Een zwakke internetverbinding verbeteren | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Internetforbindelsen er svag i dette rum.

   De internetverbinding is zwak in deze kamer.

   Internetforbindelsen

   de internetverbinding

   er

   is

   svag

   zwak

   dette

   deze

   rum

   kamer

   Uitgebreide uitleg

   Internetforbindelsen betekent hier “de internetverbinding”. Het is een samengesteld zelfstandig naamwoord: internet + forbindelse (“verbinding”). De basisvorm is internetforbindelse; de waargenomen vorm is enkelvoud bepaald, met de uitgang -n in -forbindelsen. Een vergelijkbaar patroon is en forbindelse → forbindelsen. er is de tegenwoordige tijd van være (“zijn”). Het onderwerp is Internetforbindelsen, dus de zin zegt dat die verbinding een bepaalde eigenschap heeft. Voorbeeld: Forbindelsen er stabil. — “De verbinding is stabiel.” svag betekent hier “zwak”. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat na er de toestand van het onderwerp beschrijft. De vorm stemt hier overeen met een enkelvoudig gemeenschappelijk-geslachtswoord: en svag forbindelse; bij een onzijdig enkelvoud verschijnt svagt, en bij meervoud svage. De tegenovergestelde eigenschap is stærk (“sterk”). dette betekent “deze” en verwijst hier samen met het volgende zelfstandig naamwoord naar een specifieke ruimte. De vorm dette hoort bij onzijdig enkelvoud; vergelijk denne bij gemeenschappelijk geslacht en disse in het meervoud. In dette rum staat het aanwijzende woord vóór het zelfstandig naamwoord. rum betekent “kamer” in deze zin. Het is een onzijdig zelfstandig naamwoord: et rum (“een kamer”), bepaald rummet (“de kamer”), meervoud rum (“kamers”). De combinatie i dette rum betekent letterlijk “in deze kamer”; i geeft hier de plaats aan. Samen bestaat de zin uit Internetforbindelsen + er + svag: “De internetverbinding is zwak”, gevolgd door i dette rum: “in deze kamer”. De volledige betekenis is dus: “De internetverbinding is zwak in deze kamer.”

2. Routeren skal måske lige genstartes.

   De router moet misschien even opnieuw worden opgestart.

   Routeren

   de router

   skal

   moet

   måske

   misschien

   lige

   even

   genstartes

   opnieuw opgestart worden

   Uitgebreide uitleg

   Routeren betekent hier “de router”. De vorm bestaat uit router + de bepaalde uitgang -en: “de router”. Het zelfstandig naamwoord is enkelvoud en gemeenschappelijk geslacht; -en markeert hier bepaaldheid, niet een meervoud. skal geeft hier de noodzakelijke handeling weer: “moet”. Het is de tegenwoordige vorm van skulle en staat vóór de infinitief. Voorbeeld: Jeg skal arbejde. — “Ik moet werken.” In andere contexten kan skal ook een geplande of verwachte handeling aangeven, maar in deze zin past de betekenis “moet” bij de vaste vertaling. måske betekent “misschien” en maakt de noodzaak niet zeker: de spreker zegt dat opnieuw opstarten mogelijk nodig is. Voorbeeld: Måske kommer hun senere. — “Misschien komt ze later.” lige betekent hier “even” als verzachtend woord bij de handeling. Het hoeft niet letterlijk een exact korte tijdsduur te noemen. Voorbeeld: Vent lige. — “Wacht even.” genstartes betekent hier “opnieuw opgestart worden”. Het basiswerkwoord is genstarte, “opnieuw opstarten”. De uitgang -s vormt hier de passieve infinitief: de router voert de handeling niet zelf uit, maar ondergaat die. Na skal staat deze infinitief zonder extra hulpwerkwoord. Vergelijk: Computeren skal genstartes. — “De computer moet opnieuw worden opgestart.” Samen vormen de delen: Routeren is het onderwerp, skal geeft de noodzakelijkheid aan, måske beperkt die uitspraak tot een mogelijkheid, lige verzacht de voorgestelde korte handeling en genstartes zegt dat de router opnieuw opgestart wordt. De volledige betekenis is daarom: “De router moet misschien even opnieuw worden opgestart.”

3. Skal jeg slukke den og tænde den igen?

   Zal ik hem uitzetten en weer aanzetten?

