Inchecken bij de hotelreceptie | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Jeg har en reservation på et værelse her.

   Ik heb hier een kamerreservering.

   Jeg

   ik

   har

   heb

   en

   een

   reservation

   reservering

   værelse

   kamer

   her

   hier

   Uitgebreide uitleg

   Jeg betekent hier “ik”: de spreker verwijst naar zichzelf. Dit is de vorm voor de eerste persoon enkelvoud. In een voorbeeldzin is du de vorm voor “jij/u”: Du har en reservation. — “Jij hebt een reservering.” har is de tegenwoordige vorm van have, “hebben”. Met Jeg betekent Jeg har dus “ik heb”. har verandert in het Deens niet mee met de persoon: jeg har, du har en de har gebruiken allemaal har. en is het onbepaalde lidwoord bij het gemeenschappelijke grammaticale geslacht van reservation. Het introduceert hier een niet nader bepaalde reservering; het drukt op zichzelf geen expliciet geteld aantal uit. Bij onzijdige zelfstandige naamwoorden gebruikt het Deens et, zoals in et værelse. reservation betekent hier “reservering”. De bepaalde vorm is reservationen (“de reservering”) en het meervoud is reservationer (“reserveringen”). De bepaalde meervoudsvorm is reservationerne (“de reserveringen”). In deze zin staat het woord in de onbepaalde enkelvoudsvorm na en. på verbindt de reservering hier met wat gereserveerd is. In på et værelse betekent de combinatie in deze zin “voor een kamer”; zij beschrijft dus het type reservering, niet noodzakelijk de fysieke plaats waar de spreker staat. værelse betekent “kamer” en is een onzijdig zelfstandig naamwoord. Daarom staat ervoor et, niet en. De bepaalde vorm is værelset (“de kamer”) en het meervoud is værelser (“kamers”). et værelse is de onbepaalde enkelvoudsvorm “een kamer”. her betekent “hier” en geeft de plaats aan die in de zin wordt bedoeld. Dit plaatsbijwoord verandert niet mee met persoon, getal of grammaticaal geslacht. Samen betekent Jeg har en reservation på et værelse her.: “Ik heb hier een kamerreservering.” Jeg har en reservation betekent “ik heb een reservering”; på et værelse specificeert dat het om een kamer gaat, en her plaatst de bedoelde situatie hier. De zin is een directe, neutrale manier om een kamerreservering kenbaar te maken.

2. Må jeg se dit pas, tak?

   Mag ik uw paspoort zien, alstublieft?

   Må jeg

   mag ik

   se

   zien

   dit

   uw

   pas

   paspoort

   tak

   alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   Må jeg betekent hier “mag ik”. må is de tegenwoordige vorm van het modale werkwoord måtte; samen met het onderwerp jeg vormt het een beleefde vraag naar toestemming. Na een modaal werkwoord staat het volgende werkwoord in de infinitief, zonder at. Voorbeeld: Må jeg komme ind? — “Mag ik binnenkomen?” se betekent “zien”. Dit is de infinitief; na må blijft die vorm onveranderd. Voorbeeld: Må jeg se menuen? — “Mag ik het menu zien?” dit betekent hier “uw” en is een bezittelijk woord. De vorm dit hoort bij een enkelvoudig onzijdig zelfstandig naamwoord; het bezittelijke woord stemt dus af op het bezeten woord, niet op de persoon die bezit. Bij een gemeenschappelijk-geslachtwoord staat bijvoorbeeld din: din billet — “uw ticket”. pas betekent “paspoort”. Het is hier het zelfstandig naamwoord in de woordgroep dit pas; in het Deens is pas onzijdig: et pas. Voorbeeld: Jeg har mit pas. — “Ik heb mijn paspoort.” tak betekent hier “alstublieft” en verzacht het verzoek. Het woord kan in andere contexten ook “dank u/bedankt” betekenen, maar in deze vraag staat het als beleefdheidswoord bij het verzoek. Samen vormen de delen de beleefde vraag Må jeg se dit pas, tak?: “Mag ik uw paspoort zien, alstublieft?” De vraag vraagt toestemming om het paspoort te bekijken; tak maakt de formulering beleefd.

3. Her er det. Jeg har det klart.

   Hier is het. Ik heb het klaarliggen.

   Her er det

   Hier is het.

