Har
“Har” betekent hier “heb je” en staat als vraagvorm vooraan in “Har du en rengøringsklud”. De vorm wordt gebruikt om te vragen of iemand iets heeft, bijvoorbeeld met “Har du” plus een voorwerp wanneer je iets wilt lenen.
du
“du” betekent “jij” en is in “Har du en rengøringsklud” degene aan wie de vraag wordt gesteld. Het staat hier als onderwerp na “Har”; je gebruikt het wanneer je een bekende of één persoon rechtstreeks aanspreekt.
en
“en” betekent hier “een” en leidt het genoemde voorwerp “en rengøringsklud” in. Je gebruikt “en” voor één niet nader bepaalde zaak, bijvoorbeeld in een vraag naar een voorwerp.
rengøringsklud
“rengøringsklud” betekent “schoonmaakdoek” en is het voorwerp dat de spreker wil gebruiken. Het woord past hier bij vragen en gesprekken over schoonmaken, zoals “Har du en rengøringsklud?” wanneer je om een doek vraagt.
jeg
“jeg” betekent “ik” en verwijst in “jeg kan bruge” naar de spreker zelf. Het staat hier als onderwerp vóór “kan”; je gebruikt het wanneer je zegt wat je zelf kunt, wilt of moet doen.
kan
“kan” betekent hier “kan” in de betekenis van iets kunnen gebruiken. In “jeg kan bruge” staat het vóór “bruge”; dit patroon gebruik je om een mogelijkheid of vaardigheid uit te drukken, bijvoorbeeld wanneer je uitlegt waarvoor je iets nodig hebt.
bruge
“bruge” betekent “gebruiken” en beschrijft wat de spreker met de doek wil doen. Na “kan” staat het in de vorm “kan bruge”; je gebruikt dit wanneer je zegt dat je een voorwerp kunt gebruiken.
Der
“Der” introduceert in “Der er en i kassen” dat er iets aanwezig is; de hele zin betekent “Er is er een in de doos”. Je gebruikt deze vorm om het bestaan of de aanwezigheid van iets op een plaats aan te geven.
er
“er” geeft in “Der er en i kassen” aan dat er iets is of aanwezig is. Samen met “Der” vormt het een veelgebruikt patroon voor “er is” of “er zijn”, bijvoorbeeld wanneer je iemand vertelt waar een voorwerp te vinden is.
i
“i” betekent “in” en geeft in “i kassen” de plaats aan waar de doek zich bevindt. Je gebruikt “i” vóór een ruimte of houder wanneer iets zich daarin bevindt, zoals een voorwerp in een doos.
kassen
“kassen” betekent “de doos” en noemt de plaats waarin de doek ligt. De vorm verwijst hier naar een specifieke doos; je gebruikt haar bijvoorbeeld na “i” om de locatie van iets aan te geven.
også
“også” betekent “ook” en voegt in “Har du også rengøringsspray?” een tweede gevraagd voorwerp toe. Je gebruikt het wanneer je naast iets dat al genoemd is nog naar een ander ding vraagt.
rengøringsspray
“rengøringsspray” betekent “schoonmaakspray” en is het tweede schoonmaakmiddel waarnaar wordt gevraagd. Het woord past bij een gesprek over schoonmaken, bijvoorbeeld in een vraag of iemand die spray ook heeft.
Sprayen
“Sprayen” betekent “de spray” en is in “Sprayen står ved siden af kluden” het voorwerp waarvan de plaats wordt beschreven. De vorm verwijst naar een specifieke spray die al in het gesprek is genoemd; je gebruikt haar bijvoorbeeld als onderwerp bij een plaatsbeschrijving.
står
“står” betekent hier “staat” en beschrijft waar de spray zich bevindt. In “Sprayen står ved siden af kluden” gebruik je het om de positie van een voorwerp aan te geven, bijvoorbeeld naast een ander voorwerp.
ved siden af
“ved siden af” betekent als geheel “naast” in “Sprayen står ved siden af kluden”. “ved” verwijst naar een plaats bij iets, “siden” naar de zijkant en “af” maakt deel uit van deze vaste uitdrukking; je gebruikt haar om de positie van één voorwerp ten opzichte van een ander te beschrijven.
kluden
“kluden” betekent “de doek” en verwijst hier naar de eerder genoemde schoonmaakdoek. De vorm staat na “ved siden af” als het voorwerp waarnaast de spray staat; je gebruikt haar wanneer je naar die specifieke doek verwijst.
skal
“skal” betekent hier “moet” of “zal” en geeft in “Jeg skal gøre dette skrivebord rent” aan wat de spreker van plan is of moet doen. Je gebruikt “skal” vóór een werkwoord om een noodzakelijke of voorgenomen handeling uit te drukken, bijvoorbeeld bij een schoonmaaktaak.
