Hvad
In de vraag Hvad med en film derhjemme? draagt Hvad de betekenis ‘wat’ en helpt het een voorstel in te leiden. Samen met med wordt de vraag gebruikt om naar iemands mening over een idee te vragen. Je gebruikt deze vraagvorm wanneer je een activiteit of optie wilt voorstellen.
med
In Hvad med en film derhjemme? betekent med letterlijk ‘met’, maar het maakt samen met Hvad de Nederlandse betekenis ‘wat dacht je van’ mogelijk. Het staat direct na Hvad in deze vaste vraagvorm. Je gebruikt dit om een voorstel voorzichtig aan een gesprekspartner voor te leggen.
en
In en film is en het onbepaalde lidwoord ‘een’. Het staat hier vóór het zelfstandige naamwoord film. Je gebruikt het om één niet nader bepaalde film of een andere zaak te noemen.
film
Film betekent hier ‘film’ en is het voorgestelde onderdeel van de avond. Het staat na het lidwoord en en vóór derhjemme in Hvad med en film derhjemme? Je kunt het gebruiken wanneer je over een film als activiteit of kijkobject praat.
derhjemme
Derhjemme betekent ‘thuis’ en geeft aan waar de film bekeken wordt. In Hvad med en film derhjemme? staat het achter de genoemde activiteit. Je gebruikt het om een activiteit of situatie op de eigen woonplek te plaatsen.
Det
Det verwijst in Det lyder hyggeligt og nemt naar het voorgestelde plan of de hele situatie. Het is hier het onderwerp van de reactie, niet een zelfstandig genoemd voorwerp. Je gebruikt het zo om op een eerder genoemd idee te reageren.
lyder
Lyder betekent hier ‘klinkt’ en geeft aan hoe het voorstel op de spreker overkomt. In Det lyder hyggeligt og nemt staat het na Det en vóór de beschrijving van het voorstel. Je gebruikt het om een indruk of beoordeling van een idee te geven.
hyggeligt
Hyggeligt beschrijft het voorstel in Det lyder hyggeligt og nemt als gezellig en aangenaam. De vorm staat na lyder en wordt samen met nemt gebruikt om het plan te beoordelen. Je gebruikt het wanneer een activiteit een warme, ontspannen sfeer lijkt te hebben.
og
Og betekent ‘en’ en verbindt hyggeligt met nemt in Det lyder hyggeligt og nemt. Het voegt hier twee positieve beschrijvingen van hetzelfde voorstel samen. Je gebruikt og om woorden of zinsdelen met elkaar te verbinden.
nemt
Nemt betekent hier ‘makkelijk’ of ‘eenvoudig’ en beschrijft het plan samen met hyggeligt. Het staat na og in Det lyder hyggeligt og nemt. Je gebruikt het om aan te geven dat iets weinig moeite of organisatie vraagt.
Lad
Lad is in Lad os vælge en kort film het deel dat de gezamenlijke suggestie ‘laten we’ inleidt. Het krijgt zijn betekenis hier samen met os en de daaropvolgende handeling. Je gebruikt deze vorm om iemand voor te stellen samen iets te doen.
os
Os betekent hier ‘ons’ en verwijst naar de spreker en de andere persoon samen. In Lad os vælge en kort film hoort het bij Lad en vormt het een uitnodiging om gezamenlijk te handelen. Je gebruikt deze combinatie wanneer je een gezamenlijke keuze of activiteit voorstelt.
vælge
Vælge betekent ‘kiezen’ en benoemt de handeling die de twee personen samen willen uitvoeren. In Lad os vælge en kort film staat het na Lad os en vóór het gekozen object. Je gebruikt het met iets dat je uit meerdere mogelijkheden selecteert.
kort
Kort betekent hier ‘kort’ en beschrijft de film in Lad os vælge en kort film. Het staat vóór het zelfstandige naamwoord film. Je gebruikt het om de beperkte duur of omvang van iets te beschrijven.
