Gedeeld fitnessmateriaal netjes gebruiken | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 现在有人在用这台跑步机吗？

   Gebruikt iemand deze loopband nu?

   现在

   nu

   有人

   iemand

   在用

   aan het gebruiken

   这台

   deze (voor apparaten)

   跑步机

   loopband

   吗

   vraagpartikel

   Uitgebreide uitleg

   现在 betekent hier “nu” en staat vooraan om het tijdstip van de handeling aan te geven. Het kan ook in andere posities voorkomen, maar voor een eenvoudige vraag naar het huidige moment is deze plaats heel gebruikelijk. 有人 betekent hier “iemand”. 有 drukt het bestaan of aanwezig zijn van iemand uit; 人 betekent “persoon/mens”. De ontkenning is 没人, “niemand”. Voorbeeld: 有人在门外。 — “Er staat iemand buiten de deur.” 在用 beschrijft een handeling die op dat moment bezig is: 在 staat vóór het werkwoord 用, “gebruiken”. 用 is het werkwoord “gebruiken”; het verandert hier niet naar persoon of getal. Voorbeeld: 我在用电脑。 — “Ik gebruik nu een computer.” In deze zin gaat 在 dus samen met 用 om de lopende handeling uit te drukken. 这台 betekent “deze”, met 台 als maatwoord voor apparaten en machines. 这 verwijst naar iets dat als nabij wordt aangewezen; 台 draagt hier de classificerende functie en is geen zelfstandig Nederlands telwoord. De combinatie 这台 staat vóór het zelfstandig naamwoord dat volgt. 跑步机 betekent “loopband”. Het is het zelfstandig naamwoord voor het fitnessapparaat waarop iemand loopt of rent. Voorbeeld: 那台跑步机很新。 — “Die loopband is erg nieuw.” 吗 is een vraagpartikel voor een algemene ja-neevraag. Het staat aan het einde van de zin en verandert een mededeling in een vraag; het draagt zelf geen afzonderlijke tijdsbetekenis. Samen vormen de delen 现在 + 有人在用 + 这台跑步机 + 吗 de vraag: “Gebruikt iemand deze loopband nu?” De vraag vraagt of er op dit moment iemand bezig is deze specifieke, aangewezen loopband te gebruiken.

2. 看起来没人用，但要注意时间。

   Hij lijkt vrij te zijn, maar houd de tijd in de gaten.

   看起来

   het lijkt erop

   没人

   niemand

   用

   gebruiken

   要注意

   moeten opletten

   时间

   tijd

   Uitgebreide uitleg

   看起来 betekent hier “het lijkt erop / hij lijkt …”. 看 betekent op zichzelf “kijken” of “zien”, maar in 看起来 vormt het met 起来 een patroon voor een indruk of schijnbare toestand: 看起来 + beschrijving. Voorbeeld: 看起来很忙。 — “Hij/zij lijkt het druk te hebben.” Het onderwerp of de verdere beschrijving kan uit de context blijken. 没人 betekent “niemand”. Dit is 没(有) met 人; het ontkent hier dat er iemand is die de handeling uitvoert. Het is dus niet hetzelfde als alleen 不, dat vaak een algemene of verwachte ontkenning uitdrukt. Voorbeeld: 没人等。 — “Niemand wacht.” 用 betekent hier “gebruiken”, met het in de context begrepen voorwerp als object. In de voorafgaande vraag wordt dat voorwerp genoemd als 这台跑步机 (“deze loopband”), en in deze zin wordt het niet herhaald. 用 kan ook in andere contexten “gebruiken” betekenen, bijvoorbeeld: 请用这个。 — “Gebruik dit alstublieft.” 要注意 bestaat uit 要 (“moeten” of “nodig hebben”) en 注意 (“opletten”, “aandacht besteden aan”). Hier geeft 要 aan dat opletten nodig is: “let op” of “je moet letten op”. Het is dus niet alleen het werkwoord 注意; 要 voegt de noodzaak toe. Voorbeeld: 要注意安全。 — “Let op de veiligheid.” 时间 betekent “tijd”. In 注意时间 is het datgene waarop men moet letten: “op de tijd letten” of, natuurlijker in deze context, “de tijd in de gaten houden”. Het zelfstandig naamwoord verandert hier niet van vorm voor enkelvoud of meervoud. De twee delen worden verbonden door 但, “maar”: 看起来没人用 betekent “het lijkt erop dat niemand het gebruikt”, waarbij het voorwerp uit de context wordt begrepen. 要注意时间 betekent “maar let op de tijd” of “houd de tijd in de gaten”. Samen geeft de zin dus de bedoelde betekenis: “Hij lijkt vrij te zijn, maar houd de tijd in de gaten.”

