Een kopie van een document aanvragen | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Kan jeg få en kopi af dette dokument?

   Kan ik een kopie van dit document krijgen?

   Kan jeg

   kan ik …?

   få

   krijgen

   kopi

   kopie

   dette

   dit/deze

   dokument

   document

   Uitgebreide uitleg

   Kan jeg is een vaste, herbruikbare vraagopening: “kan ik …?”. kan is de tegenwoordige tijd van kunne (“kunnen”) en drukt hier mogelijkheid of een beleefd verzoek uit; jeg betekent “ik”. Na kan staat het werkwoord få in de infinitief. få betekent hier “krijgen” of “ontvangen”. De infinitief blijft na het modale werkwoord staan: Kan jeg få ...? = “Kan ik ... krijgen?”. In andere tijden of constructies kan de vorm anders zijn, maar in deze vraag is få de vorm die volgt op kan. kopi betekent “kopie”. Het is een zelfstandig naamwoord met het gemeenschappelijke geslacht: en kopi; het bepaalde enkelvoud is kopien en het meervoud is kopier. In en kopi is en een onbepaald lidwoord; de zin stelt daarmee niet noodzakelijk een geteld aantal tegenover iets anders, maar noemt een exemplaar van dit soort voorwerp. dette betekent hier “dit”. Het is de vorm voor een enkelvoudig onzijdig zelfstandig naamwoord. Het bijbehorende woord is dokument, en dat is onzijdig: et dokument; daarom staat hier dette. Vergelijk denne bij een enkelvoudig woord met gemeenschappelijk geslacht en disse bij een meervoudig woord. Bijvoorbeeld: dette hus = “dit huis”, maar denne kopi = “deze kopie”. dokument betekent “document”. De vormen zijn et dokument (onbepaald enkelvoud), dokumentet (bepaald enkelvoud) en dokumenter (meervoud). In deze zin staat het na dette, waardoor de combinatie dette dokument “dit document” betekent. Samen vormen Kan jeg få en kopi af dette dokument? een vraag waarin de spreker vraagt of die een kopie van het aangewezen document kan krijgen: “Kan ik een kopie van dit document krijgen?” af verbindt kopi met de bron of het geheel waarvan de kopie wordt gemaakt: “van dit document”.

2. Jeg skal først se originalen.

   Ik moet eerst het origineel zien.

   Jeg skal

   ik moet

   først

   eerst

   se

   zien

   originalen

   het origineel

   Uitgebreide uitleg

   Jeg skal betekent hier “ik moet”. Jeg is de eerste persoon enkelvoud: “ik”. skal is de tegenwoordige vorm van skulle; met een infinitief erna drukt het hier een verplichting uit. Na skal staat de infinitief zonder at: Jeg skal se = “Ik moet zien”. først betekent “eerst” en plaatst het zien vóór een andere stap of gebeurtenis. Het woord verandert niet mee met persoon of getal. Voorbeeld: Læs først. = “Lees eerst.” se betekent hier “zien”. Dit is de infinitiefvorm. De Deense infinitief verandert niet volgens de persoon: jeg skal se, du skal se en vi skal se bevatten telkens se. Zonder een modaal werkwoord krijgt het werkwoord een vervoegde vorm, bijvoorbeeld jeg ser = “ik zie”. Na skal staat hier juist se, niet een vorm met at. originalen betekent “het origineel”. De basisvorm van het zelfstandig naamwoord is original; de uitgang -en vormt de bepaalde enkelvoudsvorm. Deze vorm verwijst dus naar een bepaald origineel, zonder dat de zin zelf specificeert welk origineel dat is. De uitgang hoort bij het zelfstandig naamwoord, niet bij se of skal. Samen vormen de delen: Jeg skal + først + se + originalen → “Ik moet eerst het origineel zien.” De verplichting komt van skal, først geeft de volgorde aan en originalen is wat de spreker moet zien.

3. Skal jeg udfylde en formular?

   Moet ik een aanvraagformulier invullen?

