Garantie van een kleine speaker | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Jeg overvejer at købe denne lille højttaler.

   Ik denk erover om deze kleine speaker te kopen.

   Jeg

   ik

   overvejer

   overweeg

   købe

   kopen

   denne

   deze

   lille

   kleine

   højttaler

   speaker

   Uitgebreide uitleg

   Jeg betekent hier “ik” en is de vorm voor de eerste persoon enkelvoud. Vergelijk jeg met du (“jij”), wanneer de aangesprokene het onderwerp is. overvejer is de tegenwoordige tijd van overveje, “overwegen”. De infinitief overveje staat onder meer na at: Jeg overvejer at købe ... betekent “Ik overweeg om ... te kopen”. Deense werkwoorden hebben in de tegenwoordige tijd doorgaans dezelfde vorm bij verschillende personen; overvejer is hier dus niet specifiek een persoonsuitgang die door Jeg wordt veroorzaakt. De zin zegt dat de spreker de aankoop overweegt, niet dat die al vaststaat. købe is de infinitief van købe, “kopen”. Hier staat die infinitief na at en vormt hij met overvejer het patroon overveje at + infinitief (“overwegen om ... te”). Voorbeeld: Jeg overvejer at vente. — “Ik overweeg om te wachten.” denne betekent hier “deze”. Het is een aanwijzend woord bij een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijke geslacht, zoals højttaler. Bij een onzijdig enkelvoud staat dette, en bij een meervoud disse. Voorbeeld: dette hus — “dit huis”; disse højttalere — “deze luidsprekers”. De vaste zin identificeert niet nader waarnaar denne verwijst. lille betekent hier “kleine” en beschrijft højttaler. De vorm lille wordt gebruikt bij een enkelvoud; in het meervoud staat små, bijvoorbeeld in små højttalere (“kleine luidsprekers”). højttaler betekent hier “speaker” of “luidspreker”. De vorm højttaler is de enkelvoudige vorm; het meervoud is højttalere. In denne lille højttaler gaat het dus om één luidspreker van het gemeenschappelijke geslacht, waardoor denne en de enkelvoudige vorm lille hierbij passen. Samen vormen Jeg overvejer at købe de betekenis “ik overweeg om te kopen”, en denne lille højttaler de betekenis “deze kleine speaker”. De volledige betekenis is: “Ik denk erover om deze kleine speaker te kopen.”

2. Jeg kan forklare garantien, før du beslutter dig.

   Ik kan de garantie uitleggen voordat je beslist.

   Jeg kan

   ik kan

   forklare

   uitleggen

   garantien

   de garantie

   før

   voordat

   du beslutter dig

   je beslist

   Uitgebreide uitleg

   Jeg kan: Jeg betekent “ik”. kan is de tegenwoordige tijd van kunne (“kunnen”) en drukt hier mogelijkheid of vermogen uit. Na kan staat een infinitief zonder at: Jeg kan forklare = “ik kan uitleggen”. forklare: dit is de infinitief “uitleggen”. De vorm verandert hier niet voor de persoon; de persoon wordt zichtbaar in het onderwerp en in het modale werkwoord: jeg kan forklare, maar bijvoorbeeld du kan forklare. garantien: dit betekent hier “de garantie”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van garanti (“garantie”): en garanti → garantien. Het achtervoegsel -en markeert bij dit woord de bepaalde vorm; het is dus niet een apart woord voor “de”. før: dit betekent “voordat” en leidt hier een bijzin in. Het geeft aan dat het uitleggen plaatsvindt vóór de handeling in die bijzin. Een herbruikbaar patroon is før + bijzin, bijvoorbeeld: Ring, før du går. = “Bel voordat je gaat.” du beslutter dig: du betekent “je/jij”. beslutter is de tegenwoordige tijd van beslutte (“beslissen”). In de vaste verbinding beslutte sig hoort het wederkerende voornaamwoord erbij; bij du is dat dig: du beslutter dig = “je beslist”. De vormen van dit voornaamwoord wisselen met de persoon, bijvoorbeeld jeg beslutter mig tegenover du beslutter dig. Samen vormt de zin: Jeg kan forklare garantien = “Ik kan de garantie uitleggen”, en før du beslutter dig = “voordat je beslist”. De volledige betekenis is dus: “Ik kan de garantie uitleggen voordat je beslist.”

3. Hvad dækker garantien?

   Wat dekt de garantie?

