Beleefd om een beurt op de loopband vragen | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 有人已经用跑步机很长时间了。

   Iemand gebruikt de loopband al een lange tijd.

   有人

   iemand

   已经

   al; reeds

   用

   gebruiken

   跑步机

   loopband

   很长

   erg lang

   时间

   tijd

   了

   nu al; inmiddels

   Uitgebreide uitleg

   有人 betekent hier “iemand”: 有 drukt uit dat er iemand bestaat of aanwezig is, en 人 betekent “persoon/mens”. Het is een onbepaalde aanduiding; de zin identificeert die persoon niet nader. Een bruikbaar patroon is 有人 + werkwoord: 有人在等。 — “Iemand wacht.” 已经 betekent “al” of “reeds” en plaatst de beschreven situatie vóór het relevante moment. In deze zin werkt het samen met de duuruitdrukking en het slotwoord 了: het gebruik is al begonnen en duurt volgens de zin tot nu voort. 已经 staat vaak vóór het werkwoord of vóór het werkwoordelijke deel: 他已经到了。 — “Hij is al aangekomen.” 用 is het werkwoord “gebruiken”, hier in de vorm die bij de context past. Het verandert in het Chinees niet naar persoon of getal. Het patroon 用 + voorwerp is direct herbruikbaar: 我用手机学习。 — “Ik gebruik mijn telefoon om te studeren.” 跑步机 betekent “loopband”: 跑步 verwijst naar hardlopen en 机 naar een apparaat of machine. Samen vormt het één zelfstandig naamwoord voor het fitnessapparaat. In deze zin is het de zaak die gebruikt wordt. 很长 betekent hier “erg lang” en beschrijft de lengte van de periode. 长 is het bijvoeglijke woord “lang”; 很 maakt de beschrijving sterker en vormt in zulke Chinese beschrijvingen vaak een natuurlijke verbinding. Het is niet het zelfstandig naamwoord 时间 zelf dat “lang” is als los begrip, maar de duur die door 很长时间 wordt beschreven. Vergelijk: 这条路很长。 — “Deze weg is erg lang.” 时间 betekent “tijd”. In 很长时间 vormt het met 很长 de duuruitdrukking “een lange tijd” of “erg lange tijd”. Een veelgebruikt patroon is werkwoord + 了 + duur, bijvoorbeeld 他等了很长时间。 — “Hij heeft lange tijd gewacht.” 了 staat hier aan het einde van de zin. In combinatie met 已经 en een duuruitdrukking markeert het dat de beschreven situatie inmiddels als geldend wordt gepresenteerd: iemand gebruikt de loopband al zo lang. Het is hier dus niet het losse Nederlandse woord “nu al”, maar een Chinees aspectueel/situationeel element waarvan de precieze werking uit de hele zin komt. Samen is de opbouw: 有人 (“iemand”) + 已经用 (“gebruikt al”) + 跑步机 (“de loopband”) + 很长时间 (“een lange tijd”) + 了 (de situatie geldt inmiddels). De volledige betekenis is: “Iemand gebruikt de loopband al een lange tijd.”

2. 牌子上写着，别人等着的时候，大家应该轮流用跑步机。

   Op het bord staat dat mensen de loopband moeten delen als anderen wachten.

