Een zitplaats vinden in de trein | Leer deens in het Nederlands

Danish lesson set in a contemporary Copenhagen everyday setting: Inside a train, two adults find seats, check the station display, and rest before getting off..

NL → DA / Niveau: A1

Over deze les

Met Een zitplaats vinden in de trein oefen je gespreksuitdrukkingen, uitspraak, woordenschat, grammatica en quizzen in het deens.

Dialoog

A

Det føles køligt inde i toget.

De fööles kööliet ene ie too-uh. Het voelt koel in de trein.
B

Der er ledige pladser længere fremme.

Dè èr leeje plèsser lengə fremmə. Verderop zijn vrije zitplaatsen.
A

Jeg vil gerne sidde efter al den gåtur.

Jai vel kèrne sèdə efter el den kootoe-uh. Ik wil zitten na al dat lopen.
B

Disse sæder er behagelige.

Dese sè-ər èr behèlee. Deze zitplaatsen zijn comfortabel.
A

Der er også roligt på turen.

Dè èr oo-se roolie po toe-ən. Het is tijdens de rit ook rustig.
B

Kan du se stationsskærmen derfra?

Kan doe see stasjoons-sjèrmen dèfra? Kun je vanaf daar het stationsdisplay zien?
A

Vi har tre stop endnu.

Wie haa dree sdob ennoe. We hebben nog drie haltes.
B

Så kan vi hvile lidt, før vi stiger af.

So kan wie wiele liet, föör wie stie-er è. Dan kunnen we even rusten voordat we uitstappen.

