Feedback op een voorstel | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Jeg er færdig med et udkast til forslaget.

   Ik heb een concept van het voorstel afgemaakt.

   Jeg er

   ik ben

   færdig med

   klaar met

   udkast

   concept; ontwerp

   forslaget

   het voorstel

   Uitgebreide uitleg

   Jeg er betekent hier “ik ben”. Jeg is het persoonlijk voornaamwoord van de eerste persoon enkelvoud; het verandert niet naar grammaticaal geslacht. er is de tegenwoordige tijd van være (“zijn”): jeg er, du er, han/hun er. Voorbeeld: Jeg er klar. — “Ik ben klaar.” færdig med betekent hier “klaar met”. færdig is een bijvoeglijk naamwoord. In Jeg er færdig staat de vorm færdig; die vorm geeft niet aan of de spreker man of vrouw is. De nuttige vormreeks is færdig (enkelvoud, gemeenschappelijk geslacht), færdigt (onzijdig enkelvoud) en færdige (meervoud en bepaalde vormen). Voorbeeld: Arbejdet er færdigt. — “Het werk is klaar.” med verbindt færdig met datgene waarmee iemand klaar is. udkast betekent hier “concept” of “ontwerp”: een voorlopige versie van een tekst. Het is een onzijdig zelfstandig naamwoord: et udkast betekent “een concept” en udkastet “het concept”. In de gegeven zin staat et udkast; et is hier het onzijdige onbepaalde lidwoord en stelt op zichzelf geen specifiek aantal vast. Voorbeeld: Jeg skriver et udkast. — “Ik schrijf een concept.” til verbindt udkast met forslaget. In deze combinatie betekent het ongeveer “van” of “voor”: het concept betreft het voorstel. forslaget betekent “het voorstel”. De vorm bestaat uit forslag (“voorstel”) met de bepaalde uitgang -et: et forslag → forslaget. De bepaalde vorm presenteert het voorstel hier als geïdentificeerd binnen de bedoelde context. Voorbeeld: Jeg læser forslaget. — “Ik lees het voorstel.” Samen vormen Jeg er færdig med en het naamwoordelijke deel et udkast til forslaget de betekenis: “Ik heb een concept van het voorstel afgemaakt.” Het Deens gebruikt hier letterlijk een toestand (“ik ben klaar met”) om uit te drukken dat de spreker klaar is met dat concept; de vaste Nederlandse vertaling geeft dat natuurlijk weer als “afgemaakt”.

2. Jeg kan gennemgå det, før du deler det.

   Ik kan het nakijken voordat je het deelt.

   Jeg kan

   ik kan

   gennemgå

   nakijken; doornemen

   det

   het

   før

   voordat

   du

   je

   deler

   deelt

   Uitgebreide uitleg

   Jeg kan betekent hier: ik kan iets doen, dus dat is mogelijk voor de spreker. Jeg is de eerste persoon enkelvoud en kan is de tegenwoordige vorm van het modale werkwoord kunne. Kan verandert in het Deens niet mee met de persoon: ook bij du en hun blijft het kan. Na een modaal werkwoord volgt hier direct een infinitief, zonder een equivalent van Nederlands te. gennemgå betekent in deze zin iets nakijken of doornemen. Het is de infinitiefvorm en blijft na kan onveranderd. Het kan ook betekenen dat je iets stap voor stap doorneemt. Voorbeeld: Jeg gennemgår rapporten. — Ik neem het rapport door. det betekent hier het. Het is een Deens persoonlijk voornaamwoord voor een onzijdig enkelvoudig object. De vaste zin maakt niet zelfstandig duidelijk waarnaar det precies verwijst. De tweede keer staat dezelfde vorm na deler en heeft daar opnieuw de rol van objectvoornaamwoord. før betekent voordat en leidt een tijdsbepalende bijzin in. Het verbindt de handeling van nakijken met een handeling die later plaatsvindt. Voorbeeld: Læs det, før du svarer. — Lees het voordat je antwoordt. du betekent je of u en is de tweede persoon enkelvoud. In du deler is het het onderwerp van de bijzin. Het Deens gebruikt hier dezelfde vorm ongeacht of de aanspreekvorm informeel of formeel in het Nederlands wordt vertaald. deler betekent hier deelt. De basisvorm is dele; deler is de tegenwoordige tijd. De vorm krijgt in het Deens geen andere uitgang voor verschillende personen: jeg deler, du deler en de deler gebruiken allemaal deler. In deze zin heeft deler het object det bij zich: iemand deelt het. De onderdelen worden samen Jeg kan gennemgå det: ik kan het nakijken. Daarna volgt de tijdsbepalende bijzin før du deler det: voordat je het deelt. De volledige betekenis is dus: Ik kan het nakijken voordat je het deelt.

