Inschrijven voor een wandeltocht | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Hvor meget koster det at være med i vandreturen?

   Hoeveel kost het om aan de wandeltocht mee te doen?

   Hvor meget

   hoeveel

   koster

   kost

   det

   het

   at være med i

   meedoen aan

   vandreturen

   de wandeltocht

   Uitgebreide uitleg

   Hvor meget vraagt naar een hoeveelheid of bedrag: “hoeveel”. In deze zin gaat het om de prijs. Vergelijk Hvor mange? (“hoeveel?” bij telbare dingen), maar gebruik Hvor meget? voor een hoeveelheid of bedrag. koster is de tegenwoordige tijd van koste (“kosten”). Het onderwerp is hier det, en koster betekent daarom “kost”; de vorm verandert niet zoals een persoonsvorm voor verschillende personen in het Nederlands. Voorbeeld: Hvad koster det? — “Wat kost het?” det is hier het Deense voornaamwoord “het”. Het staat als onderwerp bij de vraag naar de prijs; het verwijst in deze zin niet naar een specifiek benoemd zelfstandig naamwoord. at være med i is een infinitiefconstructie met at (“om/te”), være (“zijn”) en med i (“mee in/bij”). Samen betekent de constructie hier “meedoen aan” of “deelnemen aan”. De vorm være is de infinitief; na at staat in het Deens de infinitief, bijvoorbeeld at være med — “meedoen”. vandreturen betekent “de wandeltocht”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van vandretur (“wandeltocht”): vandretur = “een wandeltocht”, vandreturen = “de wandeltocht”. De uitgang -en markeert hier bepaaldheid; hij is geen los woord. Samen vormt Hvor meget koster det de vraag “Hoeveel kost het?”, gevolgd door at være med i vandreturen, “om aan de wandeltocht mee te doen”. De volledige betekenis is dus: “Hoeveel kost het om aan de wandeltocht mee te doen?”

2. Det er gratis for byens beboere.

   Het is gratis voor inwoners van de stad.

   Det er

   het is

   gratis

   gratis

   for

   voor

   byens

   van de stad

   beboere

   inwoners

   Uitgebreide uitleg

   Det er betekent hier “het is”. Det is een onzijdig aanwijzend/persoonlijk voornaamwoord dat in deze vaste constructie als formeel onderwerp wordt gebruikt; het verwijst niet noodzakelijk naar een eerder genoemd zelfstandig naamwoord. er is de tegenwoordige tijd van være (“zijn”): at være = zijn, er = is/zijn. Voorbeeld: Det er nemt. — “Het is gemakkelijk.” gratis betekent hier dat er geen betaling nodig is. Het is een onveranderlijk bijvoeglijk naamwoord: het krijgt in deze constructie geen aparte vorm voor getal of geslacht. Voorbeeld: Kurset er gratis. — “De cursus is gratis.” for betekent hier “voor” en introduceert de groep voor wie de mededeling geldt. Het is niet hetzelfde als til, dat vaak “naar” of “aan” betekent. Voorbeeld: Det er vigtigt for børn. — “Het is belangrijk voor kinderen.” byens betekent “van de stad”. Dit is de bezitsvorm van byen (“de stad”): by = stad, byen = de stad, byens = van de stad. De uitgang -s markeert hier bezit of een relatie; byens beboere betekent dus letterlijk “de inwoners van de stad”. Voorbeeld: byens centrum — “het centrum van de stad.” beboere betekent “inwoners”. Het enkelvoud is beboer (“inwoner”) en het meervoud is beboere; de vorm op -e is hier dus meervoud. Het woord duidt mensen aan die ergens wonen. Voorbeeld: Mange beboere bruger parken. — “Veel inwoners gebruiken het park.” Samen vormt Det er gratis for byens beboere de patroonzin Det er [eigenschap] for [groep]: “Het is [eigenschap] voor [groep].” Det er gratis zegt dat er geen kosten zijn, en for byens beboere beperkt die mededeling tot de inwoners van de stad. De volledige betekenis is: “Het is gratis voor inwoners van de stad.”

3. Vi vil gerne tilmelde os sammen.

   We willen ons samen inschrijven.