3. 如果其他人在等，我应该用多久？

   Hoelang moet ik hem gebruiken als anderen wachten?

   如果

   als

   其他人

   andere mensen

   在等

   aan het wachten zijn

   我应该

   ik zou moeten

   用

   gebruiken

   多久

   hoelang

   Uitgebreide uitleg

   如果 staat aan het begin van de voorwaardelijke bijzin en betekent hier “als”. Het patroon 如果……，…… verbindt een voorwaarde met het gevolg: 如果下雨，我不去。 = “Als het regent, ga ik niet.” 其他人 betekent hier “andere mensen”. 其他 betekent “andere/overige” en 人 betekent “persoon/mens”; samen verwijst de uitdrukking hier, volgens de vertaling, naar anderen dan de spreker of gebruiker. Het meervoudige begrip komt hier uit de context en vertaling; Chinees markeert meervoud niet automatisch met een aparte vorm van 人. 在等 beschrijft dat anderen op dat moment aan het wachten zijn. 在 vóór een werkwoord markeert een handeling die bezig is; 等 is het werkwoord “wachten”. Bijvoorbeeld: 我在等你。 = “Ik wacht op je.” Het object van het wachten wordt in deze zin niet genoemd. 我应该 bestaat uit 我 (“ik”) en 应该 (“zou moeten/moet, volgens de verwachting of noodzaak”). 应该 staat vóór het daaropvolgende werkwoord en drukt uit wat de spreker hoort te doen. Bijvoorbeeld: 你应该休息。 = “Je zou moeten rusten.” 我 is een voornaamwoord voor de eerste persoon; het markeert in het Chinees geen grammaticaal enkelvoud. 应该 verandert niet naar persoon of getal. 用 is het werkwoord “gebruiken”. Het staat na 应该, zodat 应该用 de combinatie “zou moeten gebruiken” vormt. In deze zin gaat het om het gebruiken van het bedoelde object uit de situatie; het object wordt in het Chinees niet afzonderlijk genoemd. Bijvoorbeeld: 请用这个。 = “Gebruik dit alstublieft.” 多久 vraagt naar de duur: “hoe lang/hoelang”. 多 en 久 vormen hier samen één vraaguitdrukking; 多久 staat na het werkwoord waarvan de duur wordt gevraagd. Bijvoorbeeld: 你要等多久？ = “Hoelang moet je wachten?” Het vraagt naar tijdsduur, niet naar het tijdstip waarop iets gebeurt. Samen betekent 如果其他人在等，我应该用多久？: “Hoelang moet ik het gebruiken als anderen wachten?” Eerst wordt de voorwaarde genoemd — anderen zijn aan het wachten — en daarna vraagt de spreker hoeveel tijd hij of zij het bedoelde object mag of zou moeten gebruiken. De Nederlandse vertaling maakt het bedoelde gebruiksobject met hem expliciet; in de Chinese zin staat daarvoor geen afzonderlijk object.

4. 健身房人多的时候，把时间限制在十分钟左右。

   Beperk je tijd tot ongeveer tien minuten als het druk is in de sportschool.