   Hvad

   wat

   dækker

   dekt

   garantien

   de garantie

   Uitgebreide uitleg

   Hvad betekent hier wat en vraagt naar datgene waarop de handeling betrekking heeft. Het is een vraagwoord; hvem vraagt naar een persoon en hvor naar een plaats. dækker is de tegenwoordige tijd van dække, hier gebruikt in de betekenis dekken. In het Deens krijgt de tegenwoordige tijd vaak de uitgang -r: dække → dækker. Deze vorm verandert niet mee met persoon of enkelvoud/meervoud. Voorbeeld: Garantien dækker skaden. — De garantie dekt de schade. garantien is de bepaalde enkelvoudsvorm van garanti: en garanti → garantien. Het achtervoegsel -en markeert hier het bepaalde enkelvoud, dus de garantie. Dat verschilt van het onbepaalde en garanti — een garantie. Samen vormt Hvad dækker garantien? een vraag met het patroon vraagwoord + werkwoord + onderwerp. Garantien is het onderwerp; hvad vraagt naar wat door de garantie wordt gedekt. De vaste vertaling is: Wat dekt de garantie? In de gegeven vervolgzin wordt dit nader ingevuld als productdefecten bij normaal gebruik.

4. Den dækker fejl på produktet ved normal brug.

   De garantie dekt productdefecten bij normaal gebruik.

   Den

   die/ze; de garantie

   dækker

   dekt; bedekt

   fejl

   defecten; fouten

   på

   aan; op

   produktet

   het product

   ved

   bij

   normal

   normaal

   brug

   gebruik

   Uitgebreide uitleg

   Den is hier een Deens persoonlijk voornaamwoord van de derde persoon enkelvoud voor een gemeenschappelijk geslacht. Het verwijst in deze context naar garantien uit de vorige zin en betekent dus ‘die/ze’, natuurlijk vertaald als ‘de garantie’. Het is hier geen aanwijzend voornaamwoord; de concrete verwijzing wordt door de context bepaald. Het corresponderende voornaamwoord voor een onzijdig antecedent is det. dækker is de tegenwoordige tijd van dække (‘dekken’). De vorm betekent hier dat de garantie iets dekt. In een vraag staat dezelfde vorm in Hvad dækker garantien? (‘Wat dekt de garantie?’); het onderwerp verandert daar alleen van plaats. fejl betekent hier ‘defecten’. De vorm kan in het Deens zowel enkelvoud als meervoud zijn: en fejl = ‘een fout/defect’ en flere fejl = ‘meerdere fouten/defecten’. Het meervoud blijkt hier uit de bedoelde betekenis, niet uit een zichtbare uitgang. på verbindt fejl met het betrokken product: ‘op/aan het product’. De combinatie fejl på produktet betekent ‘defecten aan het product’. produktet is de bepaalde vorm van produkt: produkt = ‘product’, produktet = ‘het product’. De uitgang -et markeert hier de bepaaldheid van dit onzijdige zelfstandig naamwoord; hij betekent niet op zichzelf ‘een’ of een aantal. ved betekent hier ‘bij’ en introduceert de omstandigheid waaronder de dekking geldt. Het staat in ved normal brug, letterlijk ongeveer ‘bij normaal gebruik’. normal betekent ‘normaal’. Het beschrijft brug in deze woordgroep. De vorm normal hoort bij dit gebruik en moet niet worden opgevat als een vorm van het zelfstandig naamwoord brug. brug betekent ‘gebruik’. Als zelfstandig naamwoord kan het bijvoorbeeld voorkomen in normal brug (‘normaal gebruik’). Het is hier geen werkwoordelijke vorm. Samen vormen fejl på produktet het object van dækker: de garantie dekt defecten aan het product. ved normal brug beperkt die dekking tot de omstandigheid van normaal gebruik. De volledige betekenis is daarom: ‘De garantie dekt productdefecten bij normaal gebruik.’

5. Hvad med skader ved et uheld?

   Hoe zit het met schade door een ongeluk?

