Een gedeelde koelkast gebruiken | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 我可以用共用冰箱吗？

   Mag ik de gedeelde koelkast gebruiken?

   我可以

   mag ik / kan ik

   用

   gebruiken

   共用

   gedeeld

   冰箱

   koelkast

   吗

   vraagpartikel

   Uitgebreide uitleg

   我可以 betekent hier “mag ik?” of “kan ik?”: 我 is het subject “ik” en 可以 is een modaal werkwoord dat mogelijkheid of toestemming uitdrukt. In deze zin vraagt de spreker om toestemming. Een bruikbaar patroon is 我可以 + werkwoord ... 吗？, bijvoorbeeld: 我可以坐这里吗？ — “Mag ik hier zitten?” 用 is het werkwoord “gebruiken”. Het staat vóór wat gebruikt wordt. Het is niet hetzelfde als 有 (“hebben”) of 吃 (“eten”). Bijvoorbeeld: 我用电脑。 — “Ik gebruik een computer.” 共用 beschrijft in 共用冰箱 de koelkast als gedeeld of gemeenschappelijk gebruikt. Hier werkt het als een bepaling vóór het zelfstandig naamwoord: 共用 + zelfstandig naamwoord. Het betekent niet dat de spreker de koelkast deelt als handeling; samen met 冰箱 identificeert het een gedeelde koelkast. 冰箱 is het zelfstandig naamwoord “koelkast”. Het kan rechtstreeks na een bepaling staan, zoals in 共用冰箱. Bijvoorbeeld: 冰箱在厨房。 — “De koelkast staat in de keuken.” 吗 is een vraagpartikel aan het einde van een mededelende zin. Het maakt van de voorafgaande bewering een algemene ja-neevraag. Het verandert de woordvolgorde niet: 我可以用共用冰箱 wordt met 吗 een vraag naar toestemming. Samen vormen de delen het patroon 我可以 + 用 + 共用冰箱 + 吗？: “Mag ik de gedeelde koelkast gebruiken?” De spreker is degene die wil gebruiken, 可以 vraagt naar mogelijkheid of toestemming, 用 benoemt de handeling en 共用冰箱 is wat gebruikt wordt. 吗 markeert de volledige uiting als vraag.

2. 放进去之前，给你的食物贴上标签。

   Plak een label op je eten voordat je het erin zet.

   放进去

   erin zetten

   之前

   voordat

   给

   aan; voor

   你的

   jouw

   食物

   eten

   贴上

   opplakken

   标签

   label

   Uitgebreide uitleg

   放进去 betekent hier “erin zetten”. 放 is het werkwoord “zetten/plaatsen”; 进去 geeft aan dat iets naar binnen gaat. In het Chinees kan zo’n richtingsdeel achter het werkwoord staan: 放进去 = “naar binnen zetten”. Het voorwerp van 放 wordt hier niet opnieuw genoemd; volgens de vaste vertaling gaat het om het eten. 之前 betekent “voordat” of “eerder”. Na een werkwoordelijke woordgroep, zoals 放进去之前, maakt het duidelijk dat die handeling nog moet plaatsvinden: “voordat [het] erin wordt gezet”. 之前 kan ook na een zelfstandig naamwoord staan, bijvoorbeeld 饭前 = “voor het eten”. 给 markeert hier dat de volgende handeling op of voor iets wordt uitgevoerd. In 给你的食物贴上标签 leidt het de ontvanger of het doel van de handeling in: “op jouw eten”. Het is hier dus niet het hoofdwerkwoord “geven”. 你的 betekent “jouw”. 你 is de tweede persoon enkelvoud (“jij/je”), en 的 markeert de bezitsrelatie: 你的食物 = “jouw eten”. Een vergelijkbaar patroon is 我的书 = “mijn boek”. 食物 betekent “eten” of “voedsel”. Het is een zelfstandig naamwoord. In deze zin is het datgene waarop het label wordt aangebracht. 贴上 betekent hier “opplakken” of “eraan vastplakken”. 贴 is het werkwoord “plakken”; 上 is een resultaatscomplement dat benadrukt dat iets op het doeloppervlak terechtkomt en eraan zit. Een bruikbaar patroon is 贴上 + object, bijvoorbeeld 贴上名字 = “de naam erop plakken”. 标签 betekent “label” of “etiket”. Het is het zelfstandig naamwoord dat na 贴上 komt: het label is wat wordt opgeplakt. 贴上标签 vormt samen “een label opplakken”. De volledige structuur is 放进去之前，给 + doel + 贴上 + object: “Voordat [iets] erin wordt gezet, plak je een label op het doel.” Met de deelnemers en betekenis van de vaste vertaling wordt dat: “Plak een label op jouw eten voordat je het erin zet.” De eerste woordgroep geeft het tijdsmoment; daarna volgt de instructie 给你的食物贴上标签.

