Thuis en in de buurt bewegen | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Jeg kommer nu.

   Ik kom nu.

   Jeg

   ik

   kommer

   kom; kom eraan

   nu

   nu

   Uitgebreide uitleg

   Jeg betekent hier “ik”: het is de eerste persoon enkelvoud, dus de spreker verwijst naar zichzelf. De vorm verandert niet omdat de spreker man of vrouw is. Voorbeeld: Jeg går hjem. — “Ik ga naar huis.” kommer is de tegenwoordige tijd van komme (“komen”). In deze zin betekent het “kom” of, afhankelijk van de situatie, “ik ben onderweg/ik kom eraan”. De uitgang -er markeert hier de tegenwoordige tijd; komme is de basisvorm. Voorbeeld: Hun kommer i morgen. — “Zij komt morgen.” nu betekent “nu” en plaatst het komen in het huidige moment. Het is een bijwoord en verandert niet mee met de persoon of het aantal. Samen vormen de delen Jeg kommer nu.: “Ik kom nu.” De zin zegt dat de spreker nu komt; de vertaling legt geen extra bestemming of manier van reizen vast.

2. Jeg går hjem.

   Ik ga naar huis.

   Jeg

   ik

   går

   ga

   hjem

   naar huis

   Uitgebreide uitleg

   Jeg betekent hier ‘ik’. Het is de eerste persoon enkelvoud. Een nuttig contrast is du voor ‘jij’; de keuze hangt af van de persoon die spreekt. går is de tegenwoordige vorm van gå, ‘gaan/lopen’. In deze zin betekent het, samen met hjem, dat de spreker naar huis gaat. De tegenwoordige vorm kan in het Deens ook een handeling rond het huidige moment uitdrukken. Voorbeeld: Jeg går nu. — ‘Ik ga nu.’ hjem betekent ‘naar huis’ en geeft de bestemming aan. Het is hier geen zelfstandig naamwoord met een lidwoord, maar een plaatsbepalend woord dat na går de richting naar huis uitdrukt. Vergelijk hjemme, dat ‘thuis’ betekent als plaats waar iemand zich bevindt: Jeg er hjemme. — ‘Ik ben thuis.’ Samen vormen de delen Jeg + går + hjem: de spreker gaat naar huis. De volledige betekenis is dus: ‘Ik ga naar huis.’

3. Jeg er hjemme.

   Ik ben thuis.

   Jeg er

   ik ben

   hjemme

   thuis

   Uitgebreide uitleg

   Jeg er betekent hier “ik ben”. Jeg is de eerste persoon enkelvoud: “ik”. er is de tegenwoordige tijd van være (“zijn”): jeg er = “ik ben”. Dezelfde vorm er wordt ook bij andere personen gebruikt, bijvoorbeeld hun er = “zij is” en vi er = “wij zijn”; de persoon blijkt daar uit het voornaamwoord. hjemme betekent “thuis” en geeft hier een plaats aan: iemand bevindt zich thuis. Het is niet hetzelfde als hjem, dat in Jeg går hjem een richting naar huis aanduidt. Vergelijk: Jeg er hjemme. = “Ik ben thuis.” en Jeg går hjem. = “Ik ga naar huis.” Samen vormen de delen Jeg er + hjemme de volledige betekenis: “Ik ben thuis.” De zin beschrijft een huidige toestand of locatie, niet een beweging naar huis.

4. Jeg er ude nu.

   Ik ben nu buiten.

   Jeg

   ik

   er

   ben

   ude

   buiten

   nu

   nu

   Uitgebreide uitleg

   Jeg betekent hier ik: de eerste persoon enkelvoud. Het is de vorm die de spreker voor zichzelf gebruikt. Voorbeeld: Jeg kommer. — Ik kom. er is de tegenwoordige vorm van het Deense werkwoord være (zijn) bij jeg. De combinatie jeg er betekent dus ik ben; er staat niet voor een zelfstandig betekeniswoord als bestaan, maar is hier de vorm van zijn. Voorbeeld: Jeg er træt. — Ik ben moe. ude betekent hier buiten, dus op een plaats buiten. In de vorige zin staat het tegengestelde plaatsidee hjemme (thuis); ude en hjemme zijn geen verschillende vormen van hetzelfde woord, maar aparte plaatsaanduidingen. Voorbeeld: Hun er ude. — Zij is buiten. nu betekent nu en geeft het tijdstip van de toestand aan. Het kan ook in andere zinnen staan, bijvoorbeeld: Kom nu! — Kom nu!. Samen vormen de delen Jeg er ude nu: Ik ben nu buiten. De zin beschrijft de huidige plaats van de spreker: de spreker bevindt zich op dit moment buiten. De volgende mededeling gebruikt daarna kommer tilbage voor terugkomen.

5. Jeg kommer tilbage.

   Ik kom terug.

   Jeg

   ik

   kommer

   kom

   tilbage

   terug

   Uitgebreide uitleg

   Jeg betekent hier “ik”: de spreker verwijst naar zichzelf. Het is de eerste persoon enkelvoud. In het Deens blijft jeg dezelfde vorm als onderwerp, ongeacht de tijd van het werkwoord. kommer is de tegenwoordige tijd van komme, “komen”. De vorm kan in het Deens bij verschillende onderwerpen hetzelfde blijven; het onderwerp jeg maakt hier duidelijk wie komt. Bijvoorbeeld: Jeg kommer nu. — “Ik kom nu.” tilbage betekent “terug” en geeft hier de richting of terugkeer aan. Het is een bijwoord en verandert niet mee met jeg of met het werkwoord. Bijvoorbeeld: Hun kommer tilbage. — “Zij komt terug.” Samen vormen de delen Jeg kommer tilbage.: “Ik kom terug.” De tegenwoordige tijd van komme staat hier met tilbage om een terugkeer uit te drukken. In de gegeven context sluit dit aan bij de spreker die nu buiten is en zegt dat die terugkomt.

6. Jeg bor lige i nærheden.

   Ik woon hier vlakbij.

   Jeg

   ik

   bor

   woon

   lige i nærheden

   hier vlakbij

   Uitgebreide uitleg

   Jeg betekent hier ‘ik’: de spreker verwijst naar zichzelf. Het is de eerste persoon enkelvoud. In het Deens blijft deze vorm gelijk als onderwerp; een ander persoon gebruikt bijvoorbeeld du voor ‘jij’. Voorbeeld: Jeg kommer. — ‘Ik kom.’ bor is de tegenwoordige tijd van bo, ‘wonen’. De vorm zegt hier dat de spreker ergens woont; het is niet hetzelfde als kommer, de tegenwoordige tijd van komme, ‘komen’. Voorbeeld: Hun bor i Aarhus. — ‘Zij woont in Aarhus.’ lige i nærheden is een vaste, bruikbare plaatsaanduiding: ‘vlakbij’ of ‘hier vlakbij’. lige versterkt hier de nabijheid (‘vlak’/‘precies’), terwijl i nærheden letterlijk ‘in de nabijheid’ betekent. De hele groep functioneert samen als bepaling van plaats. Voorbeeld: Caféet ligger lige i nærheden. — ‘Het café ligt vlakbij.’ Samen vormen de delen Jeg bor + lige i nærheden de betekenis: ‘Ik woon hier vlakbij.’ De zin zegt dat de spreker daar woont en dat die woonplaats dichtbij is. De tegenwoordige tijd van bor presenteert dit als een huidige woonsituatie.