Vermoeide ogen en schermpauzes | Leer deens in het Nederlands

Over deze les

Met Vermoeide ogen en schermpauzes oefen je gespreksuitdrukkingen, uitspraak, woordenschat, grammatica en quizzen in het deens.

Dialoog

Mine øjne føles trætte.

Mie-nuh eu-y-nuh feu-luhs treh-duh. Mijn ogen voelen moe.

Skærmen er måske for lys.

Sgeer-mun eah mos-ku fo-uh luus. Het scherm is misschien te fel.

Kan jeg gøre den mørkere?

Ken yai geu-uh den meur-gu-ruh? Kan ik het donkerder maken?

Prøv at sænke lysstyrken.

Preu eh seng-ku luus-duu-uh-gun. Probeer de helderheid lager te zetten.

Jeg bør også hvile mine øjne.

Yai beu-uh os-goo wie-luh mie-nuh eu-y-nuh. Ik moet mijn ogen ook laten rusten.

Kig væk fra skærmen nu.

Kie weg fraa sgeer-mun nuu. Kijk nu weg van het scherm.

Det føles bedre.

De feu-luhs beh-dhuh. Dat voelt beter.

Tag endnu en pause senere.

Tee e-nu en pau-su se-nee-uh. Neem later nog een pauze.

Woord voor woord

Mine Mine betekent hier ‘mijn’ en staat in de uitdrukking “Mine øjne” vóór het zelfstandig naamwoord. Gebruik het patroon “Mine” + een meervoudig zelfstandig naamwoord om iets als van jezelf aan te duiden, bijvoorbeeld wanneer je over je eigen ogen spreekt.

øjne øjne betekent hier ‘ogen’ en verwijst naar de ogen van de spreker in “Mine øjne”. Het woord kan samen met een bezittelijk woord staan, zoals in “Mine øjne”, wanneer je over iemands ogen praat.

føles føles betekent hier ‘voelen aan’ of ‘aanvoelen’: de ogen voelen moe aan. In “Mine øjne føles trætte” beschrijft het hoe iets lichamelijk aanvoelt; hetzelfde patroon staat in “Det føles bedre” voor een verbeterd gevoel.

trætte trætte betekent hier ‘moe’ of ‘vermoeid’ en beschrijft de toestand van de ogen in “Mine øjne føles trætte”. Je gebruikt het na “føles” om te zeggen hoe iemand of iets aanvoelt.

Skærmen Skærmen betekent hier ‘het scherm’, namelijk het scherm waarover de twee volwassenen praten. In “Skærmen er måske for lys” staat het als onderwerp; dit patroon is bruikbaar wanneer je een scherm beoordeelt.

er er betekent hier ‘is’ en verbindt “Skærmen” met de beschrijving “for lys”. Gebruik het patroon “onderwerp er + beschrijving” om te zeggen hoe iets is.

måske måske betekent ‘misschien’ en maakt de uitspraak voorzichtig: het scherm is mogelijk te helder. Het staat hier in “er måske for lys”; gebruik het wanneer je een mogelijkheid noemt zonder zekerheid te claimen.

for for betekent hier ‘te’ in de combinatie “for lys”, dus helderder dan prettig of gewenst. Het patroon “for” + een beschrijvend woord gebruik je om een te sterke eigenschap aan te geven, zoals bij het scherm.

lys lys betekent hier ‘helder’ of ‘licht’ en beschrijft de instelling van het scherm in “for lys”. Samen met “for” geeft het aan dat het scherm te helder is; deze beschrijving past bij het bespreken van schermlicht.

Kan Kan betekent hier ‘kan’ in de vraag “Kan jeg gøre den mørkere?”. De spreker vraagt of het mogelijk is het scherm donkerder te maken; gebruik “Kan jeg” vóór een handeling wanneer je naar je mogelijkheid vraagt.

jeg jeg betekent ‘ik’ en is in “Kan jeg gøre den mørkere?” het onderwerp van de vraag. Het staat ook in het patroon “Jeg bør også hvile mine øjne” wanneer je over je eigen handeling of behoefte spreekt.

gøre gøre betekent hier ‘maken’ in “gøre den mørkere”: de spreker wil het scherm donkerder maken. Het patroon “gøre + iets + een beschrijving” gebruik je om een verandering in een voorwerp te beschrijven.

den den verwijst hier naar het scherm en betekent in “gøre den mørkere” ongeveer ‘het’. Het vervangt “skærmen” nadat die al genoemd is; gebruik “gøre den” vóór een beschrijving van de gewenste verandering.

mørkere mørkere betekent ‘donkerder’ en beschrijft de gewenste verandering van het scherm in “gøre den mørkere”. Het staat na “gøre den” om aan te geven hoe het scherm daarna moet zijn; dit past bij het aanpassen van de scherminstelling.