   Vi

   wij

   vil gerne

   graag willen

   tilmelde

   inschrijven / registreren

   os

   ons / onszelf

   sammen

   samen

   Uitgebreide uitleg

   Vi betekent hier “wij” en verwijst naar een meervoudige groep waarvan de spreker deel uitmaakt. De vorm is niet enkelvoudig: het enkelvoudige persoonlijke voornaamwoord is jeg (“ik”). Voorbeeld: Vi kommer i morgen. — “Wij komen morgen.” vil gerne betekent hier “graag willen” en drukt een wens uit. vil is de tegenwoordige vorm van ville (“willen”) en wordt hier gevolgd door een infinitief: vil gerne + infinitief. gerne geeft de gewenste of gewillige houding aan; de combinatie kan afhankelijk van de situatie beleefd klinken, maar is niet op zichzelf een afzonderlijke beleefdheidsvorm. In deze zin volgt de infinitief tilmelde direct op de combinatie. tilmelde is de infinitief van het werkwoord tilmelde en betekent hier “inschrijven” of “registreren”. Het wordt vaak gebruikt met een reflexief voornaamwoord in de constructie tilmelde sig — “zich inschrijven”. In deze zin staat os, omdat het onderwerp vi meervoudig is en de groep zichzelf inschrijft. Voorbeeld: De vil tilmelde sig. — “Zij willen zich inschrijven.” os betekent hier “ons” en is het reflexieve voornaamwoord dat bij vi hoort. In tilmelde os verwijst het naar dezelfde groep als vi, niet naar een aparte groep. Vergelijk: jeg ... mig (“ik ... mij/mezelf”), du ... dig (“jij ... jou/jezelf”), vi ... os (“wij ... onszelf”). sammen betekent “samen”. Het geeft aan dat de betrokken personen de handeling gezamenlijk uitvoeren. Het zegt niet hoeveel personen er precies zijn; vi maakt alleen duidelijk dat de spreker deel uitmaakt van een meervoudige groep. Samen betekenen Vi vil gerne tilmelde os sammen: “Wij willen ons samen inschrijven.” De volgorde is: de groep (vi), de wens (vil gerne), de inschrijving (tilmelde) met het reflexieve voornaamwoord (os), en de gezamenlijke uitvoering (sammen).

4. Skriv venligst jeres navne, adresser og telefonnumre på denne formular.

   Schrijf alstublieft jullie namen, adressen en telefoonnummers op dit formulier.

   Skriv

   schrijf

   venligst

   alstublieft

   jeres

   jullie

   navne

   namen

   adresser

   adressen

   telefonnumre

   telefoonnummers

   på

   op

   denne

   deze

   formular

   formulier

   Uitgebreide uitleg

   Skriv betekent hier “schrijf” en is de gebiedende wijs van skrive (“schrijven”). In het Deens heeft deze gebiedende wijs geen aparte vorm voor enkelvoud en meervoud: Skriv! kan tegen één persoon of tegen meerdere personen worden gezegd. Voorbeeld: Skriv dit navn. — “Schrijf je naam.” venligst maakt het verzoek beleefder: “alstublieft”. Het verandert de gebiedende wijs niet. Samen vormen Skriv venligst een beleefde opdracht: “Schrijf alstublieft”. jeres betekent hier “jullie” in de bezitsbetekenis: “jullie ...”. Het verwijst naar de aangesproken groep en drukt bezit of verbondenheid uit. Het is de bezittelijke vorm bij I/jer (“jullie”) en verandert niet mee met het geslacht of getal van het bezeten woord. Voorbeeld: Hvor er jeres adresse? — “Waar is jullie adres?” navne is het meervoud van navn (“naam”): navn — navne, “naam” — “namen”. Hier wordt gevraagd om de namen van de aangesproken groep op te schrijven. adresser is het meervoud van adresse (“adres”): adresse — adresser, “adres” — “adressen”. telefonnumre is het meervoud van telefonnummer (“telefoonnummer”): telefonnummer — telefonnumre, “telefoonnummer” — “telefoonnummers”. De vorm verandert in het meervoud; het is hier niet nodig om telefon en nummer als twee losse grammaticale delen te behandelen. på betekent hier “op”, omdat de informatie op een formulier wordt geschreven. De combinatie skrive ... på is een bruikbaar patroon voor iets ergens op schrijven. Voorbeeld: Skriv adressen på kortet. — “Schrijf het adres op de kaart.” denne betekent “deze” bij een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijke geslacht. Hier staat het bij het enkelvoudige formular. De vorm wordt dus bepaald door getal en grammaticaal geslacht van het zelfstandig naamwoord, niet door een aantal formulieren. Vergelijk dette bij een onzijdig enkelvoudig woord en disse bij een meervoud. Voorbeelden: denne stol — “deze stoel”; dette hus — “dit huis”; disse stole — “deze stoelen”. formular betekent “formulier”. Het is hier een enkelvoudig zelfstandig naamwoord: denne formular betekent “dit formulier”. Het meervoud is formularer, maar dat is niet de vorm in deze zin. De delen worden samen: Skriv venligst (“schrijf alstublieft”) + jeres navne, adresser og telefonnumre (“jullie namen, adressen en telefoonnummers”) + på denne formular (“op dit formulier”). De volledige betekenis is daarom: “Schrijf alstublieft jullie namen, adressen en telefoonnummers op dit formulier.”