3. 我在哪里可以找到标签？

   Waar kan ik een label vinden?

   我

   ik

   在哪里

   waar

   可以

   kunnen

   找到

   vinden

   标签

   label

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”. Het is het persoonlijke voornaamwoord voor de spreker. Een bruikbaar contrast is 你 voor “jij” en 我 voor “ik”; het voornaamwoord verandert hier niet naar geslacht. 在哪里 vraagt naar een plaats: “waar”. 哪 betekent “welke/wat voor” en 里 maakt hier deel uit van de plaatsaanduiding; samen met 在 vormt dit de vraag naar de locatie. Een bruikbaar patroon is 在哪里 + werkwoord: “waar …?” 可以 geeft hier mogelijkheid of toestemming weer en sluit aan bij “kan”. Het staat vóór het werkwoord om uit te drukken dat de handeling mogelijk is: 我可以找到… betekent “ik kan … vinden”. Dit is niet hetzelfde als een vast verleden-tijdsvorm; de tijd wordt hier vooral uit de context afgeleid. 找到 betekent “vinden”, met nadruk op het bereiken van het resultaat: iets daadwerkelijk lokaliseren. 找 is de basisvorm “zoeken”; 到 voegt het bereikte resultaat toe. Vergelijk 我在找标签 (“ik ben een label aan het zoeken”) met 我找到标签了 (“ik heb een label gevonden”). 标签 betekent “label” of “etiket”. Het is een zelfstandig naamwoord. In het Chinees krijgt een zelfstandig naamwoord in deze zin niet automatisch een meervoudsuitgang; de context bepaalt of het om één of meer labels gaat. Een voorbeeld is 这个标签很大。 — “Dit label is groot.” Samen vormen de delen 我 + 在哪里 + 可以 + 找到 + 标签？ de vraag “Waar kan ik een label vinden?” 我 is degene die wil vinden, 在哪里 vraagt naar de plaats, 可以 markeert de mogelijkheid, 找到 beschrijft het vinden met resultaat en 标签 is wat gevonden moet worden. De vraag is neutraal en bruikbaar wanneer je naar een vindplaats vraagt.

4. 冰箱旁边有标签。

   Er zijn labels naast de koelkast.

   冰箱

   koelkast

   旁边

   ernaast; naast iets

   有

   er is; er zijn

   标签

   label; etiket

   Uitgebreide uitleg

   冰箱 betekent hier “koelkast”. Het is een zelfstandig naamwoord; dezelfde vorm kan in andere zinnen bijvoorbeeld onderwerp of onderdeel van een plaatsaanduiding zijn. Voorbeeld: 冰箱很大。 — “De koelkast is groot.” 旁边 betekent “ernaast” of “naast iets”. In 冰箱旁边 vormt het met het voorafgaande zelfstandig naamwoord een plaatsaanduiding: “naast de koelkast”. Een bruikbaar patroon is X旁边 = “naast X”. Voorbeeld: 学校旁边有一家商店。 — “Naast de school is een winkel.” 有 betekent in deze zin “er is” of “er zijn”. Het introduceert wat zich op een bepaalde plaats bevindt; het drukt hier dus aanwezigheid uit en niet het bezit van een spreker. In het patroon plaats + 有 + zelfstandig naamwoord wordt uitgedrukt wat zich op die plaats bevindt. Voorbeeld: 桌子上有一本书。 — “Er ligt een boek op de tafel.” 标签 betekent hier “label” of “etiket”. Het is het zelfstandig naamwoord voor wat naast de koelkast aanwezig is. De vorm 标签 markeert op zichzelf geen enkelvoud of meervoud; de vaste vertaling geeft hier de meervoudige betekenis “labels”. Voorbeeld: 盒子上有标签。 — “Er zitten labels op de doos.” Samen is 冰箱旁边 de plaatsbepaling “naast de koelkast”, 有 de aanduiding van aanwezigheid, en 标签 datgene wat daar aanwezig is. De volgorde is plaats + 有 + wat er aanwezig is: 冰箱旁边有标签。 betekent “Er zijn labels naast de koelkast.”

5. 里面有足够的空间吗？

   Is er binnen genoeg ruimte?

