Actiepunten na een vergadering | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Kan vi gennemgå handlingspunkterne fra mødet?

   Kunnen we de actiepunten van de vergadering doornemen?

   Kan vi

   kunnen we

   gennemgå

   doornemen

   handlingspunkterne

   de actiepunten

   mødet

   de vergadering

   Uitgebreide uitleg

   Kan vi betekent hier “kunnen we”. kan is de tegenwoordige vorm van kunne en blijft in het Deens hetzelfde bij verschillende personen en aantallen; het onderwerp is hier vi (“we”). In een vraag staat deze combinatie vooraan: Kan vi ...? is een herbruikbaar patroon voor “Kunnen we ...?”. Na een modaal werkwoord zoals kan staat het volgende werkwoord in de infinitief. gennemgå betekent hier iets stap voor stap doornemen of samen bekijken. Dit is de infinitief na kan; het verandert dus niet in deze constructie. Bijvoorbeeld: Kan vi gennemgå planen? — “Kunnen we het plan doornemen?” handlingspunkterne betekent “de actiepunten”. Het woord is opgebouwd rond handlingspunkt (“actiepunt”): handlingspunkter is het meervoud en handlingspunkterne is het bepaalde meervoud, dus “de actiepunten”. Het achtervoegsel -ne markeert hier het bepaalde meervoud; het is niet het werkwoord dat de vorm draagt. Een vergelijkbaar patroon is punkter → punkterne: “punten” → “de punten”. mødet betekent “de vergadering”. De basisvorm is møde (“vergadering”); mødet is de bepaalde enkelvoudsvorm, “de vergadering”. Het achtervoegsel -et markeert hier bepaaldheid bij dit onzijdige zelfstandig naamwoord. Bijvoorbeeld: Mødet begynder nu. — “De vergadering begint nu.” In fra mødet verbindt fra de actiepunten met de vergadering: letterlijk gaat het om de actiepunten afkomstig uit of van de vergadering. Samen vormen handlingspunkterne fra mødet dus “de actiepunten van de vergadering”. De volledige vraag bouwt op als Kan vi + gennemgå + handlingspunkterne fra mødet: “Kunnen we de actiepunten van de vergadering doornemen?”

2. Jeg har opsummeringen åben, så lad os tjekke dem.

   Ik heb de samenvatting open, dus laten we ze controleren.

   Jeg har

   ik heb

   opsummeringen

   de samenvatting

   åben

   open

   så

   dus

   lad os

   laten we

   tjekke

   controleren

   dem

   ze

   Uitgebreide uitleg

   Jeg har bestaat uit het onderwerp jeg (“ik”) en de tegenwoordige vorm har van have (“hebben”). De constructie betekent hier dat de spreker de samenvatting in een bepaalde toestand heeft. Voorbeelden: Jeg har en plan. — “Ik heb een plan.” Jeg havde en plan. — “Ik had een plan.” opsummeringen betekent hier “de samenvatting”. De uitgang -en maakt het bepaalde enkelvoud: en opsummering is “een samenvatting”, opsummeringen is “de samenvatting”. Het woord is een zelfstandig naamwoord; de vorm drukt hier geen meervoud uit. Een meervoud is opsummeringer (“samenvattingen”) en bepaald meervoud opsummeringerne (“de samenvattingen”). åben is het bijvoeglijk naamwoord “open” en beschrijft de toestand van de samenvatting. Het staat na har als predicatieve bepaling. De vorm is hier enkelvoud van het gemeenschappelijke geslacht, passend bij opsummeringen. Vergelijk: et åbent vindue — “een open raam” en åbne vinduer — “open ramen”. De vorm verandert dus volgens het zelfstandig naamwoord dat hij beschrijft, niet volgens har. så verbindt de twee delen met de betekenis “dus”. Het tweede deel is een gevolg of voorstel dat aansluit op het eerste deel. lad os is de vaste aansporing “laten we”. lad is de gebiedende wijs van lade (“laten”), en os betekent “ons”. Daarna volgt doorgaans een infinitief zonder at: Lad os begynde. — “Laten we beginnen.” De constructie is een voorstel namens de spreker en de aangesproken persoon of personen. tjekke is de infinitief “controleren” of “nakijken”. Hij volgt hier op lad os; daarom staat er geen at vóór dit werkwoord. Een bruikbaar contrast is Vi tjekker dokumentet. — “We controleren het document.” Daar is tjekker de tegenwoordige vorm, terwijl tjekke de infinitief is. dem is de meervoudige objectsvorm van de (“zij/ze”). In deze context verwijst het, overeenkomstig de voorafgaande zin, naar de actiepunten uit de vergadering: die wil men controleren. Als onderwerp staat de vorm de, maar na een werkwoord als object staat dem: Jeg ser dem. — “Ik zie ze.” Samen betekent Jeg har opsummeringen åben letterlijk dat de spreker de samenvatting open heeft. In de brontekst staat echter de bepaalde vorm opsummeringen: Jeg har opsummeringen åben. så maakt de overgang naar het voorstel lad os tjekke dem: “dus laten we ze controleren”. De volledige betekenis is daarom: “Ik heb de samenvatting open, dus laten we ze controleren.”