   Jeg

   ik

   har det klart

   heb het klaarliggen

   Uitgebreide uitleg

   Her er det is een vaste, herbruikbare Deense manier om aan te wijzen of te melden dat iets op een bepaalde plaats is: Her er ... = “Hier is ...”. Her betekent hier “hier” en er is de tegenwoordige tijd van være (“zijn”). Det is een onzijdig aanwijzend/ persoonlijk voornaamwoord en verwijst hier naar het bedoelde voorwerp of document. De volgorde is dus letterlijk “Hier is het”. Jeg betekent “ik” en is de vorm voor de eerste persoon enkelvoud. Het is hier het onderwerp van de tweede zin. Voorbeeld: Jeg er klar. — “Ik ben klaar.” In har det klart is har de tegenwoordige tijd van have (“hebben”). De constructie have noget klart betekent dat je iets gereed hebt liggen of voorbereid hebt. Det is hier het voorwerp (“het”), en klart betekent in deze combinatie “klaar/gereed”. Klart is de onzijdige vorm van het bijvoeglijk naamwoord klar: klar bij een gemeenschappelijk woord, klart bij een onzijdig woord, bijvoorbeeld et svar er klart — “een antwoord is klaar”. Hier sluit klart dus aan bij het onzijdige det; het betekent niet “duidelijk” in deze context. Samen betekent Jeg har det klart: “Ik heb het klaarliggen.” De eerste zin plaatst het bedoelde voorwerp: “Hier is het.” De tweede zegt dat de spreker het gereed heeft. Als geheel luidt de vaste betekenis: “Hier is het. Ik heb het klaarliggen.”

4. Kan du skrive under her?

   Kunt u hier tekenen?

   Kan du

   kunt u / kun je

   skrive … under

   ondertekenen

   her

   hier

   Uitgebreide uitleg

   Kan du betekent hier “kunt u” en vormt samen een vraag naar de mogelijkheid of bereidheid van de aangesprokene. du is het Deense persoonlijke voornaamwoord voor “je/u”; het Deens gebruikt hier geen aparte vorm die op zichzelf Nederlandse formaliteit vastlegt. In een vraag staat het modale werkwoord kan vóór het onderwerp du. Vergelijk het patroon Kan du ...? = “Kun je/kunt u ...?” skrive under betekent in deze zin “ondertekenen”. Het is een vaste werkwoordelijke combinatie: skrive betekent “schrijven” en under betekent hier niet zelfstandig “onder”, maar maakt deel uit van de combinatie. Na kan staat het hoofdwerkwoord in de infinitief: kan skrive, niet een vervoegde vorm. Voorbeeld: Kan du skrive under her? = “Kunt u hier ondertekenen?” her betekent “hier” en verwijst naar de plaats die in de situatie wordt aangewezen; de zin specificeert niet verder welke precieze plek dat is. Plaatsbepalingen kunnen ook elders in een Deense zin staan, maar hier staat her aan het einde en bepaalt het waar van het ondertekenen. Samen ontstaat de vraag Kan du skrive under her?: “Kunt u hier ondertekenen?” De modaliteit komt van kan, de handeling van skrive under en de plaatsbepaling van her.

5. Har du også brug for min underskrift på denne formular?

   Hebt u ook mijn handtekening op dit formulier nodig?

   Har du

   hebt u

   også

   ook

   brug for

   behoefte aan

   min

   mijn

   underskrift

   handtekening

   på

   op

   denne

   deze

   formular

   formulier

   Uitgebreide uitleg

   Har du staat aan het begin van de vraag. har is de tegenwoordige tijd van have, met basisvorm have; du is het onderwerp. In een Deense ja-neevraag komt het werkwoord vóór het onderwerp. In de vaste vertaling wordt Har du ...? weergegeven als “Hebt u ...?” også betekent “ook” en voegt hier een extra behoefte toe. Het is een bijwoord en verandert niet mee met persoon of aantal. brug for is een vaste Deense verbinding die deel uitmaakt van de betekenis “nodig hebben”. Het zelfstandige naamwoord brug betekent in andere contexten onder meer “gebruik”, maar in deze verbinding moet je de twee woorden samen leren. Een herbruikbaar patroon is have brug for + iets: Jeg har brug for hjælp. = “Ik heb hulp nodig.” min betekent “mijn” en staat hier bij underskrift. Deze vorm hoort bij een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijke geslacht, zoals en underskrift. Bij een onzijdig enkelvoud staat mit, en bij meervoud mine: mit navn = “mijn naam”, mine papirer = “mijn papieren”. underskrift betekent “handtekening”. Het is een zelfstandig naamwoord; de bepaalde vorm is underskriften (“de handtekening”). In deze zin is min underskrift datgene wat nodig is. på betekent hier “op” en geeft de plaats of drager aan: de handtekening hoort op het formulier te staan. Dezelfde voorzetselvorm kan in andere contexten andere relaties uitdrukken, dus de precieze betekenis komt hier uit på denne formular. denne betekent “deze” en staat vóór formular. Het is de vorm voor één zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijke geslacht. De onzijdige enkelvoudsvorm is dette, en de meervoudsvorm is disse: dette brev = “deze brief”, disse formularer = “deze formulieren”. formular betekent “formulier”. Het is hier enkelvoud; met het lidwoord is het en formular, en de bepaalde vorm is formularen (“het formulier” in de Nederlandse vertaling). Samen vormt de zin Har du også brug for min underskrift på denne formular? de vraag: “Hebt u ook mijn handtekening op dit formulier nodig?” De structuur is Har du + også + brug for + datgene wat nodig is (min underskrift) + de plaatsaanduiding (på denne formular).

6. Nederst på denne formular er fint.

   Onderaan dit formulier is prima.

