De printer in de bibliotheek gebruiken | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 我怎么使用图书馆里的打印机？

   Hoe gebruik ik de printer in de bibliotheek?

   我

   ik

   怎么

   hoe; op welke manier

   使用

   gebruiken

   图书馆

   bibliotheek

   里的

   in ... gelegen

   打印机

   printer

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”. Het verwijst naar de persoon die de vraag stelt en is in deze zin het onderwerp. De vorm verandert niet voor mannelijk of vrouwelijk; 你 betekent bijvoorbeeld “jij” en verwijst naar een andere persoon. 怎么 vraagt naar de manier waarop iets gebeurt: “hoe?” of “op welke manier?”. Het staat hier vóór het werkwoord. Voorbeeld: 你怎么打开？ — “Hoe open je het?” 使用 betekent hier “gebruiken”. Het is het werkwoord van de handeling. Chinese werkwoorden krijgen hier geen persoonsuitgang; de vorm blijft dus hetzelfde bij bijvoorbeeld 我 en 你. Aspect of tijd kan met andere woorden of partikels worden aangegeven, niet met een persoonsverbuiging van 使用. Voorbeeld: 我使用这台机器。 — “Ik gebruik deze machine.” 图书馆 betekent “bibliotheek”. Dit zelfstandig naamwoord vormt hier samen met 里 een plaatsbepaling: 图书馆里 betekent “in de bibliotheek”. 里的 bestaat hier uit 里 (“in/binnen”) en 的, dat de voorafgaande plaatsbepaling met het volgende zelfstandig naamwoord verbindt. In 图书馆里的打印机 betekent 图书馆里的 dus “die zich in de bibliotheek bevindt” of kortweg “in de bibliotheek”. Deze hele bepaling staat vóór 打印机; 里的 is niet het werkwoordelijke deel van de zin. Voorbeeld: 教室里的学生 — “de leerlingen in het klaslokaal”. 打印机 betekent “printer”. Het is hier het zelfstandig naamwoord dat als object van 使用 fungeert. 打印机 kan als geheel worden geleerd als “printer”; het woord bevat bovendien de betekeniscomponenten “printen/afdrukken” en “apparaat/machine”. Samen vormen de delen 我 + 怎么 + 使用 + 图书馆里的 + 打印机 de vraag “Hoe gebruik ik de printer in de bibliotheek?”. 我 geeft de uitvoerder aan, 怎么使用 vraagt naar de werkwijze, en 图书馆里的 specificeert welke printer bedoeld is.

2. 首先，在这个屏幕上选择打印机。

   Kies eerst de printer op dit scherm.

   首先

   eerst

   在 … 上

   op ...

   这个

   dit/deze

   屏幕

   scherm

   选择

   kiezen

   打印机

   printer

   Uitgebreide uitleg

   首先 betekent hier “eerst” en kondigt de eerste stap aan. Het staat aan het begin van de zin en kan ook in andere instructies een volgorde aangeven. Voorbeeld: 首先打开门。 — “Open eerst de deur.” 在……上 geeft hier de plaats aan waar de handeling wordt uitgevoerd: 在这个屏幕上 betekent “op dit scherm”. 在 markeert de plaats, en 上 betekent letterlijk “bovenop/op” en vormt hier samen met de plaatsaanduiding een gebruikelijke constructie. Voorbeeld: 在手机上看照片。 — “Bekijk foto's op de telefoon.” 这个 betekent “dit/deze” en verwijst naar iets dat als nabij of relevant wordt aangewezen. 这 is het aanwijzende deel; 个 is hier een maatwoord dat vaak na 这 wordt gebruikt bij algemene zelfstandige naamwoorden. Het bepaalde Nederlandse “dit/deze” volgt uit de context en niet uit een afzonderlijke verbuiging zoals in het Nederlands. 屏幕 betekent “scherm”. Het is een zelfstandig naamwoord. In 这个屏幕 wordt het door 这个 nader aangewezen: “dit scherm”. 选择 betekent “kiezen” of “selecteren”. In deze zin is het de handeling die de aangesproken persoon moet uitvoeren. Het Chinese werkwoord verandert hier niet naar persoon of getal. Voorbeeld: 选择语言。 — “Kies een taal.” 打印机 betekent “printer”. Het is een zelfstandig naamwoord; 机 komt in dit woord voor als onderdeel van de benaming voor een apparaat en moet hier niet als een los werkwoord worden gelezen. In de gegeven vertaling is dit de printer die moet worden geselecteerd. Samen vormen de delen de instructie: 首先 (“eerst”) + 在这个屏幕上 (“op dit scherm”) + 选择打印机 (“de printer selecteren”). De volledige betekenis is daarom: “Kies eerst de printer op dit scherm.”