   Hvad med

   hoe zit het met …?

   skader

   schade; beschadigingen

   ved

   door; bij

   uheld

   ongeluk

   Uitgebreide uitleg

   Hvad med is een vaste vraagconstructie met de betekenis ‘hoe zit het met …?’ of ‘en …?’. Je gebruikt haar om een onderwerp toe te voegen of ernaar te vragen, zonder het als een volledige vraagzin met een werkwoord uit te werken. Bijvoorbeeld: Hvad med garantien? — ‘Hoe zit het met de garantie?’ skader betekent hier ‘schade’ of ‘beschadigingen’. Het is de meervoudsvorm van skade; de vorm kan dus naar meerdere beschadigingen of schadegevallen verwijzen. De vertaling maakt duidelijk dat hier de betekenis ‘schade’ bedoeld is, niet bijvoorbeeld lichamelijk letsel. Voor één schadegeval staat en skade; voor meerdere staat skader. ved is hier een voorzetsel dat de oorzaak of omstandigheid inleidt: ‘door’ een ongeluk. Dezelfde vorm kan in andere zinnen ook een andere relatie uitdrukken, bijvoorbeeld tijd of plaats; in deze combinatie geeft ved de oorzaak van de schade aan. uheld betekent ‘ongeluk’. In de vaste zin staat ervoor et: et uheld betekent ‘een ongeluk’. uheld is een onzijdig Deens zelfstandig naamwoord; het onbepaalde lidwoord et markeert hier geen specifiek aantal naast de betekenis ‘een ongeluk’, maar hoort bij de onbepaalde vorm van dit woord. De bepaalde vorm is uheldet — ‘het ongeluk’. Samen vormen skader ved et uheld de woordgroep ‘schade door een ongeluk’. De constructie Hvad med maakt daarvan een vraag naar de dekking of behandeling van dat onderwerp: Hvad med skader ved et uheld? betekent dus ‘Hoe zit het met schade door een ongeluk?’.

6. Det er ikke dækket af garantien.

   Dat valt niet onder de garantie.

   Det

   dat; het

   er

   is

   ikke

   niet

   dækket

   gedekt

   garantien

   de garantie

   Uitgebreide uitleg

   Det betekent hier “dat” of “het” en is het onderwerp van de zin. De vorm is onzijdig enkelvoud; de precieze zaak waarnaar het verwijst wordt in deze zin niet benoemd. Een bruikbaar contrast is den voor woorden van het-en-geslacht en det voor onzijdige woorden. Kies de vorm dus volgens het grammaticale geslacht van het bedoelde woord. er is de tegenwoordige tijd van at være (“zijn”). Samen met dækket vormt het de uitdrukking er dækket: iets is gedekt. ikke is de gewone Deense ontkenning “niet”. Hier ontkent het dat het onderwerp gedekt is. dækket is het voltooid deelwoord van at dække (“dekken”). In er dækket beschrijft het een toestand waarin iets dekking heeft; met af kan worden aangegeven waardoor of door wie die dekking wordt geboden. Het deelwoord drukt hier niet op zichzelf een verleden tijd uit. Voorbeeld: Telefonen er dækket af forsikringen betekent “De telefoon wordt door de verzekering gedekt.” garantien betekent “de garantie”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van en garanti: en garanti → garantien. De uitgang -en markeert hier bepaaldheid, niet meervoud. In dækket af garantien geeft af aan dat de garantie de bron van de dekking is. Samen met er ikke ontstaat Det er ikke dækket af garantien: het onderwerp valt niet onder de garantie of wordt niet door de garantie gedekt. De hele zin betekent dus: “Dat valt niet onder de garantie.”

7. Hvor skal jeg gå hen, hvis den holder op med at virke?

   Waar moet ik heen als hij niet meer werkt?