   Skal jeg

   moet ik …?

   udfylde

   invullen

   formular

   aanvraagformulier

   Uitgebreide uitleg

   Skal jeg vormt hier een ja-neevraag: skal is de tegenwoordige vorm van skulle en drukt in deze context uit wat de spreker moet doen. jeg betekent “ik”. In een Deense vraag staat het werkwoord hier vóór het onderwerp: Skal jeg ...? = “Moet ik ...?” Herbruikbaar voorbeeld: Skal jeg vente? — “Moet ik wachten?” udfylde betekent hier “invullen”. Dit is de infinitief; na het modale werkwoord skal staat de infinitief zonder een extra infinitiefmarkeerder. Het werkwoord kan ook in een bevel voorkomen, zoals in de context: Udfyld venligst formularen. — “Vul het formulier alstublieft in.” Dat is een andere vorm en zinsfunctie dan de infinitief udfylde in de vraag. formular betekent “formulier”. In deze vaste zin identificeert de Nederlandse vertaling het bedoelde formulier als een aanvraagformulier. Het is hier een zelfstandig naamwoord na het onbepaalde lidwoord en: en formular. en markeert in het Deens het gemeenschappelijke grammaticale geslacht; op zichzelf zegt het niet dat er numeriek precies één formulier is. In de context staat de bepaalde vorm formularen, “het formulier”, met het achtergevoegde bepaalde lidwoord -en. Samen vormen Skal jeg + udfylde + en formular? de vraag “Moet ik een aanvraagformulier invullen?”.

4. Udfyld venligst formularen.

   Vul het formulier alstublieft in.

   Udfyld

   vul in

   venligst

   alstublieft

   formularen

   het formulier

   Uitgebreide uitleg

   Udfyld is de gebiedende wijs van udfylde en betekent hier “vul in”. De infinitief is at udfylde; udfyld is de vorm voor een opdracht aan de aangesprokene. Voorbeeld: Udfyld skemaet. — “Vul het formulier in.” venligst betekent “alstublieft” en verzacht hier de opdracht. Het staat vaak bij een imperatief in beleefde verzoeken. Voorbeeld: Vent venligst. — “Wacht alstublieft.” formularen betekent “het formulier”. Het zelfstandig naamwoord is formular; en formular is onbepaald enkelvoud en formularen is bepaald enkelvoud. De uitgang -en markeert hier de bepaaldheid; het is geen aparte vertaling van “het”. Voorbeeld: Jeg læser formularen. — “Ik lees het formulier.” Samen vormen de delen de beleefde opdracht: Udfyld venligst formularen. — “Vul het formulier alstublieft in.” De zin zegt tegen één of meer aangesproken personen dat zij het formulier moeten invullen; de imperatief zelf markeert niet afzonderlijk het aantal aangesproken personen.

5. Så kan jeg lave kopien.

   Dan kan ik de kopie maken.

   Så

   dan

   kan jeg

   kan ik

   lave

   maken

   kopien

   de kopie

   Uitgebreide uitleg

   Så betekent hier “dan” en verbindt deze zin met wat eraan voorafgaat: onder die voorwaarde of na die voorafgaande stap is de volgende handeling mogelijk. Het kan ook andere betekenissen hebben, maar in deze zin past de tijds- of gevolgrelatie “dan”. kan jeg betekent letterlijk “kan ik”. kan is de tegenwoordige tijd van kunne (“kunnen”) en drukt hier mogelijkheid of bekwaamheid uit. jeg is het eerste-persoonspronomen enkelvoud (“ik”). In een vraag staat het werkwoord in het Deens vóór het onderwerp, maar deze zin is door de vaste vertaling een mededelende hoofdzin: “Dan kan ik …”. Vergelijk: Jeg kan lave kopien. — “Ik kan de kopie maken.” lave betekent hier “maken”. Het is de infinitief van lave; na kan staat de volgende handeling in de infinitief, zonder een extra infinitiefmarker. Het patroon is dus kan + infinitief, bijvoorbeeld Jeg kan hjælpe. — “Ik kan helpen.” kopien betekent “de kopie”. Het zelfstandig naamwoord is kopi (“kopie”); kopien is de bepaalde enkelvoudsvorm. Het achtervoegsel -en markeert hier bepaaldheid, niet meervoud. Het verschil is en kopi — “een kopie” tegenover kopien — “de kopie”. Samen vormen de delen: Så (“dan”) + kan jeg (“kan ik”) + lave (“maken”) + kopien (“de kopie”). De volledige betekenis is: “Dan kan ik de kopie maken.”