3. 我可以双面打印吗？

   Kan ik dubbelzijdig printen?

   我可以

   kan ik

   双面

   dubbelzijdig

   打印

   printen

   吗

   vraagpartikel

   Uitgebreide uitleg

   我可以 combineert 我 (“ik”) met 可以 (“kunnen”, of toestemming hebben). 可以 staat vóór de handeling: 我可以打印 = “ik kan/mag printen”. Het is hier geen verleden tijd en zegt op zichzelf niet of de mogelijkheid technisch is of door toestemming komt; de context bepaalt dat. 双面 betekent hier “aan twee kanten van het papier”. In combinatie met 打印 beschrijft het de gekozen afdrukwijze: 双面打印 = “dubbelzijdig printen”. Het is een vaste, goed herbruikbare combinatie voor printinstellingen; enkelzijdig is 单面打印. 打印 is het werkwoord “printen/afdrukken”. De vorm verandert hier niet voor de persoon: 我打印 betekent “ik print” en 你打印 betekent “jij print”. Met 可以 ervoor wordt het “kunnen/mogen printen”. 吗 is een vraagpartikel voor een ja-neevraag. Het staat aan het einde van de zin en verandert de mededeling 我可以双面打印 in de vraag “Kan/mag ik dubbelzijdig printen?”. Het partikel zelf draagt niet de betekenis “kan” of “mag”; die komt van 可以. Samen vormen de delen: 我可以 + 双面打印 + 吗? De spreker vraagt of die persoon toestemming of de mogelijkheid heeft om dubbelzijdig af te drukken. De voorafgaande en volgende context plaatsen dit bij het kiezen van een printer en het wijzigen van instellingen vóór het printen.

4. 打印前更改设置。

   Verander de instelling voordat je print.

   打印

   printen

   前

   vóór; voordat

   更改

   veranderen; wijzigen

   设置

   instelling

   Uitgebreide uitleg

   打印 betekent hier ‘printen’. Het is een werkwoord; dezelfde vorm kan ook in andere tijden of zinsfuncties worden gebruikt, omdat het Chinees hier geen zichtbare vervoeging voor tijd heeft. Voorbeeld: 我打印文件。 — ‘Ik print een document.’ 前 betekent hier ‘vóór’ en staat ná 打印: de constructie werkwoord + 前 betekent ‘voordat je het werkwoord uitvoert’ of ‘vóór het uitvoeren van die handeling’. Voorbeeld: 出门前检查门。 — ‘Controleer de deur voordat je naar buiten gaat.’ 更改 betekent ‘veranderen’ of ‘wijzigen’ en is een werkwoord. Hier gaat het om het aanpassen van iets. Voorbeeld: 请更改密码。 — ‘Wijzig het wachtwoord alstublieft.’ Dit is een nieuw oefenvoorbeeld, niet informatie uit de aangeleverde zin. 设置 betekent hier ‘instelling’ en is het object van 更改: dit is wat gewijzigd moet worden. In andere contexten kan hetzelfde woord ook verwijzen naar het instellen of configureren zelf; hier is de bedoelde betekenis het zelfstandig naamwoord ‘instelling’. Voorbeeld: 检查网络设置。 — ‘Controleer de netwerkinstellingen.’ Samen vormt 打印前 de tijdsbepaling ‘voordat je print’. Daarna komt 更改设置: ‘de instelling wijzigen’. De zin is een korte instructie; de handelende persoon wordt niet expliciet genoemd, maar de vaste vertaling maakt duidelijk dat de aangesprokene de wijziging moet uitvoeren. De volledige betekenis is daarom: ‘Verander de instelling voordat je print.’

5. 我只需要打印一份很短的文件。

   Ik hoef alleen een kort document te printen.