3. Hvem skal kontakte kunden?

   Wie moet contact opnemen met de klant?

   Hvem

   wie

   skal

   moet

   kontakte

   contact opnemen

   kunden

   de klant

   Uitgebreide uitleg

   Hvem betekent hier “wie” en vraagt naar de persoon die de handeling zal uitvoeren. Het is een vraagwoord voor personen. Vergelijk hvad (“wat”) wanneer je naar een zaak of handeling vraagt. skal betekent hier “moet”. Het is de vorm voor de tegenwoordige tijd van skulle; die vorm blijft hetzelfde bij verschillende personen. In een andere context kan skal ook een geplande of verwachte toekomstige handeling aangeven, maar in deze zin past de betekenis “moet” bij de vaste vertaling. Voorbeeld: Jeg skal ringe. — “Ik moet bellen.” kontakte is de infinitief van kontakte, “contact opnemen met”. Na het modale werkwoord skal staat de infinitief: skal kontakte = “moet contact opnemen”. Het werkwoord krijgt hier geen persoonsuitgang; de persoon wordt door het onderwerp van de vraag bepaald. kunden betekent “de klant”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van kunde (“klant”): kunde = “een klant” en kunden = “de klant”. De uitgang -en markeert hier bepaaldheid bij dit zelfstandig naamwoord; zij drukt niet op zichzelf een getal uit, maar deze vorm is in deze context wel enkelvoudig. Samen vormen Hvem skal kontakte kunden? de vraag “Wie moet contact opnemen met de klant?” Hvem vraagt naar de uitvoerder, skal drukt de verplichting uit, kontakte benoemt de handeling en kunden is degene met wie contact moet worden opgenomen. De vraag is neutraal en bruikbaar in zowel alledaagse als professionele gesprekken.

4. Projektlederen tager sig af det.

   De projectleider zal dat regelen.

   Projektlederen

   de projectleider

   tager sig af

   zorgt voor; regelt

   det

   dat

   Uitgebreide uitleg

   Projektlederen betekent hier “de projectleider”. Het is de bepaalde vorm van projektleder (“projectleider”): projektleder → projektlederen. De uitgang -en markeert bij dit zelfstandig naamwoord de bepaaldheid; hij drukt hier geen extra persoon of hoeveelheid uit. Voorbeeld: Projektlederen kommer i morgen. — “De projectleider komt morgen.” tager sig af is een vaste uitdrukking met de betekenis “zorgen voor”, “behandelen” of “regelen”. Het werkwoord is tage (“nemen”); tager is daarvan de tegenwoordige tijd. In deze uitdrukking hoort sig af erbij. De betekenis van de hele uitdrukking is dus niet simpelweg “neemt”. De tegenwoordige tijd kan in het Deens, afhankelijk van de context, ook naar een toekomstige of geplande handeling verwijzen. In de vaste vertaling wordt dat hier weergegeven met “zal regelen”. De vorm tager verandert daarbij niet naar persoon: het Deens heeft hier dezelfde tegenwoordige vorm bij verschillende onderwerpen. Voorbeeld: Hun tager sig af sagen. — “Zij zorgt voor de zaak.” det betekent hier “dat”. Het is een onzijdig enkelvoudig voornaamwoord. De vaste vertaling identificeert het bedoelde element alleen als “dat”; deze zin noemt niet welk concreet ding of welke kwestie ermee wordt aangeduid. Samen vormen Projektlederen + tager sig af + det de betekenis: “De projectleider zal dat regelen.” De Deense zin gebruikt daarvoor de tegenwoordige vorm tager van tage binnen de vaste uitdrukking tage sig af; de Nederlandse vertaling geeft de bedoelde toekomstige betekenis weer.