   Skal jeg

   zal ik

   slukke

   uitzetten

   den

   hem

   og

   en

   tænde

   aanzetten

   igen

   weer

   Uitgebreide uitleg

   Skal jeg bestaat uit skal en jeg. In deze vraag betekent skal niet “moeten”, maar “zal”: de spreker vraagt of hij iets zal doen. In een Deense ja/nee-vraag staat het werkwoord vóór het onderwerp: Skal jeg ...? betekent “Zal ik ...?”. Voorbeeld: Skal jeg vente? — “Zal ik wachten?” slukke betekent hier een apparaat uitzetten. Dit is de infinitief na skal; na een modaal werkwoord blijft het volgende werkwoord in de infinitief. Voorbeeld: Jeg skal slukke routeren. — “Ik moet de router uitzetten.” den is hier het enkelvoudige aanwijzende/ persoonlijke voornaamwoord voor een zaak van het gemeenschappelijke geslacht. In deze context verwijst het, in overeenstemming met de vaste vertaling en de voorafgaande context, naar de router: “hem”. Het voornaamwoord staat als lijdend voorwerp bij slukke. og verbindt twee gelijkwaardige handelingen: “en”. Hier verbindt het uitzetten en opnieuw aanzetten. tænde betekent een apparaat aanzetten of inschakelen. Net als slukke staat het als infinitief na de modale vorm skal; het deelt het onderwerp jeg. Voorbeeld: Hun tænder lampen. — “Zij doet de lamp aan.” igen betekent “weer” of “opnieuw”. Het geeft hier aan dat het apparaat na het uitzetten opnieuw wordt aangezet. De combinatie tænde ... igen is dus “weer aanzetten”. De hele vraag is opgebouwd als Skal jeg + slukke den + og tænde den igen?: “Zal ik hem uitzetten en weer aanzetten?” De spreker vraagt toestemming of bevestiging voor deze twee opeenvolgende handelingen.

4. Gør det, og vent så, til statuslampen lyser igen.

   Doe dat en wacht dan tot het statuslampje weer aangaat.

   Gør

   doe

   det

   dat

   og

   en

   vent

   wacht

   så

   dan

   til

   tot

   statuslampen

   statuslampje

   lyser

   gaat aan

   igen

   weer

   Uitgebreide uitleg

   Gør is de gebiedende wijs van gøre (“doen”): gøre → gør. Het is hier een directe instructie aan één of meer aangesproken personen; de vorm verandert niet voor het aantal aangesproken personen. Voorbeeld: Gør det nu. — “Doe het nu.” det is een onzijdig aanwijzend/aanvullend voornaamwoord met de betekenis “dat/het”. Hier verwijst het naar de handeling waarover de instructie gaat, zonder dat de vorm zelf het precieze soort handeling benoemt. Voorbeeld: Gør det igen. — “Doe het opnieuw.” og verbindt twee handelingen: “en”. Na Gør det volgt de tweede instructie vent. vent is de gebiedende wijs van vente (“wachten”): vente → vent. Voorbeeld: Vent her. — “Wacht hier.” så betekent hier “dan” en geeft aan wat daarna moet gebeuren: doe het, en wacht dan. Het betekent in deze zin niet “zo”. til leidt de tijdsgrens in: “totdat”. De bijzin na til beschrijft het moment waarop het wachten eindigt. statuslampen is de bepaalde vorm van statuslampe (“statuslampje”): statuslampe → statuslampen. De uitgang -en markeert hier bepaaldheid, vergelijkbaar met “het statuslampje” in het Nederlands. Het is een samengesteld zelfstandig naamwoord: status + lampe. lyser is de tegenwoordige tijd van lyse (“lichten, schijnen”): lyse → lyser. In deze zin beschrijft het dat het statuslampje weer licht geeft of aangaat. Voorbeeld: Lampen lyser. — “De lamp brandt/is aan.” igen betekent “weer” of “opnieuw”. Samen met lyser geeft het aan dat het statuslampje opnieuw gaat branden; het voegt dus herhaling toe aan de gebeurtenis. De zin bouwt op als: Gør det (“Doe dat”), og vent så (“en wacht dan”), til statuslampen lyser igen (“tot het statuslampje weer aangaat”). Als geheel is het een instructie: “Doe dat en wacht dan tot het statuslampje weer aangaat.”

5. Siden indlæses bedre nu.

   De pagina laadt nu beter.

   Siden

   de pagina

   indlæses

   laadt; wordt geladen

   bedre

   beter

   nu

   nu

   Uitgebreide uitleg

   Siden betekent hier “de pagina”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van het zelfstandig naamwoord side (“pagina”): en side → siden. De uitgang -en markeert hier de bepaaldheid, niet het meervoud. indlæses beschrijft hier dat de pagina wordt geladen. Het is de tegenwoordige vorm van indlæse (“laden/inladen”) met de Deense -s-passief. De pagina is in deze zin dus wat geladen wordt, niet degene die een ander object laadt. Een actief voorbeeld is Serveren indlæser siden: “De server laadt de pagina.” bedre betekent “beter” en is de vergrotende trap van god (“goed”): god → bedre → bedst. Het vergelijkt de huidige laadprestatie met een relevante eerdere of andere toestand. bedre hoort bij de toestand of prestatie van het laden, niet bij het zelfstandig naamwoord side. nu betekent “nu” en plaatst de beschreven toestand in het huidige moment. Het zegt op zichzelf niets over hoe lang die toestand zal duren. Samen betekent de zin: “De pagina laadt nu beter.” Siden verwijst naar de pagina, indlæses beschrijft dat die pagina wordt geladen, bedre geeft de verbetering in de laadprestatie aan en nu plaatst die verbetering in het heden.