   Nederst

   onderaan

   denne

   dit

   formular

   formulier

   fint

   prima

   Uitgebreide uitleg

   Nederst betekent hier ‘onderaan’ of ‘in het onderste deel’. Het is een bijwoord en verandert niet mee met een zelfstandig naamwoord. Het bruikbare tegenstellingpaar is øverst ‘bovenaan’: øverst på formularen betekent ‘bovenaan het formulier’. denne betekent ‘dit’ en is de aanwijzende vorm voor een enkelvoudig woord van het gemeenschappelijke geslacht, zoals formular. Voor een onzijdig enkelvoud staat dette; voor het meervoud staat disse. In denne formular verwijst denne naar het formulier dat in de zin wordt aangewezen. formular betekent ‘formulier’. Dit zelfstandig naamwoord heeft de bepaalde vorm formularen en het meervoud formularer. Voorbeelden: på formularen — ‘op het formulier’; Jeg udfylder formularen. — ‘Ik vul het formulier in.’ fint betekent hier ‘prima’ of ‘in orde’. Het is de onzijdige vorm van fin; de vorm fin staat bijvoorbeeld in en fin dag — ‘een mooie dag’. In deze evaluatieve constructie geeft fint aan dat de genoemde plaatsing onderaan aanvaardbaar is. Samen vormt Nederst på denne formular de plaatsbepaling ‘onderaan dit formulier’. er fint voegt daaraan de beoordeling ‘is prima’ toe. De volledige uiting betekent dus: ‘Onderaan dit formulier is prima.’

7. Hvor serveres morgenmaden i morgen tidlig?

   Waar wordt het ontbijt morgenochtend geserveerd?

   Hvor

   waar

   serveres

   wordt geserveerd

   morgenmaden

   het ontbijt

   i morgen tidlig

   morgenochtend

   Uitgebreide uitleg

   Hvor betekent hier “waar” en vraagt naar een plaats. Het is een vraagwoord; vergelijk hvornår (“wanneer”) voor tijd en hvem (“wie”) voor een persoon. serveres betekent hier “wordt geserveerd”. Het is de passieve tegenwoordige vorm van servere (“serveren”). De uitgang -s maakt hier de passieve vorm: de handeling wordt op het ontbijt verricht, terwijl de uitvoerder niet wordt genoemd. Actief: Personalet serverer morgenmaden — “Het personeel serveert het ontbijt.” morgenmaden betekent “het ontbijt”. De basisvorm is morgenmad; morgenmaden is de bepaalde vorm, vergelijkbaar met “het ontbijt” in plaats van “ontbijt” als algemene activiteit. Het zelfstandig naamwoord draagt hier de bepaaldheid: maden betekent “het eten”, terwijl morgenmaden specifiek “het ontbijt” betekent. i morgen tidlig betekent hier “morgenochtend”. i morgen betekent “morgen” en tidlig betekent “vroeg”. Samen duiden ze op een tijdstip morgen vroeg. tidlig kan ook buiten deze combinatie worden gebruikt, bijvoorbeeld Jeg stod tidligt op — “Ik stond vroeg op.” De vraag bouwt zo op: Hvor vraagt naar de plaats, serveres geeft de passieve handeling weer, morgenmaden is wat geserveerd wordt, en i morgen tidlig bepaalt wanneer. De volledige betekenis is daarom: “Waar wordt het ontbijt morgenochtend geserveerd?”

8. I spisesalen ved receptionen.

   In de eetzaal bij de receptie.

   I

   in

   spisesalen

   eetzaal

   ved

   bij

   receptionen

   receptie

   Uitgebreide uitleg

   I betekent hier “in” en leidt de plaatsbepaling in. In het Deens kan i ook andere ruimtelijke of tijdsbetrekkingen uitdrukken, maar in deze zin gaat het om een locatie. spisesalen betekent hier “de eetzaal”. De vorm is de bepaalde enkelvoudsvorm van spisesal: spisesal = “eetzaal”, spisesalen = “de eetzaal”. Het achtervoegsel -en markeert hier bepaaldheid bij dit woord; het is geen los woord voor “de”. Voorbeeld: Vi sidder i spisesalen. — “Wij zitten in de eetzaal.” ved betekent “bij” en geeft hier een plaats in de nabijheid van een herkenbaar punt aan. Het is een voorzetsel; het volgende zelfstandig naamwoord staat er niet door in een andere bepaalde vorm. receptionen betekent hier “de receptie”. De vorm is de bepaalde enkelvoudsvorm van reception: reception = “receptie”, receptionen = “de receptie”. Ook hier drukt -en bepaaldheid uit. Voorbeeld: Mød mig ved receptionen. — “Ontmoet me bij de receptie.” Samen vormen I spisesalen en ved receptionen twee plaatsbepalingen: “in de eetzaal” en “bij de receptie”. De volledige zin betekent daarom: “In de eetzaal bij de receptie.” De eerste plaatsaanduiding noemt de eetzaal; de tweede preciseert haar ligging ten opzichte van de receptie. Het is een korte nominale plaatsaanduiding zonder uitgesproken werkwoord.