Hoofdpijn en rust | Leer deens in het Nederlands

Over deze les

Met Hoofdpijn en rust oefen je gespreksuitdrukkingen, uitspraak, woordenschat, grammatica en quizzen in het deens.

Dialoog

Jeg har lidt hovedpine.

jai haa leed hoo-wuh-pai-nuh. Ik heb een lichte hoofdpijn.

Sæt dig ned et øjeblik og hvil øjnene.

set dai nee e eu-yuh-blik oh viel euinuh. Ga even zitten en laat je ogen rusten.

Kan du hente noget vand til mig?

ken doo henuh noo-uh van tel mai? Kun je wat water voor me halen?

Her, drik langsomt af det.

hea, dreg lang-somd eh de. Hier, drink er langzaam van.

Jeg føler mig også lidt træt.

jai feuluh mai oo-soo leed treed. Ik voel me ook een beetje moe.

Du kan lægge dig i dette stille værelse.

doo ken leguh dai ie de-duh steluh vea-lsuh. Je kunt in deze rustige kamer gaan liggen.

Jeg håber, at jeg snart får det bedre.

jai hoo-buh, eh jai snaad foo de bee-druh. Ik hoop dat ik me snel beter voel.

Bliv her, og ring til mig, hvis du har brug for noget.

bliw hea, oh reng tel mai, wes doo haa broo foh noo-uh. Blijf hier en bel me als je iets nodig hebt.

Woord voor woord

Jeg ‘Jeg’ betekent hier ‘ik’: de spreker verwijst naar zichzelf. Het staat vooraan in zinnen zoals ‘Jeg har lidt hovedpine’ en ‘Jeg føler mig også lidt træt’. Je gebruikt het wanneer je iets over jezelf zegt.

har ‘har’ betekent hier ‘heb’ in ‘Jeg har lidt hovedpine’: de spreker geeft aan dat hij hoofdpijn heeft. Het is de vorm die in deze zin bij ‘Jeg’ staat. Een bruikbaar patroon is ‘Jeg har’ gevolgd door wat iemand heeft of ervaart.

lidt ‘lidt’ betekent hier ‘een beetje’ en maakt de hoofdpijn minder sterk: ‘lidt hovedpine’. Het staat vóór ‘hovedpine’ om de geringe mate aan te geven. Je gebruikt het om een kleine hoeveelheid of beperkte intensiteit uit te drukken.

hovedpine ‘hovedpine’ betekent hier ‘hoofdpijn’, de klacht die de spreker heeft. In ‘Jeg har lidt hovedpine’ is het datgene wat iemand heeft. Je gebruikt het wanneer je over pijn in het hoofd praat.

Sæt ‘Sæt’ is hier het bevel in ‘Sæt dig ned’: ga zitten. Samen met ‘dig ned’ geeft het aan dat de aangesprokene moet gaan zitten. Je gebruikt deze uitdrukking bijvoorbeeld wanneer je iemand uitnodigt om plaats te nemen.

dig ‘dig’ verwijst hier naar de aangesprokene: ‘je’ of ‘jou’. In ‘Sæt dig ned’ is het deel van de uitdrukking waarmee iemand wordt opgedragen zelf te gaan zitten. Hetzelfde woord staat ook in ‘lægge dig’ voor iemand die zelf gaat liggen.

ned ‘ned’ betekent hier ‘naar beneden’ en geeft in ‘Sæt dig ned’ het resultaat van de beweging aan: zittend naar beneden gaan. Het vormt samen met ‘Sæt dig’ een vaste, bruikbare uitdrukking. Je gebruikt het om een neerwaartse richting of beweging aan te geven.

et ‘et’ betekent hier ‘een’ in ‘et øjeblik’. Het staat vóór ‘øjeblik’ en maakt de tijdsaanduiding ‘een moment’. Je gebruikt deze combinatie om te vragen of zeggen dat iets korte tijd duurt.

øjeblik ‘øjeblik’ betekent hier ‘moment’ in ‘et øjeblik’. De hele uitdrukking verwijst naar een korte tijd. Je gebruikt het bijvoorbeeld wanneer iemand even moet wachten of rusten.

og ‘og’ betekent ‘en’ en verbindt in ‘Sæt dig ned og hvil øjnene’ twee opdrachten. Het laat zien dat beide handelingen bij elkaar horen. Je gebruikt het om woorden, zinsdelen of handelingen met elkaar te verbinden.

hvil ‘hvil’ is hier een opdracht om te rusten, in ‘hvil øjnene’: laat je ogen rusten. Het richt de rust specifiek op ‘øjnene’. Je gebruikt het wanneer je iemand aanspoort om een lichaamsdeel of zichzelf rust te geven.

øjnene ‘øjnene’ betekent hier ‘de ogen’, het lichaamsdeel dat moet rusten. In ‘hvil øjnene’ volgt het op het werkwoord en geeft het aan wat rust nodig heeft. Je gebruikt het wanneer je naar iemands ogen verwijst.