5. Hvad skal jeg gøre nu?

   Wat moet ik nu doen?

   Hvad

   wat

   skal jeg

   moet ik

   gøre

   doen

   nu

   nu

   Uitgebreide uitleg

   Hvad betekent hier “wat” en vraagt naar datgene wat de spreker moet doen. Het is een vraagwoord; vergelijk hvem (“wie”) voor een persoon en hvor (“waar”) voor een plaats. skal jeg bestaat uit skal plus jeg. skal is de tegenwoordige vorm van skulle en drukt hier een verplichting of noodzakelijke handeling uit: “moet”. Jeg betekent “ik”. In een Deense vraag staat het werkwoord vóór het onderwerp: Skal jeg gå? betekent “Moet ik gaan?” De combinatie skal jeg bepaalt op zichzelf nog niet welke handeling verplicht is; die wordt ingevuld door het volgende werkwoord. gøre betekent “doen” en is de infinitiefvorm van gøre. Na skal staat de infinitief zonder een extra infinitiefmarkeerder: Jeg skal gøre det betekent “Ik moet dat doen”. In de vaste zin verwijst gøre naar de handeling waarnaar Hvad vraagt. nu betekent “nu” en plaatst de bedoelde handeling in het huidige moment of de huidige situatie. Het verandert niet de betekenis van gøre; samen vormen ze de vraag naar wat op dit moment gedaan moet worden. Samen vormt Hvad skal jeg gøre nu? de vraag “Wat moet ik nu doen?” De volgorde is: vraagwoord + verplichtheidsvorm + onderwerp + infinitief + tijdsbepaling. De voorafgaande context maakt duidelijk dat het onderwerp nog vraagt welke actie nu nodig is; de zin zelf specificeert die actie niet.

6. Opdater noterne og del filen.

   Werk de aantekeningen bij en deel het bestand.

   Opdater

   werk bij

   noterne

   de notities

   del

   deel

   filen

   het bestand

   Uitgebreide uitleg

   Opdater is de gebiedende wijs van opdatere (“bijwerken, actualiseren”). De uitgangsvorm gebruik je voor een opdracht aan één of meer aangesproken personen; het onderwerp “jij/jullie” staat hier niet uitgedrukt. Voorbeeld: Opdater siden. — “Werk de pagina bij.” noterne betekent hier “de notities”. Het zelfstandig naamwoord is note; noterne is de bepaalde meervoudsvorm: noter = “notities”, noterne = “de notities”. De vorm verwijst dus naar notities die in de context als bepaald worden behandeld. Voorbeeld: Læs noterne. — “Lees de notities.” del is de gebiedende wijs van dele (“delen”). Het is een afzonderlijk werkwoord en vormt samen met filen de tweede opdracht. Voorbeeld: Del linket. — “Deel de link.” filen betekent “het bestand”. Het zelfstandig naamwoord is fil; filen is de bepaalde enkelvoudsvorm: en fil = “een bestand”, filen = “het bestand”. De uitgang -en markeert hier bepaaldheid, niet op zichzelf een numerieke hoeveelheid. og verbindt de twee opdrachten: eerst Opdater noterne en daarna del filen. Beide werkwoorden staan in de gebiedende wijs. Samen betekent de zin: “Werk de notities bij en deel het bestand.”

7. Jeg sender opdateringen til teamet.

   Ik stuur de update naar het team.

