Online luisteroefeningen en niveaus kiezen | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Kender du en nyttig online ressource til at øve sprog?

   Ken je een handige online bron om talen te oefenen?

   Kender

   kennen

   du

   je; jij

   nyttig

   handig; nuttig

   online

   online

   ressource

   bron; hulpmiddel

   til at

   om te

   øve

   oefenen

   sprog

   taal; talen

   Uitgebreide uitleg

   Kender betekent hier “kennen” in de betekenis van ergens kennis van hebben of iets/iemand kennen. Het is de tegenwoordige tijd van kende; in het Deens blijft de tegenwoordige werkwoordsvorm hetzelfde voor verschillende personen. Voorbeeld: Jeg kender stedet. — “Ik ken de plek.” Dit is iets anders dan ved, dat meestal “weten” betekent bij een feit of gegeven. du betekent “je/jij” en is de onderwerpsvorm voor één aangesproken persoon. In deze vraag staat Kender du ...? het werkwoord vóór het onderwerp; dat is een gewone Deense woordvolgorde voor een ja-neevraag. nyttig betekent hier “handig” of “nuttig”. Het beschrijft ressource. De vorm kan vóór een zelfstandig naamwoord staan; in andere grammaticale omgevingen kan de uitgang veranderen, bijvoorbeeld nyttige in een meervoudige bepaalde woordgroep. Voorbeeld: Det er et nyttigt råd. — “Dat is een nuttig advies.” online is een onveranderlijk leenwoord voor iets dat via internet beschikbaar is. Het kan als beschrijving bij een zelfstandig naamwoord staan, zoals bij online ressource. ressource betekent “bron” of “hulpmiddel”: iets dat je kunt gebruiken om informatie of hulp te krijgen. Het meervoud is ressourcer. Voorbeeld: Vi fandt en god ressource. — “We vonden een goede bron.” til at leidt hier een doelgerichte infinitiefgroep in: “om te ...”. De constructie til at wordt gevolgd door een werkwoord in de infinitief en drukt uit waarvoor iets dient of met welk doel iets gebeurt. Het losse at kan ook andere functies hebben, dus de betekenis “om te” komt hier uit de combinatie en de context. øve betekent “oefenen”. Het is hier de infinitief na til at. Voorbeeld: Jeg øver mig hver dag. — “Ik oefen elke dag.” Met øve sig wordt vaak benadrukt dat iemand zelf een vaardigheid oefent; in de vaste zin staat alleen øve, omdat het onderwerp de talen oefent. sprog betekent “taal” of, in deze zin, “talen”. De vorm sprog kan zowel enkelvoud als meervoud zijn; het aantal blijkt hier uit de Nederlandse vertaling en de betekenis van oefenen, niet uit een aparte Deense meervoudsuitgang. Voorbeeld: Hun lærer et nyt sprog. — “Zij leert een nieuwe taal.” Samen vormt en nyttig online ressource een onbepaalde woordgroep: “een handige online bron”. til at øve sprog specificeert het doel ervan: “om talen te oefenen”. De vraagvolgorde Kender du ...? maakt daar de volledige betekenis van: “Ken je een handige online bron om talen te oefenen?”

2. Dette websted har korte lytteøvelser.

   Op deze site staan korte luisteroefeningen.

   Dette

   deze

   websted

   website

   har

   heeft

   korte

   korte

   lytteøvelser

   luisteroefeningen

   Uitgebreide uitleg

   Dette betekent hier “deze” en hoort bij het onzijdige enkelvoudige websted. De Deense vorm van het aanwijzende woord is bij een gemeenschappelijk geslacht denne; bij onzijdig enkelvoud is het dette. Het verwijst hier naar de site. websted betekent “website”. Het is hier een enkelvoudig onzijdig zelfstandig naamwoord; het meervoud is websteder. Bij dit woord hoort het onbepaalde lidwoord et, zoals in et websted. Dat lidwoord is niet hetzelfde als de aanwijzende vorm dette. har is de tegenwoordige tijd van have (“hebben”). Hier zegt het dat de website de oefeningen heeft of bevat. Hetzelfde werkwoord kan ook bezit uitdrukken: Jeg har en bog. — “Ik heb een boek.” korte betekent hier “korte” bij lytteøvelser. De basisvorm van het bijvoeglijke naamwoord is kort; korte is de vorm bij meervoud en ook bij bepaalde vormen. In deze zin wordt de meervoudige vorm gebruikt. De vergelijking is kort — kortere — kortest (“kort” — “korter” — “kortst”). lytteøvelser betekent “luisteroefeningen”. Het is het meervoud van lytteøvelse; de uitgang -er markeert hier het meervoud. Het is één Deens samengesteld zelfstandig naamwoord: het eerste deel beperkt het soort oefeningen, namelijk oefeningen die met luisteren te maken hebben. Samen betekent Dette websted har korte lytteøvelser: “Deze website heeft korte luisteroefeningen.” De vaste Nederlandse vertaling geeft dit natuurlijk weer als: “Op deze site staan korte luisteroefeningen.” Een herbruikbaar patroon is Dette websted har ... (“Deze website heeft ...”): Dette websted har gratis øvelser. — “Deze website heeft gratis oefeningen.”