5. Skal vi også skrive en e-mailadresse?

   Moeten we ook een e-mailadres toevoegen?

   Skal vi

   moeten we

   også

   ook

   skrive

   schrijven; hier: toevoegen/opgeven

   e-mailadresse

   e-mailadres

   Uitgebreide uitleg

   Skal vi staat aan het begin van de vraag. skal is de tegenwoordige vorm van het modale werkwoord skulle; met een onderwerp betekent het hier dat iets nodig of gewenst is: “moeten”. In een ja/nee-vraag staat het modale werkwoord vóór het onderwerp: Skal vi ...? In een mededeling staat de volgorde Vi skal .... Het modale werkwoord wordt gevolgd door een infinitief. Voorbeeld: Skal vi vente? — “Moeten we wachten?” også betekent “ook” en voegt dit punt toe aan iets dat al genoemd of overwogen is. Het verandert niet de vraagvorm. De plaats van også kan in andere zinnen variëren, maar hier staat het direct vóór het werkwoordelijke deel skrive. skrive is de infinitief van het werkwoord “schrijven”. Na skal blijft het in de infinitief: skal skrive, niet een vervoegde vorm. In deze concrete zin past door de vaste vertaling de betekenis “toevoegen/opgeven” bij het invullen van gegevens; de letterlijke basisbetekenis van skrive is “schrijven”. Voorbeeld: Vi skal skrive adressen. — “We moeten het adres opschrijven.” e-mailadresse is een zelfstandig naamwoord voor een e-mailadres. Het is een samenstelling van e-mail en adresse; het meervoud is e-mailadresser. Het onbepaalde lidwoord is hier en: en e-mailadresse. Dat lidwoord drukt op zichzelf geen numerieke hoeveelheid uit. Samen vormen de delen de vraag Skal vi også skrive en e-mailadresse?: “Moeten we ook een e-mailadres toevoegen?” De vraag gebruikt de Deense ja/nee-vraagvolgorde (skal vóór vi), også voor “ook”, en de infinitief skrive na het modale werkwoord. De toon is neutraal en geschikt voor een praktische vraag over het invullen van een formulier.

6. Den del er valgfri.

   Dat deel is optioneel.

   Den

   dat

   del

   deel

   er

   is

   valgfri

   optioneel

   Uitgebreide uitleg

   Den betekent hier ‘dat’ en staat vóór del. In het Deens stemt deze aanwijzende bepaler bij een enkelvoudig gemeenschappelijk-geslachtswoord af: den + een woord zoals del. Het wijst naar een specifiek deel dat in de situatie bedoeld is; de zin zelf zegt niet welk deel dat precies is. del is het zelfstandig naamwoord ‘deel’. De bepaalde vorm is delen (‘het/de deel’); de onbepaalde vorm is en del (‘een deel’). In deze zin staat del zonder zelfstandig naamwoordelijk lidwoord omdat den ervoor staat en de combinatie den del de betekenis ‘dat deel’ geeft. er is een vorm van het werkwoord at være, ‘zijn’. er is de tegenwoordige tijd en blijft hetzelfde bij verschillende personen: jeg er (‘ik ben’) en vi er (‘wij zijn’). Hier verbindt het het onderwerp met een eigenschap. valgfri betekent ‘optioneel’ of ‘vrij te kiezen’. Het is hier een bijvoeglijk naamwoord na er en beschrijft del. Bij een onzijdig enkelvoud verschijnt de vorm valgfrit, bijvoorbeeld in Det er valgfrit (‘Dat is optioneel’); bij meervoud is de vorm valgfrie, bijvoorbeeld De er valgfrie (‘Ze zijn optioneel’). Samen vormt Den del er valgfri de betekenis: ‘Dat deel is optioneel.’ Den del benoemt het bedoelde deel, er zegt dat het een bepaalde eigenschap heeft, en valgfri noemt die eigenschap. De formulering is neutraal en bruikbaar wanneer een onderdeel wel kan worden opgenomen, maar niet verplicht is.

7. Hvad sender I, hvis vi tilføjer en?

   Wat stuurt u als we er een toevoegen?