   牌子

   bord

   写着

   erop geschreven staan

   别人

   andere mensen

   等着

   wachten

   的时候

   wanneer; op het moment dat

   大家

   iedereen

   应该

   zouden moeten

   轮流

   om de beurt

   用

   gebruiken

   跑步机

   loopband

   Uitgebreide uitleg

   牌子 betekent hier “bord” of “mededelingenbord”. Het is een zelfstandig naamwoord. Een bruikbaar voorbeeld is: 门上有一个牌子。 — “Er hangt een bord aan de deur.” 写着 betekent hier dat er iets op het bord geschreven staat. 写 is de basisvorm “schrijven”; 着 geeft hier een voortdurende of bestaande toestand aan: de tekst staat er geschreven. Dit is iets anders dan 写了, dat eerder meldt dat iemand iets heeft geschreven of de schrijfhandeling heeft voltooid. De constructie 地方 + 写着 + inhoud is bruikbaar voor informatie die ergens staat, bijvoorbeeld: 墙上写着“请安静”。 — “Op de muur staat ‘Wees stil’.” 别人 betekent “andere mensen” of “de anderen”. 别 heeft hier niet de betekenis “niet doen”; samen vormt 别人 een zelfstandig voornaamwoord voor mensen die niet de bedoelde spreker of groep zijn. Bijvoorbeeld: 别人还在工作。 — “De anderen zijn nog aan het werk.” 等着 betekent hier “wachten” of “aan het wachten zijn”. De basisvorm is 等; 着 benadrukt de voortdurende toestand. 等着 zegt dus niet op zichzelf wanneer het wachten begon of hoe lang het duurt. Bijvoorbeeld: 我在外面等着。 — “Ik wacht buiten.” 的时候 betekent “wanneer” of “op het moment dat”. 的时候 volgt op een tijdsaanduiding, werkwoord of bijzin en maakt daar een tijdscontext van. In 别人等着的时候 betekent het geheel “wanneer de anderen wachten” of “terwijl de anderen wachten”. De gebeurtenis in deze bijzin vormt de voorwaarde voor de hoofdzin; het zegt niet dat er maar één andere persoon is. 大家 betekent “iedereen” of “alle mensen in de relevante groep”. 大 en 家 moet je hier niet letterlijk als “groot huis” opvatten: samen is 大家 een vast voornaamwoord voor de groep als geheel. In deze zin is dat de groep die de loopband gebruikt of zou kunnen gebruiken; het woord specificeert niet hoeveel mensen dat zijn. Bijvoorbeeld: 大家一起走吧。 — “Laten we allemaal samen gaan.” 应该 betekent hier “moeten” in de zin van een aanbeveling of passende regel. Het drukt uit wat volgens de tekst de juiste handelwijze is, niet noodzakelijk een fysiek afgedwongen verplichting. Een vergelijkbaar patroon is 大家应该休息。 — “Iedereen zou moeten rusten.” 轮流 betekent “om de beurt”. Het beschrijft een verdeling waarbij verschillende mensen na elkaar dezelfde activiteit of mogelijkheid krijgen. Het is geen werkwoordsvorm van 用; het voegt het idee van afwisseling toe. Bijvoorbeeld: 我们轮流开车。 — “We rijden om de beurt.” 用 betekent hier “gebruiken”. Het is een zelfstandig werkwoord met de basisvorm 用; na 应该 blijft het in deze vorm staan: 应该用. Bijvoorbeeld: 请用这把椅子。 — “Gebruik deze stoel, alstublieft.” 跑步机 betekent “loopband”. Het is een zelfstandig naamwoord voor het fitnessapparaat. 跑步 verwijst binnen dit samengestelde woord naar hardlopen en 机 naar een apparaat, maar 跑步机 functioneert als één woord voor “loopband”. Bijvoorbeeld: 这台跑步机坏了。 — “Deze loopband is kapot.” Samen vormt 牌子上写着 de mededeling dat er op het bord tekst staat. De tijdsbepalende bijzin 别人等着的时候 betekent “wanneer anderen wachten”. Daarna geeft 大家应该轮流用跑步机 de regel: iedereen moet de loopband om de beurt gebruiken. De volledige betekenis is daarom: “Op het bord staat dat mensen de loopband moeten delen als anderen wachten.” De formulering is geschikt voor een korte algemene regel op een bord. 轮流用 is een herbruikbaar patroon voor het om de beurt gebruiken van iets.

3. 我应该问那个人吗？还是那样会显得不礼貌？

   Zal ik het aan die persoon vragen, of zou dat onbeleefd lijken?