   只

   alleen

   需要

   nodig hebben

   打印

   printen

   一份

   één exemplaar

   很短的

   heel kort

   文件

   document

   Uitgebreide uitleg

   只 betekent hier dat de behoefte beperkt is: er is alleen een kort document nodig. Het staat vóór 需要 en beperkt zo de hele behoefte, niet het printen zelf. Een herbruikbaar patroon is 只 + werkwoord: 我只看这本书。 — Ik lees alleen dit boek. 需要 is het werkwoord “nodig hebben” of “nodig zijn”. De vorm verandert hier niet voor de persoon; 我需要 betekent “ik heb nodig”. Het kan ook vóór een werkwoord staan: 我需要休息。 — Ik moet rusten / Ik heb rust nodig. 打印 is een werkwoord met de betekenis “printen”. In deze zin staat het na 需要, dus het benoemt wat er nodig is: printen. In de eerdere context staat hetzelfde woord in 打印前, met de betekenis “voordat je print”; dat laat zien dat de vorm zelf niet voor de tijd verandert. 我打印文件。 — Ik print een document. 一份 bestaat uit 一 “één” en de maatclassificeerder 份. 份 wordt gebruikt voor afgebakende exemplaren of porties van bepaalde zaken, waaronder documenten. Hier geeft 一份文件 één documentexemplaar aan. Dit is geen algemene regel dat elk zelfstandig naamwoord 份 gebruikt: de classificeerder hangt samen met het soort zelfstandig naamwoord. 一份报告 — één rapport. 很短的 beschrijft het daaropvolgende zelfstandig naamwoord. 短 betekent “kort”; 很 maakt de beschrijving sterker, en 的 maakt de hele beschrijving attributief: 很短的 + zelfstandig naamwoord. 短 is hier dus het bijvoeglijke woord, niet 文件. 这是一份很短的报告。 — Dit is een heel kort rapport. 文件 betekent hier “document”. Het is een zelfstandig naamwoord en vormt met 一份 de woordgroep 一份文件: één documentexemplaar. Een ander voorbeeld is 电子文件 — elektronisch document/bestand. Samen ontstaat de zin 我只需要打印一份很短的文件。: 我 is “ik”, 只需要 geeft de beperkte behoefte aan, 打印 zegt wat nodig is, en 一份很短的文件 is één kort documentexemplaar. De vaste Nederlandse betekenis is daarom: “Ik hoef alleen een kort document te printen.”

6. 那就开始前先检查预览。

   Controleer dan het afdrukvoorbeeld voordat je begint.

   那就

   dan, in dat geval

   开始

   beginnen

   前

   ervoor, voordat

   先

   eerst

   检查

   controleren

   预览

   afdrukvoorbeeld

   Uitgebreide uitleg

   那就 geeft hier een gevolgtrekking aan: “dan, in dat geval”. Het is een nuttig patroon wanneer je op iets eerder genoemds voortbouwt. In deze zin leidt het de volgende handeling in. 开始 betekent “beginnen”. Dit is een werkwoord en verandert in het Chinees niet voor persoon of tijd. Voor “voordat je begint” staat het hier in 开始前: letterlijk “voor het beginnen”. De persoon die begint wordt niet als afzonderlijk Chinees voornaamwoord genoemd; de vaste vertaling maakt duidelijk dat het om de aangesprokene gaat. 前 betekent in deze temporele constructie “ervoor” of “voordat”. Na een werkwoord of zelfstandig naamwoord kan het een eerdere tijd aangeven: 会议前 betekent bijvoorbeeld “voor de vergadering”. In 开始前 verwijst het naar de handeling van beginnen. 先 betekent “eerst” en plaatst de daaropvolgende handeling vóór een andere verwachte handeling. Het voegt dus de volgorde toe: eerst controleren, daarna beginnen. Een bruikbaar patroon is 先 + werkwoord, zoals 先看一下 — “kijk eerst even”. 检查 betekent “controleren” of “nakijken”. Het is een zelfstandig werkwoord; Chinees markeert hier geen tijds- of persoonsverbuiging. Voorbeeld: 请检查地址。 — “Controleer het adres alstublieft.” 预览 betekent hier “afdrukvoorbeeld”. Het is het object van 检查, dus datgene wat gecontroleerd moet worden. Het woord kan in andere contexten ook als werkwoord “een voorbeeldweergave bekijken” betekenen; in deze zin wordt het volgens de vaste vertaling als het afdrukvoorbeeld opgevat. De delen volgen deze volgorde: 那就 (“dan”) + 开始前 (“voordat je begint”) + 先检查 (“controleer eerst”) + 预览 (“het afdrukvoorbeeld”). Samen betekent de zin: “Controleer dan het afdrukvoorbeeld voordat je begint.”

7. 打印好的纸张从哪里出来？

   Waar komen de afgedrukte pagina's uit?

