Ruimte laten in een drukke rij | Leer deens in het Nederlands

Over deze les

Met Ruimte laten in een drukke rij oefen je gespreksuitdrukkingen, uitspraak, woordenschat, grammatica en quizzen in het deens.

Dialoog

Der bliver virkelig trangt i denne kø.

Dèa blie-wuh wie-li trangd ie den-ne keu. Deze rij wordt echt heel druk.

Lad os lade lidt plads være fri i siden.

Lèe os lèe-the let ples wèe-uh frie ie sie-then. Laten we aan de zijkant wat ruimte laten.

Skal jeg rykke lidt tilbage?

Skel yai reuk-ke let te-bè-le? Zal ik een beetje naar achteren gaan?

Så kan folk lettere komme forbi.

Soo ken folk le-de kom-me fuh-bie. Dan kunnen mensen er makkelijker langs.

Er det langt nok?

Èa de lengd nok? Is dit ver genoeg?

Der er nu en fri passage.

Dèa èa nuu en frie pa-sè-sje. Nu is er een vrije doorgang.

Jeg kan stå tættere på væggen.

Yai ken stoo tè-de poo wè-gen. Ik kan dichter bij de muur staan.

Så holder vi gangstien fri.

Soo hol-uh wie keng-stien frie. Zo houden we het looppad vrij.

Woord voor woord

Der In „Der bliver virkelig trangt i denne kø.“ introduceert „Der“ de situatie waarin de rij steeds voller wordt. Het staat hier aan het begin van een mededeling over wat er gebeurt. Een nieuw voorbeeld is: „Der er mange mennesker.“

bliver In „Der bliver virkelig trangt i denne kø.“ betekent „bliver“ dat de situatie krapper wordt. Het drukt hier een verandering naar een nieuwe situatie uit. Een bruikbaar patroon is „Det bliver ...“ wanneer iets verandert.

virkelig In „Der bliver virkelig trangt i denne kø.“ benadrukt „virkelig“ dat de rij echt erg vol is. Het kan vóór een bijvoeglijk naamwoord of een andere beschrijving staan om die te versterken. Een nieuw voorbeeld is: „Det er virkelig vigtigt.“

trangt In „Der bliver virkelig trangt i denne kø.“ beschrijft „trangt“ het gebrek aan ruimte in de rij. Samen met „bliver“ betekent het dat de situatie krap wordt. Je gebruikt „trangt“ wanneer mensen of dingen te weinig ruimte hebben.

i In „i denne kø“ betekent „i“ dat de drukke situatie zich in deze rij bevindt. „i“ wordt hier gebruikt voor een plaats of gebied. Een nieuw voorbeeld is: „i huset“.

denne In „denne kø“ verwijst „denne“ naar de specifieke rij waarin de sprekers staan. Het komt overeen met „dit“ vóór het zelfstandig naamwoord. Een bruikbaar patroon is „denne“ gevolgd door datgene waarnaar wordt verwezen.

kø In „denne kø“ betekent „kø“ de rij waarin mensen wachten. Het wordt gebruikt voor een wachtrij in een winkel, bij een ingang of op een vergelijkbare plaats. Een nieuw voorbeeld is: „Jeg står i kø.“

Lad Aan het begin van „Lad os lade lidt plads være fri i siden.“ helpt „Lad“ om een gezamenlijke suggestie te formuleren. Het vaste patroon „Lad os ...“ betekent „laten we ...“. Een nieuw voorbeeld is: „Lad os gå.“

os In „Lad os lade lidt plads være fri i siden.“ verwijst „os“ naar de spreker en de andere persoon samen. In het patroon „Lad os ...“ vormt het een voorstel dat tot beiden is gericht. Een nieuw voorbeeld is: „Lad os vente.“

lade In „Lad os lade lidt plads være fri i siden.“ betekent „lade“ dat je wat ruimte vrijlaat. De constructie „lade noget være fri“ drukt uit dat iets beschikbaar of onbelemmerd blijft. Hier wordt „lade“ gevolgd door wat wordt vrijgelaten en door „være fri“.

lidt In „lidt plads“ betekent „lidt“ enige of een kleine hoeveelheid ruimte. Het geeft een beperkte hoeveelheid aan zonder een exacte omvang te noemen. Een bruikbaar patroon is „lidt“ gevolgd door iets dat wordt achtergelaten, toegevoegd of benodigd.