Kan ‘Kan’ betekent hier ‘kunnen’ in een beleefd verzoek: ‘Kan du hente noget vand til mig?’ De vraag vraagt of de ander water kan halen. Een bruikbaar vraagpatroon is ‘Kan du’ gevolgd door een handeling.

du ‘du’ betekent ‘je’ en verwijst naar de persoon die wordt aangesproken. Het staat in ‘Kan du hente noget vand til mig?’ en in ‘Du kan lægge dig i dette stille værelse’. Je gebruikt het voor één persoon die je rechtstreeks aanspreekt.

hente ‘hente’ betekent hier ‘halen’ of, vanuit het perspectief van de spreker, ‘brengen’: water voor iemand gaan halen. Na ‘Kan du’ staat deze vorm in ‘Kan du hente noget vand til mig?’ Een bruikbaar patroon is ‘Kan du hente’ gevolgd door wat iemand moet halen.

noget ‘noget’ betekent hier ‘wat’ in ‘noget vand’: een niet nader bepaalde hoeveelheid water. Het staat vóór het woord waarnaar de hoeveelheid verwijst. Je gebruikt het om een onbepaalde hoeveelheid of iets onbepaalds aan te duiden.

vand ‘vand’ betekent ‘water’, hetgene waar de spreker om vraagt. In ‘noget vand’ gaat het om een hoeveelheid water om te drinken. Je gebruikt het voor water in een verzoek, aanbod of gesprek over drinken.

til ‘til’ betekent hier ‘voor’ en geeft in ‘til mig’ aan voor wie het water bestemd is. Het verbindt ‘noget vand’ met de ontvanger. Je gebruikt ‘til’ om een bestemming of ontvanger aan te geven.

mig ‘mig’ betekent ‘mij’ of ‘me’ en verwijst hier naar de spreker als ontvanger van het water. In ‘til mig’ betekent het ‘voor mij’. Je gebruikt het wanneer een handeling of voorwerp op jezelf gericht is.

Her ‘Her’ betekent ‘hier’ en wordt gebruikt om het aangeboden water of de aandacht naar de huidige plaats te leiden. In ‘Her, drik langsomt af det’ klinkt het als ‘hier, drink ervan’. Je gebruikt het wanneer je iets aan iemand geeft of iemand naar een plaats verwijst.

drik ‘drik’ is hier een opdracht: drink. In ‘drik langsomt af det’ zegt de spreker hoe de ander van het water moet drinken. Je gebruikt het om iemand rechtstreeks aan te moedigen iets te drinken.

langsomt ‘langsomt’ betekent ‘langzaam’ en beschrijft in ‘drik langsomt af det’ hoe iemand moet drinken. Het hoort bij de handeling ‘drik’. Je gebruikt het om aan te geven dat een handeling niet snel moet gebeuren.

af ‘af’ betekent hier ‘van’ in de uitdrukking ‘drik af det’: drink ervan. Het maakt duidelijk waarvan iemand drinkt, namelijk van het water waarnaar ‘det’ verwijst. Een bruikbaar patroon is ‘drikke af’ gevolgd door waaruit of waarvan iemand drinkt.

det ‘det’ betekent hier ‘het’ of ‘het ervan’ en verwijst terug naar het water. In ‘drik langsomt af det’ vervangt het de herhaling van ‘vand’. Je gebruikt het om naar iets te verwijzen dat al in het gesprek genoemd is.

føler ‘føler’ betekent hier ‘voel’ in ‘Jeg føler mig også lidt træt’: de spreker beschrijft zijn eigen toestand. Het staat samen met ‘mig’ in de uitdrukking voor zich voelen. Je gebruikt dit patroon om te zeggen hoe je je lichamelijk of emotioneel voelt.

også ‘også’ betekent ‘ook’ en voegt vermoeidheid toe aan de eerder genoemde hoofdpijn. In ‘Jeg føler mig også lidt træt’ zegt de spreker dat hij daarnaast moe is. Je gebruikt het om extra informatie aan een uitspraak toe te voegen.

træt ‘træt’ betekent ‘moe’ in ‘Jeg føler mig også lidt træt’. Het beschrijft de toestand van de spreker. Je gebruikt het wanneer je wilt zeggen dat je weinig energie hebt of rust nodig hebt.

lægge ‘lægge’ betekent hier in ‘lægge dig’ dat iemand gaat liggen. Na ‘kan’ staat deze vorm in ‘Du kan lægge dig i dette stille værelse’. Een bruikbaar patroon is ‘kan lægge dig’ gevolgd door de plaats waar iemand gaat liggen.

i ‘i’ betekent ‘in’ en geeft in ‘i dette stille værelse’ de plaats aan. Het verbindt de handeling van gaan liggen met de kamer. Je gebruikt het om te zeggen dat iemand of iets zich binnen een ruimte bevindt.

dette ‘dette’ betekent hier ‘dit’ en wijst de specifieke kamer aan waarin de aangesprokene kan liggen. Het staat vóór ‘stille værelse’. Je gebruikt het om iets in de directe situatie aan te wijzen.

