Kan
Kan geeft in deze vraag aan dat samen oefenen mogelijk is. In Kan vi øve dette rollespil sammen staat het vooraan als vraag over een voorstel of mogelijkheid. Je gebruikt zo’n vraag wanneer je met een partner wilt afspreken wat jullie kunnen doen.
vi
Vi verwijst hier naar de spreker en de gesprekspartner samen: wij. In Kan vi øve dit rollenspel samen is vi degene die de activiteit uitvoert. Gebruik vi vóór een werkwoord wanneer je over jezelf en anderen samen spreekt.
øve
Øve betekent hier oefenen, namelijk het samen oefenen van een rollenspel. Het staat na Kan in Kan vi øve dette rollespil sammen en benoemt de activiteit. Je gebruikt het in een taalles wanneer je een vaardigheid of dialoog wilt trainen.
dette
Dette verwijst hier naar het specifieke rollenspel dat de gesprekspartners samen gaan oefenen: dit. Het staat direct vóór rollespil in dette rollespil. Gebruik deze vorm om iets concreets in de situatie aan te wijzen.
rollespil
Rollenspil betekent rollenspel en verwijst hier naar de oefendialoog die de twee cursisten uitvoeren. In øve dette rollespil is het datgene wat zij oefenen. Je gebruikt het in een les of training waarin deelnemers verschillende rollen spelen.
sammen
Sammen betekent samen en maakt duidelijk dat beide gesprekspartners de activiteit gezamenlijk uitvoeren. In øve dette rollespil sammen hoort het bij het oefenen. Gebruik het wanneer je benadrukt dat mensen iets met elkaar doen.
Jeg
Jeg verwijst naar de spreker zelf: ik. In Jeg kan tage den anden rolle is jeg degene die aanbiedt een rol op zich te nemen. Gebruik jeg als onderwerp wanneer je over je eigen handeling, mogelijkheid of plan spreekt.
tage
Tage betekent hier een rol op zich nemen, niet letterlijk iets vasthouden. In tage den anden rolle vormt het samen met den anden rolle de uitdrukking voor het aannemen van die rol. Je gebruikt dit in een rollenspel wanneer je aangeeft welke rol je zult spelen.
den
Den maakt in den anden rolle duidelijk dat het om een specifieke rol gaat: de andere rol. Het staat vóór anden en rolle. Gebruik den in een vergelijkbare naamwoordgroep wanneer je naar een bepaalde zaak of optie verwijst.
anden
Anden betekent hier andere en onderscheidt deze rol van de rol van de gesprekspartner. In den anden rolle staat het tussen den en rolle. Je gebruikt het wanneer je één persoon, zaak of mogelijkheid tegenover een andere onderscheidt.
rolle
Rolle betekent rol en verwijst hier naar het personage of de positie die iemand in het rollenspel speelt. In tage den anden rolle is het de rol die de spreker op zich neemt. Je gebruikt het bijvoorbeeld wanneer deelnemers in een oefening verschillende rollen verdelen.
Hold
Hold is hier een directe instructie om te pauzeren in Hold venligst pause. Het vormt samen met pause de betekenis pauzeer of houd pauze. Je gebruikt deze instructie wanneer iemand tijdens een gesprek bewust moet stoppen.
venligst
Venligst maakt het verzoek beleefd: alstublieft. In Hold venligst pause verzacht het de instructie om te pauzeren. Je gebruikt het wanneer je iemand op een beleefde, directe manier iets vraagt.
pause
Pause betekent pauze en verwijst hier naar een korte onderbreking tijdens het oefenen. In Hold venligst pause is het datgene wat de spreker vraagt. Je gebruikt het in de uitdrukking Hold pause wanneer iemand even moet stoppen.
efter
Efter betekent na en geeft aan wanneer de pauze moet komen. In efter hvert spørgsmål staat het vóór het moment waarop de pauze volgt. Je gebruikt het om de volgorde van gebeurtenissen of handelingen aan te geven.
hvert
Hvert geeft hier aan dat de pauze na elke afzonderlijke vraag moet komen. In hvert spørgsmål hoort het bij de vragen die één voor één worden gesteld. Je gebruikt deze vorm wanneer je alle afzonderlijke gevallen binnen een reeks bedoelt.
spørgsmål
Spørgsmål betekent vraag en verwijst hier naar iedere vraag in het rollenspel. In efter hvert spørgsmål bepaalt het wanneer de pauze plaatsvindt. Je gebruikt het in een les wanneer iemand een vraag stelt of beantwoordt.