3. Kan jeg lytte til lydfilen der?

   Kan ik daar naar de audio luisteren?

   Kan jeg

   kan ik

   lytte til

   luisteren naar

   lydfilen

   het audiobestand

   der

   daar

   Uitgebreide uitleg

   Kan jeg vormt hier een vraag naar mogelijkheid of toestemming: “kan ik ...?”. kan is de tegenwoordige vorm van kunne; deze vorm verandert niet naar persoon of getal. In een hoofdvraag staat het werkwoord vóór het onderwerp: Kan jeg ...? In een mededelende zin staat bijvoorbeeld Jeg kan .... lytte til betekent “luisteren naar”. lytte is het infinitief en til hoort bij dit werkwoord wanneer je aangeeft waarnaar iemand luistert. Een bruikbaar patroon is lytte til + iets: Jeg lytter til musik. — “Ik luister naar muziek.” lydfilen betekent hier “het audiobestand”. Het woord is een samenstelling van lyd (“geluid”) en fil (“bestand”); -en maakt de enkelvoudige bepaalde vorm van het gemeenschappelijke geslacht: en lydfil → lydfilen. Het bepaalde karakter zit dus in de uitgang van lydfilen, niet in een afzonderlijk woord. der betekent hier “daar” en is een plaatsbepaling bij het luisteren. De specifieke plaats wordt in de vaste zin niet nader benoemd. Het is hier niet het betrekkelijke woord in een bijzin. Samen ontstaat de vraag Kan jeg lytte til lydfilen der?: “Kan ik daar naar het audiobestand luisteren?” De vraag combineert mogelijkheid of toestemming (Kan jeg), de handeling (lytte til), het object (lydfilen) en de plaats (der).

4. Du kan afspille lyden til hver øvelse på siden.

   Je kunt op de pagina de audio van elke oefening afspelen.

   Du kan

   je kunt

   afspille

   afspelen

   lyden

   de audio

   hver

   elke

   øvelse

   oefening

   siden

   de pagina

   Uitgebreide uitleg

   Du kan betekent hier “je kunt” en bestaat uit het onderwerp du (“je”) en de modale vorm kan van kunne (“kunnen”). Kan staat bij een andere werkwoordsvorm om mogelijkheid of toestemming uit te drukken; het volgende werkwoord blijft in het infinitief. Voorbeeld: Du kan læse. — “Je kunt lezen.” afspille betekent “afspelen”. Dit is de infinitief, die na kan staat. Het werkwoord kan bijvoorbeeld ook zonder modaliteit worden vervoegd als afspiller (“speelt af”) in de tegenwoordige tijd. Voorbeeld: Jeg afspiller lydfilen. — “Ik speel het audiobestand af.” lyden betekent hier “de audio” of “het geluid”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van lyd (“geluid, audio”): en lyd → lyden. De uitgang -en markeert hier bepaaldheid; hij drukt niet op zichzelf een meervoud uit. Voorbeeld: Jeg hører lyden. — “Ik hoor het geluid.” hver betekent “elke” en wordt hier gebruikt voor één lid van een reeks: “elke oefening”. In deze constructie staat er een enkelvoudig zelfstandig naamwoord achter: hver øvelse, niet een meervoudsvorm. Voorbeeld: Læs hver tekst. — “Lees elke tekst.” øvelse betekent “oefening”. Het is hier de onbepaalde enkelvoudsvorm; de combinatie met hver maakt duidelijk dat de oefeningen één voor één worden bedoeld. De bepaalde vorm is øvelsen (“de oefening”) en het meervoud is øvelser (“oefeningen”). Voorbeeld: Denne øvelse er kort. — “Deze oefening is kort.” siden betekent hier “de pagina”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van side (“pagina, zijde”): en side → siden. In på siden geeft på samen met siden de plaats “op de pagina” aan. Voorbeeld: Ordet står på siden. — “Het woord staat op de pagina.” Samen vormt Du kan afspille een mogelijkheid of toestemming: “je kunt afspelen”. lyden is wat wordt afgespeeld, til hver øvelse specificeert dat dit voor elke oefening geldt, en på siden geeft de plaats aan. De volledige betekenis is daarom: “Je kunt op de pagina de audio van elke oefening afspelen.”