6. Jeg skal kun bruge siden med stemplet.

   Ik heb alleen de pagina met de stempel nodig.

   Jeg skal

   ik moet / ik zal

   kun

   alleen

   bruge

   gebruiken; nodig hebben

   siden

   de pagina

   med

   met

   stemplet

   de stempel

   Uitgebreide uitleg

   Jeg skal betekent letterlijk “ik moet” of “ik zal”, afhankelijk van de context. Samen met het daaropvolgende bruge vormt het hier de vaste, veelgebruikte combinatie skal bruge: “nodig hebben”. Jeg betekent “ik”; skal is de tegenwoordige vorm van skulle. Voorbeeld: Jeg skal bruge en pen. — “Ik heb een pen nodig.” kun betekent “alleen” en beperkt hier wat de spreker nodig heeft. Het sluit andere zaken uit, zonder op zichzelf een exact aantal vast te leggen. bruge is de infinitief van “gebruiken”. In skal bruge betekent het in deze context “nodig hebben”; in andere contexten heeft het vaak de gewone betekenis “gebruiken”. Na skal staat de infinitief zonder persoons- of getalsuitgang. Voorbeeld: Jeg bruger computeren. — “Ik gebruik de computer.” Bruger is hier de tegenwoordige vorm van bruge, zonder skal. siden betekent hier “de pagina”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van side: en side betekent “een pagina” en siden “de pagina”. De uitgang maakt de bepaaldheid zichtbaar. Voorbeeld: Jeg kopierer siden. — “Ik kopieer de pagina.” med is een voorzetsel met de betekenis “met”. Het verbindt siden met de nadere aanduiding stemplet. stemplet betekent hier “de stempel”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van het onzijdige zelfstandig naamwoord stempel: et stempel betekent “een stempel” en stemplet “de stempel”. De vorm geeft bepaaldheid aan; de uitgang betekent niet op zichzelf “één”. Voorbeeld: Jeg ser stemplet. — “Ik zie de stempel.” De delen vormen samen Jeg skal bruge = “ik heb nodig”, kun = “alleen”, en siden med stemplet = “de pagina met de stempel”. De volledige uiting betekent dus: “Ik heb alleen de pagina met de stempel nodig.”

7. Jeg kopierer den side og holder de andre sider sammen.

   Ik maak een kopie van die pagina en houd de andere pagina's bij elkaar.

   Jeg

   ik

   kopierer

   kopieer / maak een kopie

   den

   die / de

   side

   pagina

   holder … sammen

   bij elkaar houden

   de

   de (meervoud)

   andre

   andere

   sider

   pagina's

   Uitgebreide uitleg

   Jeg betekent hier “ik”: de eerste persoon enkelvoud. De vorm geeft geen grammaticaal geslacht aan en blijft in het Deens gelijk voor mannelijke en vrouwelijke sprekers. kopierer is de tegenwoordige tijd van kopiere (“kopiëren”). In deze zin gaat het om een kopie maken van iets. Het Deens gebruikt hier dezelfde tegenwoordige vorm bij verschillende personen; het onderwerp Jeg maakt duidelijk dat de spreker de handeling uitvoert. Voorbeeld: Jeg kopierer dokumentet. — “Ik kopieer het document.” den side betekent hier “die pagina”. den staat bij een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van het zogenaamde en-woordtype, zoals side; het wijst hier de bedoelde pagina aan. side betekent “pagina” en heeft als meervoud sider. Voorbeeld: Jeg læser den side. — “Ik lees die pagina.” holder ... sammen komt van holde (“houden”) plus sammen (“bij elkaar”). holder is de tegenwoordige tijd; in deze zin betekent de combinatie dat de spreker meerdere pagina’s bij elkaar houdt. sammen staat na het deel waarop het betrekking heeft, maar de twee woorden vormen samen de relevante uitdrukking. Voorbeeld: Hun holder papirerne sammen. — “Zij houdt de papieren bij elkaar.” de andre sider betekent “de andere pagina’s”. de markeert hier een bepaalde meervoudige groep. andre betekent “andere”; de vorm voor meervoud is andre, terwijl enkelvoudsvormen anden en andet zijn, afhankelijk van het type zelfstandig naamwoord. sider is het meervoud van side; het meervoud wordt dus aan het zelfstandig naamwoord zelf zichtbaar gemaakt. Voorbeeld: Jeg læser de andre sider. — “Ik lees de andere pagina’s.” og verbindt de twee handelingen: eerst Jeg kopierer den side, daarna holder de spreker de andre sider sammen. Samen betekent de hele zin: “Ik maak een kopie van die pagina en houd de andere pagina’s bij elkaar.”

