Een vastzittende deur repareren | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Døren sidder fast.

   De deur zit vast.

   Døren

   de deur

   sidder fast

   zit vast

   Uitgebreide uitleg

   Døren betekent hier “de deur”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van dør (“deur”): dør = een deur, døren = de deur. In het Deens wordt bepaaldheid hier aan het zelfstandig naamwoord vast geschreven met -en. sidder fast beschrijft de toestand dat iets vastzit. sidder is de tegenwoordige tijd van sidde (“zitten”); in deze uitdrukking beschrijft het niet gewoon een persoon die zit, maar een voorwerp dat in een bepaalde positie geblokkeerd is. fast betekent hier “vast”. Een bruikbaar patroon is noget sidder fast — “iets zit vast”. Samen vormen de delen: Døren (“de deur”) + sidder fast (“zit vast”). De volledige betekenis is dus: “De deur zit vast.”

2. Prøv at trække i håndtaget.

   Probeer aan de klink te trekken.

   Prøv

   probeer

   at trække

   trekken

   håndtaget

   de klink

   Uitgebreide uitleg

   Prøv is de gebiedende wijs van at prøve (“proberen”). De vorm geeft hier een aansporing aan de aangesprokene: “probeer”. In het Deens staat na prøve vaak at plus een infinitief: Prøv at ... = “Probeer ...”. Voorbeeld: Prøv at åbne vinduet. — “Probeer het raam te openen.” at trække betekent hier “trekken”. at markeert de infinitief en trække is de infinitiefvorm van het werkwoord. De combinatie trække i betekent “aan iets trekken”; het voorzetsel i hoort dus bij deze gebruikswijze van het werkwoord. Voorbeeld: Hun trækker i rebet. — “Zij trekt aan het touw.” håndtaget betekent hier “de klink”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van et håndtag (“een handvat”, “een klink”): håndtag → håndtaget. Het achtervoegsel -et markeert bij dit woord zowel bepaaldheid als enkelvoud; het is niet zelf een los woord voor “de”. Welke vertaling passend is, hangt af van het concrete voorwerp: bij een deur kan håndtag bijvoorbeeld “klink” of “handgreep” betekenen. Samen vormen Prøv at trække i håndtaget de aansporing “Probeer aan de klink te trekken.” De structuur Prøv at + infinitief geeft aan wat de aangesprokene moet proberen te doen, terwijl trække i + voorwerp de trekhandeling en het betrokken voorwerp aangeeft.

3. Jeg trak i håndtaget, men døren er stadig lukket.

   Ik trok aan de klink, maar de deur blijft dicht.

   Jeg

   ik

   trak

   trok

   i

   aan (in deze combinatie)

   håndtaget

   de klink

   døren

   de deur

   stadig

   nog steeds

   lukket

   dicht

   Uitgebreide uitleg

   Jeg betekent hier “ik” en is de eerste persoon enkelvoud: de spreker voert de handeling uit. Het is de onderwerpsvorm; vergelijk mig in Hun ser mig — “Zij ziet mij”, waar mig de andere rol heeft. trak is de verleden tijd van trække (“trekken”). De vormreeks is trække — trækker — trak — trukket (infinitief — tegenwoordige tijd — verleden tijd — voltooid deelwoord). Hier gebeurde het trekken vóór het huidige moment. Voorbeeld: Jeg trak stolen hen til bordet. — “Ik trok de stoel naar de tafel.” i betekent hier “aan” in de combinatie trække i ...: aan iets trekken. In andere combinaties kan i ook “in” betekenen, dus de betekenis volgt hier uit de combinatie met trække. Voorbeeld: Hun trækker i snoren. — “Zij trekt aan het touw.” håndtaget betekent hier “de klink”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van håndtag (“klink” of “handvat”); het achtervoegsel -et markeert hier bepaaldheid. Afhankelijk van de context kan håndtag ook een handvat aanduiden. Voorbeeld: Et håndtag er løst. — “Een handvat zit los.” døren betekent “de deur”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van dør; de uitgang -en maakt het zelfstandig naamwoord bepaald. Voorbeeld: Døren er åben. — “De deur is open.” stadig betekent “nog steeds” en geeft aan dat een toestand op het genoemde moment voortduurt. Voorbeeld: Hun sover stadig. — “Zij slaapt nog steeds.” lukket betekent hier “dicht” of “gesloten”. Het is de vorm die bij lukke (“sluiten”) hoort en staat hier na er als voltooid deelwoord of adjectivische toestandsbeschrijving: de deur verkeert in gesloten toestand. Åben (“open”) is in deze context een bruikbaar tegenovergesteld woord. Voorbeeld: Vinduet er lukket. — “Het raam is dicht.” Samen vormen Jeg trak i håndtaget en men døren er stadig lukket de betekenis: “Ik trok aan de klink, maar de deur blijft dicht.” men verbindt de twee delen in tegenstelling. er stadig lukket beschrijft de toestand die nog voortduurt; de eerdere trekactie heeft die toestand dus niet veranderd. De hele uiting is neutraal en bruikbaar om een eerdere handeling en een daarna nog bestaande toestand met elkaar te verbinden.

