Bedanken en afscheid nemen | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Vi ses senere.

   Tot later.

   Vi ses

   Tot ziens / we zien elkaar

   senere

   later

   Uitgebreide uitleg

   Vi ses betekent hier “tot ziens” of letterlijker “we zien elkaar”. Vi is de eerste persoon meervoud (“wij”). Ses is de tegenwoordige vorm van se (“zien”) in een wederkerige constructie: de deelnemers zien elkaar. Als vaste afscheidspatroon kun je Vi ses combineren met een tijdsbepaling, bijvoorbeeld Vi ses i morgen. — “Tot morgen.” Senere betekent “later”. Het is de vergelijkende vorm van sen (“laat”): sen — senere — senest (“laat” — “later” — “het laatst/uiterlijk”). In deze zin geeft senere aan wanneer het elkaar zien plaatsvindt. Samen vormt Vi ses senere. een gebruikelijke, informele afscheidsgroet met de betekenis “Tot later.”

2. Vi ses i morgen.

   Tot morgen.

   Vi ses

   Tot ziens

   i morgen

   morgen

   Uitgebreide uitleg

   Vi ses is een vast, alledaags afscheidspatroon in het Deens: letterlijk gaat het om elkaar weer zien, en hier betekent het natuurlijk “tot ziens” of “tot morgen”. Vi betekent “wij” en is de vorm voor de eerste persoon meervoud. Ses is de vorm van se (“zien”) in deze vaste wederkerige uitdrukking; de betekenis is niet dat één specifiek genoemde persoon iemand anders ziet, maar dat de betrokkenen elkaar weer zullen zien. In een andere zin kan se bijvoorbeeld gewoon “zien” betekenen: Jeg ser bilen betekent “Ik zie de auto”. i morgen betekent “morgen”. Morgen is het zelfstandig naamwoord voor de volgende dag; in deze tijdsaanduiding staat het met i. Het is een vaste uitdrukking voor een gebeurtenis op de dag na vandaag, niet voor een onbepaalde hoeveelheid. Samen vormen Vi ses en i morgen de betekenis “Tot morgen”: de spreker neemt afscheid met de verwachting dat de betrokkenen elkaar morgen weer zien. De volledige Deense zin is dus Vi ses i morgen.

3. Tusind tak.

   Dank je wel.

   Tusind tak

   Heel erg bedankt

   Uitgebreide uitleg

   Tusind tak is een vaste Deense bedankingsuitdrukking. Tusind betekent letterlijk “duizend”. In deze uitdrukking versterkt het de dank: het betekent niet dat er letterlijk duizend bedankingen worden geteld, maar geeft een zeer warme of nadrukkelijke dank aan. tak betekent “dank” of “bedankt”. Het is ook zelfstandig bruikbaar in de korte uitdrukking Tak. — “Bedankt.” Een veelgebruikte uitbreiding is Tak for hjælpen. — “Bedankt voor de hulp.” Samen vormen Tusind tak. een vaste, compacte manier om zeer hartelijk “Dank je wel” te zeggen. De punt sluit de dankbetuiging af; de hele uitdrukking bevat geen extra informatie over de reden van de dank.

4. Det er alt for i dag.

   Dat is alles voor vandaag.

   Det er

   Dat is

   alt

   alles

   for i dag

   voor vandaag

   Uitgebreide uitleg

   Det er betekent hier “dat is”. Det verwijst in deze vaste zin naar de volledige stand van zaken: “dat”; het is dus niet nodig om er een specifiek zelfstandig naamwoord als referent aan toe te voegen. Er is de tegenwoordige tijd van het Deense werkwoord at være (“zijn”). In een andere zin kan det ook “het” of “het/dit” betekenen, afhankelijk van de context. alt betekent hier “alles”. Dit is de vorm die als zelfstandig gebruikt woord naar een geheel verwijst. In een andere constructie staat al vóór een enkelvoudig gemeenschappelijk-geslachtwoord, alt vóór een onzijdig woord of zelfstandig als “alles”, en alle bij meervoud: al tiden = “de hele tijd”, alt vandet = “al het water”, alle dage = “alle dagen”. for i dag betekent “voor vandaag”. i dag is de vaste tijdsaanduiding “vandaag”; het wordt als twee afzonderlijke woorden geschreven. for geeft hier de periode aan waarop iets betrekking heeft, niet bijvoorbeeld een doel of ontvanger. Een herbruikbaar voorbeeld is: Det gælder for i dag. — “Dat geldt voor vandaag.” Samen vormen de delen Det er + alt + for i dag: “Dat is alles voor vandaag.” De zin geeft dus aan dat er voor vandaag niets meer aan het geheel wordt toegevoegd.

5. Godnat.

   Welterusten.

   Godnat

   welterusten

   Uitgebreide uitleg

   Godnat is een vaste Deense avondgroet of afscheidsgroet met de betekenis ‘welterusten’. Het is één aaneengeschreven woord; je moet het dus niet behandelen alsof god en nat hier twee losse woorden vormen. De vorm is niet afhankelijk van de persoon tot wie je spreekt. Als zelfstandige wens kun je Godnat! gebruiken wanneer iemand gaat slapen of wanneer een gesprek voor de nacht eindigt. De Nederlandse vertaling ‘welterusten’ geeft hier de bedoelde wens weer, niet een beschrijving van wat iemand al doet. De hele uiting Godnat. is daarom een korte, vaste wens: ‘Welterusten.’ De punt verandert de betekenis niet; ze sluit de zin alleen schriftelijk af.

6. Vi ses næste gang.

   Tot de volgende keer.

   Vi ses

   Tot ziens

   næste

   volgende

   gang

   keer

   Uitgebreide uitleg

   Vi ses is hier een vaste, informele afscheiduitdrukking: letterlijk ongeveer “we zien elkaar”, maar in deze zin natuurlijk “tot ziens” of “we zien elkaar weer”. vi betekent “wij/we”. ses hoort bij at se (“zien”) en drukt hier wederzijds elkaar zien uit; samen vormen ze dus een herbruikbaar afscheidspatroon. Voorbeeld: Vi ses i morgen. — “We zien elkaar morgen.” næste betekent hier “volgende”. Het staat vóór het zelfstandig naamwoord en beschrijft welke keer wordt bedoeld. De vorm næste blijft in deze constructie gelijk bij gang; leer het daarom als het patroon næste + zelfstandig naamwoord voor “volgende + ...”. Voorbeeld: næste uge — “volgende week”. gang is hier het zelfstandig naamwoord “keer” of “gelegenheid”. In andere contexten kan gang ook met gaan of een doorgang te maken hebben, maar in næste gang betekent het “keer”. Voorbeeld: En gang til. — “Nog een keer.” Samen betekent næste gang “de volgende keer”. De hele uitdrukking Vi ses næste gang. combineert het afscheidspatroon Vi ses met de tijdsbepaling næste gang: “Tot de volgende keer.”