Een taakupdate geven | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Hvordan går det med opgaven?

   Hoe gaat het met de taak?

   Hvordan

   hoe

   går

   gaat

   det

   het in deze vaste vraaguitdrukking

   med

   met

   opgaven

   de taak

   Uitgebreide uitleg

   Hvordan betekent hier “hoe” en vraagt naar de toestand of het verloop. Het is een vraagwoord. Voorbeeld: Hvordan går det? — “Hoe gaat het?” Hvor — “waar” — vraagt daarentegen naar een plaats. går is de tegenwoordige tijd van gå, “gaan”. In deze uitdrukking beschrijft het niet noodzakelijk letterlijk bewegen, maar hoe iets verloopt. Voorbeeld: Hvordan går mødet? — “Hoe verloopt de vergadering?” det is hier het grammaticale onderwerp van de vaste vraaguitdrukking Hvordan går det?. In deze uitdrukking betekent het “het” en verwijst het niet zelfstandig naar een concreet genoemd ding. Samen met går vormt het de algemene vraag naar het verloop of de toestand. In andere zinnen kan det wel als onzijdig voornaamwoord naar een zaak verwijzen; dat is hier niet de functie. med betekent hier “met” en verbindt de vraag naar het verloop met datgene waarover men informeert. De herbruikbare combinatie Hvordan går det med + iets? vraagt hoe het met iets staat of hoe het ermee verloopt. opgaven betekent hier “de taak”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van opgave (“taak”): opgave → opgaven. Het achtervoegsel -en markeert hier bepaaldheid; het is geen meervoud. Een onbepaalde taak is en opgave. Samen vormen Hvordan går det med en opgaven de herbruikbare vraag Hvordan går det med + zaak? — “Hoe gaat het met + zaak?” De volledige betekenis is: “Hoe gaat het met de taak?” De vraag informeert naar de voortgang of toestand van die taak.

2. Det meste er færdigt.

   Het meeste is klaar.

   Det meste

   het meeste

   er

   is

   færdigt

   klaar

   Uitgebreide uitleg

   Det meste betekent hier “het meeste”: het verwijst naar het grootste deel van wat met de taak samenhangt, zonder een exact aantal te noemen. det is een onzijdige vorm; meste is de zelfstandige, bepaalde vorm van mest (“meest”). De reeks is meget – mere – mest: “veel” – “meer” – “meest”. er is de tegenwoordige tijd van være (“zijn”). Het staat hier als koppelwerkwoord en verbindt het onderwerp met de beschrijving erna. Een bruikbaar patroon is X er Y = “X is Y”. færdigt betekent hier “klaar” of “af”. De basisvorm is færdig; de uitgang -t past bij het onzijdige enkelvoudige onderwerp det meste. Vergelijk bijvoorbeeld Arbejdet er færdigt — “Het werk is klaar.” De vorm zonder -t verschijnt bij een gemeenslachtig enkelvoudig onderwerp, zoals in Opgaven er færdig — “De taak is klaar.” Samen vormen de delen Det meste er færdigt: “Het meeste is klaar.” De zin meldt dus dat het grootste deel af is; hij zegt niet dat alles klaar is. In deze context gaat het om de voortgang van de taak.

3. Hvad skal tjekkes?

   Wat moet er gecontroleerd worden?

   Hvad

   wat

   skal

   moet

   tjekkes

   gecontroleerd worden

   Uitgebreide uitleg

   Hvad betekent hier “wat” en vraagt naar datgene dat gecontroleerd moet worden. Het is een vraagwoord; vergelijk hvem (“wie”) wanneer naar een persoon wordt gevraagd. Voorbeeld: Hvad læser du? — “Wat lees je?” skal is de vorm van skulle voor de tegenwoordige tijd. In deze zin drukt het samen met de volgende werkwoordsvorm een verplichting uit: “moet”. Na skal staat het volgende werkwoord in de infinitiefachtige vorm, zonder at. Voorbeeld: Jeg skal tjekke tallene. — “Ik moet de cijfers controleren.” tjekkes komt van tjekke, “controleren”, en is de passieve vorm met -s. Daardoor wordt niet gezegd wie de controle uitvoert; de aandacht ligt op wat gecontroleerd moet worden. Na skal vormt skal tjekkes samen “moet gecontroleerd worden”. Vergelijk actief nogen skal tjekke ... (“iemand moet ... controleren”) met passief ... skal tjekkes. Samen betekent Hvad skal tjekkes? letterlijk en natuurlijk: “Wat moet er gecontroleerd worden?” De vraag vraagt dus welk onderdeel of welke informatie gecontroleerd moet worden, zonder de uitvoerder te noemen.

4. Jeg skal tjekke tallene.

   Ik moet de cijfers controleren.