6. Det hjælper måske endnu mere, hvis vi stiller den på en åben hylde.

   Het helpt misschien nog meer als we hem op een open plank zetten.

   Det

   het

   hjælper

   helpt

   måske

   misschien

   endnu mere

   nog meer

   hvis

   als

   vi

   we

   stiller

   zetten

   den

   hem

   på

   op

   åben

   open

   hylde

   plank

   Uitgebreide uitleg

   Det staat hier als onderwerp van de hoofdzin en verwijst in deze vaste zin niet naar een expliciet genoemd zelfstandig naamwoord. In het Deens kan det ook zo’n onpersoonlijk of vooruitwijzend onderwerp zijn. Vergelijk bijvoorbeeld: Det regner. — “Het regent.” hjælper betekent hier “helpt” en is de tegenwoordige tijd van hjælpe — “helpen”. De vorm is niet alleen voor deze ene zin bruikbaar: Det hjælper. betekent “Dat helpt.” Het onderwerp en de tijd bepalen samen de vorm; hjælper is hier geen verleden tijd. måske drukt onzekerheid uit: “misschien”. Het verandert de kernhandeling niet, maar maakt de bewering minder stellig. Måske kommer hun senere. — “Misschien komt ze later.” endnu mere betekent samen “nog meer”. mere is de vergelijkende vorm bij meget — “veel”: meget → mere — “veel” → “meer”. endnu versterkt die vergelijking tot “nog meer”. In deze zin zegt het dus dat iets in grotere mate helpt dan eerder of dan een al bestaande mate. hvis leidt de voorwaardelijke bijzin in en betekent “als”. Het geeft de voorwaarde voor wat in de hoofdzin wordt gezegd. Det bliver bedre, hvis vi venter. — “Het wordt beter als we wachten.” vi is het persoonlijke voornaamwoord voor “we/wij”, de eerste persoon meervoud. Het is hier het onderwerp van de bijzin en de uitvoerder van de handeling. Vi venter. — “Wij wachten.” stiller is de tegenwoordige tijd van stille, hier in de betekenis “zetten” of “plaatsen”. De vorm hoort bij vi in de bijzin. Het werkwoord kan ook in andere contexten “stellen” betekenen; hier bepaalt de combinatie met den en på en åben hylde de betekenis “ergens neerzetten”. Vi stiller koppen på bordet. — “We zetten de kop op tafel.” den is een Deens persoonlijk voornaamwoord voor een enkelvoudig gemeenschappelijk geslachtelijk referent in deze objectfunctie. De vaste vertaling geeft de betekenis “hem” in deze zin; het concrete voorwerp wordt in de aangeleverde tekst zelf niet benoemd. Jeg flytter den. — “Ik verplaats hem.” på betekent hier “op” en geeft de plaats aan waar iets wordt neergezet. Het gaat om contact met of plaatsing op een oppervlak, zoals in på bordet — “op de tafel”. åben betekent “open”. Het is hier de vorm bij een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijk geslacht in een onbepaalde naamwoordgroep: en åben hylde. Bij een onzijdig enkelvoud verschijnt doorgaans åbent, zoals in het voorbeeld et åbent vindue — “een open raam”. hylde betekent “plank” of “schap” en is een zelfstandig naamwoord. De onbepaalde vorm is en hylde; de bepaalde vorm is hylden — “de plank”. In deze zin staat het in de onbepaalde naamwoordgroep en åben hylde. Samen vormen Det hjælper måske endnu mere de hoofdzin: “Het helpt misschien nog meer”. hvis vi stiller den på en åben hylde is de voorwaardelijke bijzin: “als we hem op een open plank zetten”. De volgorde maakt duidelijk dat vi degene is die de handeling uitvoert, terwijl den het geplaatste voorwerp is. De volledige betekenis is: “Het helpt misschien nog meer als we hem op een open plank zetten.”

7. Skal vi flytte den hen ved døråbningen?

   Zullen we hem bij de deuropening zetten?