gøre
“gøre” betekent hier “doen” of “maken” binnen “gøre dette skrivebord rent”; de hele uitdrukking betekent “dit bureau schoonmaken”. Je gebruikt “gøre” in deze constructie vóór een voorwerp en “rent” om aan te geven dat het voorwerp schoon wordt.
dette
“dette” betekent “dit” en wijst in “dette skrivebord” het specifieke bureau aan dat dichtbij of in de huidige situatie is. Je gebruikt het vóór een zelfstandig naamwoord wanneer je één bepaald voorwerp aanwijst.
skrivebord
“skrivebord” betekent “bureau” en is in “dette skrivebord” het oppervlak dat schoongemaakt moet worden. Je gebruikt het woord in gesprekken over werken, studeren of het schoonmaken van een bureau.
rent
“rent” betekent “schoon” en beschrijft in “gøre dette skrivebord rent” de toestand die na het schoonmaken bereikt wordt. In deze constructie staat het bij een handeling die iets schoon maakt; je gebruikt het bijvoorbeeld om het gewenste resultaat van schoonmaken te benoemen.
Brug
“Brug” betekent “gebruik” en is in “Brug kun en lille smule” een directe instructie. Je gebruikt deze vorm wanneer je iemand vertelt wat die met een voorwerp of middel moet doen, bijvoorbeeld bij een schoonmaakmiddel.
kun
“kun” betekent “alleen” of “slechts” en beperkt in “Brug kun en lille smule” de hoeveelheid. Je gebruikt het vóór wat beperkt moet worden, bijvoorbeeld om iemand te instrueren maar weinig van een middel te gebruiken.
lille
“lille” betekent “klein” en beschrijft in “en lille smule” de geringe hoeveelheid. Je gebruikt het vóór een zelfstandig naamwoord om een kleine omvang of hoeveelheid aan te geven, zoals bij een beetje spray.
smule
“smule” betekent hier “een beetje” of “een kleine hoeveelheid” in “en lille smule”. Samen met “en lille” gebruik je het om een kleine hoeveelheid van een middel te vragen of aan te geven.
tørrer
“tørrer” betekent hier “veegt af” en beschrijft de handeling met het bureau. In “Jeg tørrer skrivebordet af” staat het bij een voorwerp dat van een oppervlak wordt afgeveegd; je gebruikt dit patroon wanneer je een tafel, bureau of ander oppervlak schoonmaakt.
skrivebordet
“skrivebordet” betekent “het bureau” en verwijst naar het specifieke bureau dat eerder als “dette skrivebord” werd genoemd. Het is in “tørrer skrivebordet af” het voorwerp dat wordt afgeveegd; je gebruikt de vorm wanneer je naar dat bepaalde bureau verwijst.
af
“af” hoort in “tørrer skrivebordet af” bij de handeling van iets van een oppervlak afvegen. Het geeft hier aan dat het bureau wordt schoongeveegd; je gebruikt deze combinatie bijvoorbeeld bij het afvegen van een bureau of tafel.
og
“og” betekent “en” en verbindt in “Jeg tørrer skrivebordet af og lægger dem begge tilbage” twee handelingen. Je gebruikt het om opeenvolgende acties of twee delen van een mededeling met elkaar te verbinden.
lægger
“lægger” betekent hier “legt” of “plaatst” en beschrijft wat de spreker met de twee spullen doet. In “lægger dem begge tilbage” staat het vóór het voornaamwoord en “tilbage”; je gebruikt het om te zeggen dat je iets ergens neerlegt of terugplaatst.
dem
“dem” betekent “ze” of “hen” en verwijst hier naar de doek en de spray. In “lægger dem begge tilbage” is het het voorwerp van de handeling; je gebruikt het om naar meerdere eerder genoemde zaken te verwijzen.
begge
“begge” betekent “beide” en maakt in “dem begge” duidelijk dat de twee genoemde spullen allebei worden teruggelegd. Je gebruikt het wanneer precies twee personen of voorwerpen samen bedoeld zijn.
tilbage
“tilbage” betekent “terug” en geeft in “lægger dem begge tilbage” aan dat de spullen naar hun eerdere plaats gaan. Je gebruikt het na een handeling van plaatsen of brengen wanneer iets naar de oorspronkelijke of afgesproken plek teruggaat.
Læg
“Læg” betekent “leg” of “plaats” en is in “Læg dem sammen i kassen” een directe instructie. Je gebruikt deze vorm wanneer je iemand zegt iets ergens neer te leggen, bijvoorbeeld de spullen in de doos.
sammen
“sammen” betekent “samen” en geeft in “Læg dem sammen i kassen” aan dat de twee spullen bij elkaar in de doos moeten liggen. Je gebruikt het om te zeggen dat meerdere dingen gezamenlijk of op dezelfde plaats worden gelegd.