Een zere rug | Leer deens in het Nederlands

Over deze les

Met Een zere rug oefen je gespreksuitdrukkingen, uitspraak, woordenschat, grammatica en quizzen in het deens.

Dialoog

Min ryg føles øm.

men ruug feu-luhs euhm. Mijn rug voelt pijnlijk aan.

Prøv at sidde ret op.

preuv uh se-dhuh ree op. Probeer rechtop te zitten.

Jeg har siddet for længe i dag.

jaj haa se-dhuhd foh lèng-uh ie dèh. Ik heb vandaag te lang gezeten.

Stræk dig langsomt, hvis du kan.

sdreug daj lang-somd, wes doo kan. Rek je langzaam uit als je kunt.

Denne stol føles bedre.

den-uh stoel feu-luhs bè-dhuh. Deze stoel voelt beter aan.

Bliv der i et par minutter.

bliew dèh ie ed paar mi-noo-dhuh. Blijf daar een paar minuten.

En kort pause burde hjælpe.

en koat pau-suh boe-dhuh jèl-buh. Een korte rustpauze zou moeten helpen.

Bevæg dig langsomt, når du rejser dig.

be-weeug daj lang-somd, noo doo rai-suh daj. Beweeg langzaam als je opstaat.

Woord voor woord

Min ‘Min’ betekent hier ‘mijn’ en geeft aan dat de rug bij de spreker hoort. Het staat vóór ‘ryg’ in de combinatie ‘Min ryg’. Een nieuwe voorbeeldzin is: ‘Min hånd gør ondt.’

ryg ‘Ryg’ betekent hier ‘rug’, het lichaamsdeel waarover de spreker praat. Het kan samen met een bezittelijk woord worden gebruikt, zoals in ‘Min ryg’. Een nieuwe voorbeeldzin is: ‘Jeg har ondt i ryggen.’

føles ‘Føles’ geeft hier aan hoe iets aanvoelt: de rug voelt pijnlijk of beurs aan. In ‘føles øm’ beschrijft het woord de gewaarwording van de rug. Een nieuwe voorbeeldzin is: ‘Stolen føles hård.’

øm ‘Øm’ betekent hier pijnlijk of beurs bij aanraking of bewegen. In ‘føles øm’ beschrijft het woord hoe de rug aanvoelt. Een nieuwe voorbeeldzin is: ‘Min arm er øm.’

Prøv ‘Prøv’ betekent hier ‘probeer’ en is een aansporing aan iemand. Het wordt gevolgd door ‘at sidde ret op’ om te zeggen wat iemand moet proberen. Een nieuwe voorbeeldzin is: ‘Prøv at gå langsomt.’

at ‘At’ is hier het Deense woord dat vóór een werkwoord staat wanneer dat werkwoord deel is van een constructie als ‘Prøv at sidde’. Het verbindt ‘Prøv’ met de handeling ‘sidde ret op’. Een nieuw patroon is: ‘Prøv at’ plus een handeling.

sidde ‘Sidde’ betekent hier ‘zitten’ en staat na ‘at’ in de constructie ‘at sidde ret op’. Het beschrijft de houding die de ander moet aannemen. Een nieuw patroon is: ‘at sidde’ plus een plaats of houding.

ret ‘Ret’ betekent hier ‘recht’ in de houding ‘sidde ret op’. Samen met ‘op’ helpt het om rechtop zitten uit te drukken; de volledige dialoogvorm is ‘sidde ret op’. Een nieuwe voorbeeldzin is: ‘Sid ret op.’

op ‘Op’ geeft hier de richting of houding ‘omhoog’ aan in ‘sidde ret op’. Samen met ‘ret’ maakt het duidelijk dat iemand rechtop moet zitten. Een nieuwe voorbeeldzin is: ‘Løft hovedet op.’

Jeg ‘Jeg’ betekent hier ‘ik’ en verwijst naar de spreker die vertelt dat die vandaag lang heeft gezeten. Het staat vóór de werkwoordgroep ‘har siddet’. Een nieuwe voorbeeldzin is: ‘Jeg er træt.’

har ‘Har’ betekent hier ‘heb’ en vormt samen met ‘siddet’ de werkwoordgroep ‘har siddet’. Daarmee vertelt de spreker over het zitten dat eerder vandaag heeft plaatsgevonden. Een nieuw patroon is: ‘Jeg har’ plus een voltooid werkwoord.

siddet ‘Siddet’ is de vorm van ‘sidde’ in de werkwoordgroep ‘har siddet’ en verwijst hier naar het langere tijd zitten. Het wordt gebruikt na ‘har’, zoals in ‘Jeg har siddet for længe’. Een nieuwe voorbeeldzin is: ‘Jeg har siddet her hele dagen.’