   健身房

   sportschool

   人多

   veel mensen; druk

   的时候

   wanneer; op het moment dat

   时间

   tijd

   限制

   beperken

   十分钟

   tien minuten

   左右

   ongeveer; rond

   Uitgebreide uitleg

   健身房 betekent hier “sportschool”. Het is een zelfstandig naamwoord voor de plaats waar men traint. Voorbeeld: 我去健身房。 — “Ik ga naar de sportschool.” 人多 betekent letterlijk dat er veel mensen zijn; in deze context betekent het natuurlijk dat het druk is. 人 is “persoon/mensen” en 多 is “veel”. De combinatie beschrijft dus de drukte, niet een afzonderlijk voorwerp. Voorbeeld: 这里人多。 — “Het is hier druk.” 的时候 maakt van wat ervoor staat een tijdsbepaling: “wanneer” of “als …”. Hier is 人多的时候 dus “als het druk is”. Het patroon is [situatie] + 的时候; bijvoorbeeld 下雨的时候 — “als het regent”. 时间 betekent “tijd”, hier de tijdsduur die iemand voor het gebruik neemt. Voorbeeld: 我没有时间。 — “Ik heb geen tijd.” 限制 betekent “beperken”. In deze zin staat het in de constructie 把 + voorwerp + werkwoord: 把时间限制在... maakt 时间 het expliciet behandelde voorwerp en zegt dat de beschikbare gebruikstijd tot een grens wordt beperkt. Het is hier geen zelfstandig naamwoord “beperking”, maar een werkwoord. 十分钟 betekent “tien minuten”. 分钟 is de tijdseenheid “minuut” en 十 geeft het aantal tien aan. Voorbeeld: 请等十分钟。 — “Wacht alstublieft tien minuten.” 左右 na een hoeveelheid betekent “ongeveer” of “rond”. 十分钟左右 is dus “ongeveer tien minuten”, niet noodzakelijk precies tien minuten. Het patroon is [hoeveelheid] + 左右, bijvoorbeeld 三点左右 — “rond drie uur”. Samen vormt 把时间限制在十分钟左右 de instructie om de gebruikstijd tot ongeveer tien minuten te beperken. De voorwaarde 健身房人多的时候 staat ervoor en geeft aan wanneer deze instructie geldt. De volledige betekenis is: “Beperk je tijd tot ongeveer tien minuten als het druk is in de sportschool.”

5. 我用完后要把它擦干净吗？

   Moet ik hem afnemen als ik klaar ben?

   我

   ik

   用完后

   na gebruik

   要

   moeten

   把

   objectmarkering vóór de bewerking

   它

   het

   擦干净

   schoon afnemen

   吗

   vraagpartikel

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik” en is de eerste persoon enkelvoud. Het staat als onderwerp van de vraag. Voorbeeld: 我来。 — “Ik kom eraan.” 用完后 betekent “na het gebruik” of “nadat het gebruik is afgelopen”. 用 is de basisvorm voor “gebruiken”; 完 geeft aan dat de handeling voltooid is en 后 betekent “erna”. Samen kan dit patroon ook met een expliciet onderwerp worden gebruikt: 吃完后休息。 — “Rust na het eten.” In deze zin wordt uit de context begrepen wat met 用 wordt gebruikt. 要 drukt hier uit dat iets nodig is: “moeten”. In combinatie met de vraagvorm vraagt 要……吗？ of iets moet gebeuren. De spreker vraagt dus of schoonmaken vereist is, niet of de handeling gewoon zeker in de toekomst zal plaatsvinden. 把 markeert het object dat vóór de daaropvolgende bewerking wordt geplaatst. Het patroon 把 + object + bewerking beschrijft wat er met dat object gebeurt. In 把它擦干净 staat het object dus vóór de bewerking; 把 betekent niet op zichzelf “het” of “hem”. 它 is een voornaamwoord voor een niet-menselijk referent. Hier verwijst het, volgens de vaste vertaling, naar het object dat de spreker heeft gebruikt. 它 zelf markeert niet de objectrol; die rol blijkt hier uit de constructie met 把. Voor personen worden andere voornaamwoordsvormen gebruikt, zoals 他 of 她. 擦干净 betekent “schoon afnemen” of “door afnemen schoon maken”. 擦 is “afvegen/afnemen” en 干净 geeft het resultaat aan: het object is daarna schoon. Dit is een resultaatcomplement: 擦 beschrijft de handeling, terwijl 干净 het bereikte resultaat specificeert. Voorbeeld: 把桌子擦干净。 — “Neem de tafel schoon af.” 吗 is een vraagpartikel aan het einde van een mededelende zinsstructuur. Het maakt hier van de voorafgaande inhoud een ja-neevraag. Het staat na de volledige combinatie 要把它擦干净, niet alleen na 要. Samen: 我 is het onderwerp, 用完后 geeft de tijd aan (“nadat het gebruik is afgelopen”), en 要 vraagt of de handeling nodig is. In 把它擦干净 wordt het gebruikte object vóór de bewerking geplaatst en wordt gevraagd of de spreker het moet afnemen totdat het schoon is. De volledige betekenis is daarom: “Moet ik hem afnemen als ik klaar ben?”