   Jeg skal

   ik moet

   tjekke

   controleren

   tallene

   de cijfers

   Uitgebreide uitleg

   Jeg skal betekent hier ik moet: Jeg is het persoonlijke voornaamwoord voor de spreker en skal is de tegenwoordige vorm van skulle. In deze combinatie drukt skal de verplichting van de spreker uit. Het is dus niet genoeg om alleen een toekomstbetekenis aan skal toe te kennen; de vaste vertaling maakt hier de betekenis moeten duidelijk. Dezelfde constructie kan opnieuw worden gebruikt met een andere infinitief, bijvoorbeeld Jeg skal arbejde — Ik moet werken. tjekke is de infinitief controleren. Na skal staat deze vorm zonder extra infinitiefmarkering. De vorm verwijst hier naar de handeling die de spreker moet uitvoeren. Een herbruikbaar patroon is Jeg skal + infinitief, zoals in Jeg skal ringe — Ik moet bellen. tallene betekent de cijfers. Dit is de bepaalde vorm van tal — cijfer of, afhankelijk van de context, getal. De uitgang in tallene markeert hier een meervoudige bepaalde vorm: het gaat om bepaalde cijfers, niet om één onbepaald cijfer. Het woord tal kan in andere contexten ook naar een getal verwijzen; de vaste vertaling kiest hier voor cijfers. Samen vormen de delen Jeg skal tjekke tallene: Ik moet de cijfers controleren. De spreker is degene die de controle moet uitvoeren, skal geeft de verplichting aan, tjekke noemt de handeling en tallene noemt wat gecontroleerd moet worden.

5. Holder vi tidsplanen?

   Lopen we op schema?

   Holder

   houden

   vi

   we; wij

   tidsplanen

   de planning; het schema

   Uitgebreide uitleg

   Holder is de tegenwoordige tijd van holde, “houden”. In deze vraag krijgt het samen met tidsplanen de betekenis “de planning aanhouden” of “op schema blijven”. De tegenwoordige vorm holder verandert niet naar persoon of getal; vi maakt duidelijk dat het onderwerp “wij” is. Voorbeeld: Planen holder. — “Het plan houdt stand.” vi betekent “we/wij” en is de onderwerpvorm voor de eerste persoon meervoud. Het staat hier vóór het zelfstandig naamwoord dat deel uitmaakt van de rest van de vraag; dat zelfstandig naamwoord verandert de vorm van vi niet. tidsplanen betekent hier “de planning” of “het schema”. Het is de bepaalde vorm van tidsplan: tidsplan betekent “een planning/een schema” in onbepaalde vorm, terwijl tidsplanen naar de bepaalde planning of het bepaalde schema verwijst. Het achtervoegsel -en markeert hier de bepaalde vorm van dit gemeenschappelijke-geslachtwoord. Voorbeeld: Vi følger tidsplanen. — “We volgen de planning.” In een Deense ja/nee-vraag staat het werkwoord vóór het onderwerp: werkwoord + onderwerp + de rest. Daarom staat Holder vóór vi. Samen betekent Holder vi tidsplanen? “Lopen we op schema?” of “Houden we ons aan de planning?” De vraag controleert of het gezamenlijke verloop nog volgens de planning gaat.

6. Vi kan blive færdige i eftermiddag.

   We kunnen dit vanmiddag afmaken.

   Vi kan

   we kunnen

   blive

   worden / raken

   færdige

   klaar

   eftermiddag

   namiddag

   Uitgebreide uitleg

   Vi kan betekent hier “we kunnen”. vi is de eerste persoon meervoud: de spreker rekent zichzelf samen met anderen tot de groep. kan is de tegenwoordige vorm van kunne; na een modaal werkwoord zoals kan volgt het volgende werkwoord in de infinitief. Voorbeeld: Vi kan starte nu. — “We kunnen nu beginnen.” blive is de infinitief van blive, hier in de betekenis “worden” of “in een bepaalde toestand raken”. In combinatie met færdige betekent blive færdige: klaar raken of iets af krijgen. Het betekent hier niet “blijven”. Voorbeeld: De bliver klar snart. — “Ze zijn binnenkort klaar.” færdige betekent hier “klaar” en beschrijft de groep die met vi wordt aangeduid. De vorm is meervoud; de enkelvoudige vorm is færdig. Het bijvoeglijk naamwoord draagt deze vorm, niet het werkwoord blive. Voorbeeld: Vi er færdige. — “We zijn klaar.” eftermiddag betekent “namiddag”. In de uitdrukking i eftermiddag betekent het “vanmiddag”, dus de namiddag van vandaag. Voorbeeld: Jeg ringer i eftermiddag. — “Ik bel vanmiddag.” Samen vormt Vi kan blive færdige i eftermiddag de structuur “we kunnen + klaar raken + vanmiddag”: “We kunnen dit vanmiddag afmaken.” De infinitiefgroep blive færdige geeft het bereiken van de toestand “klaar”, kan drukt de mogelijkheid uit en i eftermiddag geeft het tijdstip aan.

