Restjes bewaren voor morgen | Leer deens in het Nederlands

Over deze les

Met Restjes bewaren voor morgen oefen je gespreksuitdrukkingen, uitspraak, woordenschat, grammatica en quizzen in het deens.

Dialoog

Der er mange rester fra aftensmaden.

Deea èa mèŋe rèsta frau awfns-mèèdhən. Er zijn veel restjes van het avondeten.

Lad os lægge dem i en ren beholder.

Laadh os lègge dem ie en rèèn be-hoolda. Laten we ze in een schone bak doen.

Må jeg varme dem op til frokost i morgen?

Moo yai vaarme dem op tel fro-gost ie moòn? Kan ik ze morgen voor de lunch opwarmen?

Det kan du, hvis vi opbevarer dem i køleskabet indtil da.

De kan doe, ves vie oo-be-vaar dem ie keu-les-gaa-beth en-deel daa. Je kunt dat als we ze tot die tijd in de koelkast bewaren.

Skal jeg sætte en etiket på beholderen?

Sgal yai sèdha èn e-ti-geed po be-hooldaən? Zal ik een label op de bak doen?

Så ved vi i morgen, hvad der er i den.

Soo vee vie ie moòn, vaa deea ie den. Dan weten we morgen wat erin zit.

Jeg sætter en tydelig etiket på den.

Yai sèdha èn tuu-dheli e-ti-geed po den. Ik doe er een duidelijk label op.

Det gør frokosten nemmere.

De geua fro-gosten nèmma. Dat maakt de lunch makkelijker.

Woord voor woord

Der In "Der er mange rester" is "Der" een vaste inleidende vorm in een zin die aangeeft dat iets aanwezig is; het betekent hier niet "daar" als plaats. Je gebruikt "Der er" om iets aan te kondigen dat bestaat of aanwezig is, bijvoorbeeld wanneer je vertelt wat er na een maaltijd over is.

er In "Der er mange rester" geeft "er" aan dat er restjes aanwezig zijn. Samen met "Der" staat het vóór de hoeveelheid en het zelfstandig naamwoord. Je gebruikt deze combinatie wanneer je meldt wat er beschikbaar of aanwezig is.

mange "Mange" betekent hier "veel" en geeft aan dat er een grote hoeveelheid restjes is. Het staat vóór "rester" om de hoeveelheid aan te geven. Je gebruikt het bij meerdere dingen wanneer je wilt zeggen dat het er veel zijn.

rester "Rester" betekent hier overgebleven eten na het avondeten. In "mange rester" benoemt het precies het eten dat niet is opgegeten. Je gebruikt het wanneer je over overgebleven voedsel na een maaltijd praat.

fra "Fra" geeft hier de herkomst aan: de restjes komen van het avondeten, "fra aftensmaden". Je gebruikt het om te zeggen waar iets vandaan komt of bij welke eerdere gelegenheid het hoort. Dat is nuttig wanneer je de herkomst van voedsel uitlegt.

aftensmaden "Aftensmaden" verwijst hier naar het avondeten waarvan de restjes afkomstig zijn. In "fra aftensmaden" noemt het de maaltijd als bron van de restjes. Je gebruikt deze vorm wanneer je naar het avondeten als een specifieke maaltijd verwijst.

Lad In "Lad os lægge dem" opent "Lad" een voorstel om samen iets te doen: laten we ze wegleggen. Het hoort hier bij "Lad os lægge" en leidt de gezamenlijke handeling in. Je gebruikt deze vorm wanneer je iemand uitnodigt om samen een actie uit te voeren.

os "Os" betekent hier "ons" en verwijst naar de spreker en de aangesprokene in het voorstel "Lad os lægge dem". Het maakt duidelijk dat beide personen de handeling samen uitvoeren. Je gebruikt het in een voorstel voor een gezamenlijke actie.

lægge "Lægge" betekent hier de restjes ergens in doen of plaatsen. In "Lad os lægge dem i en ren beholder" benoemt het de handeling die samen wordt voorgesteld. Je gebruikt het met een voorwerp en een plaats wanneer je iets ergens neerlegt of in doet.