6. 用架子上的清洁喷雾和纸巾。

   Gebruik de spray en een papieren handdoek van het rek.

   用

   gebruiken

   架子

   rek

   上

   op; bovenop

   的

   verbindt een bepaling met een zelfstandig naamwoord

   清洁

   schoonmaak-; reinigings-

   喷雾

   spray

   纸巾

   papieren doekje

   Uitgebreide uitleg

   用 betekent hier “gebruiken” en staat aan het begin als werkwoord in een korte opdracht. Het onderwerp “jij” is niet uitgedrukt; de vorm 用 verandert hier niet zichtbaar voor die persoon. Voorbeeld: 用这个。 — “Gebruik dit.” 架子 betekent “rek” of “plankrek”. Het is een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 书在架子上。 — “Het boek ligt op het rek.” 上 staat na 架子 en geeft hier de plaats “op het rek” aan. Het is dus niet alleen het losse Nederlandse voorzetsel “op”, maar vormt met het voorafgaande plaatswoord de locatie 架子上. Vergelijk 桌子上 — “op tafel”. 的 verbindt de voorafgaande bepaling met het zelfstandig naamwoord erna. In 架子上的清洁喷雾 betekent het geheel “de schoonmaakspray die op het rek staat” of natuurlijker “de schoonmaakspray van het rek”. Het patroon is plaats + 的 + zelfstandig naamwoord. 清洁 betekent hier “schoonmaak-” of “reinigings-” en beschrijft 喷雾; het is in deze combinatie geen zelfstandig werkwoord. Het kan vóór een zelfstandig naamwoord staan om het doel of type ervan aan te geven, zoals in 清洁用品 — “schoonmaakmiddelen”. 喷雾 betekent “spray” of “spuitmiddel”. In 清洁喷雾 is het het hoofdzelfstandig naamwoord en 清洁 specificeert welk soort spray bedoeld wordt. 纸巾 betekent “papieren doekje” of “papieren handdoek”. Dit woord vormt zelfstandig een tweede voorwerp van 用. Voorbeeld: 请给我一张纸巾。 — “Geef me alsjeblieft een papieren doekje.” Samen vormen 架子上的清洁喷雾 en 纸巾 de twee dingen die gebruikt moeten worden. 用 krijgt dus beide voorwerpen: de reinigingsspray die op het rek staat en een papieren doekje. De hele uiting is een beknopte opdracht: “Gebruik de spray en een papieren handdoek van het rek.”

7. 我离开前会把它擦干净。

   Ik maak hem schoon voordat ik wegga.