stille ‘stille’ betekent hier ‘rustige’ of ‘stille’ en beschrijft de kamer als geschikt om te rusten. In ‘dette stille værelse’ staat het vóór ‘værelse’. Je gebruikt het om een plaats zonder veel geluid of onrust te beschrijven.

værelse ‘værelse’ betekent ‘kamer’ en verwijst hier naar de rustige ruimte waarin iemand kan gaan liggen. In ‘dette stille værelse’ wordt de kamer nader beschreven. Je gebruikt het voor een afzonderlijke ruimte in een woning of gebouw.

håber ‘håber’ betekent hier ‘hoop’ in ‘Jeg håber, at jeg snart får det bedre’. De spreker spreekt een wens of verwachting over zijn herstel uit. Een bruikbaar patroon is ‘Jeg håber, at’ gevolgd door wat je hoopt.

at ‘at’ betekent hier ‘dat’ en leidt in ‘Jeg håber, at jeg snart får det bedre’ de inhoud van de hoop in. Na dit woord volgt de bijzin met wat de spreker verwacht. Je gebruikt het om na werkwoorden zoals ‘håber’ een volledige inhoudelijke zin aan te sluiten.

snart ‘snart’ betekent hier ‘binnenkort’ en geeft aan dat de spreker snel verbetering verwacht. In ‘snart får det bedre’ verwijst het naar een nabije toekomstige tijd. Je gebruikt het om te zeggen dat iets niet lang vanaf nu zal gebeuren.

får ‘får’ betekent hier niet simpelweg ‘krijg’, maar draagt in ‘får det bedre’ bij aan de betekenis ‘beter worden’ of ‘zich beter voelen’. De hele uitdrukking beschrijft een verbetering van de toestand. Je gebruikt het patroon ‘får det bedre’ wanneer iemand herstelt of zich beter gaat voelen.

bedre ‘bedre’ betekent ‘beter’ in ‘får det bedre’: de toestand verbetert. Het hoort bij de vaste uitdrukking ‘får det bedre’ en staat niet los van die betekenis. Je gebruikt het om een betere toestand of verbetering te beschrijven.

Bliv ‘Bliv’ is hier een bevel om te blijven, in ‘Bliv her’: blijf hier. Het wordt gebruikt om de persoon te vragen op dezelfde plaats te blijven. Je gebruikt het bijvoorbeeld wanneer iemand moet rusten of wachten.

ring ‘ring’ is hier een opdracht om te bellen, in ‘ring til mig’: bel mij. Het wordt gevolgd door ‘til mig’ om aan te geven wie gebeld moet worden. Je gebruikt het om iemand te vragen telefonisch contact op te nemen.

hvis ‘hvis’ betekent hier ‘als’ en introduceert de voorwaarde in ‘hvis du har brug for noget’. De oproep om te bellen geldt wanneer de ander iets nodig heeft. Je gebruikt het om een voorwaarde aan een andere mededeling te koppelen.

brug ‘brug’ betekent hier niet ‘gebruik’, maar is onderdeel van de vaste uitdrukking ‘har brug for’: nodig hebben. In ‘hvis du har brug for noget’ gaat het om iets wat de ander nodig kan hebben. Leer deze woorden samen als patroon: ‘har brug for’ gevolgd door datgene wat nodig is.

for ‘for’ is hier onderdeel van de vaste uitdrukking ‘har brug for’, die ‘nodig hebben’ betekent. Het verbindt ‘brug’ met datgene wat iemand nodig heeft, zoals ‘noget’. Je gebruikt het patroon ‘har brug for’ gevolgd door een voorwerp, hulp of andere behoefte.

Grammatica

Imperativ + refleksivt pronomen

Sæt dig ned.

set dai nee.

Ga zitten.

In het Deens staat het reflexieve voornaamwoord dig na de gebiedende wijs: sæt + dig.

Deens woordenschat

drik werkwoord

dreg drink

et øjeblik uitdrukking

e eu-yuh-blik een moment

hente werkwoord

henuh halen

her bijwoord

hea hier

hovedpine zelfstandig naamwoord

hoo-wuh-pai-nuh hoofdpijn

hvil werkwoord

viel rust

langsomt bijwoord

lang-somd langzaam

lidt bijwoord

leed een beetje

noget voornaamwoord

noo-uh iets; wat

sæt dig ned uitdrukking

set dai nee ga zitten

vand zelfstandig naamwoord

van water

øjnene zelfstandig naamwoord

euinuh de ogen

Quiz

Woordvolgorde

Zet de woorden in de juiste volgorde.

Ik heb een lichte hoofdpijn.

Antwoord tonen

Jeg har lidt hovedpine.

Hier, drink er langzaam van.

Antwoord tonen

Her, drik langsomt af det.

Ik voel me ook een beetje moe.

Antwoord tonen

Jeg føler mig også lidt træt.

Spelling

Tik op de letters om het woord te spellen.

een beetje

Antwoord tonen

lidt

water

Antwoord tonen

vand

halen

Antwoord tonen

hente

iets; wat

Antwoord tonen

noget