dem "Dem" betekent hier "ze" en verwijst terug naar de restjes. In "lægge dem" is het het voorwerp dat in de bak wordt gedaan. Je gebruikt het wanneer eerder genoemde meervoudige dingen opnieuw worden genoemd zonder ze te herhalen.

i "I" betekent hier "in" en geeft aan dat de restjes naar de binnenkant van de container gaan. In "i en ren beholder" noemt het de plaats waar de restjes worden opgeborgen. Je gebruikt het bij een plaats of container waarin iets komt of zich bevindt.

en "En" is hier het onbepaalde lidwoord bij "beholder" en introduceert één niet nader bepaalde container. In "en ren beholder" staat het vóór het zelfstandig naamwoord. Je gebruikt het wanneer je een enkel ding voor het eerst of niet-specifiek noemt.

ren "Ren" betekent hier schoon en beschrijft de container. In "en ren beholder" staat het vóór het zelfstandig naamwoord om te zeggen wat voor container het is. Je gebruikt het om de toestand of eigenschap van een voorwerp te beschrijven.

beholder "Beholder" betekent hier container of bak waarin de restjes worden bewaard. In "i en ren beholder" noemt het de plaats waarin het eten wordt gedaan. Je gebruikt het wanneer je een doos, bak of ander voorwerp om iets in te bewaren bedoelt.

Må In "Må jeg varme dem op" vraagt "Må" om toestemming: mag ik ze opwarmen? Het staat aan het begin van de vraag vóór de persoon en de handeling. Je gebruikt het wanneer je beleefd vraagt of je iets mag doen.

jeg "Jeg" betekent "ik" en verwijst in "Må jeg varme dem op" naar de persoon die de toestemming vraagt. Het is de persoon die de restjes wil opwarmen. Je gebruikt het om jezelf als uitvoerder van een handeling aan te geven.

varme "Varme" betekent hier verwarmen als onderdeel van "varme dem op": de restjes opnieuw warm maken. In "Må jeg varme dem op" benoemt het de handeling waar toestemming voor wordt gevraagd. Je gebruikt het bij eten wanneer je iets opnieuw warm wilt maken.

op "Op" hoort hier bij "varme dem op" en maakt duidelijk dat het eten opnieuw warm wordt gemaakt; het betekent hier niet zelfstandig "omhoog". Het staat na het voorwerp "dem" in deze uitdrukking. Je gebruikt deze combinatie wanneer je over het opnieuw verwarmen van eten praat.

til "Til" geeft hier het doel aan: de restjes zijn bedoeld voor de lunch, "til frokost". Je gebruikt het om te zeggen waarvoor iets bestemd is of bij welke maaltijd het gebruikt wordt. Dat past hier omdat de restjes voor een volgende maaltijd worden bewaard.

frokost "Frokost" betekent hier lunch in de uitdrukking "til frokost". Het benoemt de maaltijd waarvoor de restjes opnieuw worden opgewarmd. Je gebruikt het na "til" wanneer je zegt dat iets voor de lunch bedoeld is.

morgen "Morgen" betekent hier de volgende dag in "i morgen". Het geeft aan wanneer de lunch zal plaatsvinden en komt ook terug in de uitleg over de inhoud. Je gebruikt "i morgen" om naar de dag na vandaag te verwijzen.

Det In "Det kan du" verwijst "Det" naar de eerder genoemde handeling, namelijk de restjes opwarmen. Samen betekent de zin dat die handeling mogelijk is. Je gebruikt deze vorm om naar een eerder genoemde handeling of situatie terug te verwijzen.

kan "Kan" geeft in "Det kan du" aan dat de eerder genoemde handeling mogelijk is. De handeling zelf wordt hier niet opnieuw uitgesproken, omdat die al uit de vorige vraag bekend is. Je gebruikt het om te antwoorden dat iemand iets kan of mag doen wanneer de context duidelijk is.

du "Du" betekent "je" en verwijst naar de persoon die de restjes wil opwarmen. In "Det kan du" wordt die persoon rechtstreeks aangesproken. Je gebruikt het wanneer je tegen één gesprekspartner spreekt.