5. Hvordan vælger jeg det rigtige niveau?

   Hoe kies ik het juiste niveau?

   Hvordan

   hoe

   vælger

   kies

   jeg

   ik

   det

   het

   rigtige

   juiste

   niveau

   niveau

   Uitgebreide uitleg

   Hvordan betekent hier “hoe” en vraagt naar de manier waarop iets gebeurt. Een bruikbaar contrast is hvad (“wat”), dat naar een zaak of handeling vraagt: Hvordan gør du? = “Hoe doe je dat?” vælger betekent hier “kies”. Het is de tegenwoordige tijd van vælge (“kiezen”): jeg vælger = “ik kies”. In het Deens verandert deze werkwoordsvorm niet met de persoon: jeg vælger en de vælger hebben allebei vælger. De infinitief staat bijvoorbeeld na at: at vælge = “kiezen”. jeg is het persoonlijke voornaamwoord voor de eerste persoon enkelvoud: “ik”. Het markeert hier degene die de keuze maakt. In een andere grammaticale rol kan het Deens bijvoorbeeld mig gebruiken, zoals in Hun hjælper mig = “Zij helpt mij”. det hoort in deze woordgroep bij niveau en helpt de bepaalde woordgroep “het niveau” te vormen. Het Deense bepaalde lidwoord hangt hier vóór de adjectiefgroep: det rigtige niveau. det verwijst in deze zin niet zelfstandig naar een afzonderlijk genoemde zaak; samen met de rest duidt het de bedoelde keuze aan. rigtige betekent hier “juiste”. De basisvorm is rigtig (“juist”); vóór een bepaald zelfstandig naamwoord krijgt het bijvoeglijk naamwoord hier de vorm rigtige: det rigtige niveau = “het juiste niveau”. De vorm rigtige is dus de vorm van het adjectief rigtig, niet van niveau. Ter vergelijking: et rigtigt niveau betekent “een juist niveau”, met de onbepaalde onzijdige vorm rigtigt. niveau betekent “niveau”. Het is een zelfstandig naamwoord; het Nederlandse equivalent heeft hier hetzelfde leenwoord. In de vaste zin staat het in de bepaalde woordgroep det rigtige niveau, niet als een los onbepaald niveau. Samen vormen Hvordan vælger jeg een vraag naar de manier van kiezen: “Hoe kies ik”. det rigtige niveau is het gekozen object: “het juiste niveau”. De volledige vraag is daarom: “Hoe kies ik het juiste niveau?” Dat sluit aan bij de volgende zin, waarin een niveau wordt gekozen waarop de meeste zinnen gemakkelijk te begrijpen zijn.

6. Vælg et niveau, hvor de fleste sætninger er nemme at forstå.

   Kies een niveau waarop de meeste zinnen duidelijk zijn.

   Vælg

   kies

   niveau

   niveau

   de fleste

   de meeste

   sætninger

   zinnen

   nemme

   gemakkelijk

   forstå

   begrijpen

   Uitgebreide uitleg

   Vælg staat hier in de bevelvorm van vælge (“kiezen”). De vorm is niet gemarkeerd voor persoon of getal: Vælg! kan dus tegen één persoon of meerdere personen worden gebruikt. Voorbeeld: Vælg et svar. — “Kies een antwoord.” niveau betekent hier “niveau”. Het is een zelfstandig naamwoord; et niveau laat zien dat het in het Deens een onzijdig woord is en dat het om één, niet nader bepaald niveau gaat. Het lidwoord et drukt hier geen afzonderlijk getelde hoeveelheid uit, maar hoort bij de onbepaalde enkelvoudsvorm. de fleste betekent “de meeste” binnen een relevante groep. flest is de hoogste vergelijkingsvorm van mange: mange — flere — flest (“veel” — “meer” — “het meest”). Met de krijgt de uitdrukking de bepaalde vorm: de fleste sætninger = “de meeste zinnen”. sætninger is het meervoud van sætning, “zin”. Het verwijst hier naar zinnen als taaluitingen. Voorbeeld: Jeg skriver korte sætninger. — “Ik schrijf korte zinnen.” nemme betekent hier “gemakkelijk” of “makkelijk”. Het is de vorm van het bijvoeglijk naamwoord nem die past bij het meervoudige onderwerp de fleste sætninger in sætninger er nemme. De vergelijkende vorm is nemmere (“gemakkelijker”); sværere in de context is juist “moeilijker”. Voorbeeld: Opgaverne er nemme. — “De oefeningen zijn gemakkelijk.” forstå is de infinitief van forstå, “begrijpen”. In nemme at forstå volgt de infinitief op at; samen betekent dit “gemakkelijk te begrijpen”. De infinitief zelf draagt hier geen persoons- of getalsuitgang. Voorbeeld: Det er let at forstå. — “Dat is gemakkelijk te begrijpen.” hvor leidt de bijzin in die specificeert op welk niveau het gaat. In deze zin verwijst het naar het eerder genoemde niveau en betekent het in combinatie met de constructie ongeveer “waarop”. De bijzin de fleste sætninger er nemme at forstå zegt dat de meeste zinnen op dat niveau gemakkelijk te begrijpen zijn. Samen vormt Vælg et niveau de opdracht “Kies een niveau”. Daarna beperkt hvor ... de keuze: kies een niveau waarop de meeste zinnen gemakkelijk te begrijpen zijn. De volledige betekenis is dus: “Kies een niveau waarop de meeste zinnen duidelijk zijn.”