8. Håndter venligst originalen forsigtigt.

   Behandel het origineel alstublieft voorzichtig.

   Håndter

   behandel

   venligst

   alstublieft

   originalen

   het origineel

   forsigtigt

   voorzichtig

   Uitgebreide uitleg

   Håndter is de gebiedende wijs van håndtere (“behandelen”, “omgaan met”). De vorm richt zich rechtstreeks tot de aangesprokene; het onderwerp “jij/u” staat niet apart in de zin. Bijvoorbeeld: Håndter glasset forsigtigt. — “Behandel het glas voorzichtig.” venligst betekent hier “alstublieft” en verzacht het bevel. Het is een vaste beleefdheidsmarkeerder die vaak bij een instructie of verzoek staat. originalen betekent hier “het origineel”. De uitgang -en markeert bij dit zelfstandig naamwoord de bepaalde vorm: original = “origineel”, originalen = “het origineel”. Het woord verwijst in deze zin naar het originele document of exemplaar; de vertaling specificeert geen preciezere soort. forsigtigt betekent “voorzichtig” en zegt hoe de handeling moet gebeuren. Het is de bijwoordelijke vorm bij forsigtig en modificeert hier håndter: behandel het origineel op een voorzichtige manier. Vergelijk: forsigtig kan een zelfstandig naamwoord beschrijven, zoals in en forsigtig person — “een voorzichtig persoon”; forsigtigt beschrijft hier een handeling. Samen vormen de delen een beleefd verzoek in de gebiedende wijs: “Behandel het origineel alstublieft voorzichtig.”

9. Jeg afleverer det hele samlet.

   Ik geef alles weer bij elkaar terug.

   afleverer

   geef terug

   det hele

   alles

   samlet

   bij elkaar

   Uitgebreide uitleg

   afleverer is de tegenwoordige tijd van aflevere en heeft hier als onderwerp jeg (“ik”). In deze context betekent het “teruggeven” of “inleveren”; de vaste vertaling maakt de lezing “teruggeven” duidelijk. Voorbeeld: Jeg afleverer nøglen. — “Ik lever de sleutel in.” det hele betekent hier “alles” of “alles ervan”. det is een onzijdige vorm die samen met hele een zelfstandige uitdrukking vormt; hele betekent hier “het geheel”. Het verwijst naar het geheel dat wordt teruggegeven, zonder dat de zin zelf nader specificeert wat dat geheel bevat. Voorbeeld: Hun tog det hele. — “Zij nam alles.” samlet betekent hier “bij elkaar” en beschrijft dat het geheel als één verzameling wordt teruggegeven. Het is de vorm van samle (“verzamelen”) die in deze uitdrukking als beschrijving van de toestand of wijze fungeert. Voorbeeld: Dokumenterne ligger samlet. — “De documenten liggen bij elkaar.” Samen vormen de delen Jeg afleverer (“ik geef terug”), det hele (“alles”) en samlet (“bij elkaar”) de betekenis: “Ik geef alles weer bij elkaar terug.” De nadruk ligt erop dat het volledige geheel gezamenlijk wordt teruggegeven, niet afzonderlijk.