for ‘For’ betekent hier niet ‘voor’, maar geeft samen met ‘længe’ aan dat iets een te grote duur had: ‘for længe’. Het versterkt dus de betekenis van ‘længe’ in ‘Jeg har siddet for længe’. Een nieuw patroon is: ‘for’ plus een bijvoeglijk of bijwoordelijk woord om ‘te’ uit te drukken.

længe ‘Længe’ betekent hier ‘lang’ in de betekenis van een lange tijdsduur. In ‘for længe’ betekent het samen met ‘for’ dat de spreker te lang heeft gezeten. Een nieuwe voorbeeldzin is: ‘Vi ventede længe.’

i ‘I’ betekent hier ‘in’ of ‘gedurende’ in de tijdsaanduiding ‘i dag’. Het hoort in deze zin bij ‘dag’ en plaatst de handeling op vandaag. Een nieuwe voorbeeldzin is: ‘Jeg arbejder i dag.’

dag ‘Dag’ betekent hier ‘dag’ in de vaste tijdsaanduiding ‘i dag’, dus ‘vandaag’. Het wordt gebruikt na ‘i’ om naar de huidige dag te verwijzen. Een nieuwe voorbeeldzin is: ‘I dag bliver jeg hjemme.’

Stræk ‘Stræk’ betekent hier ‘strek’ en is een aansporing om het lichaam te strekken. In de dialoog staat het samen met ‘dig’ in ‘Stræk dig langsomt’. Een nieuwe voorbeeldzin is: ‘Stræk armene.’

dig ‘Dig’ verwijst hier naar de persoon die zichzelf moet strekken in ‘Stræk dig langsomt’. Het is dus een onderdeel van de constructie ‘Stræk dig’, niet een losse vertaling van de hele handeling. Een nieuwe voorbeeldzin is: ‘Vask dig.’

langsomt ‘Langsomt’ betekent hier ‘langzaam’ en beschrijft hoe iemand zich moet strekken. Het staat na ‘Stræk dig’ in ‘Stræk dig langsomt’. Een nieuwe voorbeeldzin is: ‘Gå langsomt.’

hvis ‘Hvis’ betekent hier ‘als’ en leidt de voorwaarde in ‘hvis du kan’. De handeling ‘Stræk dig langsomt’ geldt dus onder de voorwaarde dat de ander dat kan. Een nieuw patroon is: ‘hvis’ plus een volledige bijzin.

du ‘Du’ betekent hier ‘je’ of ‘jij’ en verwijst naar de persoon tegen wie de spreker praat. Het staat vóór ‘kan’ in de bijzin ‘hvis du kan’. Een nieuwe voorbeeldzin is: ‘Du kan hvile.’

kan ‘Kan’ betekent hier ‘kunt’ en geeft aan of de aangesprokene in staat is om zich te strekken. Het staat in ‘hvis du kan’ zonder dat de handeling opnieuw wordt genoemd. Een nieuw patroon is: ‘du kan’ plus een werkwoord.

Denne ‘Denne’ betekent hier ‘deze’ en wijst naar de stoel die de spreker bedoelt. Het staat vóór ‘stol’ in ‘Denne stol’. Een nieuwe voorbeeldzin is: ‘Denne bog er interessant.’

stol ‘Stol’ betekent hier ‘stoel’, de plaats waarop de spreker zit. Het woord staat in ‘Denne stol’ en wordt daar bepaald door ‘Denne’. Een nieuwe voorbeeldzin is: ‘Jeg sidder på en stol.’

bedre ‘Bedre’ betekent hier ‘beter’ en geeft aan dat deze stoel comfortabeler aanvoelt dan de vorige situatie. Het staat na ‘føles’ in ‘føles bedre’. Een nieuwe voorbeeldzin is: ‘Det bliver bedre.’

Bliv ‘Bliv’ betekent hier ‘blijf’ en is een aansporing om op dezelfde plaats te blijven. In de dialoog volgt daarop ‘der i et par minutter’. Een nieuwe voorbeeldzin is: ‘Bliv her.’

der ‘Der’ betekent hier ‘daar’ en verwijst naar de plaats waar de persoon op dat moment is. Het staat na ‘Bliv’ in ‘Bliv der’. Een nieuwe voorbeeldzin is: ‘Tasken står der.’

et ‘Et’ betekent hier ‘een’ in de vaste hoeveelheidsuitdrukking ‘et par’. Het hoort samen met ‘par’ bij ‘et par minutter’ en geeft een kleine hoeveelheid aan. Een nieuwe voorbeeldzin is: ‘Jeg har et par spørgsmål.’

par ‘Par’ betekent hier ‘paar’ in de uitdrukking ‘et par minutter’, dus een paar minuten. Het staat na ‘et’ en vóór de tijdseenheid ‘minutter’. Een nieuwe voorbeeldzin is: ‘Vent et par sekunder.’

minutter ‘Minutter’ betekent hier ‘minuten’ en noemt de duur van het blijven zitten. Het staat na ‘et par’ in ‘et par minutter’. Een nieuwe voorbeeldzin is: ‘Jeg kommer om fem minutter.’