   我应该

   ik zou moeten

   问

   vragen

   那个人

   die persoon

   吗

   maakt er een vraag van

   还是

   of

   那样

   zo

   显得

   lijken; overkomen

   不礼貌

   onbeleefd

   Uitgebreide uitleg

   我应该 combineert 我 (“ik”) met 应该, een modaal woord voor wat volgens de situatie verstandig, passend of nodig is. In deze zin gaat het om advies aan jezelf: “zou ik moeten…?” 应该 staat vóór het werkwoord. Voorbeeld: 我应该现在走吗？ — “Zal ik nu gaan?” 问 betekent hier “vragen” en is een werkwoord. Het kan rechtstreeks vóór de persoon of zaak staan waarnaar je vraagt: 问老师 — “het aan de leraar vragen”. Het is hier geen vraagwoord; de volledige vraag wordt gevormd door de combinatie met de rest van de zin en het slotpartikel 吗. 那个人 betekent “die persoon”. 那 is een aanwijzend element voor iets of iemand op enige afstand in de gesprekssituatie, en 个人 is een maatwoord dat vaak bij personen wordt gebruikt. De uitdrukking noemt hier geen naam, maar verwijst wel naar de bedoelde persoon. Voorbeeld: 我认识那个人。 — “Ik ken die persoon.” 吗 staat aan het einde van het eerste deel en maakt van de voorafgaande mededeling een ja-neevraag. Het verandert niet zelf de tijd of de handelende persoon. 我应该问那个人吗？ vraagt dus of het volgens de spreker verstandig of passend is om die persoon iets te vragen. 还是 verbindt hier twee alternatieven binnen een vraag: “of”. Het tweede alternatief is niet zomaar een los onderwerp, maar een beoordeling van de mogelijke manier waarop de handeling overkomt. In dit soort keuzevragen staat 还是 tegenover een eerste mogelijkheid, anders dan het gebruik van 或者 in een gewone mededeling met alternatieven. 那样 betekent “op die manier” of “zo”, en verwijst naar de zojuist bedoelde handeling of manier van handelen. Het woord beschrijft dus de wijze waarop iets gebeurt; het betekent hier niet zelfstandig “die persoon”. Voorbeeld: 不要那样说。 — “Zeg het niet zo.” 显得 betekent “overkomen als” of “lijken”. Het beschrijft hoe iets of iemand op anderen overkomt, niet noodzakelijk wat het werkelijk is. Het onderwerp van 显得 is hier 那样: de bedoelde manier van handelen kan een bepaalde indruk wekken. Voorbeeld: 这样说显得很友好。 — “Zoiets zeggen komt heel vriendelijk over.” 不礼貌 betekent “onbeleefd”. Dit is een beschrijvende uitdrukking met 礼貌 (“beleefdheid; beleefd”) en 不 als ontkenning: 不礼貌 zegt dat er geen beleefdheid wordt getoond. Het vormt hier samen met 显得 de beoordeling “onbeleefd overkomen”. Voorbeeld: 直接打断别人可能不礼貌。 — “Iemand rechtstreeks onderbreken kan onbeleefd zijn.” In 那样会显得不礼貌 geeft 会 aan dat die manier van handelen als mogelijk of te verwachten gevolg een bepaalde indruk kan wekken. De twee delen van de zin zijn daarom: 我应该问那个人吗？ — “Zal ik het aan die persoon vragen?” — en 还是那样会显得不礼貌？ — “Of zou dat onbeleefd overkomen?” Samen vraagt de spreker of het vragen aan die persoon passend is, of dat die handeling juist onbeleefd zou lijken.

4. 你可以礼貌地问一下，并说你在等着轮到自己。

   Vraag het beleefd en zeg dat je op je beurt wacht.