hvis "Hvis" betekent hier "als" of "wanneer" en introduceert de voorwaarde "hvis vi opbevarer dem...". De mogelijkheid om ze op te warmen geldt onder die voorwaarde. Je gebruikt het om een voorwaarde te verbinden aan een gevolg of toestemming.

vi "Vi" betekent "we" en verwijst hier naar beide volwassenen die de restjes samen bewaren. Het is de groep die in "hvis vi opbevarer dem" de voorwaardelijke handeling uitvoert. Je gebruikt het wanneer de spreker zichzelf samen met anderen bedoelt.

opbevarer "Opbevarer" betekent hier bewaart en verwijst naar het bewaren van de restjes in de koelkast. In "vi opbevarer dem i køleskabet" noemt het de handeling die ervoor zorgt dat ze tot later bewaard blijven. Je gebruikt het met een voorwerp en een plaats wanneer je uitlegt waar iets wordt bewaard.

køleskabet "Køleskabet" betekent hier de koelkast, de plaats waar de restjes worden bewaard. In "i køleskabet" geeft het de opslagplaats aan. Je gebruikt deze vorm wanneer je naar de koelkast als de bewaarplek van het eten verwijst.

indtil "Indtil" betekent hier "tot" en geeft het eindpunt van de bewaartijd aan in "indtil da". De restjes blijven in de koelkast tot het eerder bedoelde moment. Je gebruikt het om aan te geven hoe lang iets duurt of bewaard blijft.

da "Da" betekent hier "dan" of "op dat moment" in "indtil da". Het verwijst terug naar het moment waarop de restjes voor de lunch worden gebruikt. Je gebruikt "indtil da" wanneer het eindpunt al uit de context bekend is.

Skal In "Skal jeg sætte en etiket" vraagt "Skal" of de spreker iets moet doen en klinkt het als een voorstel. Het staat vóór "jeg" en de handeling die wordt aangeboden. Je gebruikt deze vraag wanneer je aanbiedt om iets te doen of vraagt of dat nodig is.

sætte "Sætte" betekent hier een etiket plaatsen of erop doen. In "sætte en etiket på beholderen" benoemt het de handeling waarmee de container wordt gelabeld. Je gebruikt het met iets dat je op een voorwerp of oppervlak plaatst.

etiket "Etiket" betekent hier label of merksticker waarmee de inhoud van de container herkenbaar wordt. In "en etiket på beholderen" is het het voorwerp dat op de container wordt geplaatst. Je gebruikt het wanneer je informatie op een voorwerp wilt aanbrengen.

på "På" betekent hier "op" en geeft de relatie aan tussen het etiket en de container in "på beholderen". In de andere regel staat het ook in "på den", met verwijzing naar dezelfde container. Je gebruikt het wanneer iets op een oppervlak of voorwerp wordt geplaatst.

Så In "Så ved vi i morgen" betekent "Så" hier "zo" of "op die manier" en leidt het het gevolg van het labelen in. Het maakt duidelijk dat de label ervoor zorgt dat de inhoud later herkenbaar is. Je gebruikt het aan het begin van een zin om een gevolg of praktisch resultaat te verbinden.

ved "Ved" betekent hier "weten" in "Så ved vi ... hvad der er i den". Het gaat om de informatie die de twee personen later over de inhoud van de container hebben. Je gebruikt het om te zeggen dat iemand bepaalde informatie kent of heeft.

hvad "Hvad" betekent hier "wat" en introduceert de informatie die zij zullen weten: wat er in de container zit. In "hvad der er i den" maakt het van die informatie een ingebedde vraag. Je gebruikt het wanneer je vraagt of beschrijft wat iets is of bevat.

den "Den" verwijst hier naar de eerder genoemde container in "i den". Het betekent daar "die" of "hem/haar/het" als plaats waar de inhoud zich bevindt. Je gebruikt het na een voorzetsel wanneer het bedoelde enkelvoudige voorwerp al bekend is.