En ‘En’ betekent hier ‘een’ en introduceert ‘pause’ als een korte rustperiode. Het staat vóór ‘kort pause’ in ‘En kort pause’. Een nieuwe voorbeeldzin is: ‘En stol står ved vinduet.’

kort ‘Kort’ betekent hier ‘kort’ en beschrijft de beperkte duur van de rustpauze. Het staat vóór ‘pause’ in ‘En kort pause’. Een nieuwe voorbeeldzin is: ‘Vi tager en kort gåtur.’

pause ‘Pause’ betekent hier ‘pauze’ of rustmoment waarin de rug kan herstellen. In ‘En kort pause’ wordt het woord gecombineerd met een duurkenmerk. Een nieuwe voorbeeldzin is: ‘Vi holder en pause.’

burde ‘Burde’ geeft hier de verwachting weer dat iets zou moeten helpen. Het staat vóór ‘hjælpe’ in ‘burde hjælpe’. Een nieuwe voorbeeldzin is: ‘Det burde være nemt.’

hjælpe ‘Hjælpe’ betekent hier ‘helpen’ en staat na ‘burde’ in ‘burde hjælpe’. De zin drukt uit dat de korte pauze waarschijnlijk nuttig zal zijn. Een nieuw patroon is: ‘burde’ plus ‘hjælpe’ of een andere handeling.

Bevæg ‘Bevæg’ betekent hier ‘beweeg’ en is een aansporing om langzaam te bewegen. In de dialoog staat het samen met ‘dig’ in ‘Bevæg dig langsomt’. Een nieuwe voorbeeldzin is: ‘Bevæg armen forsigtigt.’

når ‘Når’ betekent hier ‘wanneer’ en leidt de tijdsbepaling ‘når du rejser dig’ in. Het geeft aan op welk moment de persoon langzaam moet bewegen. Een nieuw patroon is: ‘når’ plus een volledige bijzin.

rejser ‘Rejser’ betekent hier samen met ‘dig’ ‘staat op’ of ‘komt overeind’. De volledige dialoogvorm is ‘rejser dig’, in de bijzin ‘når du rejser dig’. Een nieuwe voorbeeldzin is: ‘Hun rejser sig langsomt.’

Grammatica

Imperativ med refleksivt pronomen: verb + dig

Stræk dig langsomt.

sdreug daj lang-somd.

Rek je langzaam uit.

Bij een bevel met een reflexieve handeling staat dig direct na het werkwoord.

Imperativ + plaatsbepaling

Bliv der et par minutter.

bliew dèh ed paar mi-noo-dhuh.

Blijf daar een paar minuten.

In een korte Deense bevelzin staat de plaatsbepaling vaak direct na het werkwoord.

Deens woordenschat

for længe uitdrukking

foh lèng-uh te lang

Jeg har siddet for længe i dag.

hvis voegwoord

wes als

Stræk dig langsomt, hvis du kan.

i dag bijwoord

ie dèh vandaag

Jeg har siddet for længe i dag.

langsomt bijwoord

lang-somd langzaam

Stræk dig langsomt, hvis du kan.

prøv werkwoord

preuv probeer

Prøv at sidde ret op.

ret op uitdrukking

ree op rechtop

Prøv at sidde ret op.

ryg zelfstandig naamwoord

ruug rug

Geslacht: common

Min ryg føles øm.

sidde werkwoord

se-dhuh zitten

Prøv at sidde ret op.

siddet werkwoord

se-dhuhd gezeten

Jeg har siddet for længe i dag.

stol zelfstandig naamwoord

stoel stoel

Geslacht: common

Denne stol føles bedre.

stræk dig uitdrukking

sdreug daj rek je uit

Stræk dig langsomt, hvis du kan.

øm bijvoeglijk naamwoord

euhm pijnlijk, gevoelig

Min ryg føles øm.

Quiz

Woordvolgorde

Zet de woorden in de juiste volgorde.

Mijn rug voelt pijnlijk aan.

Antwoord tonen

Min ryg føles øm.

Probeer rechtop te zitten.

Antwoord tonen

Prøv at sidde ret op.

Rek je langzaam uit als je kunt.

Antwoord tonen

Stræk dig langsomt, hvis du kan.

Spelling

Tik op de letters om het woord te spellen.

gezeten

Antwoord tonen

siddet

probeer

Antwoord tonen

prøv

zitten

Antwoord tonen

sidde

als

Antwoord tonen

hvis