   Skal vi

   zullen we

   flytte

   verplaatsen

   den

   hem

   hen

   ernaartoe

   ved

   bij

   døråbningen

   de deuropening

   Uitgebreide uitleg

   Skal vi betekent hier: “zullen we …?” Het is een vaste vraagvorm voor een voorstel. skal is de tegenwoordige vorm van skulle; met vi vormt het een voorstel in de eerste persoon meervoud. Na skal staat het werkwoord in de infinitief. flytte betekent hier “verplaatsen”. De infinitief blijft na skal onveranderd. Het werkwoord beschrijft de handeling; de richting en bestemming worden daarna toegevoegd. Een bruikbaar contrast is stille, “neerzetten”, uit de vorige zin: flytte legt de nadruk op verplaatsen, terwijl stille het neerzetten benadrukt. den is hier een enkelvoudig Deens voornaamwoord voor een niet-menselijk referent van het gemeenschappelijke grammaticale geslacht; als voorwerp heeft het dezelfde vorm als in andere functies. De Nederlandse vertaling gebruikt hem, maar dat maakt het bedoelde object niet noodzakelijk mannelijk: in het Nederlands kan hem ook naar een mannelijk woord voor een zaak verwijzen. In deze context verwijst den naar het eerder besproken object. hen is een richtingsbijwoord: “ernaartoe”, dus in de richting van de bedoelde bestemming. Het noemt die bestemming niet zelfstandig; de daaropvolgende plaatsbepaling ved døråbningen specificeert waarheen het object wordt verplaatst. ved betekent hier “bij” of “naast” en geeft de plaats aan waar iets terechtkomt. In andere contexten kan het ook een relatie tot een plaats of tijd uitdrukken, maar hier gaat het om een locatie. døråbningen betekent “de deuropening”. Het is een samenstelling van dør (“deur”) en åbning (“opening”); de uitgang -en maakt het geheel bepaald: “de deuropening”. Het zelfstandig naamwoord staat na ved in de plaatsbepaling. Samen ontstaat de structuur Skal vi + infinitief + voorwerp + richting + plaatsbepaling: “Zullen we het er bij de deuropening naartoe verplaatsen?” In natuurlijk Nederlands wordt dat: “Zullen we hem bij de deuropening zetten?” De vraag stelt een gezamenlijk voorstel voor om het eerder besproken object naar die plek te verplaatsen.

8. Det kan hjælpe signalet med at nå ind i dette rum.

   Dat kan ervoor zorgen dat het signaal deze kamer bereikt.

   Det kan

   dat kan

   hjælpe

   helpen

   signalet

   het signaal

   nå ind i

   bereiken

   dette

   dit

   rum

   kamer; ruimte

   Uitgebreide uitleg

   Det kan betekent hier “dat kan”. Det is het onderwerp in de betekenis die door de vaste vertaling als “dat” wordt weergegeven; de precieze verwijzing wordt niet door deze zin zelf vastgelegd. Kan is de tegenwoordige vorm van kunne en drukt hier mogelijkheid of vermogen uit. Na een modaal werkwoord staat het volgende werkwoord in de infinitief, zonder at: kan hjælpe (“kan helpen”). Hjælpe is de infinitief van hjælpe, “helpen”. De constructie hjælpe nogen med at + infinitief betekent “iemand helpen om iets te doen” of “ervoor zorgen dat iets lukt”. Hier is signalet het element dat geholpen wordt, en med at nå beschrijft wat het bereikt. Signalet betekent “het signaal”. De vorm bestaat uit signal met het bepaalde achtervoegsel -et: et signal is “een signaal”, terwijl signalet “het signaal” is. Het achtervoegsel maakt het zelfstandig naamwoord bepaald; het drukt op zichzelf geen meervoud uit. Nå ind i betekent “naar binnen bereiken” of “in iets komen”. Nå is de infinitief; ind geeft de richting naar binnen aan en i introduceert de ruimte waarin die beweging of reikwijdte eindigt. Het is een nuttige ruimtelijke combinatie, bijvoorbeeld: Lyset når ind i rummet. — “Het licht bereikt de kamer.” Dette betekent “dit” en staat hier vóór een enkelvoudig onzijdig zelfstandig naamwoord. De vorm past bij rum; bij een enkelvoudig gemeenschappelijk-geslachtswoord staat doorgaans denne, en voor meervoud disse. Dette zegt alleen dat de bedoelde ruimte als “dit” wordt aangewezen; het bepaalt niet zelfstandig waar die ruimte zich bevindt. Rum betekent “ruimte” of, in deze context, “kamer”. Het is een onzijdig zelfstandig naamwoord: et rum. In dette rum staat het na het aanwijzende woord zonder apart lidwoord. Samen ontstaat de structuur Det kan hjælpe X med at Y: “Dat kan X helpen om Y te doen.” In deze zin is X signalet (“het signaal”) en Y nå ind i dette rum (“deze kamer bereiken”). De volledige betekenis is daarom: “Dat kan ervoor zorgen dat het signaal deze kamer bereikt.”