wanneer/als het gebruik klaar is” of “na het gebruik”. Dit patroon is herbruikbaar als Vたら: “wanneer/als V gebeurd is”. これ is een aanwijzend voornaamwoord voor iets dat in de situatie als “dit” wordt aangewezen. Hier verwijst het, overeenkomstig de vaste vertaling, naar het object dat na gebruik eventueel moet worden afgeveegd. Het Japanse woord zelf noemt niet welk object dat precies is. 拭いた komt van het werkwoord 拭く, “afvegen” of “afnemen”. In 拭いたほうがいい is 拭いた de voltooide vorm van 拭く; de vorm staat hier niet op zichzelf als een gewone verleden tijd, maar maakt deel uit van het adviespatroon Vたほうがいい (“het is beter om V te doen”). Een eenvoudig voorbeeld is 手を拭いたほうがいいです。 — “Je kunt beter je handen afvegen.” ほうがいいですか vormt een beleefde vraag naar wat beter is. ほうがいいです betekent in dit patroon “het is beter om …”, en か maakt er een vraag van. Met een werkwoord in de vorm Vた ontstaat dus Vたほうがいいですか: “Is het beter om V te doen?” of natuurlijker “Moet ik V doen?” Samen bouwt de zin zich op als: 使い終わったら (“na het gebruik”), これを (“dit”, als object van de handeling), 拭いたほうがいいですか (“is het beter om af te nemen?”). De volledige bedoeling is daarom: na het gebruik vraagt de spreker of die dit object moet afnemen.

6. 棚にあるスプレーとペーパータオルを使ってください。

   Gebruik de spray en een papieren doekje van het rek.

   棚

   rek

   スプレー

   spray

   ペーパータオル

   papieren doekje

   使ってください

   gebruik alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   棚 betekent hier “rek” of “plank”: de plaats waar de genoemde voorwerpen zich bevinden. Het zelfstandig naamwoord kan ook naar een andere opbergplank verwijzen; de precieze vertaling hangt van de situatie af. 棚にある betekent hier “dat op het rek staat of ligt” en beschrijft de daaropvolgende genoemde voorwerpen. に markeert de plaats, en ある wordt gebruikt voor het bestaan of zich bevinden van een niet-levend voorwerp. In deze zin hoort 棚にある bij de groep スプレーとペーパータオル, dus zowel de spray als het papieren doekje worden als op het rek aanwezig beschreven. スプレー is een leenwoord voor “spray”. Het verwijst hier naar het voorwerp dat gebruikt moet worden; de zin specificeert niet welk soort spray het is. と verbindt in deze zin twee zelfstandige naamwoorden: スプレーとペーパータオル betekent “de spray en het papieren doekje”. Dit noemt beide voorwerpen, niet een keuze tussen hen. ペーパータオル betekent “papieren doekje” of “keukenpapier”. De vorm zelf markeert geen grammaticaal aantal; het Nederlandse “een” komt hier uit de vaste vertaling en niet uit een afzonderlijke Japanse telvorm. を markeert het directe object van de handeling. In スプレーとペーパータオルを使う zijn zowel de spray als het papieren doekje datgene wat gebruikt wordt. 使ってください is een beleefd verzoek: “gebruik alstublieft”. Het werkwoord is 使う (“gebruiken”); 使って is de te-vorm, gevolgd door ください. Het patroon werkwoord in te-vorm + ください wordt vaak gebruikt om iemand beleefd te vragen iets te doen. Het is dus geen gewone mededeling over gebruik. Samenbouw: 棚にある beschrijft de spray en het papieren doekje als de voorwerpen die op het rek zijn. を使ってください vraagt de aangesprokene beleefd om beide te gebruiken. De volledige betekenis is: “Gebruik de spray en een papieren doekje van het rek.”

7. ジムを出る前に、これをきれいにします。

   Ik maak hem schoon voordat ik wegga.