4. Skub langsomt nær kanten.

   Duw langzaam bij de rand.

   Skub

   duw

   langsomt

   langzaam

   nær

   bij, dicht bij

   kanten

   de rand

   Uitgebreide uitleg

   Skub betekent hier “duw” en is de gebiedende wijs van skubbe (“duwen”). Het onderwerp wordt in deze vorm niet uitgesproken: de zin geeft een instructie aan de aangesprokene. Bijvoorbeeld: Skub døren. — “Duw de deur.” langsomt betekent “langzaam” en beschrijft hier hoe de handeling wordt uitgevoerd. Het is het bijwoord bij langsom (“langzaam” als beschrijving van iets). Vergelijk: Skub langsomt. — “Duw langzaam.” nær betekent “bij” of “dicht bij” en leidt de plaatsaanduiding in. Het staat hier vóór het bepaalde naamwoord in nær kanten; het geeft dus aan dat de duw in de buurt van de rand moet gebeuren. kanten betekent “de rand”. De basisvorm is kant (“rand”); kanten is de bepaalde enkelvoudsvorm: en kant = “een rand”, kanten = “de rand”. De vorm kanter is meervoud onbepaald (“randen”) en kanterne meervoud bepaald (“de randen”). Samen vormen langsomt en nær kanten de instructie: voer het duwen langzaam uit en doe dat bij de rand. De volledige betekenis is: “Duw langzaam bij de rand.”

5. Døren gik lidt op.

   De deur ging een beetje open.

   Døren

   de deur

   gik

   ging

   lidt

   een beetje

   op

   open, in de combinatie gå op

   Uitgebreide uitleg

   Døren betekent hier “de deur”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van dør (“deur”): en dør = “een deur”, døren = “de deur”. De bepaalde vorm past bij een deur die in de situatie als herkenbaar bedoeld is. gik is de verleden tijd van gå (“gaan/lopen”). In deze zin draagt het de verleden tijd: het opengaan vond eerder plaats. Gik verandert hier niet vanwege het grammaticale geslacht van døren. lidt betekent “een beetje”. Hier beperkt het de mate waarin de deur openging: het was maar in geringe mate. op betekent hier “open” als deel van de combinatie gå op (“opengaan”). Het staat in de zin na lidt, maar vormt samen met gik de betekenis “ging open”. In de tegenwoordige tijd kun je bijvoorbeeld zeggen: Døren går op. = “De deur gaat open.” Samen vormen Døren (“de deur”), gik ... op (“ging open”) en lidt (“een beetje”) de volledige betekenis: “De deur ging een beetje open.”

6. Håndtaget føles løst.

   De klink voelt los.

   Håndtaget

   de klink

   føles

   voelt aan

   løst

   los

   Uitgebreide uitleg

   Håndtaget is the definite singular form of et håndtag (“een handgreep/handvat”). The ending -et marks here a specific handgreep, matching the fixed translation “de klink”. Compare: et håndtag = een handgreep; håndtaget = de handgreep. føles comes from føle (“voelen”) and is the present-tense -s form used here in the construction “aanvoelen”. It describes how something wordt ervaren, rather than simply saying that someone actively touches or feels it. Example: Stolen føles behagelig. — “De stoel voelt comfortabel aan.” løst is the neuter singular form of the adjective løs (“los”). It agrees with the neuter noun håndtag (et håndtag), not with the verb: løs with common gender, løst with neuter singular, and løse in the plural or definite forms. Example: Skruen er løs. — “De schroef zit los.” Together, Håndtaget føles løst. means “De klink voelt los aan.” The sentence presents the specific handgreep as having a loose feel; the preceding and following context concerns the door, but does not change this grammatical structure.