7. Skal vi opdatere teamet?

   Zullen we het team bijpraten?

   Skal vi

   Zullen we …?

   opdatere

   bijpraten; updaten

   teamet

   het team

   Uitgebreide uitleg

   Skal vi vormt hier een voorstel in vraagvorm: “zullen we …?”. skal is de tegenwoordige vorm van skulle; na deze vorm staat het volgende werkwoord in de infinitief, hier opdatere, zonder at. vi betekent “we” en is het onderwerp van het voorstel. opdatere betekent hier “bijpraten” of “op de hoogte brengen”. Het is de infinitief en blijft na skal onveranderd. Het kan ook “updaten” betekenen, bijvoorbeeld bij informatie of software; de vaste vertaling maakt hier de betekenis “het team bijpraten” duidelijk. Voorbeeld: Vi skal opdatere hende. — “We moeten haar bijpraten.” teamet betekent “het team”. Het is de bepaalde vorm van team: et team → teamet. De uitgang -et markeert hier bepaaldheid. In deze zin is teamet het directe object van opdatere. Voorbeeld: Teamet er klart. — “Het team is klaar.” In dit voorbeeld staat klart bij het onzijdige zelfstandig naamwoord team. Samen vormen Skal vi + opdatere + teamet de vraag Skal vi opdatere teamet?: “Zullen we het team bijpraten?” De zin is een gezamenlijk voorstel; hij zegt niet dat het bijpraten al gebeurd is.

8. Lad os opdatere dem, efter at vi er færdige med denne del.

   Laten we hen bijpraten nadat we dit deel hebben afgemaakt.

   Lad os

   laten we

   opdatere

   bijpraten; actualiseren

   dem

   hen

   efter at

   nadat

   er færdige

   klaar zijn

   denne

   deze; dit

   del

   deel

   Uitgebreide uitleg

   Lad os is een vaste constructie voor een voorstel in de eerste persoon meervoud: “laten we ...”. Het volgende werkwoord staat in de infinitief. Vergelijk: Lad os gå = “Laten we gaan.” De constructie drukt hier een voorstel uit, geen bevel aan één afzonderlijke persoon. opdatere betekent hier dat iemand informatie krijgt of weer op de hoogte wordt gebracht; in deze zin past de vertaling “bijpraten”. Het is de infinitief na Lad os. De vorm opdatere kan ook “actualiseren” of “bijwerken” betekenen, afhankelijk van het object en de context. In de vorige zin verwijst teamet naar het team; in de huidige zin geeft de vertaling aan dat dem de personen zijn die bijgepraat moeten worden. dem is een zelfstandig persoonlijk voornaamwoord in de objectsvorm van het meervoud: “hen” of “ze”. Het staat hier als object van opdatere. De vorm zegt dat het om meerdere personen gaat, maar de concrete personen worden in deze zin niet zelfstandig benoemd. efter at leidt een tijdsbepalende bijzin in en betekent hier “nadat”. Het patroon is efter at + een volledige bijzin. In die bijzin staat eerst het onderwerp vi en daarna het werkwoordelijke gezegde. er færdige betekent samen “klaar zijn” of “af zijn”. er is de vorm van være (“zijn”) die hier bij vi hoort. færdige is de meervoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord færdig (“klaar”); het bijvoeglijk naamwoord stemt hier met vi overeen. Het patroon være færdig med betekent “klaar zijn met”. Voorbeeld: Vi er færdige med arbejdet = “Wij zijn klaar met het werk.” denne is een aanwijzend woord voor één zelfstandig naamwoord dichtbij de spreker of in de lopende context. Het verwijst grammaticaal naar een enkelvoudig woord van het gemeenschappelijk geslacht. Hier hoort het bij del; de precieze aard van dat deel wordt niet verder benoemd. del betekent “deel” en is hier het object van med in de vaste combinatie være færdig med noget: “klaar zijn met iets”. Het is een zelfstandig naamwoord in het enkelvoud. Samen betekenen denne del en med denne del respectievelijk “dit deel” en “met dit deel”. De hele structuur is Lad os + infinitief + object, gevolgd door efter at + onderwerp + er færdige med + denne del. Daardoor betekent de zin: “Laten we hen bijpraten nadat we dit deel hebben afgemaakt.” De Deense formulering zegt letterlijk dat we klaar zijn met dit deel; in deze context geeft dat dezelfde tijdsrelatie weer als “nadat we dit deel hebben afgemaakt”.