Hvilken
Hvilken betekent hier welke en vraagt om een keuze uit mogelijke activiteiten. In "Hvilken aktivitet" staat het vóór het zelfstandig naamwoord waarnaar gevraagd wordt. Gebruik hetzelfde patroon wanneer je naar een specifieke keuze vraagt.
aktivitet
Aktivitet betekent hier activiteit: iets wat je samen kunt doen. In "Hvilken aktivitet" is het datgene waaruit gekozen moet worden. Het woord kan na een vraagwoord of na een werkwoord voor kiezen staan.
skal
Skal geeft hier aan wat de twee personen zullen of zouden moeten doen. In "skal vi lave" vormt het samen met vi en lave een vraag over een geplande activiteit. De woordenboekvorm is skulle; skal is de vorm die in deze dialoog gebruikt wordt.
vi
Vi betekent we en verwijst naar de spreker en minstens één andere persoon. In "skal vi lave" is vi het onderwerp van de vraag. Het staat ook als onderwerp in "Vi kan gå en tur udenfor" en "kan vi læse indenfor".
lave
Lave betekent hier doen, in verband met de activiteit die de twee personen samen willen ondernemen. In "skal vi lave" staat het na skal en vult het de handeling in. Het kan in een patroon met een modal werkwoord gebruikt worden om een mogelijke of geplande handeling te noemen.
kan
Kan drukt hier mogelijkheid uit: de twee personen zouden buiten kunnen wandelen of binnen kunnen lezen. In "Vi kan gå en tur udenfor" en "kan vi læse indenfor" staat het vóór de handeling. De woordenboekvorm is kunne; kan is de vorm die in deze dialoog gebruikt wordt.
gå
Gå betekent hier wandelen of gaan als onderdeel van "gå en tur". In "gå en tur udenfor" beschrijft het de beweging tijdens de voorgestelde activiteit. De vaste combinatie "gå en tur" is bruikbaar wanneer je een wandeling bedoelt.
en
En is hier het onbepaalde lidwoord vóór tur in "en tur". Samen verwijzen deze woorden naar één wandeling zonder dat die al specifiek genoemd is. Het patroon en + zelfstandig naamwoord wordt gebruikt voor een onbepaalde zaak.
tur
Tur betekent hier wandeling in de combinatie "gå en tur". Het woord krijgt deze betekenis door de hele uitdrukking, terwijl gå de handeling van gaan of wandelen aanduidt. Gebruik "gå en tur" voor een gewone wandeling.
udenfor
Udenfor betekent hier buiten en geeft aan waar de wandeling plaatsvindt. In "gå en tur udenfor" staat het na de activiteit en specificeert het de locatie. Je kunt het gebruiken om een handeling aan een plaats buiten te verbinden.
Der
Der introduceert hier de situatie dat het buiten koud kan zijn; het verwijst niet naar een concrete plaats zoals daar in het Nederlands. In "Der kan være koldt udenfor" opent het de onpersoonlijke mededeling. Dit patroon is bruikbaar wanneer je het bestaan of optreden van een situatie beschrijft.
være
Være betekent hier zijn in de mogelijke situatie "kan være koldt". Het staat na kan en verbindt de situatie met de beschrijving koldt. Het patroon kan være + beschrijving geeft een mogelijke toestand aan.
koldt
Koldt betekent hier koud en beschrijft het weer of de omstandigheden buiten. In "Der kan være koldt udenfor" hoort het bij de hele situatie dat het buiten koud kan zijn. De grondvorm is kold; koldt is de vorm die in deze dialoog gebruikt wordt.
Så
Så betekent hier dan en leidt een gevolg of alternatief in: omdat het buiten koud kan zijn, wordt binnen lezen voorgesteld. In "Så kan vi læse indenfor" staat het aan het begin van de zin. Gebruik så om van een situatie naar een gevolg of volgende mogelijkheid over te gaan.
læse
Læse betekent hier lezen, de activiteit die binnen gekozen wordt. In "kan vi læse indenfor" staat het als handeling na kan. Het kan in een patroon met kan gebruikt worden om een mogelijke activiteit te noemen.
indenfor
Indenfor betekent hier binnen en geeft de plaats van het lezen aan. In "læse indenfor" staat het na de activiteit. Gebruik het om duidelijk te maken dat iets binnen gebeurt.