7. Skal vi ikke bruge denne dør mere?

   Zullen we deze deur niet meer gebruiken?

   Skal vi

   zullen we

   ikke … mere

   niet meer

   bruge

   gebruiken

   denne

   deze

   dør

   deur

   Uitgebreide uitleg

   Skal vi combineert het modale werkwoord skal met het onderwerp vi (“wij”). In een vraag staat het werkwoord vóór het onderwerp: Skal vi ...?. Hier drukt skal met vi een voorstel uit, dus “zullen we ...?”. Na een modaal werkwoord staat het volgende werkwoord in de infinitief. Voorbeeld: Skal vi gå? = “Zullen we gaan?” ikke is de ontkenning “niet”. mere betekent hier “meer” in de tijd: “nog langer” of “nog”. Samen drukken ikke ... mere uit dat iets vanaf nu niet meer gebeurt. De twee woorden staan in de brontekst niet naast elkaar: ikke staat vóór bruge, terwijl mere erna staat. Voorbeeld: Jeg arbejder ikke mere her. = “Ik werk hier niet meer.” bruge is de infinitief en basisvorm voor “gebruiken”. Hier volgt die vorm op het modale skal; daarom krijgt hij geen persoonsuitgang. Voorbeeld: Vi bruger døren. = “Wij gebruiken de deur.” denne betekent “deze” en staat vóór het zelfstandig naamwoord. Deze vorm hoort bij een enkelvoudig gemeenschappelijk-geslachtwoord; bij een onzijdig enkelvoud staat dette, en voor meervoud staat disse. Voorbeeld: denne stol = “deze stoel”. dør is het zelfstandig naamwoord “deur”. De vorm is onbepaald enkelvoud: en dør; de bepaalde enkelvoudsvorm is døren, “de deur”. Voorbeeld: Døren er åben. = “De deur is open.” Samen vormen de delen de vraag Skal vi ikke bruge denne dør mere?: “Zullen we deze deur niet meer gebruiken?” De vraag stelt dus voor om vanaf nu te stoppen met het gebruiken van deze deur.

8. Vi kan reparere håndtaget, før nogen sidder fast igen.

   We kunnen de klink repareren voordat iemand weer vast komt te zitten.

   Vi kan

   wij kunnen

   reparere

   repareren

   håndtaget

   de klink

   før

   voordat

   nogen

   iemand

   sidder fast

   vastzitten

   igen

   weer

   Uitgebreide uitleg

   Vi kan betekent hier “wij kunnen”. vi is de eerste persoon meervoud; kan is de tegenwoordige tijd van kunne (“kunnen”) en verandert niet volgens persoon of aantal. Na kan staat de infinitief zonder at. Voorbeeld: Vi kan vente. — “Wij kunnen wachten.” reparere is de infinitief “repareren”. Samen met kan vormt het kan reparere: “kan repareren”. Na andere werkwoorden staat vaak wel at, bijvoorbeeld Vi prøver at reparere den. — “Wij proberen hem/het te repareren.” håndtaget betekent hier “de klink”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van et håndtag (“een handvat/klink”): håndtag krijgt het bepaalde achtervoegsel -et en wordt håndtaget. Dat achtervoegsel hoort bij het zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Håndtaget er løst. — “De klink zit los.” før betekent “voordat” en leidt de tijdsbepaling in. Het geeft aan dat de reparatie plaatsvindt vóór de gebeurtenis in de volgende bijzin. In het Deens staat hier een komma: ..., før .... nogen betekent hier “iemand”: een niet nader genoemde persoon. Het is een onbepaald voornaamwoord; de zin specificeert niet wie die persoon is. sidder fast is de vaste combinatie “vastzitten”. sidder is de tegenwoordige tijd van sidde (“zitten”), maar samen beschrijven de woorden hier de toestand van vastzitten. Voorbeeld: Døren sidder fast. — “De deur zit vast.” igen betekent “weer” of “opnieuw”. Hier verwijst het naar het opnieuw optreden van het vastzitten, zonder te zeggen hoeveel eerdere gevallen er waren. De delen worden samengevoegd als Vi kan reparere håndtaget — “Wij kunnen de klink repareren” — en før nogen sidder fast igen — “voordat iemand weer vast komt te zitten”. De volledige betekenis is: “Wij kunnen de klink repareren voordat iemand weer vast komt te zitten.”