Samen iets doen | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Lad os gå nu.

   Laten we nu gaan.

   Lad os

   laten we

   gå

   gaan

   nu

   nu

   Uitgebreide uitleg

   Lad os is een vaste manier om in het Deens een voorstel of uitnodiging in de eerste persoon meervoud te formuleren: “laten we …”. Letterlijk bevat de uitdrukking lad (de gebiedende wijs van lade, “laten”) en os (“ons”), maar samen werkt zij als één bruikbaar patroon. Het volgende werkwoord staat in de infinitief. Bijvoorbeeld: Lad os spise sammen. betekent “Laten we samen eten.” gå betekent hier “gaan”. De vorm is de infinitief; na Lad os gebruik je diezelfde basisvorm: Lad os gå (“laten we gaan”). In andere contexten kan gå ook “lopen” betekenen, maar in deze zin past de betekenis “gaan” bij de vaste vertaling. nu betekent “nu” en plaatst het voorgestelde gaan in het huidige moment. Het verandert de basisstructuur niet: Lad os gå nu betekent “Laten we nu gaan”. Samen vormen de delen het patroon Lad os + infinitief + tijdsbepaling: Lad os gå nu. De zin is dus een voorstel aan de aangesprokene om nu samen te gaan.

2. Lad os spise sammen.

   Laten we samen eten.

   Lad os

   laten we

   spise

   eten

   sammen

   samen

   Uitgebreide uitleg

   Lad os is een vaste Deense constructie voor een voorstel of uitnodiging aan de spreker en anderen: “laten we …”. Lad is hier de gebiedende wijs van lade (“laten”), en os is het persoonlijk voornaamwoord voor de eerste persoon meervoud (“ons”). Na deze constructie staat het volgende werkwoord in de infinitief. Voorbeeld: Lad os gå. — “Laten we gaan.” Dezelfde constructie staat ook in de eerdere en volgende context: Lad os gå nu en Lad os begynde nu. spise betekent hier “eten”. Dit is de infinitief. Nuttige vormen zijn spise (infinitief), spiser (tegenwoordige tijd) en spis (gebiedende wijs). Voorbeeld: Vi spiser sammen. — “Wij eten samen.” sammen betekent “samen” en geeft aan dat de handeling gezamenlijk wordt uitgevoerd. Het is een bijwoord en verandert niet mee met de personen. Voorbeeld: De arbejder sammen. — “Zij werken samen.” Samen vormt Lad os spise sammen de structuur Lad os + infinitief + bijwoord: een voorstel om gezamenlijk te eten. De volledige betekenis is daarom: “Laten we samen eten.”

3. Lad os begynde nu.

   Laten we nu beginnen.

   Lad os

   laten we

   begynde

   beginnen

   nu

   nu

   Uitgebreide uitleg

   Lad os betekent hier “laten we”. Dit is een vaste Deense aansporingsconstructie: lad is de gebiedende wijs van lade (“laten”), gevolgd door os (“ons”). Samen vormt dit het patroon Lad os + infinitief, waarmee de spreker een voorstel doet om iets samen te doen. Bijvoorbeeld: Lad os gå. — “Laten we gaan.” begynde betekent hier “beginnen”. Het is de infinitief, de vorm die na Lad os staat. Dezelfde infinitief kan in andere zinnen na een ander werkwoord voorkomen, bijvoorbeeld: Vi vil begynde. — “Wij willen beginnen.” Het onderwerp van begynde wordt in de constructie Lad os begrepen als “wij”, zonder dat een afzonderlijk Deens onderwerp nodig is. nu betekent “nu” en plaatst het voorgestelde begin op het huidige moment. Het is een bijwoord en verandert niet mee met persoon of getal. Bijvoorbeeld: Vi starter nu. — “Wij beginnen nu.” Samen vormen de delen Lad os + begynde + nu: “Laten we nu beginnen.” De zin is een voorstel van de spreker aan zichzelf en anderen om op dit moment te beginnen.

4. Lad os stoppe her.

   Laten we hier stoppen.

   Lad os

   laten we

   stoppe

   stoppen

   her

   hier

   Uitgebreide uitleg

   Lad os is een vaste constructie om een voorstel met “laten we” uit te drukken. Het werkwoord staat hier in de vorm Lad, die ook als bevelsvorm van lade (“laten”) voorkomt; samen met os (“ons”) vormt het echter geen gewoon bevel aan één persoon, maar een voorstel waarbij de spreker zichzelf insluit. Hetzelfde patroon staat in Lad os begynde (“laten we beginnen”). stoppe betekent hier “stoppen”. Na Lad os staat het werkwoord in de infinitief: Lad os stoppe = “laten we stoppen”. De infinitief is de basisvorm die je ook in andere combinaties kunt gebruiken, bijvoorbeeld: Vi vil stoppe — “Wij willen stoppen.” her is een plaatsbijwoord en betekent “hier”. Het specificeert de plaats van het stoppen; het verwijst in deze zin naar de plaats die in de situatie als “hier” geldt. Samen vormen de delen Lad os + stoppe + her de betekenis: “Laten we hier stoppen.” De zin is een voorstel om op de huidige of bedoelde plaats te stoppen, zonder extra informatie over de reden of de duur.

5. Kom med mig.

   Kom met me mee.

   Kom

   kom

   med mig

   met me

   Uitgebreide uitleg

   Kom is hier de bevelsvorm van komme (“komen”). In een aansporing staat de gebiedende wijs vaak zonder expliciet onderwerp: Kom! betekent “Kom!”. De vorm komme gebruik je bijvoorbeeld in de infinitief: Jeg vil komme. — “Ik wil komen.” med mig betekent hier “met mij” en maakt duidelijk met wie de aangesprokene moet meegaan. med is het voorzetsel “met”; mig is de vorm van het persoonlijke voornaamwoord voor “mij” na dit voorzetsel. Vergelijk in een andere functie jeg als onderwerp: Jeg kommer. — “Ik kom.” Samen vormen de delen de aansporing Kom med mig.: de aangesprokene moet komen en zich bij de spreker aansluiten, dus “Kom met me mee.” De punt sluit de korte gebiedende zin af.

6. Vent på mig.

   Wacht op me.

   Vent

   wacht

   på mig

   op mij

   Uitgebreide uitleg

   Vent is de gebiedende wijs van vente (“wachten”). De vorm richt zich rechtstreeks tot één of meer aangesproken personen; het onderwerp hoeft in deze korte opdracht niet te worden uitgesproken. Voorbeeld: Vent her! = “Wacht hier!” på mig hoort bij het vaste werkwoordspatroon vente på (“wachten op”). mig is de objectvorm van het persoonlijke voornaamwoord jeg (“ik”): na på staat hier dus mig, niet jeg. Voorbeeld: Jeg venter på bussen. = “Ik wacht op de bus.” Samen betekent Vent på mig. letterlijk “Wacht op mij” en natuurlijk “Wacht op me.” Het is een directe opdracht aan de aangesprokene om op de spreker te wachten.