   你可以

   je kunt

   礼貌地

   beleefd

   问一下

   even vragen

   说

   zeggen

   等着

   wachten

   轮到自己

   aan de beurt zijn

   Uitgebreide uitleg

   你可以 betekent hier dat iemand iets kan doen: “je kunt”. 可以 is een veelgebruikt modaal werkwoord voor mogelijkheid of toestemming en staat vóór het werkwoord: 你可以问 = “je kunt vragen”. Het patroon subject + 可以 + werkwoord is direct herbruikbaar. Voorbeeld: 你可以坐这儿。 = “Je kunt hier zitten.” 礼貌地 beschrijft hoe de handeling wordt uitgevoerd: “op een beleefde manier”. 礼貌 betekent “beleefdheid/beleefd”, en 地 maakt van zo’n beschrijving een bijwoord dat vóór het werkwoord staat. Vergelijk bijvoorbeeld 认真地听 = “aandachtig luisteren”. 问一下 betekent hier “even vragen”. 问 is het werkwoord “vragen”; 一下 verzacht de handeling en presenteert haar als kort of beperkt, zonder dat het per se letterlijk één keer betekent. Het patroon werkwoord + 一下 is bruikbaar voor een vriendelijke, lichte vraag, zoals 看一下 = “even kijken”. 说 betekent “zeggen”. In dit zinsverband staat het na 你可以 als een tweede handeling die ook wordt voorgesteld: 你可以问一下，并说…… = “je kunt even vragen en zeggen…”. 并 verbindt de twee handelingen en geeft aan dat ze samen horen. 等着 betekent hier “wachten”. 等 is de basisvorm “wachten”; 着 geeft aan dat de toestand of handeling voortduurt. Het gaat dus om iemand die op dat moment aan het wachten is, niet alleen om een eenmalige handeling. Voorbeeld: 我在等着你。 = “Ik wacht op je.” 轮到自己 betekent “aan de beurt zijn”. 轮到 is de vaste combinatie “aan de beurt komen/zijn”; 自己 betekent “zelf” of “zichzelf”. In deze zin verwijst 自己 naar de persoon die aan het wachten is, zodat 轮到自己 letterlijk neerkomt op “dat het de eigen beurt wordt”. Voorbeeld: 等轮到自己再进去。 = “Ga pas naar binnen wanneer je aan de beurt bent.” Samen vormt 你可以礼貌地问一下 de instructieachtige mededeling “je kunt het beleefd even vragen”. Daarna voegt 并说 een tweede, ermee verbonden handeling toe: “en zeggen”. 你在等着轮到自己 betekent “dat je wacht tot je aan de beurt bent”; 在 markeert daarbij de lopende situatie vóór 等着. De volledige betekenis is: “Vraag het beleefd en zeg dat je op je beurt wacht.”

5. 我可以说：“不好意思，请问你快用完这台跑步机了吗？”

   Ik kan zeggen: "Pardon, bent u bijna klaar met de loopband?"

   我可以

   ik kan

   说

   zeggen

   不好意思

   pardon; sorry

   请问

   mag ik vragen

   你

   jij; u

   快

   bijna

   用完

   opgebruiken; afmaken

   这台

   deze [machine]

   跑步机

   loopband

   了吗

   is het al klaar?

   Uitgebreide uitleg

   我可以 bevat 我 “ik” en 可以 “kunnen/mogen”. Samen betekent het hier dat de spreker iets kan zeggen: “ik kan … zeggen”. Een bruikbaar patroon is 主语 + 可以 + werkwoord, bijvoorbeeld 我可以坐这里。 = “Ik kan hier zitten.” 说 betekent “zeggen” of “spreken”. Hier introduceert het wat de spreker kan zeggen. Het werkwoord verandert in het Chinees niet van vorm voor persoon of tijd. 不好意思 is een vaste beleefde uitdrukking, hier passend als “pardon” voordat de spreker iemand aanspreekt. De uitdrukking moet niet als een gewone woord-voor-woordvertaling worden opgevat. 请问 is een beleefde inleiding voor een vraag, ongeveer “mag ik vragen …?”. Het bepaalt niet zelf welke informatie wordt gevraagd; de daaropvolgende vraag doet dat. 你 is het voornaamwoord voor de aangesproken persoon, “jij” of in deze vertaling “u”. De vorm zelf drukt geen Nederlandse beleefdheidsonderscheiding uit. 你 verwijst normaal naar één aangesprokene; voor een expliciete meervoudsvorm wordt doorgaans 你们 gebruikt. 快 betekent hier “bijna” in de combinatie 快 + werkwoordelijke uitdrukking: het eindpunt van de beschreven handeling nadert. 快用完 betekent dus hier niet “snel bewegen”, maar “bijna klaar zijn met gebruiken”. 用完 bestaat uit 用 “gebruiken” en 完, dat als resultaatscomplement aangeeft dat het gebruik volledig tot een eindpunt komt. Daarom kan 用完 “opgebruiken” of “klaar zijn met gebruiken” betekenen. In deze zin staat het onder 快, dus de gebruiker is bijna klaar, niet noodzakelijk al helemaal klaar. Een vergelijkbaar patroon is 看完这本书 = “dit boek uitlezen”. 这台 betekent “deze [machine]”. 这 wijst iets aan als “deze”, en 台 is hier het maatwoord voor een machine. 台 geeft op zichzelf geen numerieke hoeveelheid aan; het koppelt de aanwijzing aan het soort zelfstandig naamwoord dat volgt. 跑步机 betekent “loopband”. Het is het zelfstandig naamwoord na 这台; samen vormen ze “deze loopband”. 了吗 bevat hier het zinsfinale partikel 了 en het vraagpartikel 吗. In deze positie is 了 niet simpelweg een voltooidheidsmarkeerder bij 用完; het maakt de actuele of nieuw bereikte situatie relevant voor de vraag. 吗 maakt er een ja-neevraag van. Samen vraagt 快用完了吗 hier of de aangesprokene inmiddels bijna klaar is met het gebruik ervan. Van links naar rechts geeft 我可以说 aan dat de spreker een formulering kan gebruiken. 不好意思，请问 leidt daarna beleefd de vraag in. In 你快用完这台跑步机了吗 is 你 de aangesprokene, 快用完 beschrijft dat het gebruik bijna zijn eindpunt heeft bereikt, en 这台跑步机 is het gebruikte voorwerp. De hele uiting betekent daarom: “Ik kan zeggen: ‘Pardon, bent u bijna klaar met de loopband?’”