plads In „lade lidt plads være fri“ betekent „plads“ fysieke ruimte die mensen kunnen gebruiken om erlangs te gaan. Het woord verwijst hier naar datgene wat onbelemmerd blijft. Een nieuw voorbeeld is: „Der er ikke meget plads.“

være In „lade lidt plads være fri“ betekent „være“ blijven of zich in een bepaalde toestand bevinden. Het maakt de constructie „lade ... være fri“ compleet, waarbij de ruimte vrijgelaten wordt. Een nieuw voorbeeld is: „Lad døren være åben.“

fri In „lade lidt plads være fri“ betekent „fri“ vrij en beschikbaar, zonder dat iets de ruimte blokkeert. Het beschrijft de toestand waarin de ruimte moet blijven. Een bruikbaar patroon is „holde noget fri“ voor het vrijhouden van een gebied.

siden In „i siden“ betekent „siden“ de zijkant; het gaat om een strook ruimte naast de rij. Het geeft aan waar de vrije ruimte moet komen. Een nieuw voorbeeld is: „Der står en stol i siden.“

Skal In „Skal jeg rykke lidt tilbage?“ leidt „Skal“ een vraag in over wat de spreker zou moeten doen. „Skal jeg ...?“ is een gebruikelijke manier om een handeling aan te bieden of ernaar te vragen. Een nieuw voorbeeld is: „Skal jeg hjælpe?“

jeg In „Skal jeg rykke lidt tilbage?“ verwijst „jeg“ naar de persoon die vraagt of hij of zij moet bewegen. Het geeft aan dat de spreker de handeling zou uitvoeren. Een nieuw voorbeeld is: „Jeg kommer senere.“

rykke In „Skal jeg rykke lidt tilbage?“ betekent „rykke“ dat je vanaf je huidige positie een klein stukje beweegt. Het staat na „Skal jeg“ in de vraag over het veranderen van positie. Een bruikbaar patroon is „rykke lidt“ voor een kleine beweging.

tilbage In „rykke lidt tilbage“ geeft „tilbage“ de richting van de beweging aan: naar een positie verder naar achteren. Samen betekent „rykke ... tilbage“ achteruit bewegen. Je kunt „tilbage“ gebruiken wanneer iemand terugkeert of naar een eerdere positie beweegt.

Så Aan het begin van „Så kan folk lettere komme forbi.“ betekent „Så“ op die manier of dus, en het introduceert het gevolg van het naar achteren bewegen. Het verbindt de voorgestelde handeling met het praktische effect ervan. Een nieuw voorbeeld is: „Så kan vi begynde.“

kan In „kan folk lettere komme forbi“ geeft „kan“ aan dat mensen gemakkelijker langs kunnen komen. Het drukt mogelijkheid of vermogen uit en wordt hier gevolgd door „komme“. Een bruikbaar patroon is „kan“ gevolgd door een handeling, zoals in „kan komme“.

folk In „kan folk lettere komme forbi“ verwijst „folk“ naar de andere mensen die langs de rij moeten gaan. Het zijn de mensen die de handeling kunnen uitvoeren. Een nieuw voorbeeld is: „Folk venter udenfor.“

lettere In „kan folk lettere komme forbi“ betekent „lettere“ gemakkelijker, omdat er meer ruimte is. Het beschrijft hoe het langsgaan kan gebeuren. Een bruikbaar patroon is „lettere“ vóór een handeling, zoals in „lettere komme“.

komme In „komme forbi“ betekent „komme“ naar de andere kant van de mensen in de rij gaan. Het staat na „kan“ in deze zin. De herbruikbare uitdrukking „komme forbi“ wordt gebruikt wanneer iemand langs een obstakel of persoon moet komen.

forbi In „komme forbi“ geeft „forbi“ aan dat je voorbij de mensen of de plaats die de weg blokkeert gaat. De volledige uitdrukking betekent ergens langs komen. Een nieuw voorbeeld is: „Kan jeg komme forbi?“

Er Aan het begin van „Er det langt nok?“ betekent „Er“ is en vormt het een vraag over de huidige afstand. Het staat vóór „det“, omdat dit een vraagzin is. Een nieuw voorbeeld is: „Er det klart?“

det In „Er det langt nok?“ verwijst „det“ naar de huidige positie of hoeveelheid ruimte die wordt gecontroleerd. Het is datgene wat in de vraag als „langt nok“ wordt beschreven. Een nieuw voorbeeld is: „Er det rigtigt?“

langt In „Er det langt nok?“ beschrijft „langt“ de afstand waarover de spreker naar achteren is gegaan. Samen met „nok“ vraagt het of de afstand voldoende is. Een nieuw voorbeeld is: „Hvor langt er der?“

nok In „langt nok“ betekent „nok“ voldoende ver voor een vrije doorgang. Het staat na „langt“ en maakt de vraag over de benodigde afstand compleet. Een bruikbaar patroon is een bijvoeglijk naamwoord of een beschrijving gevolgd door „nok“, zoals in „stor nok“.