   Hvor

   waar

   skal jeg

   moet ik

   gå hen

   ernaartoe gaan

   hvis

   als

   den

   hij

   holder op med

   ophouden met

   at virke

   werken

   Uitgebreide uitleg

   Hvor vraagt naar een plaats of bestemming: “waar”. Het staat hier aan het begin van de vraag. Vergelijk bijvoorbeeld: Hvor bor du? — “Waar woon je?” skal jeg bestaat uit skal + jeg. Skal is de tegenwoordige vorm van skulle; met jeg drukt het hier uit wat de spreker moet doen of waar die naartoe moet. Jeg betekent “ik”. Na skal staat het werkwoord zonder at, zoals in skal gå. gå hen betekent hier “ernaartoe gaan”. Gå is het werkwoord “gaan”; hen voegt de richting naar een bestemming toe. Samen vormt dit een bruikbaar patroon voor vragen als “Waar moet ik naartoe gaan?”. hvis leidt een voorwaardelijke bijzin in en betekent “als”. Bijvoorbeeld: Hvis det regner, bliver jeg hjemme. — “Als het regent, blijf ik thuis.” den is hier een Deens persoonlijk voornaamwoord in de derde persoon enkelvoud. De vaste vertaling identificeert de referent in deze zin als “hij”. Den is niet hetzelfde als det: deze vormen worden gekozen volgens het grammaticale type van het zelfstandig naamwoord waarnaar ze verwijzen. In deze concrete zin blijft dat zelfstandige naamwoord zelf ongenoemd. holder op med is een werkwoordelijke constructie met de betekenis “ophouden met”. Holder is de tegenwoordige vorm van holde. Met at virke beschrijft de constructie dat iets ophoudt met functioneren. at virke betekent “werken” of “functioneren”. Virke is de infinitief na at; samen met holder op med betekent het “ophouden met werken”. Een voorbeeld is: Hun holder op med at ryge. — “Zij stopt met roken.” De delen worden samen: Hvor skal jeg gå hen = “Waar moet ik naartoe gaan?” en hvis den holder op med at virke = “als hij niet meer werkt”. De volledige betekenis is: “Waar moet ik heen als hij niet meer werkt?” Het patroon Hvor skal jeg ... hen, hvis ...? is bruikbaar om naar een bestemming of volgende stap te vragen wanneer een bepaalde voorwaarde optreedt.

8. Tag kvitteringen og æsken med til kundeservice.

   Neem de bon en de doos mee naar de klantenservice.

   Tag

   neem

   kvitteringen

   de bon

   æsken

   de doos

   med til

   mee naar

   kundeservice

   de klantenservice

   Uitgebreide uitleg

   Tag is de gebiedende wijs van tage (“nemen”). Op zichzelf betekent deze vorm hier “neem”; samen met med ontstaat de betekenis “meenemen”: tag ... med = “neem ... mee”. De gebiedende wijs staat zonder uitgesproken onderwerp. Voorbeeld: Tag paraplyen med. — “Neem de paraplu mee.” kvitteringen betekent hier “de bon”. De basisvorm is kvittering; kvitteringen is de bepaalde enkelvoudsvorm: kvittering → kvitteringen. Het achtervoegsel -en markeert hier bepaaldheid bij dit en-woord. Voorbeeld: Jeg har kvitteringen. — “Ik heb de bon.” æsken betekent “de doos”. De basisvorm is æske; de bepaalde enkelvoudsvorm is æsken. Ook hier markeert -en bepaaldheid bij een en-woord. Voorbeeld: Læg varen i æsken. — “Leg het product in de doos.” med til vormt met Tag de betekenis “meenemen naar”. med draagt het idee van meenemen, terwijl til de bestemming introduceert. In Tag kvitteringen og æsken med til ... geldt med voor beide genoemde voorwerpen: neem zowel de bon als de doos mee. og verbindt de twee voorwerpen. kundeservice betekent “klantenservice”. Het is hier de bestemming na til: til kundeservice = “naar de klantenservice”. Het woord staat hier zonder lidwoord. De volledige opbouw is Tag [voorwerp 1] og [voorwerp 2] med til [bestemming]: “Neem [voorwerp 1] en [voorwerp 2] mee naar [bestemming].” De zin instrueert de luisteraar dus om de bon en de doos mee te nemen naar de klantenservice.

9. De kan tjekke højttaleren.

   Ze kunnen de speaker controleren.

   De kan

   ze kunnen

   tjekke

   controleren

   højttaleren

   de speaker

   Uitgebreide uitleg

   De kan betekent hier “ze kunnen”. De is het persoonlijke voornaamwoord van de derde persoon meervoud. kan is de tegenwoordige tijd van kunne (“kunnen”) en drukt hier mogelijkheid of vermogen uit. In het Deens blijft kan gelijk bij verschillende personen: jeg kan = “ik kan”, de kan = “ze kunnen”. tjekke is de infinitief “controleren” of “nakijken”. Na het modale werkwoord kan staat deze infinitief zonder een apart infinitiefteken: kan tjekke = “kunnen controleren”. Voorbeeld: Jeg kan tjekke det. = “Ik kan het controleren.” højttaleren betekent hier “de speaker”. Het zelfstandig naamwoord is højttaler (“speaker, luidspreker”); de uitgang -en maakt er de bepaalde enkelvoudsvorm van: højttaleren = “de speaker”. Het woord verwijst in deze zin naar het apparaat dat gecontroleerd kan worden. Voorbeeld: Højttaleren virker. = “De speaker werkt.” Samen vormt De kan tjekke højttaleren de structuur [onderwerp] + [modaal werkwoord] + [infinitief] + [bepaald lijdend voorwerp]: “Ze kunnen de speaker controleren.”