   我

   ik

   离开

   vertrekken

   前

   voordat; ervoor

   会

   zal; gaat

   把

   geeft het object aan dat wordt bewerkt

   它

   het; hem

   擦干净

   schoonvegen

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”, de spreker. Chinees verandert deze vorm niet naar geslacht, naamval of getal. Voor een andere persoon gebruik je bijvoorbeeld 你 (“jij”) of 他/她 (“hij/zij”); 我 blijft zelf gelijk. 离开 is het werkwoord “vertrekken” of “verlaten”. Het heeft geen aparte verleden- of toekomende uitgang. De tijd blijkt uit de context en uit woorden zoals 会. Een bruikbaar voorbeeld is: 我离开了。 — “Ik ben vertrokken.” Daar markeert 了 de voltooide gebeurtenis; het is geen onderdeel van 离开. 前 betekent hier “voordat” in 离开前: “voordat ik vertrek”. Het maakt van de voorafgaande werkwoordelijke uitdrukking een tijdsbepaling. Een nuttig contrast is 之后 (“daarna”/“nadat”): 离开之后 betekent “nadat ik vertrek”. 会 geeft hier aan dat iets later zal gebeuren of volgens de spreker te verwachten is: “zal”. Het staat vóór de handeling 把它擦干净. Een voorbeeld is: 我会回来。 — “Ik kom terug” of “Ik zal terugkomen.” 会 krijgt geen persoonsuitgang. 把 is een constructie-element dat het object vóór de bewerking plaatst. Het patroon is 把 + object + werkwoord + resultaat: de handeling is gericht op een geïdentificeerd object en beschrijft wat ermee gebeurt. 把 betekent op zichzelf dus niet “het”; het organiseert de zin. 它 is een derde-persoons voornaamwoord voor een niet-menselijk of niet-persoonlijk referent. Hier is het het object dat schoongemaakt wordt; in de gegeven context gaat het om het apparaat. Samen met 把 vormt het 把它: het object wordt vóór de bewerking geplaatst. 擦干净 beschrijft de handeling en het resultaat: iets schoonvegen zodat het schoon is. 擦 betekent “vegen/afvegen”; 干净 voegt het bereikte resultaat “schoon” toe. Een voorbeeld is: 请把桌子擦干净。 — “Veeg de tafel alstublieft schoon.” In de bron staat de opbouw in deze volgorde: 我 + 离开前 + 会 + 把 + 它 + 擦干净. Dat betekent letterlijk dat de spreker, vóór het vertrek, het object schoon zal vegen. Natuurlijk Nederlands is: “Ik maak hem schoon voordat ik wegga.”

8. 这样设备就为下一个人准备好了。

   Zo blijft het apparaat klaar voor de volgende persoon.

   这样

   zo; op die manier

   设备

   apparaat

   就

   dan; vervolgens

   为

   voor; ten behoeve van

   下一个

   volgende

   人

   persoon

   准备好了

   klaar zijn; voorbereid zijn

   Uitgebreide uitleg

   这样 betekent hier ‘zo’ of ‘op deze manier’. Het verwijst naar de manier waarop de voorafgaande handeling tot het resultaat leidt. Voorbeeld: 这样做很方便。 — Zo doen is erg handig. 设备 betekent ‘apparaat’ of ‘toestel’. Het is een zelfstandig naamwoord dat bijvoorbeeld onderwerp of object kan zijn. Voorbeeld: 这个设备很新。 — Dit apparaat is erg nieuw. 就 geeft hier een direct gevolg aan: ‘dan’ of ‘vervolgens’. Samen met 这样 maakt het de relatie tussen de manier en het resultaat compact. In andere contexten kan 就 ook bijvoorbeeld een vroeg of onmiddellijk moment aangeven; hier gaat het om het gevolg. 为 markeert hier voor wie iets bestemd of klaargemaakt is. In 为下一个人准备好 is de volgende persoon degene voor wie het apparaat klaargemaakt is. 给 kan in andere contexten ook ‘aan/voor’ betekenen, maar is niet automatisch uitwisselbaar met 为; 为 past goed in deze doelgerichte constructie. 下一个 betekent ‘de volgende’ en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het nader bepaalt. In deze uitdrukking verwijst 下 niet los naar een plaats, maar maakt het deel uit van de volgorde-uitdrukking 下一个. Voorbeeld: 请等下一个。 — Wacht alstublieft op de volgende. 人 betekent ‘persoon’ of ‘mens’. Hier is het de persoon voor wie het apparaat klaar is. De vorm 人 zelf markeert hier geen meervoud; 下一个人 duidt in deze zin op de volgende persoon. 准备好了 betekent hier ‘klaar zijn’ of ‘klaargemaakt zijn’. 准备 is de basisvorm voor ‘voorbereiden’ of ‘klaarmaken’. 好 werkt hier als resultaatcomplement: het klaarmaken heeft het gewenste resultaat bereikt. 了 markeert vervolgens de bereikte of nieuwe toestand. Voorbeeld: 饭准备好了。 — Het eten is klaar. Samen betekent 这样设备就为下一个人准备好了。: ‘Zo is het apparaat klaar voor de volgende persoon.’ 这样 geeft de manier aan, 就 leidt het gevolg in, 设备 is het onderwerp, 为下一个人 geeft aan voor wie het apparaat bestemd is, en 准备好了 beschrijft de bereikte toestand. De zin is neutraal en bruikbaar om te zeggen dat iets gereed is voor de volgende persoon.