Det
Det verwijst hier naar de afgesproken pauze en vormt het onderwerp van Det giver dig tid til at svare naturligt. De zin legt uit wat die pauze oplevert. Je gebruikt det ook om naar een eerder genoemde situatie of handeling te verwijzen.
giver
Giver betekent hier geeft of zorgt ervoor dat iemand tijd krijgt. In Det giver dig tid til at svare naturligt beschrijft het wat de pauze voor de ander oplevert. De combinatie giver dig tid til at svare is bruikbaar wanneer iets iemand tijd geeft om te reageren.
dig
Dig verwijst naar de gesprekspartner die tijd krijgt om te antwoorden: jou of je. In giver dig tid is dig degene die deze tijd ontvangt. Je gebruikt het na een werkwoord wanneer de handeling op de ander gericht is.
tid
Tid betekent tijd, hier de beschikbare tijd om rustig te antwoorden. In giver dig tid til at svare wordt die tijd verbonden met de activiteit svare. Je gebruikt het in deze constructie wanneer iemand gelegenheid krijgt om iets te doen.
til
In tid til at svare verbindt til de beschikbare tijd met de handeling die daarna wordt uitgevoerd. Samen met at svare betekent de woordgroep tijd om te antwoorden. Je kunt deze constructie gebruiken om aan te geven waarvoor iemand tijd krijgt.
at
At markeert in til at svare de infinitief svare. Samen met til maakt het de activiteit duidelijk waarvoor tijd beschikbaar is: om te antwoorden. Je gebruikt at hier vóór de werkwoordsvorm die deze activiteit benoemt.
svare
Svare betekent hier antwoorden op een vraag in het rollenspel. Het staat na til at in til at svare naturligt. Je gebruikt het wanneer iemand op een vraag of opmerking reageert.
naturligt
Naturligt betekent natuurlijk en beschrijft hier de manier waarop de ander moet antwoorden. In svare naturligt gaat het om antwoorden zonder onnatuurlijke onderbreking of spanning. Je gebruikt het wanneer je een natuurlijke manier van spreken of handelen beschrijft.
Hvis
Hvis betekent als of indien en introduceert hier een voorwaarde: als ik een fout maak. In Hvis jeg laver en fejl, så gentag replikken leidt de voorwaarde tot een instructie. Je gebruikt hvis wanneer een handeling afhankelijk is van een bepaalde situatie.
laver
In laver en fejl betekent laver een fout maken. De betekenis komt hier uit de vaste combinatie laver en fejl, niet uit een letterlijk maken van een voorwerp. Je gebruikt deze combinatie wanneer je beschrijft dat iemand zich vergist.
en
En is hier het onbepaalde lidwoord bij fejl: een fout. In laver en fejl maakt het duidelijk dat er een fout wordt gemaakt zonder die fout verder te specificeren. Je gebruikt en vóór een enkelvoudig, niet nader bepaald zelfstandig naamwoord.
fejl
Fejl betekent fout en verwijst hier naar een vergissing tijdens het oefenen. In laver en fejl is het datgene wat de spreker mogelijk maakt. Je gebruikt het wanneer iets niet correct wordt gedaan of gezegd.
så
Så geeft hier aan welke instructie volgt wanneer de voorwaarde werkelijkheid wordt. In Hvis jeg laver en fejl, så gentag replikken verbindt het de voorwaardelijke bijzin met het verzoek. De combinatie Hvis ..., så ... is bruikbaar om een voorwaarde en het gevolg of de reactie daarop te verbinden.
gentag
Gentag is een directe instructie om iets opnieuw te zeggen: herhaal. In gentag replikken vraagt de spreker om de tekstregel opnieuw uit te spreken. Je gebruikt het wanneer iemand een woord, zin of repliek nog een keer moet zeggen.
replikken
Replikken betekent hier de repliek of tekstregel die in het rollenspel wordt uitgesproken. In gentag replikken gaat het om de specifieke regel die opnieuw gezegd moet worden. Je gebruikt het in een toneel- of rollenspelsituatie voor een uitgesproken tekstdeel.
tak
Tak sluit het verzoek in gentag replikken, tak beleefd af. Hier drukt het dankbaarheid of een beleefde verwachting uit nadat om herhaling is gevraagd. Je gebruikt het aan het einde van een vriendelijk verzoek.
vil
Vil geeft in Jeg vil sige det langsomt aan dat de spreker dit van plan is of zal doen. Het staat vóór sige en vormt daarmee de uitdrukking voor een voorgenomen handeling. Je gebruikt vil wanneer je een plan, voornemen of bereidheid uitdrukt.