Det
Det fungeert hier als onderwerp van de beoordeling in "Det lyder bedre at læse i dag". Het verwijst naar het voorstel of de activiteit die daarna met at læse wordt genoemd. Dit patroon helpt om een indruk of beoordeling van een activiteit uit te drukken.
lyder
Lyder betekent hier klinkt, in de betekenis dat een voorstel beter lijkt of overkomt. In "Det lyder bedre" geeft het samen met bedre een beoordeling van de voorgestelde activiteit. De woordenboekvorm is lyde; lyder is de vorm die in deze dialoog gebruikt wordt.
bedre
Bedre betekent hier beter en vergelijkt lezen met de eerder genoemde mogelijkheid om buiten te wandelen. In "Det lyder bedre" beoordeelt het de indruk van het voorstel. De grondvorm is god; bedre is de vergrotende vorm die hier gebruikt wordt.
at
At leidt hier de infinitiefgroep "at læse" in en maakt duidelijk welke activiteit beter klinkt. Het woord hoort bij de hele constructie "Det lyder bedre at læse i dag". Het patroon at + werkwoord wordt gebruikt om een activiteit als onderwerp of inhoud te noemen.
i
I betekent hier in de vaste tijdsaanduiding "i dag", die vandaag betekent. Het beschrijft dus niet letterlijk een plaats, maar wanneer het voorstel beter klinkt. Gebruik i dag om naar de huidige dag te verwijzen.
dag
Dag betekent hier dag als onderdeel van de uitdrukking "i dag", dus vandaag. In de zin bepaalt deze uitdrukking wanneer de beoordeling geldt. De combinatie "i dag" is bruikbaar om een activiteit of situatie aan de huidige dag te koppelen.
Lad
Lad drukt hier een uitnodiging of voorstel uit in "Lad os vælge et roligt rum". Samen met os en vælge betekent de constructie laten we kiezen. De woordenboekvorm is lade; Lad is de vorm die in deze uitnodiging gebruikt wordt.
os
Os betekent ons en verwijst in "Lad os vælge" naar de groep die samen de keuze maakt. Het hoort bij de uitnodigingsconstructie Lad os + handeling. Gebruik deze combinatie om iemand voor te stellen iets samen te doen.
vælge
Vælge betekent hier kiezen, namelijk een rustige kamer selecteren. In "Lad os vælge et roligt rum" staat het na Lad os en benoemt het de voorgestelde handeling. Het kan gevolgd worden door datgene wat gekozen wordt.
et
Et is hier het onbepaalde lidwoord bij de woordgroep "et roligt rum". Het geeft aan dat het om één nog niet nader bepaalde kamer gaat. Het staat vóór een zelfstandig naamwoord, eventueel met een beschrijvend woord ertussen.
roligt
Roligt betekent hier rustig of stil en beschrijft het soort kamer dat de spreker wil kiezen. In "et roligt rum" staat het vóór rum. Het patroon bijvoeglijk woord + zelfstandig naamwoord wordt gebruikt om een plaats of zaak nader te omschrijven.
rum
Rum betekent hier kamer, de ruimte waar de twee personen willen lezen. In "et roligt rum" is het de plaats die gekozen wordt. Het kan na kiezen staan om aan te geven wat iemand selecteert.
Jeg
Jeg betekent ik en verwijst naar de persoon die spreekt. In "Jeg tager min bog med" en "Jeg finder et sted til os" is het telkens het onderwerp van de aangekondigde handeling. Het staat vooraan als de spreker zijn of haar eigen actie noemt.
tager
Tager betekent hier neem mee of breng mee in de combinatie "tager min bog med". Tager benoemt het nemen en med maakt duidelijk dat het boek wordt meegenomen naar de gekozen plek. De woordenboekvorm is tage; tager is de vorm die in deze dialoog gebruikt wordt.
min
Min betekent mijn en geeft aan dat het boek van de spreker is. In "min bog" staat het vóór het zelfstandig naamwoord dat bezit wordt genoemd. Gebruik min + zelfstandig naamwoord om bezit door de spreker aan te geven.
bog
Bog betekent boek, het voorwerp dat de spreker meeneemt om binnen te lezen. In "min bog" wordt het gecombineerd met een bezittelijk woord. Het kan in een zin over lezen of meenemen als voorwerp genoemd worden.
med
Med betekent hier mee of samen met iets, als onderdeel van "tager min bog med". Het maakt duidelijk dat het boek met de spreker naar de gekozen ruimte gaat. In deze constructie staat med bij een werkwoord van meenemen; de betekenis komt uit de hele combinatie.
finder
Finder betekent hier vind of zoek een geschikte plek, in de context van een aangekondigde actie voor beide personen. In "Jeg finder et sted til os" staat het vóór het voorwerp et sted. De woordenboekvorm is finde; finder is de vorm die in deze dialoog gebruikt wordt.
sted
Sted betekent hier plek of plaats waar de twee personen kunnen zitten en lezen. In "et sted til os" wordt de plek verbonden met de personen voor wie zij bedoeld is. Gebruik een zelfstandig naamwoord na finder om aan te geven wat iemand probeert te vinden.
til
Til betekent hier voor en geeft in "et sted til os" aan voor wie de plek bedoeld is. Het verbindt sted met de groep os. Het patroon zelfstandig naamwoord + til + persoon of groep kan een bestemming of begunstigde aangeven.