   里面

   binnenin

   有

   er is / er zijn

   足够的

   voldoende

   空间

   ruimte

   吗

   maakt er een ja-neevraag van

   Uitgebreide uitleg

   里面 betekent hier “binnen(in)” en verwijst naar een binnenruimte; het is een plaatsaanduiding. Het kan ook in andere contexten “de binnenkant” betekenen. Voorbeeld: 书在里面。 — “Het boek is binnen.” 有 betekent hier “er is/er zijn” en introduceert het bestaan of de aanwezigheid van iets op een plaats. In dit patroon staat de plaats vóór 有: 地方 + 有 + iets betekent “op/in die plaats is er iets”. Voorbeeld: 桌上有一本书。 — “Op tafel ligt/staat een boek.” Het is hier niet de bezitsbetekenis “hebben”. 足够的 betekent “voldoende”. 足够 is de basisvorm; 的 maakt er hier een bepaling van die vóór het zelfstandig naamwoord staat: 足够的 + zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 这里有足够的水。 — “Hier is genoeg water.” 空间 betekent “ruimte”, in de zin van beschikbare plaats. Het is een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 箱子里没有空间。 — “In de doos is geen ruimte.” 吗 staat aan het einde en maakt van de voorafgaande mededeling een algemene ja-neevraag. Het verandert de woordvolgorde van de mededeling niet. Zonder 吗 zou 里面有足够的空间。 betekenen: “Binnen is genoeg ruimte.” Samen bestaat de vraag uit 里面 (“binnen”) + 有 (“er is”) + 足够的空间 (“voldoende ruimte”) + 吗 (ja-neevraag): “Is er binnen genoeg ruimte?” De contextuele betekenis is dus een vraag naar de beschikbare ruimte binnenin.

6. 用最上面的架子，那里有空间。

   Gebruik de bovenste plank; daar is ruimte.

   用

   gebruiken

   最上面的

   bovenste

   架子

   plank

   那里

   daar

   有

   er is

   空间

   ruimte

   Uitgebreide uitleg

   用 betekent hier “gebruiken” en staat aan het begin van een opdracht: “gebruik …”. De vorm zelf geeft hier geen tijd of persoon aan. Voorbeeld: 用这个杯子。 — “Gebruik deze beker.” 最上面的 betekent hier “bovenste”. 上面 verwijst naar de bovenkant of het bovenste deel; 最 maakt daarvan de hoogste graad, en 的 verbindt de beschrijving met het daaropvolgende zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 最上面的抽屉 — “de bovenste lade”. 架子 betekent hier “plank”. Het woord kan ook een rek of stellage aanduiden; in deze zin en vertaling gaat het om een plank. Voorbeeld: 书在架子上。 — “Het boek ligt op de plank.” 那里 betekent “daar” en verwijst naar een eerder aangeduide plaats. In deze zin wordt die plaats verbonden met de genoemde bovenste plank, zonder dat de vorm zelf de referent nader specificeert. Voorbeeld: 那里有水。 — “Daar is water.” 有 betekent hier “er is” of “aanwezig zijn”. In een plaatsconstructie geeft 有 aan dat iets op of in een bepaalde plaats aanwezig is. Voorbeeld: 桌子上有一本书。 — “Op de tafel ligt een boek.” 空间 betekent “ruimte”. Het is een zelfstandig naamwoord; hier gaat het om beschikbare plaats op de genoemde plank. Voorbeeld: 这里没有空间。 — “Hier is geen ruimte.” Samen vormt 用最上面的架子 de opdracht “gebruik de bovenste plank”. Daarna geeft 那里有空间 de toelichting “daar is ruimte”. De volledige betekenis is dus: “Gebruik de bovenste plank; daar is ruimte.”

7. 我晚一点会把我的食物拿出来。

   Ik haal mijn eten er later uit.

