Eenvoudige verzoeken en instructies | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Kom venligst indenfor.

   Kom alstublieft binnen.

   Kom

   kom

   venligst

   alstublieft

   indenfor

   binnen

   Uitgebreide uitleg

   Kom is hier de gebiedende wijs van komme (“komen”). De vorm richt zich tot één of meer aangesproken personen; het Deens gebruikt hier geen aparte vorm voor beleefdheid of voor enkelvoud/meervoud. Vergelijk: Kom! = “Kom!” en Kom her! = “Kom hier!”. venligst betekent “alstublieft” en verzacht het verzoek. Het is een vaste beleefdheidsmarkeerder die bij verzoeken kan staan, zonder zelf de handeling uit te drukken. indenfor betekent hier “naar binnen” of “binnen”. In deze zin is het een bijwoord dat de richting van Kom aanvult: de aangesprokene moet naar binnen komen. Het staat na venligst, dus de volgorde is Kom + venligst + indenfor. Samen betekent Kom venligst indenfor.: “Kom alstublieft binnen.” Het is een beleefd geformuleerd verzoek aan de aangesprokene om naar binnen te komen.

2. Sæt dig venligst her.

   Ga alstublieft hier zitten.

   Sæt dig

   ga zitten

   venligst

   alstublieft

   her

   hier

   Uitgebreide uitleg

   Sæt dig betekent hier “ga zitten”. Sæt is de gebiedende wijs van sætte (“zetten”); met dig vormt het de wederkerende uitdrukking sætte sig, letterlijk ongeveer “jezelf neerzetten”. In deze context betekent die uitdrukking “gaan zitten”. Vergelijk sidde (“zitten”: een toestand) met sætte sig (“gaan zitten”: de overgang naar die toestand). Voorbeeld: Sæt dig ned. — “Ga zitten.” venligst maakt de opdracht beleefd en betekent hier “alstublieft”. Het is een vaste beleefdheidsmarkeerder die vaak bij verzoeken of aanwijzingen staat. Voorbeeld: Vent venligst. — “Wacht alstublieft.” her betekent “hier” en verwijst naar de plaats van de spreker of naar een plaats die in de situatie als dichtbij of aangewezen geldt. Het is een bijwoord; het verandert niet mee met persoon of aantal. Voorbeeld: Kom her. — “Kom hier.” Samen is Sæt dig de handeling “ga zitten”, venligst maakt het verzoek beleefd en her geeft de plaats aan. De volledige zin betekent daarom: “Ga alstublieft hier zitten.”

3. Vent venligst her.

   Wacht hier alstublieft.

   Vent

   wacht

   venligst

   alstublieft

   her

   hier

   Uitgebreide uitleg

   Vent betekent hier “wacht”. Het is de gebiedende wijs van het Deense werkwoord vente (“wachten”). De vorm is gericht aan één of meer aangesproken personen; het werkwoord krijgt hier geen apart zichtbaar persoonskenmerk. Voorbeeld: Vent! = “Wacht!” venligst maakt de opdracht beleefder en betekent “alstublieft”. Het is een bijwoord en verandert niet mee met de persoon of het aantal. Het kan na een gebiedende wijs staan, zoals in Vent venligst. her betekent “hier” en verwijst naar de plaats die als nabij of als de relevante plaats wordt aangewezen. Het is een plaatsbijwoord en krijgt hier geen zichtbare verbuiging. Hetzelfde patroon is bruikbaar met andere werkwoorden, bijvoorbeeld Se her. = “Kijk hier.” Samen vormen de delen Vent + venligst + her een beleefde gebiedende zin: “Wacht hier alstublieft.” De context laat hetzelfde patroon zien met een ander werkwoord: Sæt dig venligst her. betekent “Ga alstublieft hier zitten”, terwijl Se venligst her. betekent “Kijk hier alstublieft.”

4. Se venligst her.

   Kijk hier alstublieft.

   Se

   kijk

   venligst

   alstublieft

   her

   hier

   Uitgebreide uitleg

   Se betekent hier “kijk”. Het is de gebiedende wijs van at se (“kijken”): Se! = “Kijk!”. De gebiedende wijs gebruikt de spreker om de aangesprokene tot een handeling aan te zetten. Voorbeeld: Se på dette. = “Kijk naar dit.” venligst voegt een beleefd verzoek toe: “alstublieft”. Het is een bijwoord en verandert de vorm van het werkwoord niet. In een verzoek kan het na de gebiedende wijs staan, zoals in Vent venligst. = “Wacht alstublieft.” her betekent “hier” en verwijst naar de plaats die als nabij de spreker of binnen de relevante situatie wordt voorgesteld. Het is een plaatsbijwoord; het verandert niet mee met een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Kom her. = “Kom hier.” Samen vormen de woorden Se venligst her. de beleefde gebiedende zin “Kijk hier alstublieft.” Se geeft de gevraagde handeling aan, venligst maakt het verzoek beleefd en her geeft de plaats of richting van de aandacht aan.

5. Lyt venligst godt efter.

   Luister alstublieft goed.

   Lyt … godt efter

   luister goed

   venligst

   alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   Lyt is de gebiedende wijs van lytte (“luisteren”). De vorm lyt is hier een directe oproep aan de aangesprokene; in een bevel staat geen expliciet onderwerp. Vergelijk als nieuw voorbeeld: Lyt! — “Luister!” godt efter vormt hier met lyt de uitdrukking lytte godt efter: aandachtig luisteren. Godt is in deze combinatie een bijwoord en versterkt de manier waarop het luisteren gebeurt; efter hoort bij de vaste uitdrukking en wordt niet los als een zelfstandig bevel vertaald. venligst maakt de opdracht beleefder en betekent hier “alstublieft”. Het verandert niet wie moet luisteren en maakt van de gebiedende wijs geen vraag. Als nieuw patroonvoorbeeld: Vent venligst. — “Wacht alstublieft.” Samen betekent Lyt venligst godt efter.: “Luister alstublieft goed.” De opbouw is: gebiedende wijs (Lyt) + beleefdheidswoord (venligst) + de uitdrukking voor aandachtig luisteren (godt efter).

6. Tal venligst langsomt.

   Spreek alstublieft langzaam.

   Tal

   spreek

   venligst

   alstublieft

   langsomt

   langzaam

   Uitgebreide uitleg

   Tal betekent hier “spreek” en is de gebiedende wijs van tale (“spreken”). De vorm richt zich rechtstreeks tot de aangesprokene: Tal! = “Spreek!” De gebiedende wijs staat vaak zonder afzonderlijk uitgesproken onderwerp. venligst betekent “alstublieft” en verzacht hier het verzoek. Het verandert de handeling niet in een vraag; samen met de gebiedende wijs maakt het de formulering beleefd. langsomt betekent hier “langzaam”, als beschrijving van de manier van spreken. Het hoort bij het werkwoord tal, niet bij een zelfstandig naamwoord. Het verwante bijvoeglijke naamwoord is langsom; langsomt is de vorm die in deze uitdrukking als bijwoord wordt gebruikt. Bijvoorbeeld: Han går langsomt. — “Hij loopt langzaam.” Samen vormen de delen Tal + venligst + langsomt de beleefde aansporing: “Spreek alstublieft langzaam.”