nu In „Der er nu en fri passage.“ betekent „nu“ dat de vrije doorgang op dit moment bestaat. Het markeert de nieuwe situatie nadat de sprekers ruimte hebben gemaakt. Een nieuw voorbeeld is: „Nu kan vi gå.“

en In „en fri passage“ introduceert „en“ één vrije doorgang zonder die nader te specificeren. Het is hier het onbepaalde lidwoord vóór „passage“. Een bruikbaar patroon is „en“ gevolgd door een zelfstandig naamwoord in het enkelvoud.

passage In „en fri passage“ betekent „passage“ een vrije route waar mensen doorheen kunnen lopen. Het verwijst naar de ruimte die naast de rij is vrijgelaten. Een nieuw voorbeeld is: „Der er en passage mellem stolene.“

stå In „Jeg kan stå tættere på væggen.“ betekent „stå“ in een staande positie blijven. Het staat na „kan“ en beschrijft wat de spreker kan doen om meer ruimte te maken. Een bruikbaar patroon is „stå“ gevolgd door een plaats met „på“ of een andere plaatsbepaling.

tættere In „stå tættere på væggen“ betekent „tættere“ dichterbij dan eerder. Het beschrijft de nieuwe positie van de spreker ten opzichte van de muur. Het herbruikbare patroon is „tættere på“, gevolgd door de plaats of persoon waar iemand dichter bij komt.

på In „tættere på væggen“ betekent „på“ bij of dichter bij de muur. Het introduceert het referentiepunt voor de afstand. Een nieuw voorbeeld is: „Hun står tæt på døren.“

væggen In „tættere på væggen“ betekent „væggen“ de muur waar de spreker dichter bij kan gaan staan. De vorm verwijst naar een specifieke muur in de situatie. Een nieuw voorbeeld is: „Billedet hænger på væggen.“

holder In „Så holder vi gangstien fri.“ betekent „holder“ dat we de wandelroute vrijhouden. Het beschrijft het openhouden van de ruimte nadat we een betere positie hebben ingenomen. Een bruikbaar patroon is „holde noget fri“ wanneer een gebied onbelemmerd moet blijven.

vi In „Så holder vi gangstien fri.“ verwijst „vi“ naar de spreker en de andere persoon samen. Het laat zien dat beiden eraan bijdragen de wandelroute vrij te houden. Een nieuw voorbeeld is: „Vi venter her.“

gangstien In „holder vi gangstien fri“ betekent „gangstien“ de wandelroute die mensen gebruiken om erlangs te gaan. Het is het specifieke pad dat de sprekers vrijhouden. Een nieuw voorbeeld is: „Cyklen står ved gangstien.“

Grammatica

tæt → tættere; let → lettere

tættere

tè-de

dichter

De vergrotende trap wordt vaak gevormd met -ere: tæt wordt tættere en let wordt lettere.

væg → væggen; gangsti → gangstien

væggen

wè-gen

de muur

Een bepaald zelfstandig naamwoord krijgt vaak het achtervoegsel -en: væg wordt væggen.

Deens woordenschat

blive werkwoord

blie-wuh worden bliver

Der bliver virkelig trangt

komme forbi uitdrukking

kom-me fuh-bie langskomen

komme forbi

kø zelfstandig naamwoord

keu rij

i denne kø

lade werkwoord

lèe-the laten

Lad os lade lidt plads være fri

langt bijwoord

lengd ver

Er det langt nok?

lettere bijwoord

le-de gemakkelijker

folk lettere komme forbi

plads zelfstandig naamwoord

ples ruimte

lade lidt plads være fri

rykke werkwoord

reuk-ke opschuiven

Skal jeg rykke lidt tilbage?

side zelfstandig naamwoord

sie-the zijkant siden

i siden

tilbage bijwoord

te-bè-le naar achteren

rykke lidt tilbage

trang bijvoeglijk naamwoord

trang krap trangt

Der bliver virkelig trangt

virkelig bijwoord

wie-li echt

Der bliver virkelig trangt

Quiz

Woordvolgorde

Zet de woorden in de juiste volgorde.

Zal ik een beetje naar achteren gaan?

Antwoord tonen

Skal jeg rykke lidt tilbage?

Dan kunnen mensen er makkelijker langs.

Antwoord tonen

Så kan folk lettere komme forbi.

Is dit ver genoeg?

Antwoord tonen

Er det langt nok?

Spelling

Tik op de letters om het woord te spellen.

ruimte

Antwoord tonen

plads

laten

Antwoord tonen

lade

worden

Antwoord tonen

bliver

zijkant

Antwoord tonen

siden