3. Kan du tjekke indledningsafsnittet?

   Kun je het inleidende gedeelte nakijken?

   Kan du

   Kun je

   tjekke

   nakijken; controleren

   indledningsafsnittet

   het inleidende gedeelte

   Uitgebreide uitleg

   Kan du vormt een vraag met kan (de tegenwoordige vorm van kunne, “kunnen”) en het onderwerp du (“je/jij”). In deze zin vraagt de spreker of de ander iets kan doen; het is dus geen bewering dat de ander het al doet. Na kan staat het volgende werkwoord in de infinitief, zonder een apart infinitiefwoord: kan du tjekke. tjekke is hier de infinitief van tjekke, “nakijken” of “controleren”. De infinitief volgt op kan. Een bruikbaar contrast is du tjekker = “je kijkt na/controleert” tegenover du kan tjekke = “je kunt nakijken”. In deze vraag is tjekke niet vervoegd voor du; Deens werkwoorden hebben hier geen afzonderlijke persoonsuitgang. kan is de vervoegde tegenwoordige vorm van het modale werkwoord en drukt in deze constructie de mogelijkheid of het verzoek uit. indledningsafsnittet betekent hier “het inleidende gedeelte”. Het is een samengesteld zelfstandig naamwoord: indledningsafsnit betekent “inleidend gedeelte” en de uitgang -et markeert hier de bepaalde enkelvoudsvorm van het hele woord, vergelijkbaar met “het ...”. De vorm indlednings- maakt deel uit van het eerste element van de samenstelling; het is niet nodig om dat als een los woord in deze zin te behandelen. Samen betekent Kan du tjekke indledningsafsnittet?: “Kun je het inleidende gedeelte nakijken?” De vraag gebruikt dus het patroon Kan du + infinitief + bepaald zelfstandig naamwoord?, waarmee je iemand vraagt of die persoon een specifieke handeling aan een genoemd onderdeel kan uitvoeren.

4. Hovedideen er klar.

   Het belangrijkste idee is duidelijk.

   Hovedideen

   het belangrijkste idee

   klar

   duidelijk

   Uitgebreide uitleg

   Hovedideen betekent hier ‘het belangrijkste idee’. Het is een samengesteld Deens zelfstandig naamwoord: hoved (‘hoofd-’, in de betekenis ‘belangrijkste’) + idé (‘idee’). De uitgang -en maakt het bepaald: en idé = ‘een idee’, ideen = ‘het idee’. In dit samengestelde woord verschijnt de bepaalde vorm als hovedideen. Voorbeeld: en idé — ‘een idee’; ideen — ‘het idee’. De vertaling maakt duidelijk dat het hier om één specifiek, belangrijkste idee gaat. klar betekent hier ‘duidelijk’. De vorm is het bijvoeglijk naamwoord in het enkelvoud met gemeenschappelijk geslacht; hij staat na er en beschrijft het onderwerp. De basisvorm is ook klar; bij een onzijdig enkelvoud verschijnt vaak klart, en bij meervoud of bepaalde andere naamwoordgroepen klare. Voorbeeld: Svaret er klart. — ‘Het antwoord is duidelijk.’ Hier staat klart omdat svaret onzijdig is. Verwissel klar niet met tydelig: beide kunnen ‘duidelijk’ betekenen, maar klar is de vorm die in deze zin is gebruikt. In het midden staat er, de tegenwoordige tijd van være (‘zijn’). De structuur is onderwerp + er + beschrijving: Hovedideen er klar. Het onderwerp is Hovedideen, er verbindt het onderwerp met de beschrijving, en klar zegt hoe dat idee is. Samen betekent de zin: ‘Het belangrijkste idee is duidelijk.’