   我

   ik

   晚一点

   iets later

   会

   zal; gaat

   把

   plaatst het object vóór de handeling

   我的

   mijn

   食物

   eten; voedsel

   拿出来

   eruit halen

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik” en is de spreker als handelende persoon. Het is de eerste persoon enkelvoud; in het Chinees verandert deze vorm niet naar geslacht of naamval. Voorbeeld: 我看书。 = “Ik lees een boek.” 晚一点 betekent “iets later” of “later dan nu”. 晚 drukt hier een later tijdstip uit, en 一点 verzacht de tijdsaanduiding tot “een beetje”. Samen vormt dit een bruikbare tijdsbepaling: 我晚一点回来。 = “Ik kom iets later terug.” 会 staat hier vóór de handeling en geeft aan dat die later zal plaatsvinden: “zal”. De vorm heeft in deze zin een toekomstige verwachting of geplande handeling; hij betekent hier niet “kunnen”. Voorbeeld: 他明天会来。 = “Hij zal morgen komen.” 把 leidt het concrete object in dat door de daaropvolgende handeling wordt verplaatst of bewerkt. Het patroon is 把 + object + werkwoordelijk deel; daardoor ligt de aandacht op wat er met het object gebeurt. 把 betekent hier niet zelfstandig “plaatsen”. Voorbeeld: 我把书放在桌上。 = “Ik leg het boek op tafel.” 我的 betekent “mijn”. 我 is “ik” en 的 maakt hier een bezitsrelatie: 我的 + zelfstandig naamwoord = “mijn + zelfstandig naamwoord”. Voorbeeld: 我的包 = “mijn tas”. 食物 betekent hier “eten” of “voedsel”. Het is een zelfstandig naamwoord voor voedsel als geheel; het zegt niet welk specifiek gerecht het is. Voorbeeld: 食物在桌上。 = “Het eten staat op tafel.” 拿出来 betekent “eruit halen” of “naar buiten brengen”. 拿 is “nemen” of “pakken”, en 出来 geeft de richting naar buiten of naar de spreker toe aan. Samen beschrijft het een verplaatsing waarbij het object uit een plaats wordt gehaald. Voorbeeld: 请把书拿出来。 = “Haal het boek er alsjeblieft uit.” Samen vormt 我晚一点会把我的食物拿出来。 het patroon onderwerp + tijd + 会 + 把 + object + handeling: “Ik zal mijn eten iets later eruit halen.” 我的食物 is het object dat na 把 wordt geplaatst, en 拿出来 beschrijft wat ermee gebeurt. De vaste Nederlandse vertaling geeft hier de bedoelde toekomstige handeling weer.

8. 这样可以给其他人留出空间。

   Zo blijft er ruimte over voor andere mensen.

   这样

   zo; op deze manier

   可以

   kunnen; mogelijk zijn

   给

   aan; voor

   其他人

   andere mensen

   留出

   vrijmaken; overlaten

   空间

   ruimte

   Uitgebreide uitleg

   这样 betekent hier “zo” of “op deze manier”. Het verwijst naar een manier of situatie die uit de context blijkt; het noemt zelf niet wie de handeling uitvoert. Het patroon 这样 + zin geeft vaak het gevolg of de manier aan. Voorbeeld: 这样做更好。 — “Zo doen is beter.” 可以 maakt de handeling mogelijk: “kunnen” of “mogelijk zijn”. In deze zin gaat het om de mogelijkheid om ruimte vrij te laten, niet specifiek om toestemming. 可以 staat vóór het werkwoord: 可以 + werkwoord. Voorbeeld: 你可以坐这里。 — “Je kunt hier zitten.” 给 markeert hier voor wie iets wordt gedaan. In het patroon 给 + persoon + werkwoord is die persoon de begunstigde: 给孩子留位置 betekent “een plaats voor een kind vrijlaten”. Het is hier dus niet het werkwoord “geven” in de betekenis van een voorwerp overhandigen. 其他人 betekent “andere mensen”. 其他 betekent “andere” en 人 betekent “mens/persoon”; samen vormt dit de nominale groep “andere mensen”. Het meervoud blijkt hier uit de betekenis van de groep, niet uit een aparte meervoudsuitgang op 人. 留出 betekent “vrijmaken”, “vrijlaten” of “reserveren”. Het is een samengesteld werkwoord: 留 betekent onder meer “achterlaten/behouden”, terwijl 出 hier aangeeft dat iets beschikbaar of vrij komt. Het is dus niet hetzelfde als alleen 留 in elke context. Voorbeeld: 请留出一点时间。 — “Laat alstublieft wat tijd vrij.” 空间 betekent “ruimte”. Het kan zowel concrete plaats als beschikbare ruimte in ruimere zin aanduiden. In deze zin is het datgene wat vrij blijft voor anderen. Voorbeeld: 这里没有足够的空间。 — “Hier is niet genoeg ruimte.” Samen vormen de delen 这样 + 可以 + 给其他人 + 留出空间: “Op deze manier is het mogelijk om voor andere mensen ruimte vrij te laten.” Het Chinese onderwerp wordt niet expliciet genoemd. De vaste vertaling maakt duidelijk dat het resultaat is dat er ruimte overblijft voor andere mensen; de zin zegt niet afzonderlijk wie die ruimte vrijmaakt.