De volgende stappen na het afronden van een taak | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Jeg er færdig med hovedopgaven.

   Ik heb de hoofdtaak afgemaakt.

   Jeg

   ik

   er færdig

   klaar zijn

   hovedopgaven

   de hoofdtaak

   Uitgebreide uitleg

   Jeg betekent hier “ik”: de spreker verwijst naar zichzelf. Dit is de Deense persoonlijke vorm voor de eerste persoon enkelvoud. Jeg verandert niet naar het geslacht van de spreker; dat betekent niet dat de spreker hier noodzakelijk man of vrouw is. er færdig betekent hier “klaar zijn” of “af zijn”. Er is de tegenwoordige vorm van “zijn”; deze vorm verandert in het Deens niet met de persoon. Færdig betekent hier dat de spreker iets heeft voltooid. In deze zin staat de vorm færdig; bij een onzijdig zelfstandig naamwoord kan het bijvoeglijk naamwoord bijvoorbeeld færdigt worden: Arbejdet er færdigt — “Het werk is klaar.” hovedopgaven betekent hier “de hoofdtaak”. De basisvorm van het samengestelde zelfstandig naamwoord is hovedopgave (“hoofdtaak”); hoved- geeft hier de betekenis “hoofd-” of “belangrijkste”. De uitgang voor bepaald enkelvoud hoort bij het volledige samengestelde woord: en hovedopgave — “een hoofdtaak”, hovedopgaven — “de hoofdtaak”. Het meervoud is hovedopgaver, en de bepaalde meervoudsvorm is hovedopgaverne — “de hoofdtaken”. De constructie er færdig med betekent “klaar zijn met”. Na med staat de taak waarmee iemand klaar is: Jeg er færdig med opgaven — “Ik ben klaar met de taak.” Samen vormen de delen Jeg + er færdig med + hovedopgaven de betekenis “Ik ben klaar met de hoofdtaak”. Dat komt in de gegeven vertaling overeen met “Ik heb de hoofdtaak afgemaakt”: de Deense formulering beschrijft vooral de huidige toestand dat de taak voltooid is.

2. Få nogen til at gennemgå den, før du deler den.

   Laat iemand de taak nakijken voordat je die deelt.

   Få nogen til at

   iemand ertoe brengen om …

   gennemgå

   nakijken

   den

   die; het bedoelde voorwerp

   før

   voordat

   deler

   deelt

   Uitgebreide uitleg

   Få nogen til at is een herbruikbaar Deens patroon voor iemand iets laten doen: få staat hier in de gebiedende wijs van få en nogen betekent “iemand”. Na til at volgt de infinitief: Få hende til at læse teksten = “Laat haar de tekst lezen.” Het patroon drukt hier een verzoek of opdracht aan de aangesprokene uit, niet uit zichzelf een verleden gebeurtenis. gennemgå betekent hier “nakijken” of “doornemen”, in deze context een taak controleren. Het is een infinitief na til at; dezelfde vorm kan bijvoorbeeld voorkomen in at gennemgå en tekst (“een tekst doornemen”). den is een enkelvoudig voornaamwoord voor een-woordige zelfstandige naamwoorden. In deze zin verwijst het, volgens de vaste vertaling en de context, naar de taak (hovedopgaven / “de taak”). De vorm den markeert hier dus niet zelf het woord “taak”, maar neemt ernaar terug. før leidt een bijzin in en betekent “voordat”. De volgorde is hier hoofdzin + før-bijzin. In før du deler den staat du als onderwerp en deler als persoonsvorm. deler is de tegenwoordige tijd van dele (“delen”); de tegenwoordige tijd kan in zo’n bijzin ook naar een toekomstige handeling verwijzen. Bijvoorbeeld: Ring, før du går = “Bel voordat je weggaat.” Samen betekent Få nogen til at gennemgå den “Laat iemand die nakijken”: de aangesprokene moet ervoor zorgen dat iemand de taak nakijkt. før du deler den betekent “voordat je die deelt”. De hele uiting is dus: “Laat iemand de taak nakijken voordat je die deelt.”

3. Hvem skal gennemgå den?

   Wie moet de taak nakijken?