   Hvad

   wat

   sender

   stuurt

   I

   u; jullie

   hvis vi

   als we

   tilføjer

   toevoegen

   en

   één; een exemplaar

   Uitgebreide uitleg

   Hvad betekent hier “wat” en vraagt naar het ding dat wordt verstuurd. Het is een vraagwoord. Voorbeeld: Hvem sender I? — “Wie sturen jullie?” sender is de tegenwoordige tijd van sende (“sturen” of “versturen”). Deze vorm wordt ook gebruikt met andere onderwerpen: jeg sender (“ik stuur”), vi sender (“wij sturen”) en I sender (“jullie sturen”). Voorbeeld: Vi sender programmet. — “We sturen het programma.” I is het Deense onderwerppronomen voor de tweede persoon meervoud: “jullie”. De vaste Nederlandse vertaling gebruikt hiervoor “u”; het Nederlandse u kan ook een meervoudige aangesproken groep aanduiden. De Deense vorm I is niet hetzelfde als vi, dat “wij” betekent. hvis vi betekent “als we”. hvis leidt een voorwaardelijke bijzin in, en vi is het eerste-persoonsmeervoudige pronomen (“wij”). Voorbeeld: Hvis vi sender det nu, kommer det snart. — “Als we het nu sturen, komt het snel aan.” tilføjer is de tegenwoordige tijd van tilføje (“toevoegen”). Het onderwerp van deze vorm is hier vi: “we voegen toe”. Voorbeeld: Vi tilføjer en del. — “We voegen een deel toe.” en staat hier zelfstandig en heeft de betekenis “één” of “een exemplaar”. Het bijbehorende zelfstandig naamwoord wordt niet opnieuw genoemd; welk item precies bedoeld is, wordt in deze zin niet benoemd. In en del is en daarentegen het onbepaalde lidwoord bij del (“een deel”), omdat het vóór een zelfstandig naamwoord staat. Samen vormen Hvad sender I en hvis vi tilføjer en de vraag “Wat stuurt u als we er een toevoegen?” De hoofdzin vraagt wat de aangesproken persoon of groep verstuurt; hvis vi tilføjer en geeft de voorwaarde. en drukt daarbij één niet nader genoemd item uit.

8. Vi sender programmet for det næste arrangement.

   We sturen het programma van het volgende evenement.

   Vi

   we

   sender

   sturen

   programmet

   het programma

   for

   van

   det

   het

   næste

   volgende

   arrangement

   evenement

   Uitgebreide uitleg

   Vi betekent hier “we”; het is de eerste persoon meervoud en verwijst dus naar de spreker samen met minstens één andere persoon. Voor één spreker gebruikt het Deens jeg. sender is de tegenwoordige tijd van sende (“sturen”). Dezelfde vorm wordt gebruikt bij vi, I en de; het werkwoord krijgt hier dus geen aparte meervoudsuitgang. Bijvoorbeeld: Vi sender en besked. = “We sturen een bericht.” programmet betekent hier “het programma”. De basisvorm is program, en -et markeert de bepaalde enkelvoudsvorm: et program = “een programma”, programmet = “het programma”. Het is het zelfstandig naamwoord dat deze vorm draagt, niet een aangrenzend woord. for verbindt programmet met datgene waarvoor of waarvan het programma is. In deze zin past de betekenis “van”: het programma hoort bij het volgende evenement. Dezelfde vorm kan in andere contexten ook “voor” betekenen, maar die betekenis past hier niet bij de vaste vertaling. det is hier het bepaalde lidwoord vóór een bijvoeglijk naamwoord en een zelfstandig naamwoord: det næste arrangement. Het staat bij een onzijdig enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Als er geen bijvoeglijk naamwoord tussen staat, wordt de bepaaldheid in arrangementet aan het zelfstandig naamwoord gehecht. næste betekent “volgende” en geeft de volgorde aan. In det næste arrangement staat het bijvoeglijk naamwoord vóór het zelfstandig naamwoord. Een bruikbaar contrast is det næste møde = “de volgende vergadering” tegenover det tidligere møde = “de eerdere vergadering”. arrangement betekent “evenement”. Het is een onzijdig zelfstandig naamwoord: et arrangement = “een evenement”. In de woordgroep det næste arrangement blijft het zelfstandig naamwoord in de onbepaalde vorm, omdat het bepaalde lidwoord vóór het bijvoeglijk naamwoord staat. Samen vormen Vi sender de mededeling “we sturen”, en programmet for det næste arrangement specificeert wat er wordt gestuurd: “het programma van het volgende evenement”. De volledige zin betekent dus: “We sturen het programma van het volgende evenement.”