Woord voor woord

Det In “Det føles køligt inde i toget.” is “Det” het onderwerp met de betekenis “het”. Het verwijst hier naar de ervaring of toestand die daarna wordt beschreven; het patroon “Det føles ...” gebruik je om te zeggen hoe iets aanvoelt.
føles In “Det føles køligt inde i toget.” betekent “føles” dat iets zo aanvoelt. De basisvorm is “føle”; samen met “Det” vormt het de uitdrukking “het voelt ...”, gevolgd door een beschrijving.
køligt “køligt” betekent hier “koel” en beschrijft hoe het binnen aanvoelt. De basisvorm is “kølig”; de vorm “køligt” sluit hier aan bij “Det” in “Det føles køligt”.
inde “inde” betekent hier “binnen” en geeft aan waar de koele sfeer wordt ervaren. In de vaste combinatie “inde i” staat het voor een plaats binnen iets; hier is dat “inde i toget”.
i “i” betekent hier “in” en verbindt de plaatsaanduiding met “toget”. In “inde i toget” geeft het aan dat iets zich binnen de trein bevindt; gebruik “i” ook om een plaats of ruimte aan te duiden.
toget “toget” betekent hier “de trein” en is het vervoermiddel waarin de personen zitten. De basisvorm is “tog”; “toget” is de bepaalde vorm die naar een specifieke trein verwijst, zoals in “inde i toget”.
Der In “Der er ledige pladser længere fremme.” introduceert “Der” het feit dat er iets aanwezig is. Samen met “er” vormt het de constructie “Der er ...”, die je gebruikt om te zeggen dat iets ergens is of beschikbaar is.
er In “Der er ledige pladser længere fremme.” maakt “er” samen met “Der” duidelijk dat er zitplaatsen aanwezig zijn. De basisvorm is “være”; het patroon “Der er + zelfstandig naamwoord” gebruik je om aanwezigheid te melden.
ledige “ledige” betekent hier “vrije” of “beschikbare” en beschrijft de zitplaatsen. De basisvorm is “ledig”; in “ledige pladser” staat de vorm vóór het zelfstandig naamwoord en geeft ze aan dat de plaatsen niet bezet zijn.
pladser “pladser” betekent hier “zitplaatsen”. De basisvorm is “plads”; in “ledige pladser” gaat het om plaatsen waarop men kan zitten, en het woord volgt op het bijvoeglijk naamwoord “ledige”.
længere In “længere fremme” betekent “længere” “verder” en geeft het een grotere afstand naar voren aan. De basisvorm is “lang”; de vorm “længere” gebruik je hier om aan te geven dat iets verderop is.
fremme In “Der er ledige pladser længere fremme.” betekent “fremme” “verderop” of “naar voren”. Samen met “længere” vormt het de plaatsaanduiding “længere fremme” voor iets dat verder naar voren ligt.
Jeg “Jeg” betekent “ik” en verwijst naar de persoon die zegt dat die wil zitten. Het staat hier als onderwerp vóór “vil”; gebruik “Jeg” wanneer je over jezelf spreekt.
vil “vil” drukt hier de wens uit om te zitten. De basisvorm is “ville”; in “Jeg vil gerne sidde” staat het vóór een werkwoord om een gewenste handeling aan te geven.
gerne “gerne” betekent hier “graag” en maakt duidelijk dat de spreker graag wil zitten. In het patroon “vil gerne + werkwoord” drukt het een wens of voorkeur uit; hier is het volledige patroon “Jeg vil gerne sidde”.
sidde “sidde” betekent hier “zitten”. Het is de vorm die na “vil gerne” staat in “Jeg vil gerne sidde”; gebruik deze combinatie wanneer je zegt dat je wilt zitten.
efter “efter” betekent hier “na” en plaatst het zitten na de wandeling. In “efter al den gåtur” verbindt het een handeling of moment met wat eraan voorafging.
al “al” betekent hier “heel” of “de hele” en benadrukt dat de volledige wandeling bedoeld wordt. In “al den gåtur” staat het samen met “den” vóór het zelfstandig naamwoord om naar de hele wandeling te verwijzen.
den “den” verwijst in “al den gåtur” naar een specifieke wandeling. Samen met “al” maakt het duidelijk dat de hele bedoelde wandeling wordt genoemd; gebruik “den” om naar iets bepaalds te verwijzen.
gåtur “gåtur” betekent hier “wandeling” en is datgene waarna de spreker wil zitten. Het woord staat in “al den gåtur” als de activiteit waarnaar “efter” verwijst; het kan zo’n activiteit als tijdsreferentie aanduiden.
Disse “Disse” betekent “deze” en wijst naar de zitplaatsen die de gesprekspartners voor zich hebben. Het staat vóór het meervoudige “sæder” in “Disse sæder”; gebruik “Disse” om meerdere concrete dingen aan te wijzen.
sæder “sæder” betekent hier “zitplaatsen” of “stoelen”. De basisvorm is “sæde”; in “Disse sæder” verwijst het naar de plaatsen waarop de twee personen kunnen zitten.
behagelige “behagelige” betekent “comfortabel” of “aangenaam” en beschrijft de zitplaatsen. De basisvorm is “behagelig”; in “Disse sæder er behagelige” staat het als beschrijving na “er”.
også “også” betekent hier “ook” en voegt de rustige rit toe als een extra positieve observatie. In “Der er også roligt på turen” maakt het duidelijk dat deze eigenschap naast de eerdere eigenschappen wordt genoemd.
roligt “roligt” betekent hier “rustig” en beschrijft de kalme sfeer tijdens de rit. De basisvorm is “rolig”; in deze zin gaat het om de omgeving of atmosfeer, niet om een persoon die stilzit.
på “på” betekent hier niet “bovenop”, maar maakt in “på turen” de betekenis “tijdens de rit” mogelijk. Gebruik deze combinatie om iets te plaatsen binnen het verloop van een rit of tocht.
turen “turen” betekent hier “de rit” en verwijst naar de huidige treinreis. De basisvorm is “tur”; “turen” is de bepaalde vorm in “på turen”, dus de specifieke rit waarover de gesprekspartners spreken.
Kan “Kan” betekent hier “kan” en vormt het begin van de vraag “Kan du se stationsskærmen derfra?”. De basisvorm is “kunne”; het patroon “Kan du + werkwoord?” gebruik je om te vragen of iemand iets kan doen.
du “du” betekent “jij” en is de persoon aan wie de vraag wordt gesteld. Het staat na “Kan” en vóór “se” in “Kan du se ...”; gebruik “du” wanneer je één gesprekspartner aanspreekt.
se “se” betekent “zien” en is de handeling waarnaar in de vraag wordt gevraagd. Het staat na “Kan du” in “Kan du se stationsskærmen derfra?”; na “kan” volgt hier deze werkwoordsvorm.
stationsskærmen “stationsskærmen” betekent hier “het stationsdisplay”, het display waarop informatie over stations staat. De basisvorm is “stationsskærm”; “stationsskærmen” verwijst naar het specifieke display dat de spreker wil laten bekijken.
derfra “derfra” betekent hier “vanaf daar” en geeft het standpunt aan vanwaar men het display zou kunnen zien. Het staat in “se stationsskærmen derfra” en kan zo de plaats van waaruit een waarneming gebeurt aangeven.
Vi “Vi” betekent “we” en verwijst naar de twee gesprekspartners samen. Het staat als onderwerp vóór “har” en “kan”; gebruik “Vi” wanneer jij en minstens één andere persoon samen bedoeld zijn.
har “har” betekent hier dat de reizigers nog drie haltes voor zich hebben. De basisvorm is “have”; in “Vi har tre stop endnu” staat het vóór een aantal en een zelfstandig naamwoord om aan te geven wat er nog resteert.
stop “stop” betekent hier “haltes” of “stops”. Het staat na het getal “tre”; deze vorm wordt in de dialoog gebruikt voor de haltes die nog komen.
endnu “endnu” betekent hier “nog” en maakt duidelijk dat de drie haltes nog moeten komen. In “tre stop endnu” staat het na de hoeveelheid en voegt het de betekenis “nog resterend” toe.
Så “Så” betekent hier “dan” en verbindt de resterende haltes met de mogelijke volgende handeling. Het staat aan het begin van “Så kan vi hvile lidt” om een gevolg of volgende stap aan te kondigen.
hvile “hvile” betekent hier “rusten”. Het staat na “kan” in “Så kan vi hvile lidt”; gebruik deze vorm wanneer je een pauze wilt nemen of energie wilt sparen.
lidt “lidt” betekent hier “een beetje” of “even” en beperkt de duur of hoeveelheid van het rusten. In “hvile lidt” geeft het aan dat de rustpauze kort of beperkt is.
før “før” betekent hier “voordat” en leidt de handeling in die nog niet moet gebeuren. In “før vi stiger af” verbindt het de rustpauze met het latere uitstappen; gebruik “før + zin” om de volgorde van gebeurtenissen aan te geven.
stiger af “stiger af” betekent als geheel “uitstappen” of “van het vervoermiddel af gaan”. “stiger” komt van “stige” en geeft het stappen aan, terwijl “af” de beweging weg van of van het vervoermiddel af toevoegt; samen staat de uitdrukking in “før vi stiger af”.