   ジム

   sportschool

   出る

   vertrekken; naar buiten gaan

   前に

   voordat

   これ

   dit; deze

   きれいにします

   schoonmaken

   Uitgebreide uitleg

   ジム betekent hier “sportschool”. Het is een zelfstandig naamwoord. In ジムを出る markeert を de plaats die je verlaat; het is hier dus niet het lijdend voorwerp van 出る. 出る is de woordenboekvorm van het werkwoord “vertrekken” of “naar buiten gaan”. In deze zin gaat het om het verlaten van de sportschool. Een bruikbaar patroon is plaatsを出る: “een plaats verlaten”. Voorbeeld: 部屋を出ます。 — “Ik verlaat de kamer.” 出ます is de beleefde vorm van hetzelfde werkwoord. 前に betekent “voordat”. 前 betekent letterlijk “ervoor” of “voorkant”, en に maakt hier de tijdsrelatie duidelijk. Na een werkwoordsvorm in de woordenboekvorm kan 前に betekenen “voordat …”: 食べる前に — “voordat [iemand] eet”. In de bron staat dus 出る前に, “voordat [ik] vertrek”. これ is een aanwijzend voornaamwoord met de betekenis “dit/deze”. Het verwijst naar iets dat als nabij bij de spreker of als het relevante voorwerp wordt behandeld. De vaste vertaling geeft met “hem” aan dat het om een schoon te maken voorwerp gaat, maar benoemt niet welk specifiek voorwerp; daarom wordt dat hier niet nader ingevuld. これ kan zelfstandig staan: これは新しいです。 — “Dit is nieuw.” きれいにします betekent hier “schoonmaken”. きれい is een な-bijvoeglijk woord met de betekenis “schoon” of “net”. In きれいにする maakt に van die eigenschap de gewenste toestand: iets “schoon/net maken”; これを is het voorwerp dat die toestand krijgt. します is de beleefde niet-verleden vorm van する, “doen/maken”. Voorbeeld: 机をきれいにします。 — “Ik maak het bureau schoon.” De vorm します drukt hier een handeling in het heden of de nabije toekomst uit; de beleefdheid zit in ます. De delen worden in de bron achter elkaar opgebouwd: ジムを出る is “de sportschool verlaten”, 前に maakt daarvan “voordat ik de sportschool verlaat”, en これをきれいにします is “ik maak dit schoon”. Samen betekent de hele uiting: “Ik maak dit schoon voordat ik de sportschool verlaat.”

8. そうすれば、次の人が器具を使えるようにしておけます。

   Zo blijft de apparatuur klaar voor de volgende persoon.

   そうすれば

   als je dat doet, dan

   次の

   volgende

   人

   persoon

   器具

   apparatuur

   使える

   kunnen gebruiken

   ようにしておけます

   ervoor kunnen zorgen dat iets zo blijft

   Uitgebreide uitleg

   そうすれば verwijst hier naar de voorwaarde uit de vorige zin: als je het apparaat eerst schoonmaakt, dan volgt het resultaat in deze zin. そう betekent hier “zo” en すれば is de voorwaardelijke vorm van する (“doen”): letterlijk “als je dat doet”. 次の betekent “volgende”. 次 is het zelfstandige naamwoord voor “volgende keer/volgende” of “volgorde”; met の bepaalt het hier het daaropvolgende zelfstandig naamwoord. De vorm 次の人 betekent dus “de volgende persoon”. 人 betekent “persoon” en is hier het hoofdwoord van die woordgroep. Een herbruikbaar patroon is 次の + zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld 次の駅 — “het volgende station”. 器具 betekent hier “apparatuur” of “werktuig”. Het woord kan naar een concreet hulpmiddel of toestel verwijzen; de vertaling identificeert het hier als de apparatuur die wordt schoongemaakt en daarna gebruikt kan worden. 使える is de mogelijkheidvorm van 使う (“gebruiken”): 使う → 使える, “kunnen gebruiken”. De vorm drukt hier uit dat de volgende persoon de apparatuur kan gebruiken. Dit is niet hetzelfde als de gewone vorm 使う, die alleen “gebruiken” betekent. Bijvoorbeeld: これが使える。 — “Dit kan gebruikt worden.” ようにしておけます vormt samen met 使える de constructie 使えるようにしておく: iets zo regelen of achterlaten dat het gebruikt kan worden. ようにする geeft het tot stand brengen van een gewenste toestand aan; しておく voegt het idee toe dat men die toestand vooraf regelt of bewaart voor later. しておけます is de beleefde mogelijkheidvorm van deze しておく-constructie: “kan ervoor zorgen dat het zo is” of “kan het zo klaarhouden”. Samen betekent そうすれば、次の人が器具を使えるようにしておけます。: “Als je dat doet, kun je de apparatuur zo klaarmaken of klaarhouden dat de volgende persoon die kan gebruiken.” In overeenstemming met de vaste vertaling ligt de nadruk op het resultaat: de apparatuur blijft klaar voor de volgende persoon. が markeert daarbij 次の人 als degene die de apparatuur kan gebruiken.