sætter "Sætter" betekent hier dat de spreker een etiket op de container plaatst. In "Jeg sætter en tydelig etiket på den" beschrijft het de concrete actie die de spreker zal uitvoeren. Je gebruikt het met een voorwerp en "på" wanneer je iets ergens op aanbrengt.

tydelig "Tydelig" betekent hier duidelijk en beschrijft het etiket als gemakkelijk te begrijpen of te herkennen. In "en tydelig etiket" staat het vóór het zelfstandig naamwoord. Je gebruikt het om aan te geven dat informatie of een kenmerk goed waarneembaar is.

gør In "Det gør frokosten nemmere" betekent "gør" dat iets een bepaald gevolg veroorzaakt: het maakt de lunch gemakkelijker. De betekenis ontstaat samen met "frokosten nemmere", niet uit "gør" alleen. Je gebruikt deze constructie om te beschrijven dat een handeling of hulpmiddel iets gemakkelijker maakt.

frokosten "Frokosten" verwijst hier naar de geplande lunch waarvoor de restjes worden bewaard. In "gør frokosten nemmere" is die lunch wat gemakkelijker wordt door de duidelijke etikettering. Je gebruikt deze vorm wanneer je naar de betreffende lunch als maaltijd verwijst.

nemmere "Nemmere" betekent hier gemakkelijker en beschrijft het resultaat voor de lunch. In "gør frokosten nemmere" zegt het dat het herkennen en gebruiken van de restjes minder moeite kost. Je gebruikt het om aan te geven dat iets eenvoudiger wordt.

Grammatica

hvis + bijzin

Hvis du opbevarer aftensmaden i køleskabet, gør du det nemmere.

Ves doe oo-be-vaar awfns-mèèdhən ie keu-les-gaa-beth, geua doe de nèmma.

Als je het avondeten in de koelkast bewaart, maak je het makkelijker.

Een bijzin met hvis kan vooraan staan; na de komma volgt de hoofdzin.

nem → nemmere

Det er nemmere at opbevare rester.

De èa nèmma èd oo-be-vaarə rèsta.

Het is makkelijker om restjes te bewaren.

nemmere is de vergrotende trap van nem en betekent ‘makkelijker’.

Deens woordenschat

aftensmad zelfstandig naamwoord

awfns-mèèdh avondeten aftensmaden

Der er mange rester fra aftensmaden.

beholder zelfstandig naamwoord

be-hoolda bakje, bewaardoos

Lad os lægge dem i en ren beholder.

frokost zelfstandig naamwoord

fro-gost lunch

Må jeg varme dem op til frokost i morgen?

i morgen bijwoord

ie moòn morgen

Må jeg varme dem op til frokost i morgen?

indtil voorzetsel

en-deel tot

Hvis vi opbevarer dem i køleskabet indtil da.

køleskab zelfstandig naamwoord

keu-les-gaap koelkast køleskabet

Hvis vi opbevarer dem i køleskabet indtil da.

lægge werkwoord

lègge leggen

Lad os lægge dem i en ren beholder.

opbevare werkwoord

oo-be-vaarə bewaren opbevarer

Hvis vi opbevarer dem i køleskabet indtil da.

ren bijvoeglijk naamwoord

rèèn schoon

Lad os lægge dem i en ren beholder.

rester zelfstandig naamwoord

rèsta restjes

Der er mange rester fra aftensmaden.

sætte werkwoord

sèdha zetten sætter

Skal jeg sætte en etiket på beholderen?

varme op werkwoord

vaarme op opwarmen varme dem op

Må jeg varme dem op til frokost i morgen?

Quiz

Woordvolgorde

Zet de woorden in de juiste volgorde.

Er zijn veel restjes van het avondeten.

Antwoord tonen

Der er mange rester fra aftensmaden.

Dat maakt de lunch makkelijker.

Antwoord tonen

Det gør frokosten nemmere.

Spelling

Tik op de letters om het woord te spellen.

leggen

Antwoord tonen

lægge

restjes

Antwoord tonen

rester

lunch

Antwoord tonen

frokost

bewaren

Antwoord tonen

opbevarer