   Hvem

   wie

   skal

   moet

   gennemgå

   nakijken

   den

   de taak

   Uitgebreide uitleg

   Hvem betekent hier “wie” en vraagt naar de persoon die de handeling uitvoert. Het is een vraagwoord voor een persoon. Vergelijk in een nieuw voorbeeld: Hvem kommer? — “Wie komt?” skal betekent hier “moet”. Het is de tegenwoordige vorm van het modale werkwoord skulle; vóór een ander werkwoord drukt het vaak verplichting of noodzakelijkheid uit. Na skal staat het volgende werkwoord in de infinitief. Voorbeeld: Du skal vente. — “Je moet wachten.” gennemgå betekent hier “nakijken”: de taak zorgvuldig doornemen of controleren. Dit is de infinitiefvorm, passend na skal; de tegenwoordige vorm zonder modaal werkwoord is gennemgår. Voorbeeld: Hun gennemgår planen. — “Zij neemt het plan door.” den is hier een enkelvoudig objectpronomen met de-klasse-vorm. Volgens de vaste vertaling verwijst het in deze zin naar de taak. De vorm den zelf geeft niet aan dat het om een vrouwelijke persoon gaat; hier vervangt hij het bedoelde enkelvoudige zelfstandig naamwoord opgave (“taak”). Voorbeeld: Jeg læser opgaven. Jeg læser den. — “Ik lees de taak. Ik lees die.” Samen vormt Hvem skal gennemgå den? de vraag “Wie moet de taak nakijken?” Hvem vraagt naar de uitvoerder, skal gennemgå geeft de noodzakelijke handeling aan en den is het object waarop die handeling betrekking heeft. De constructie is herbruikbaar als Hvem skal + infinitief + object? — “Wie moet + werkwoord + object?”

4. Spørg teamlederen, fordi planen kan ændre sig.

   Vraag de teamleider, want het plan kan veranderen.

   Spørg

   vraag

   teamlederen

   de teamleider

   fordi

   omdat

   planen

   het plan

   kan

   kan

   ændre sig

   veranderen

   Uitgebreide uitleg

   Spørg is de gebiedende wijs van spørge (“vragen”). De vorm gebruikt geen zichtbaar onderwerp: de aangesprokene is degene die moet vragen. Vergelijk: Spørg læreren. — “Vraag het aan de leraar.” teamlederen betekent hier “de teamleider”. Het zelfstandig naamwoord teamleder krijgt in de bepaalde enkelvoudsvorm het achtervoegsel -en: teamleder → teamlederen. Dat achtervoegsel drukt hier bepaaldheid uit, niet een afzonderlijk woord voor “de”. Voor onbepaald enkelvoud staat en teamleder. fordi leidt een redengevende bijzin in en betekent “omdat”. Het verbindt de opdracht met de reden ervoor: eerst staat de opdracht, daarna de reden. planen is de bepaalde enkelvoudsvorm van plan: plan → planen, “het plan” → “het plan” in bepaalde vorm. Ook hier draagt het achtervoegsel -en de bepaaldheid. Het is het onderwerp van de bijzin. kan is de tegenwoordige vorm van het modale werkwoord kunne. Hier geeft het een mogelijkheid aan: het plan kan veranderen. Na een modaal werkwoord staat het volgende werkwoord in de infinitief, zonder at, zoals in kan komme (“kan komen”). ændre sig betekent “veranderen”. ændre is de infinitief; sig is het wederkerende voornaamwoord dat bij deze werkwoordelijke constructie hoort. Samen beschrijven ze dat het plan zelf een verandering kan ondergaan. Vergelijk als nieuw voorbeeld: Situationen kan ændre sig. — “De situatie kan veranderen.” Samen ontstaat de structuur Spørg [persoon], fordi [onderwerp] kan [infinitief] sig: “Vraag de teamleider, omdat het plan kan veranderen.” De gebiedende wijs geeft de opdracht Spørg teamlederen; fordi planen kan ændre sig geeft daarvoor de reden.

5. Skal jeg også forberede en kort besked?

   Zal ik ook een kort bericht voorbereiden?