6. 这样说得很清楚，也不会给那个人太大压力。

   Dat klinkt duidelijk zonder die persoon te veel onder druk te zetten.

   这样

   op deze manier

   说得很清楚

   heel duidelijk zeggen

   也

   ook

   不会

   zal niet

   给

   geven aan

   那个人

   die persoon

   太大

   te groot; te veel

   压力

   druk

   Uitgebreide uitleg

   这样 betekent hier ‘op deze manier’ en verwijst naar de zojuist beschreven manier van spreken. Het is een manierbepaling vóór het werkwoord: 这样 + werkwoord = ‘op deze manier ...’. Voorbeeld: 这样做很好。 = ‘Het is goed om het zo te doen.’ 说得很清楚 betekent hier ‘heel duidelijk spreken/zeggen’. 说 is de basisvorm ‘zeggen, spreken’. In 说得很清楚 geeft 得 aan hoe goed of op welke manier het spreken verloopt; 很清楚 beschrijft het resultaat of de mate: ‘heel duidelijk’. Dit is niet hetzelfde als 说清楚, dat eerder ‘iets duidelijk uitleggen/krijgen’ benadrukt. Voorbeeld: 请说得慢一点。 = ‘Spreek alstublieft wat langzamer.’ 也 betekent ‘ook’. Het voegt dit deel toe aan wat eerder is gezegd: naast het duidelijke formuleren geldt er nog een tweede gevolg. 不会 betekent hier ‘zal niet’ of ‘zal waarschijnlijk niet’. 会 kan onder meer een toekomstige of verwachte uitkomst aangeven; 不 ontkent die uitkomst. Samen voorspelt 不会 dus dat iets niet zal gebeuren. Het is hier geen losse ontkenning van het werkwoord 给, maar staat vóór de volledige daaropvolgende gebeurtenis. 给 betekent hier ‘geven aan’ en introduceert de ontvanger van het effect. Het patroon is 给 + persoon + iets: ‘iemand iets geven’. In deze zin is wat die persoon krijgt geen voorwerp maar een nadelig effect, namelijk druk. 那个人 betekent ‘die persoon’. 那 is een aanwijzend element voor ‘die’, en 个人 is een zelfstandig naamwoord voor ‘persoon’. De vertaling identificeert deze persoon als dezelfde persoon over wie de omliggende context spreekt; de vorm zelf geeft niet aan hoeveel personen er zijn. 太大 betekent hier ‘te groot’ in combinatie met 压力. 大 is de basisvorm ‘groot’; 太 + bijvoeglijk element geeft een buitensporige mate aan: ‘te ...’. Het is dus de mate van de druk die als buitensporig wordt voorgesteld, niet de grootte van de persoon. Voorbeeld: 声音太大。 = ‘Het geluid is te hard.’ 压力 betekent ‘druk’, hier sociale of psychologische druk. Het is een zelfstandig naamwoord. In 太大压力 bepaalt 太大 de mate van 压力; samen betekent dit ‘te veel druk’. In natuurlijk Chinees kan ook 太大的压力 voorkomen, met 的 tussen bepaling en zelfstandig naamwoord, maar de gegeven zin gebruikt precies de vorm 太大压力. De delen worden van links naar rechts opgebouwd: 这样 (‘op deze manier’) bepaalt 说得很清楚 (‘heel duidelijk spreken’). 也不会 voegt vervolgens een tweede, ontkende verwachte uitkomst toe. 给那个人太大压力 betekent letterlijk dat men die persoon te veel druk geeft. Als geheel betekent de zin: ‘Op deze manier klinkt het heel duidelijk en zal die persoon ook niet te veel onder druk worden gezet.’ De Nederlandse vertaling gebruikt daarvoor natuurlijk ‘zonder die persoon te veel onder druk te zetten’.