5. Men afsnittet virker for langt.

   Maar dit onderdeel lijkt te lang.

   afsnittet

   het onderdeel

   virker

   lijkt

   langt

   lang

   Uitgebreide uitleg

   afsnittet betekent hier “het onderdeel” of “de sectie”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van afsnit: et afsnit = een onderdeel, afsnittet = het onderdeel. Het achtervoegsel -et markeert hier zowel bepaaldheid als het onzijdige woordgeslacht; afsnit is een onzijdig zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Et afsnit er kort. — “Een onderdeel is kort.” virker is de tegenwoordige tijd van virke, hier in de betekenis “lijken” of “overkomen als”. In een andere context kan virke ook “werken” of “functioneren” betekenen, maar in deze zin drukt virker een indruk uit. Voorbeeld: Det virker klart. — “Het lijkt duidelijk.” langt is de onzijdige enkelvoudsvorm van het bijvoeglijk naamwoord lang. De vorm stemt af op het onzijdige afsnit: et langt afsnit. Vergelijk en lang tekst — “een lange tekst” — en lange afsnit — “lange onderdelen” (meervoud). In for langt betekent for “te”, zodat de combinatie “te lang” betekent. Samen betekent Men afsnittet virker for langt.: “Maar dit onderdeel lijkt te lang.” Men introduceert het contrast met de eerdere mededeling; afsnittet is het onderwerp, virker geeft de indruk weer en for langt beschrijft dat de lengte als overdreven wordt beoordeeld.

6. Skal jeg flytte nogle detaljer til et andet afsnit?

   Zal ik wat details naar een ander onderdeel verplaatsen?

   Skal jeg

   zal ik?

   flytte

   verplaatsen

   nogle

   enkele; wat

   detaljer

   details

   til

   naar

   andet

   ander(e)

   afsnit

   onderdeel; alinea

   Uitgebreide uitleg

   Skal jeg bevat het modale werkwoord skal en het voornaamwoord jeg. In deze vraag staat het werkwoord vóór het onderwerp: Skal jeg ...? betekent hier “zal ik ...?” of “moet ik ...?”, waarbij de vaste vertaling de eerste betekenis ondersteunt. Na een modaal werkwoord staat het volgende werkwoord in de infinitief. Voorbeeld: Skal jeg vente? — “Zal ik wachten?” flytte is de infinitief en betekent hier iets van de ene plaats of indeling naar een andere verplaatsen. Na skal blijft deze vorm onveranderd; skal draagt de tijd- en persoonsinformatie. Voorbeeld: Vi skal flytte mødet. — “We zullen de vergadering verplaatsen.” nogle staat vóór het meervoudige zelfstandig naamwoord en betekent hier “wat/enkele”. Het geeft een niet nader bepaalde hoeveelheid aan, zonder een exact aantal te noemen. Vergelijk nogle detaljer (“enkele details”) met ingen detaljer (“geen details”). detaljer is het meervoud van detalje, “detail”. Het is hier een onbepaald meervoud: er wordt niet gezegd welke specifieke details het zijn. Voorbeeld: Jeg skriver nogle detaljer. — “Ik schrijf enkele details.” til geeft de bestemming of het doel aan: “naar” of “tot”. In deze zin verbindt het flytte met de plaats waar de details terechtkomen: iets flytte ... til een andere plek. Voorbeeld: Hun flytter bogen til bordet. — “Zij verplaatst het boek naar de tafel.” andet is de onbepaalde enkelvoudsvorm van anden bij een onzijdig zelfstandig naamwoord. Het betekent hier “ander”. Het zelfstandig naamwoord afsnit is onzijdig, zoals ook blijkt uit het voorafgaande lidwoord et; daarom staat hier andet, niet de gemeenschappelijke vorm anden. Voorbeeld: et andet sted — “een andere plaats”. afsnit betekent “onderdeel” of, afhankelijk van de tekstindeling, “alinea/sectie”. Het is hier enkelvoud en onbepaald; het meervoud heeft dezelfde vorm: afsnit. De bepaalde vorm is afsnittet, zoals in de eerdere context waarin naar het specifieke onderdeel wordt verwezen. Voorbeeld: Afsnittet er langt. — “Het onderdeel is lang.” Samen vormt Skal jeg flytte nogle detaljer til et andet afsnit? een vraag waarin de spreker voorstelt om enkele details naar een ander onderdeel te verplaatsen: “Zal ik wat details naar een ander onderdeel verplaatsen?” De volgorde is skal + onderwerp jeg + infinitief flytte + het verplaatste materiaal nogle detaljer + bestemming til et andet afsnit. Dit is een neutrale, praktische formulering om toestemming of instemming voor die voorgestelde handeling te vragen.