   Skal jeg

   zal ik

   også

   ook

   forberede

   voorbereiden

   kort

   kort

   besked

   bericht

   Uitgebreide uitleg

   Skal jeg vormt hier een vraag met het werkwoord skal en het voornaamwoord jeg. Skal is de tegenwoordige vorm van skulle; met een infinitief erna kan het een plan, verwachting of voorstel uitdrukken. In deze vraag betekent het natuurlijk: “zal ik …?” De volgorde skal jeg is kenmerkend voor een ja-neevraag. Voorbeeld: Skal jeg vente? — “Zal ik wachten?” også betekent “ook” en voegt deze handeling toe aan andere handelingen die al ter sprake zijn. Het woord verandert niet naar persoon of getal. Voorbeeld: Skal jeg også forklare det? — “Zal ik dat ook uitleggen?” forberede is de infinitief “voorbereiden”. Na skal staat deze vorm zonder extra infinitiefmarkeerder. De keten is dus skal + forberede: “zal … voorbereiden”. De infinitief forberede toont hier geen persoon of getal. Voorbeeld: Jeg skal forberede mødet. — “Ik zal de vergadering voorbereiden.” kort betekent hier “kort” in de zin van beperkte lengte of omvang. Het is een bijvoeglijk naamwoord. Bij het enkelvoudige onbepaalde zelfstandig naamwoord besked staat het in en kort besked; kort is hier de vorm bij een gemeenschappelijk geslacht. In meervoud en in de bepaalde vorm verschijnt doorgaans korte, zoals in korte beskeder — “korte berichten”. besked betekent “bericht” of “boodschap”. Het is een telbaar zelfstandig naamwoord: en besked — “een bericht”; de meervoudsvorm is beskeder — “berichten”. In deze zin gaat het om een niet nader bepaald bericht; en markeert hier een onbepaald enkelvoud, niet op zichzelf een nadruk op de numerieke hoeveelheid één. Samen vormen de delen Skal jeg også forberede en kort besked? de vraag “Zal ik ook een kort bericht voorbereiden?” Skal jeg maakt er een vraag over de voorgenomen handeling van, også koppelt die aan andere werkzaamheden, en en kort besked benoemt wat voorbereid moet worden. De formulering is geschikt als praktisch en beleefd voorstel om een taak op zich te nemen.

6. Forklar, hvad der er ændret, og hvor du kan finde filen.

   Leg uit wat er is veranderd en waar je het bestand kunt vinden.

   Forklar

   leg uit

   hvad

   wat

   er ændret

   is veranderd

   hvor

   waar

   du kan

   je kunt

   finde

   vinden

   filen

   het bestand

   Uitgebreide uitleg

   Forklar is de gebiedende wijs van forklare (“uitleggen”): de -e van de infinitief valt weg. De vorm spreekt de aangesprokene rechtstreeks aan. Bijvoorbeeld: Forklar problemet. — “Leg het probleem uit.” hvad betekent hier “wat” en opent de ingebedde vraag naar de veranderde zaak. In de volledige constructie staat hvad der ...; der is hier een grammaticaal onderwerpselement bij deze bijzin en betekent niet zelfstandig “daar”. Vergelijk: Jeg ved, hvad der skete. — “Ik weet wat er gebeurde.” er ændret bestaat uit er, de tegenwoordige tijd van være, en ændret, het voltooid deelwoord van ændre (“veranderen”). Samen geeft dit hier de toestand of het resultaat “veranderd is”. Het deelwoord ændret is dus afgeleid van ændre, niet van er. In een andere context kan een vorm met ændret ook een expliciete passieve lezing krijgen, bijvoorbeeld Filen er ændret af Anna — “Het bestand is door Anna gewijzigd.” hvor betekent “waar” en leidt de tweede ingebedde vraag in: de plaats waar iets gevonden kan worden. hvad vraagt naar een zaak; hvor vraagt naar een plaats. Bijvoorbeeld: Ved du, hvor hun bor? — “Weet je waar zij woont?” du kan betekent “je kunt”. du is de tweede persoon enkelvoud; kan is de tegenwoordige vorm van het modale werkwoord kunne. Na kan staat een infinitief zonder at, zoals in du kan finde. Kan verandert in deze constructie niet mee met het enkelvoud of meervoud van het onderwerp: jeg kan en de kan gebruiken dezelfde vorm. finde betekent “vinden”. Het is hier de infinitief na het modale werkwoord kan, dus niet een vervoegde tegenwoordige vorm. Bijvoorbeeld: Du kan finde svaret her. — “Je kunt het antwoord hier vinden.” filen betekent “het bestand”. De basisvorm is fil; filen is de bepaalde enkelvoudsvorm met het achtervoegsel -en. Het woord fil is in het Deens een en-woord, terwijl het lidwoord in de bepaalde vorm aan het zelfstandig naamwoord vastzit. Bijvoorbeeld: Jeg åbner filen. — “Ik open het bestand.” De eerste bijzin, hvad der er ændret, vraagt welke zaak veranderd is. Daarna verbindt og die vraag met hvor du kan finde filen, de vraag naar de plaats waar de aangesprokene het bestand kan vinden. Samen betekent de hele uiting: “Leg uit wat er veranderd is en waar je het bestand kunt vinden.” De komma scheidt de twee gecoördineerde ingebedde vragen; Forklar geldt voor beide.

7. Jeg vil bede om en gennemgang og tilføje en kort note.

   Ik zal om een controle vragen en een korte notitie toevoegen.