7. 如果那个人还需要更多时间，我可以等一等，或者用另一台机器。

   Als die persoon meer tijd nodig heeft, kan ik wachten of een ander apparaat gebruiken.

   如果

   als

   那个人

   die persoon

   还需要

   nog nodig hebben

   更多

   meer

   时间

   tijd

   我可以

   ik kan

   等一等

   even wachten

   或者

   of

   用

   gebruiken

   另一台

   een andere

   机器

   machine

   Uitgebreide uitleg

   如果 opent een voorwaardelijke bijzin: “als …”. Het patroon 如果 A，B betekent “als A, dan B”; 如果 staat hier vóór de voorwaarde. 那个人 betekent hier “die persoon”. 那 verwijst naar iets/iemand op enige afstand in de tekstsituatie, en 个人 is het zelfstandig naamwoord “persoon”. In dit fragment wordt de persoon door de vertaling als de betrokken persoon geïdentificeerd; de vorm zelf geeft geen extra informatie over diens aantal of geslacht. 还需要 bestaat uit 还 “nog” en 需要 “nodig hebben”. 需要 is de onveranderlijke basisvorm van “nodig hebben”; Chinees vervoegt werkwoorden hier niet voor persoon of getal. 还 laat zien dat de behoefte nog voortduurt: “nog nodig hebben”. Bijvoorbeeld: 我还需要时间。 — “Ik heb nog tijd nodig.” 更多 betekent “meer”. Het staat vóór 时间 en geeft een grotere hoeveelheid aan dan eerder of dan nu beschikbaar is. 多 kan op zichzelf “veel” betekenen, maar in 更多 vormt het de vergelijking “meer”. 时间 betekent “tijd”. Samen met 更多 ontstaat 更多时间, “meer tijd”. Bijvoorbeeld: 请给我更多时间。 — “Geef me alsjeblieft meer tijd.” 我可以 combineert 我 “ik” met 可以 “kunnen/mogen”. Hier drukt 可以 uit dat de spreker een mogelijkheid of bereid beschikbare optie heeft: “ik kan”. Het werkwoord verandert niet omdat het onderwerp 我 is. Bijvoorbeeld: 我可以帮忙。 — “Ik kan helpen.” 等一等 betekent “even wachten”. 等 is het werkwoord “wachten”; de herhaalde vorm maakt de handeling kort of beperkt van duur en klinkt alledaags. Het is dus niet hetzelfde als een vaste hoeveelheid wachttijd. Bijvoorbeeld: 请等一等。 — “Wacht even, alsjeblieft.” 或者 verbindt alternatieven en betekent “of”. Het verbindt hier twee mogelijkheden die na 我可以 volgen: wachten of een ander apparaat gebruiken. In een vraag kan 还是 vaak “of” bij alternatieven zijn, maar 或者 is hier passend in deze mededelende keuze. 用 betekent “gebruiken”. Het is een zelfstandig bruikbaar werkwoord. In 用另一台机器 is 另一台机器 het middel dat gebruikt wordt. Bijvoorbeeld: 我用这台机器。 — “Ik gebruik deze machine.” 另一台 betekent “een andere [eenheid]”. 另 geeft “ander” aan, 一 is “één” als onderdeel van de nominale groep, en 台 is het maatwoord voor onder meer machines en apparaten. 另一台机器 verwijst daardoor naar een ander exemplaar van hetzelfde soort apparaat; het betekent niet noodzakelijk dat er precies één apparaat in de hele situatie is. 机器 betekent “machine”. Met 台 vormt het de telbare groep 一台机器 “één machine” en 另一台机器 “een andere machine”. Het vaste fragment gebruikt het algemene woord “machine”; de vertaling “apparaat” geeft hier dezelfde bedoelde gebruiksoptie weer. De hele zin heeft de vorm 如果 A，B，或者 C: “Als A, dan B of C.” De voorwaarde is 那个人还需要更多时间 — die persoon heeft nog meer tijd nodig. Het gevolg is 我可以等一等，或者用另一台机器 — de spreker kan even wachten of een andere machine gebruiken. Samen betekent de uiting: “Als die persoon meer tijd nodig heeft, kan ik wachten of een ander apparaat gebruiken.”