Så
Så betekent hier ‘dan’ of ‘in dat geval’ en verbindt het voorstel met het gevolg in Så kan vi blive færdige, før det bliver sent. Het staat aan het begin van de zin en verwijst naar de keuze voor een korte film. Je gebruikt het om een gevolg of volgende stap aan te kondigen.
kan
Kan betekent hier ‘kunnen’ en geeft aan dat het mogelijk is om op tijd klaar te zijn. In Så kan vi blive færdige staat het vóór vi en de daaropvolgende handeling. Je gebruikt kan om mogelijkheid of vermogen uit te drukken.
vi
Vi betekent ‘wij’ en verwijst naar de twee mensen die samen de filmavond plannen. In Så kan vi blive færdige is vi het onderwerp van de mogelijkheid. Je gebruikt het wanneer de spreker zichzelf en minstens één andere persoon bedoelt.
blive
Blive betekent hier ‘worden’ of ‘raken’ in de uitdrukking blive færdige, dus klaar raken. Het staat na kan en vóór færdige. Je gebruikt deze combinatie om een verandering naar een voltooide toestand te beschrijven.
færdige
Færdige betekent hier ‘klaar’ of ‘af’ in Så kan vi blive færdige. Het beschrijft de toestand die de twee personen bereiken voordat het laat wordt. Je gebruikt het om aan te geven dat een activiteit of taak voltooid is.
før
Før betekent ‘voordat’ en leidt in før det bliver sent de tijdsgrens in. Het verbindt het moment waarop ze klaar zijn met het moment waarop het laat wordt. Je gebruikt før om te zeggen dat iets eerder gebeurt dan een andere gebeurtenis.
sent
Sent betekent hier ‘laat’ in før det bliver sent, dus voordat de tijd laat wordt. Het staat aan het einde van de bijzin na bliver. Je gebruikt het om een laat tijdstip of het laat worden van de avond te beschrijven.
Jeg
Jeg betekent ‘ik’ en verwijst naar de persoon die aanbiedt fruit mee te nemen. In Jeg kan tage lidt frugt med staat het als onderwerp vóór kan. Je gebruikt het wanneer je naar jezelf verwijst.
tage
Tage draagt hier de betekenis ‘meenemen’ in Jeg kan tage lidt frugt med. De combinatie met med is belangrijk: samen geeft tage ... med aan dat iets naar de geplande plek wordt gebracht. Je gebruikt deze constructie wanneer je aanbiedt iets voor een activiteit mee te brengen.
lidt
Lidt betekent hier ‘wat’ of ‘een beetje’ en bepaalt de hoeveelheid frugt in lidt frugt. Het staat vóór het zelfstandige naamwoord frugt. Je gebruikt lidt om een kleine of niet precies bepaalde hoeveelheid aan te geven.
frugt
Frugt betekent ‘fruit’ en is het eten dat de spreker wil meenemen. In lidt frugt staat het na de hoeveelheidsaanduiding lidt. Je gebruikt het wanneer je over fruit als voedsel of mee te nemen snack praat.
let
Let betekent hier ‘licht’ in En let snack ville være dejlig. Het beschrijft het soort snack dat bij de filmavond past. Je gebruikt let om eten te beschrijven dat niet zwaar of uitgebreid is.
snack
Snack betekent ‘snack’ en verwijst naar iets kleins om te eten tijdens de film. In En let snack staat het na let en. Je gebruikt het voor een kleine hap tussen of naast maaltijden.
ville
Ville geeft in En let snack ville være dejlig een voorzichtige, hypothetische waardering weer: zo’n snack zou prettig zijn. Het staat vóór være in deze constructie. Je gebruikt ville være om een wens, voorstel of mogelijke situatie beleefd te formuleren.
være
Være betekent ‘zijn’ en verbindt in ville være dejlig de snack met de beoordeling ‘prettig’. Het staat na ville. Je gebruikt het om in combinatie met een beschrijving te zeggen hoe iets zou zijn.
dejlig
Dejlig betekent hier ‘fijn’ of ‘prettig’ en beschrijft de voorgestelde snack. In En let snack ville være dejlig staat het na være. Je gebruikt het om waardering of een positieve beoordeling uit te drukken.
Skal
Skal betekent hier ‘zal’ of ‘moet’ en leidt in Skal jeg også tage te med? een vraag over wat de spreker moet of zal doen. Het staat vóór jeg, omdat de zin als vraag begint. Je gebruikt het om iemand te vragen of een handeling gewenst of passend is.
også
Også betekent ‘ook’ of ‘eveneens’ en voegt thee toe aan wat al besproken is. In Skal jeg også tage te med? staat het vóór tage en benadrukt het dat thee erbij komt. Je gebruikt også wanneer je iets aan een bestaande keuze of handeling toevoegt.
te
Te betekent ‘thee’ en is het drankje dat de spreker wil meenemen. In Skal jeg også tage te med? staat het als object van meenemen. Je gebruikt het wanneer je over thee als drank of als onderdeel van een aanbod praat.
dejligt
Dejligt betekent hier ‘fijn’ of ‘heerlijk’ in Te ville også være dejligt. Het beschrijft positief dat de aangeboden thee welkom zou zijn. Je gebruikt het om waardering uit te spreken over iets dat iemand aanbiedt of voorstelt.