Prøv Prøv betekent hier ‘probeer’ en is een aansporing om iets te doen. In “Prøv at sænke lysstyrken” leidt het de voorgestelde handeling in; je gebruikt “Prøv at” wanneer je iemand praktisch advies geeft.

at at markeert hier de handeling na “Prøv”: “Prøv at sænke lysstyrken” betekent ‘probeer de helderheid te verlagen’. Gebruik het patroon “Prøv at” + een werkwoord om een poging of advies uit te drukken.

sænke sænke betekent hier ‘verlagen’ en heeft betrekking op de helderheid in “sænke lysstyrken”. De gebruikelijke combinatie in deze zin is “sænke lysstyrken”, wanneer je een scherm minder helder wilt maken.

lysstyrken lysstyrken betekent hier ‘de helderheid’, meer bepaald de helderheidsinstelling van het scherm. Het is het object van “sænke” in “sænke lysstyrken”; gebruik deze combinatie bij het aanpassen van schermlicht.

bør bør betekent hier ‘zou moeten’ en geeft een aanbeveling aan: de spreker vindt dat die de ogen moet laten rusten. Het staat direct vóór de handeling in “Jeg bør også hvile mine øjne”; gebruik “bør” om advies of een verstandige keuze uit te drukken.

også også betekent ‘ook’ en voegt het rusten van de ogen toe als een extra nuttige handeling. In “Jeg bør også hvile mine øjne” staat het vóór de handeling; gebruik het wanneer je iets aan een al genoemde actie toevoegt.

hvile hvile betekent hier ‘rusten’ in de handeling “hvile mine øjne”. De spreker zegt dat de ogen rust nodig hebben; het patroon “bør” + “hvile” + een lichaamsdeel is bruikbaar voor een aanbeveling over rust.

Kig Kig betekent hier ‘kijk’ en is een directe instructie. In “Kig væk fra skærmen nu” geeft het aan wat de ander onmiddellijk moet doen; gebruik “Kig” wanneer je iemand aanwijzingen geeft over waar die moet kijken.

væk væk betekent hier ‘weg’ en geeft aan dat de blik van het scherm af moet gaan. Samen met “fra” vormt het de richting in “Kig væk fra skærmen”; gebruik het patroon “kig væk fra” om iemand te vragen ergens niet meer naar te kijken.

fra fra betekent hier ‘van’ in de richtinggevende combinatie “væk fra skærmen”. Het verbindt de handeling van wegkijken met het punt waarvan de blik weggaat; gebruik “væk fra” vóór het voorwerp of de plaats.

nu nu betekent ‘nu’ en maakt de instructie onmiddellijk: de ander moet op dit moment van het scherm wegkijken. In “Kig væk fra skærmen nu” staat het aan het einde om het tijdstip van de handeling aan te geven.

Det Det betekent hier ‘dat’ en verwijst naar de situatie na het wegkijken van het scherm. In “Det føles bedre” is het datgene wat beter aanvoelt; gebruik “Det føles” om een algemene ervaring of reactie te beschrijven.

bedre bedre betekent hier ‘beter’ en geeft aan dat het gevoel verbeterd is in “Det føles bedre”. Het staat na “føles” om het resultaat van de genomen pauze of het wegkijken te beschrijven.

Tag Tag betekent hier ‘neem’ in de vaste uitdrukking “Tag endnu en pause”. Het is een aansporing om een pauze te nemen; gebruik het patroon “Tag en pause” wanneer je iemand adviseert om te pauzeren.

endnu endnu betekent hier ‘nog’ in de combinatie “endnu en pause”, dus ‘nog een pauze’ of ‘een extra pauze’. Het patroon “endnu en” + zelfstandig naamwoord gebruik je wanneer er iets bijkomt van hetzelfde soort.

en en betekent hier ‘een’ en hoort bij het zelfstandig naamwoord in “en pause”. Samen met “endnu” vormt het “endnu en pause”, waarmee een extra pauze wordt bedoeld; gebruik “en” vóór dit soort enkelvoudige zelfstandig naamwoorden.

pause pause betekent ‘pauze’ en verwijst hier naar een rustmoment weg van het scherm. In “Tag endnu en pause senere” is het de handeling die wordt aanbevolen; gebruik de combinatie “Tag en pause” voor een pauzemoment.

senere senere betekent ‘later’ en geeft aan dat de extra pauze niet meteen, maar op een later moment moet plaatsvinden. In “Tag endnu en pause senere” staat het achteraan als tijdsaanduiding voor de aanbevolen handeling.

Grammatica

Imperativ: prøv, kig, tag

Prøv. Kig væk.

Preu. Kie weg.

Probeer. Kijk weg.

De gebiedende wijs gebruikt hier de werkwoordstam zonder persoonsuitgang: prøv, kig en tag.

Komparativ med -ere

mørkere

Meur-gu-ruh

donkerder

Bij veel bijvoeglijke naamwoorden vormt -ere de vergrotende trap, zoals mørk → mørkere.

Deens woordenschat

den voornaamwoord

den hem

Geslacht: common

føle werkwoord

feu-luh voelen føles

gøre werkwoord

geu-uh maken

lys bijvoeglijk naamwoord

luus fel

te lys

mine bepaler

mie-nuh mijn

mørk bijvoeglijk naamwoord

meur(g) donker mørkere

måske bijwoord

mos-kuh misschien

prøve werkwoord

preu-vuh proberen prøv

skærm zelfstandig naamwoord

sgeer-m scherm skærmen

Geslacht: common

sænke werkwoord

seng-uh verlagen

træt bijvoeglijk naamwoord

treh-dh moe trætte

øje zelfstandig naamwoord

eu-yuh oog øjne

Geslacht: neuter

Quiz

Woordvolgorde

Zet de woorden in de juiste volgorde.

Mijn ogen voelen moe.

Antwoord tonen

Mine øjne føles trætte.

Het scherm is misschien te fel.

Antwoord tonen

Skærmen er måske for lys.

Kan ik het donkerder maken?

Antwoord tonen

Kan jeg gøre den mørkere?

Spelling

Tik op de letters om het woord te spellen.

voelen

Antwoord tonen

føles

scherm

Antwoord tonen

skærmen

moe

Antwoord tonen

trætte

maken

Antwoord tonen

gøre