Grammatica

Adjectief in het meervoud: ledige pladser

ledige pladser

leeje plèsser

vrije plaatsen

In het Deens krijgen bijvoeglijke naamwoorden in het meervoud vaak de uitgang -e: ledige pladser.

Bepaalde vorm met achtervoegsel: turen

turen

toe-ən

de rit

Het Deens maakt een zelfstandig naamwoord vaak bepaald met een achtervoegsel: tur + en = turen.

Deens woordenschat

disse bepaler
dese deze

Disse sæder

føles werkwoord
fööles voelt

Det føles køligt

gerne bijwoord
kèrne graag

vil gerne sidde

gåtur zelfstandig naamwoord
kootoe-uh wandeling

efter al den gåtur

inde bijwoord
ene binnen

inde i toget

køligt bijvoeglijk naamwoord
kööliet koel
Geslacht
neuter

Det føles køligt

ledige bijvoeglijk naamwoord
leeje vrije, beschikbare

ledige pladser

længere fremme bijwoord
lengə fremmə verder naar voren

længere fremme

pladser zelfstandig naamwoord
plèsser zitplaatsen, plaatsen

ledige pladser

sidde werkwoord
sèdə zitten

Jeg vil gerne sidde

sæder zelfstandig naamwoord
sè-ər stoelen, zitplaatsen

Disse sæder

toget zelfstandig naamwoord
too-uh de trein

i toget

Quiz

Woordvolgorde

Zet de woorden in de juiste volgorde.

Het voelt koel in de trein.

Antwoord tonenDet føles køligt inde i toget.

Verderop zijn vrije zitplaatsen.

Antwoord tonenDer er ledige pladser længere fremme.

Deze zitplaatsen zijn comfortabel.

Antwoord tonenDisse sæder er behagelige.

Spelling

Tik op de letters om het woord te spellen.

zitten

Antwoord tonensidde

vrije, beschikbare

Antwoord tonenledige

zitplaatsen, plaatsen

Antwoord tonenpladser

koel

Antwoord tonenkøligt