   打印好的

   afgedrukt

   纸张

   papier; vellen

   从哪里

   waarvandaan

   出来

   eruit komen

   Uitgebreide uitleg

   打印好的 beschrijft hier de 纸张: het gaat om papier dat al afgedrukt is. 打印 betekent “afdrukken”. 好 kan na een werkwoord aangeven dat een handeling voltooid of in een bruikbare toestand is; 打印好 betekent dus “klaar afgedrukt”. Met 的 wordt de hele beschrijving vóór het zelfstandig naamwoord geplaatst: 打印好的纸张 = “het afgedrukte papier”. 纸张 is een zelfstandig naamwoord voor papier of vellen papier. Het is een wat formelere of specifiekere keuze dan het algemene 纸 (“papier”). In deze zin verwijst het volgens de vertaling naar afgedrukte pagina’s. 从哪里 vraagt naar een vertrek- of herkomstplaats: 从 betekent “uit/vanaf” en 哪里 betekent “waar”. Het patroon 从 + plaats + 来/出来 is bruikbaar voor “uit/vanaf welke plaats komen”. 哪里 is hier dus de vraag naar de bron of plaats, niet naar een persoon. 出来 betekent letterlijk “naar buiten komen” of “eruit komen”. 出 geeft de richting naar buiten aan en 来 maakt de beweging gericht op het perspectief van de spreker. In deze zin beschrijft 出来 dat de pagina’s uit een apparaat of houder naar buiten komen. Het is geen losstaand equivalent van alleen “komen” in elke context. Samen vormen de delen de vraag 打印好的纸张从哪里出来？: “Waar komen de afgedrukte pagina’s uit?” De afgedrukte pagina’s zijn het onderwerp; 从哪里 vraagt naar hun bron en 出来 beschrijft hun beweging naar buiten.

8. 它们从下面的纸盒里出来。

   Ze komen uit de lade eronder.

   它们

   ze

   从 … 里

   uit … vandaan

   下面

   eronder

   纸盒

   papieren doos

   出来

   eruit komen

   Uitgebreide uitleg

   它们 betekent hier ‘ze’ of ‘die dingen’. Het is een zelfstandig persoonlijk voornaamwoord voor een meervoudige referent; het markeert geen grammaticaal geslacht. Chinees verandert dit woord niet voor naamval of werkwoordspersoon. De precieze referent wordt in de aangeleverde tekst niet zelfstandig genoemd. 从…里 vormt een herbruikbaar patroon voor ‘uit … vandaan’: 从 markeert de bron en 里 betekent ‘binnen/in’. In deze zin hoort 里 bij de locatiegroep 纸盒, zodat de bron ‘uit de papieren doos’ is. Voor een plaats buiten een ruimte kan Chinees ook 从 + plaats zonder 里 gebruiken; 里 benadrukt hier het binnenkomen vanuit de doos. 下面 betekent ‘onderaan/eronder’ of ‘onderstaand’, afhankelijk van zijn grammaticale positie. In 下面的纸盒 staat het vóór 纸盒 en beschrijft het die doos: ‘de papieren doos die eronder staat’. Het woord zelf krijgt geen vormverandering voor getal of geslacht. De tekst specificeert niet uitdrukkelijk waarnaar ‘eronder’ verwijst. 纸盒 betekent ‘papieren doos’. Het is een samenstelling van 纸 ‘papier’ en 盒 ‘doos’; het geheel verwijst hier naar de doos, niet naar twee losse voorwerpen. Een vergelijkbaar patroon is 纸箱 voor ‘kartonnen doos’, maar dat is een ander woord en niet de vorm uit deze zin. 出来 betekent hier ‘eruit komen’. 出 geeft het naar-buiten gaan aan en 来 geeft de richting naar het relevante deiktische centrum aan; samen vormen ze een richtinggevende werkwoordcombinatie. Het werkwoord vervoegt niet voor persoon of getal. Bijvoorbeeld: 他从房间里出来。— ‘Hij komt de kamer uit.’ Samen bouwen de delen de Chinese betekenis op als: ‘Ze komen uit de papieren doos die eronder staat.’ 它们 is het onderwerp, 从下面的纸盒里 geeft de bron aan en 出来 beschrijft het naar-buiten komen. Er is echter een concrete betekenis-tegenstrijdigheid in de vaste gegevens: de Chinese tekst noemt 纸盒, ‘papieren doos’, terwijl de vaste Nederlandse vertaling ‘lade’ noemt. Daarom kan de exact bedoelde Nederlandse objectbetekenis niet als opgelost worden beschouwd. De grammaticale analyse hierboven volgt de onveranderde Chinese tekst.