8. 这样既能让大家共用器械，也不会引起争吵。

   Zo kunnen we de apparatuur delen zonder ruzie te maken.

   这样

   op deze manier

   既能

   zowel kunnen

   让

   laten

   大家

   iedereen

   共用

   delen

   器械

   apparatuur

   也不会

   ook niet zullen

   引起

   veroorzaken

   争吵

   ruzie

   Uitgebreide uitleg

   这样 betekent hier ‘op deze manier’ of ‘zo’. Het verwijst naar een manier die uit de context komt; deze zin specificeert niet zelfstandig precies welke handeling dat is. Voorbeeld: 这样做更方便。 — Zo doen is handiger. 既能 bestaat uit 既 en 能. In deze constructie kondigt 既 een eerste mogelijkheid of voordeel aan, terwijl 能 ‘kunnen’ uitdrukt. Samen met het latere 也不会 vormt het patroon 既能 A，也不会 B: ‘zo kan men A, en bovendien zal B niet gebeuren’. 能 kan ook vermogen of haalbaarheid uitdrukken, bijvoorbeeld in 我能等。 — Ik kan wachten. 让 betekent hier ‘laten’ of ‘ervoor zorgen dat’. Het verbindt een veroorzakende handeling met degene die de volgende handeling verricht: 让 + persoon/groep + werkwoord. Voorbeeld: 这项安排让大家更方便。 — Deze regeling maakt het voor iedereen gemakkelijker. 让 is dus niet zelf het delen; 共用 geeft de handeling aan die erop volgt. 大家 betekent ‘iedereen’ of ‘alle betrokkenen’ als groep. Het is een zelfstandig voornaamwoord/zelfstandig gebruikt groepswoord en staat hier als degene die door 让 iets kan doen. In de vaste vertaling wordt die groep als ‘we’ weergegeven; de Chinese vorm zelf drukt vooral de volledige betrokken groep uit, niet een aparte eerste-persoonsvorm. 共用 betekent ‘samen gebruiken’ of ‘delen’. Het is opgebouwd uit 共 ‘samen/gemeenschappelijk’ en 用 ‘gebruiken’, maar 共用 functioneert hier als één werkwoordelijke combinatie: de gebruikers hebben hetzelfde hulpmiddel gemeenschappelijk in gebruik. Voorbeeld: 我们共用一台机器。 — Wij gebruiken één machine samen. 器械 betekent ‘apparatuur’ of ‘werktuigen’. Het is het object van 共用: 共用器械 betekent ‘apparatuur samen gebruiken’. Het woord verwijst hier algemeen naar hulpmiddelen of uitrusting; de zin zegt niet welk specifiek apparaat het is. 也不会 bestaat uit 也 ‘ook’ en 不会 ‘zal niet’ of ‘zal niet gebeuren’. 会 geeft hier een verwachte of mogelijke toekomstige uitkomst aan; 不 ontkent die uitkomst. 也 koppelt deze tweede uitkomst aan de eerste: naast het samen gebruiken gebeurt er geen ruzie. 不会 is niet hetzelfde als een eenvoudig verbod; het beschrijft hier dat de negatieve uitkomst niet zal optreden. 引起 betekent ‘veroorzaken’ of ‘uitlokken’. Het neemt een gevolg als object: 引起 + gevolg. Voorbeeld: 这件事引起了争论。 — Deze zaak veroorzaakte een discussie. In de vaste zin is 引起 na 不会 niet verleden tijd; de combinatie betekent dat er geen ruzie zal ontstaan. 争吵 betekent ‘ruzie’ of ‘een woordenwisseling’. Het kan als zelfstandig naamwoord het gevolg van 引起 zijn: 引起争吵 — ruzie veroorzaken. Als werkwoord kan 争吵 ook ‘ruzie maken’ betekenen, bijvoorbeeld 他们不要争吵。 — Ze moeten geen ruzie maken. De hele structuur is 这样 + 既能 A，也不会 B. 这样 introduceert de bedoelde manier. Daarna zorgt 让大家共用器械 voor het eerste deel: die manier maakt het mogelijk dat iedereen de apparatuur samen gebruikt. 也不会引起争吵 voegt het tweede resultaat toe: er zal daardoor ook geen ruzie ontstaan. Samen betekent de zin: ‘Zo kunnen we de apparatuur delen zonder ruzie te maken.’