7. Sæt de ekstra detaljer i baggrundsafsnittet.

   Zet de extra details in het achtergrondgedeelte.

   Sæt

   zet; plaats

   ekstra

   extra

   detaljer

   details

   baggrundsafsnittet

   het achtergrondgedeelte

   Uitgebreide uitleg

   Sæt is de gebiedende wijs van sætte (“zetten, plaatsen”). De vorm geeft hier een directe instructie zonder uitgesproken onderwerp: “zet”. Handige vormen zijn sætte (infinitief), sætter (tegenwoordige tijd), satte (verleden tijd) en sat (voltooid deelwoord). In deze zin betekent Sæt ... i “zet/plaats ... in”. ekstra betekent hier “extra” of “bijkomende”. Deze vorm blijft in het Deens doorgaans hetzelfde bij enkelvoud, meervoud en bepaaldheid: bijvoorbeeld ekstra tid (“extra tijd”) en de ekstra detaljer (“de extra details”). detaljer is het meervoud van detalje (“detail”). Het is hier een onbepaald meervoud; de bepaling de maakt de hele woordgroep bepaald: de ekstra detaljer betekent “de extra details”. Dezelfde reeks is detalje (enkelvoud), detaljer (onbepaald meervoud) en detaljerne (bepaald meervoud). Voorbeeld: Jeg mangler nogle detaljer. — “Ik mis enkele details.” baggrundsafsnittet betekent “het achtergrondgedeelte” of “de achtergrondsectie”. Het is een samenstelling rond baggrund (“achtergrond”) en afsnit (“gedeelte, sectie”); de uitgang -et markeert hier het bepaalde enkelvoud van afsnit. Vergelijk et afsnit (“een gedeelte”) met afsnittet (“het gedeelte”). Samen vormt de ekstra detaljer het voorwerp van de instructie. i baggrundsafsnittet geeft aan waar die details geplaatst moeten worden. De volledige betekenis is daarom: “Zet de extra details in het achtergrondgedeelte.”

8. Jeg vil rette udkastet og sende det tilbage.

   Ik zal het concept aanpassen en terugsturen.