   Jeg vil

   ik zal

   bede om

   om iets vragen

   gennemgang

   controle

   tilføje

   toevoegen

   kort

   kort

   note

   notitie

   Uitgebreide uitleg

   Jeg vil drukt hier een voorgenomen toekomstige handeling uit: “ik zal”. vil is de tegenwoordige vorm van ville; afhankelijk van de context kan deze vorm ook “wil” betekenen, maar de vaste vertaling kiest hier voor de toekomstige lezing. Het onderwerp Jeg is “ik”. bede om is een vaste combinatie met de betekenis “om iets vragen”. Het werkwoord is bede; na om komt datgene waar iemand om vraagt. Voorbeeld: Jeg beder om hjælp. — “Ik vraag om hulp.” gennemgang is een zelfstandig naamwoord voor een controle, beoordeling of systematische doorname. Het is gevormd bij gennemgå (“doornemen”), maar gennemgang zelf is het naamwoord dat hier het gevraagde geheel benoemt. Voorbeeld: Vi laver en gennemgang af dokumentet. — “We voeren een controle van het document uit.” og verbindt hier twee handelingen. Het koppelt bede om en gennemgang aan tilføje en kort note, zonder op zichzelf de tijd of modaliteit van de werkwoorden te veranderen. tilføje betekent “toevoegen”: iets extra bij bestaand materiaal plaatsen. Het is de infinitiefvorm; na vil staat in het Deens de infinitief zonder een apart infinitiefteken. Voorbeeld: Jeg vil tilføje en linje. — “Ik zal een regel toevoegen.” kort beschrijft hier note en betekent “kort”, dus beperkt in lengte of omvang. De vorm kort hoort bij een enkelvoudig gemeenschappelijk-geslachtswoord zoals note; bij meervoud staat de vorm korte. Een nuttig contrast is en kort note tegenover en lang note — “een korte notitie” tegenover “een lange notitie”. note is het zelfstandig naamwoord “notitie”. In en note staat en als onbepaald lidwoord; dat maakt de notitie onbepaald, maar stelt op zichzelf geen numerieke hoeveelheid als leerpunt vast. Voorbeeld: Jeg skriver en note. — “Ik schrijf een notitie.” Samen betekent de zin: Jeg vil bede om en gennemgang og tilføje en kort note. — “Ik zal om een controle vragen en een korte notitie toevoegen.” Jeg vil geeft hier de toekomstige handeling aan. Daarna volgen de twee door og verbonden handelingen: bede om en gennemgang en tilføje en kort note.

8. Det burde gøre overdragelsen tydeligere.

   Dat zou de overdracht duidelijker moeten maken.

   Det burde

   dat zou moeten

   gøre

   maken

   overdragelsen

   de overdracht

   tydeligere

   duidelijker

   Uitgebreide uitleg

   Det burde betekent hier “dat zou moeten”. Det is het onderwerpelijke voornaamwoord in de betekenis die de vaste vertaling als “dat” weergeeft. Burde is de vorm van bør die in deze zin een verwachte of gewenste mogelijkheid uitdrukt: “zou moeten”. Na een modaal werkwoord staat het volgende werkwoord in de infinitief. Voorbeeld: Det burde virke. — “Dat zou moeten werken.” gøre betekent hier “maken” of “ervoor zorgen dat iets wordt”. Het is de infinitief van gøre; die vorm volgt hier op burde. In een ander patroon kan gøre ook betekenen dat iemand iets doet, maar hier heeft het een veranderend effect op het volgende zinsdeel. Voorbeeld: Det gør arbejdet lettere. — “Dat maakt het werk gemakkelijker.” overdragelsen betekent hier “de overdracht”. Het zelfstandig naamwoord is overdragelse; -en markeert de bepaalde enkelvoudsvorm van dit gemeenschappelijk-geslachtige woord. Het gaat dus om een specifieke overdracht, niet om overdracht in het algemeen. Voorbeeld: Overdragelsen er afsluttet. — “De overdracht is afgerond.” tydeligere betekent “duidelijker”. Het is de vergrotende trap van tydelig (“duidelijk”): tydelig → tydeligere → tydeligst. Hier beschrijft het hoe de overdracht door gøre verandert: zij wordt duidelijker. Voorbeeld: Forklaringen er tydeligere nu. — “De uitleg is nu duidelijker.” Samen vormen de delen Det burde gøre overdragelsen tydeligere de betekenis: “Dat zou de overdracht duidelijker moeten maken.” De constructie burde + infinitief geeft weer dat dit als een verwachte of gewenste uitkomst wordt gepresenteerd, terwijl gøre + zelfstandig naamwoord + vergrotende trap uitdrukt dat iets een bepaalde zaak in sterkere mate die eigenschap geeft.