   Jeg

   ik

   sender

   stuur

   opdateringen

   de update

   til

   naar

   teamet

   het team

   Uitgebreide uitleg

   Jeg betekent hier “ik”: de spreker is degene die de handeling uitvoert. Het is een persoonlijk voornaamwoord voor de eerste persoon enkelvoud. Voorbeeld: Jeg læser. — “Ik lees.” sender betekent hier “stuur”. De basisvorm is sende; sender is de tegenwoordige tijd. In het Deens krijgt de tegenwoordige tijd meestal de uitgang -r, en sender blijft bij andere personen dezelfde vorm: jeg sender, du sender, de sender. Voorbeeld: Vi sender en fil. — “Wij sturen een bestand.” opdateringen betekent hier “de update”. De basisvorm is opdatering, een zelfstandig naamwoord. De uitgang -en maakt hier de bepaalde enkelvoudsvorm: en opdatering — “een update”, opdateringen — “de update”. De bepaalde vorm laat zien dat het om een geïdentificeerde update gaat, niet zomaar om een update. til betekent “naar” en markeert hier de ontvanger of bestemming van wat wordt gestuurd. Het staat voor de ontvanger: sende noget til nogen — “iets naar iemand sturen”. Voorbeeld: Hun sender brevet til sin ven. — “Zij stuurt de brief naar haar vriend.” teamet betekent “het team”. De basisvorm is team; met het onbepaalde lidwoord et krijg je et team, en de bepaalde enkelvoudsvorm is teamet: “het team”. De uitgang -et hoort dus bij de bepaalde vorm van dit onzijdige zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Teamet arbejder sammen. — “Het team werkt samen.” Samen vormen Jeg sender en opdateringen til teamet de betekenis: “Ik stuur de update naar het team.” De spreker is de handelende persoon, opdateringen is wat wordt gestuurd, en til teamet geeft aan wie de ontvanger is. De tegenwoordige tijd in sender presenteert het sturen als een handeling in het heden.

8. Så vil alle have den nyeste version.

   Dan heeft iedereen de nieuwste versie.

   Så

   dan

   vil alle

   zal iedereen

   have

   hebben

   den

   de (bepaald lidwoord)

   nyeste

   nieuwste

   version

   versie

   Uitgebreide uitleg

   Så betekent hier “dan” en verbindt deze zin met de voorafgaande situatie: als gevolg daarvan krijgt de zin de betekenis “dan …”. Het kan in andere contexten ook “zo” betekenen, maar dat is hier niet de bedoelde lezing. vil alle bestaat uit vil en alle. vil is de tegenwoordige vorm van ville. In deze zin drukt vil met het daaropvolgende infinitief have een toekomstige of verwachte uitkomst uit: “zal hebben”. Alle betekent hier “iedereen” en is het onderwerp. De volgorde vil alle is kenmerkend voor een hoofdzin waarin het zinsbijwoord of de verbindende bepaling Så vooropstaat: het werkwoord komt vóór het onderwerp. have is de infinitief van have, “hebben”. Na een modaal werkwoord zoals vil staat deze vorm zonder infinitiefmarkering. Vergelijk: Jeg vil have en bog. — “Ik wil een boek hebben.” In het vaste voorbeeld gaat het niet om een wens van de spreker, maar om de verwachte uitkomst “iedereen zal hebben”, bepaald door vil samen met de context. den is hier het bepaalde lidwoord bij version. Version is een gemeenschappelijk-geslachtswoord: en version. In een bepaalde woordgroep staat daarom den, zoals in den store version — “de grote versie”. Het woord den geeft hier bepaaldheid aan; het is niet het zelfstandig gebruikte aanwijzende voornaamwoord “die”. nyeste betekent “nieuwste” en is de overtreffende trap van ny (“nieuw”): ny — nyere — nyest. In de bepaalde woordgroep den nyeste version krijgt de overtreffende trap de vorm nyeste. Deze vorm zegt dat het om de nieuwste versie gaat, niet alleen om een nieuwe versie. version betekent “versie”. Het is een zelfstandig naamwoord met het lidwoord en: en version, bepaald versionen wanneer het bepaalde lidwoord als uitgang aan het woord wordt toegevoegd. In dit voorbeeld staat echter de afzonderlijke bepaalde woordgroep den nyeste version, met den vóór het zelfstandig naamwoord. Samen vormen den nyeste version en have de inhoud “de nieuwste versie hebben”. Met het onderwerp alle en het modale werkwoord vil wordt dat alle vil have den nyeste version: “iedereen zal de nieuwste versie hebben”. Het vooropgeplaatste Så maakt er de volledige betekenis van: “Dan zal iedereen de nieuwste versie hebben.”