sige
Sige betekent zeggen en verwijst hier naar het opnieuw uitspreken van de repliek. In vil sige det langsomt staat het na vil en wordt het verbonden met langsomt. Je gebruikt het wanneer je woorden of een zin mondeling uitspreekt.
langsomt
Langsomt betekent langzaam en beschrijft hier hoe de spreker het zal zeggen. In sige det langsomt geeft het aan dat de woorden op een rustig tempo worden uitgesproken. Je gebruikt het wanneer iemand iets bewust minder snel moet zeggen of doen.
og
Og betekent en en verbindt hier twee handelingen van dezelfde spreker: sige en vise. In sige det langsomt og vise dig één belangrijke rettelse worden beide handelingen als onderdeel van hetzelfde plan genoemd. Je gebruikt og om gelijkwaardige woorden of handelingen met elkaar te verbinden.
vise
Vise betekent hier laten zien of aanwijzen, namelijk één belangrijke correctie duidelijk maken. In vise dig én vigtig rettelse is dig degene aan wie de correctie wordt getoond. Je gebruikt het wanneer je iemand iets uitlegt of op een concreet punt wijst.
hjælper
Hjælper betekent hier helpt en beschrijft dat de aanpak de spreker minder gespannen maakt. In Det hjælper mig med at føle mig mindre nervøs staat het bij de persoon die steun krijgt. De constructie hjælper mig med at ... is bruikbaar om te zeggen waarmee iets iemand helpt.
mig
Mig verwijst naar de spreker als persoon die hulp krijgt en die zich voelt in Det hjælper mig med at føle mig mindre nervøs. Het komt in deze zin twee keer voor: na hjælper als degene die geholpen wordt en na føle als degene die zich minder nerveus voelt. Je gebruikt mig wanneer de handeling op jezelf als spreker gericht is.
med
In hjælper mig med at føle mig mindre nervøs geeft med aan waarmee de hulp verband houdt: zich minder nerveus voelen. Samen met at føle vormt het de activiteit die door de hulp gemakkelijker wordt. Je gebruikt hjælper ... med at ... om te benoemen waarbij iemand hulp krijgt.
føle
Føle betekent voelen en verwijst hier naar de eigen emotionele toestand van de spreker. In føle mig mindre nervøs wordt uitgelegd welk gevoel door de oefenafspraak verandert. Je gebruikt het wanneer iemand een lichamelijke of emotionele ervaring beschrijft.
mindre
Mindre betekent minder en verlaagt hier de mate waarin de spreker nervøs is. In føle mig mindre nervøs beschrijft het een afname van spanning. Je gebruikt het vóór een beschrijving wanneer iets in geringere mate geldt.
nervøs
Nervøs beschrijft hier de gespannen of onzekere gemoedstoestand van de spreker tijdens het spreken. In mindre nervøs wordt die toestand als minder sterk voorgesteld. Je gebruikt het wanneer iemand zich onzeker voelt bij een gesprek, optreden of andere spannende taak.
Start
Start is hier een directe instructie om te beginnen. In Start med denne scene vraagt de spreker om met een bepaalde scène te beginnen. Je gebruikt het wanneer je iemand aanwijst dat een activiteit of onderdeel nu moet beginnen.
denne
Denne betekent deze en wijst hier de scène aan waarmee de oefening moet beginnen. In denne scene staat het direct bij scene. Je gebruikt het wanneer je iets specifieks in de directe situatie aanwijst.
scene
Scene betekent scène en verwijst hier naar het onderdeel van het rollenspel dat de cursisten eerst oefenen. In Start med denne scene is het de gekozen start van de oefening. Je gebruikt het voor een afgebakend deel van een toneelstuk, dialoog of rollenspel.
følge
Følge betekent hier volgen en verwijst naar het aanpassen aan het tempo van de gesprekspartner. In vil følge dit tempo staat het na vil en krijgt het tempo een bezitter. Je gebruikt het wanneer je iemands ritme, aanwijzingen of voortgang aanhoudt.
dit
Dit betekent jouw of je en verwijst hier naar het tempo van de gesprekspartner. In dit tempo staat het vóór tempo en maakt het duidelijk van wie dat tempo is. Je gebruikt dit om iets aan de aangesproken persoon toe te schrijven.
tempo
Tempo betekent tempo of snelheid en verwijst hier naar de snelheid waarmee de gesprekspartner de oefening uitvoert. In følge dit tempo belooft de spreker zich aan die snelheid aan te passen. Je gebruikt het wanneer je het ritme van spreken, oefenen of bewegen beschrijft.