   Jeg vil

   ik zal

   rette

   aanpassen

   udkastet

   het concept

   sende

   sturen

   det

   het

   tilbage

   terug

   Uitgebreide uitleg

   Jeg vil betekent hier “ik zal” en vormt met een volgend werkwoord een uitdrukking van een voorgenomen of toekomstige handeling. vil is de tegenwoordige vorm van ville; afhankelijk van de context kan ville ook “willen” betekenen. Voorbeeld: Jeg vil læse bogen. — “Ik zal het boek lezen.” rette betekent hier “aanpassen” of “corrigeren”. Het is de infinitief na vil; de infinitief heeft hier geen persoonsuitgang. Voorbeeld: Hun vil rette fejlen. — “Zij zal de fout corrigeren.” udkastet betekent “het concept” of “het ontwerp”. De basisvorm is udkast; udkastet is de bepaalde enkelvoudsvorm: et udkast betekent “een concept” en udkastet “het concept”. Het achtervoegsel -et drukt hier bepaaldheid uit en op zichzelf geen aantal. Voorbeeld: Jeg læser udkastet. — “Ik lees het concept.” sende betekent “sturen” of “verzenden”. Het staat opnieuw in de infinitief en is met og verbonden met rette: de spreker wil dus twee handelingen uitvoeren. Voorbeeld: Vi vil sende brevet. — “Wij zullen de brief sturen.” det is hier het onzijdige persoonlijke voornaamwoord met de betekenis “het”. In deze zin verwijst het, in overeenstemming met de vaste vertaling, naar udkastet. Het neemt niet de bepaalde uitgang van udkastet over; het is een afzonderlijke vorm. tilbage betekent “terug”. Samen met sende vormt het de betekenis “terugsturen”: sende ... tilbage. Omdat deze constructie onder vil staat, blijft sende infinitief. tilbage is daarbij een bijwoord dat de richting of terugkeer aangeeft. De zin bouwt zo op als Jeg vil + rette udkastet + og sende det tilbage: “Ik zal het concept aanpassen en het terugsturen.” Het onderwerp blijft in beide werkwoorden hetzelfde, terwijl det het al genoemde concept opnieuw opneemt. De hele uiting drukt een voorgenomen toekomstige reeks van twee handelingen uit.

9. Send den nye version, når den er klar.

   Stuur de nieuwe versie als die klaar is.

   Send

   stuur

   den

   de

   nye

   nieuwe

   version

   versie

   når

   wanneer

   den

   die

   klar

   klaar

   Uitgebreide uitleg

   Send staat hier vooraan als bevelvorm: “stuur”. Het is de imperatief van sende (“sturen”). De infinitief eindigt op -e, maar de imperatief heeft hier geen -e: sende → send. Voorbeeld: Send brevet. — “Stuur de brief.” den vóór nye version is het enkelvoudige bepaalde lidwoord voor een gemeenschappelijk-geslachtwoord. Samen met het bijvoeglijk naamwoord vormt het de bepaalde naamwoordgroep den nye version: “de nieuwe versie”. Het lidwoord geeft hier bepaaldheid aan, niet op zichzelf een getal. nye betekent hier “nieuwe” en hoort bij version. De vorm is de bepaalde vorm van het bijvoeglijk naamwoord in deze constructie: ny (“nieuw”) → nye. In het Deens staat bij een bepaald zelfstandig naamwoord vaak een apart bepaald lidwoord vóór het bijvoeglijk naamwoord: den nye version. Vergelijk als kort voorbeeld en ny version — “een nieuwe versie”. version is het zelfstandig naamwoord “versie”. Het is hier enkelvoud; de vorm zelf draagt geen zichtbare uitgang voor dit bepaalde naamwoordgroep-patroon. Voorbeeld: Versionen er klar. — “De versie is klaar.” når betekent “wanneer” en leidt hier de bijzin in die aangeeft op welk moment de handeling moet gebeuren. Het verbindt dus Send den nye version met de voorwaarde in de tijd: “wanneer die klaar is”. Het tweede den is een zelfstandig gebruikt voornaamwoord in het enkelvoudige gemeenschappelijk geslacht. In deze zin verwijst het volgens de vaste vertaling naar version en betekent het “die”. Het is grammaticaal niet hetzelfde gebruik als het eerste den: het eerste is een lidwoord vóór een zelfstandig naamwoord, het tweede staat zelfstandig als onderwerp van de bijzin. klar betekent “klaar”. Het is een bijvoeglijk naamwoord dat na er predicatief wordt gebruikt: den er klar — “die is klaar”. De vorm klar past hier bij het enkelvoudige gemeenschappelijk geslacht; voor onzijdig enkelvoud is de vorm klart, en in het meervoud klare. Voorbeeld: Dokumentet er klart. — “Het document is klaar.” Samen betekent Send den nye version “Stuur de nieuwe versie”. De bijzin når den er klar bepaalt wanneer: “wanneer die klaar is”. De volledige zin is daarom: “Stuur de nieuwe versie als die klaar is.”