7. Det lyder mindre stressende end sværere øvelser.

   Dat klinkt minder stressvol dan moeilijkere oefeningen.

   Det

   dat / het

   lyder

   klinkt

   mindre

   minder

   stressende

   stressvol

   end

   dan

   sværere

   moeilijkere

   øvelser

   oefeningen

   Uitgebreide uitleg

   Det betekent hier “dat/het” en staat als onderwerp aan het begin van de zin. De vorm is de onzijdige enkelvoudsvorm van dit voornaamwoord; de tekst en vertaling leggen niet vast naar welk specifiek ding het verwijst. In andere zinnen kan det ook als zelfstandig aanwijzend voornaamwoord worden gebruikt. lyder is de tegenwoordige vorm van lyde, “klinken”. De vorm verandert in het Deens niet naar persoon of getal; hier heeft zij Det als onderwerp: Det lyder ... = “Dat klinkt ...”. Een bruikbaar patroon is Det lyder + bijvoeglijke bepaling, bijvoorbeeld: Det lyder godt. — “Dat klinkt goed.” mindre betekent hier “minder”. Het is de onregelmatige vergelijkende vorm die bij lidt (“weinig/een beetje”) hoort: lidt → mindre (“weinig/een beetje” → “minder”). In andere contexten kan mindre ook “kleiner” betekenen; hier geeft het samen met stressende een lagere mate van stress aan. stressende betekent hier “stressvol” of “stressveroorzakend”. Het beschrijft iets wat stress veroorzaakt. Samen met mindre vormt het mindre stressende = “minder stressvol”. end betekent “dan” en introduceert in deze zin datgene waarmee wordt vergeleken. Het bruikbare patroon is mindre ... end ... — “minder ... dan ...”. sværere betekent “moeilijkere”. Het is de vergelijkende vorm van svær (“moeilijk”): svær → sværere. De uitgang -ere markeert hier de vergelijking; sværere øvelser betekent “moeilijkere oefeningen”. øvelser betekent “oefeningen”. Dit is het meervoud van øvelse (“oefening”): en øvelse → øvelser. Het is hier een onbepaald meervoud; deze vorm drukt op zichzelf geen bepaald aantal uit. Samen vormt mindre stressende end sværere øvelser een vergelijking: iets klinkt minder stressvol dan moeilijkere oefeningen. De volledige zin betekent daarom: “Dat klinkt minder stressvol dan moeilijkere oefeningen.”

8. Det burde hjælpe dig med at opbygge selvtillid.

   Het zou je moeten helpen om meer zelfvertrouwen op te bouwen.

   Det

   het

   burde hjælpe

   zou moeten helpen

   dig

   je

   med at

   om te

   opbygge

   opbouwen

   selvtillid

   zelfvertrouwen

   Uitgebreide uitleg

   Det staat hier als onderwerp vooraan. De vorm kan in het Deens onder meer een onzijdig voornaamwoord of aanwijzend element zijn; in deze zin ondersteunt de vaste vertaling de lezing het. De precieze verwijzing wordt door de aangeleverde zin niet zelfstandig benoemd. Vergelijk als herbruikbaar patroon: Det kan hjælpe. — “Het kan helpen.” burde hjælpe drukt hier uit dat iets zou moeten helpen. burde hangt samen met bør (“zou moeten”/“hoort te”), maar verwijst hier niet simpelweg naar verleden tijd. Na dit modale werkwoord staat hjælpe in de infinitief zonder extra infinitiefpartikel. Het patroon is burde + infinitief, bijvoorbeeld Det burde virke. — “Het zou moeten werken.” dig is de vorm voor “je/jou” als voorwerp bij de tweede persoon enkelvoud. Als onderwerp staat de overeenkomstige vorm du: Du hjælper mig. — “Jij helpt mij.” In de vaste zin is dig degene die hulp ontvangt. med at leidt hier het doel of de activiteit in die iemand geholpen wordt uit te voeren. Samen met hjælpe ontstaat het herbruikbare patroon hjælpe nogen med at + infinitief: iemand helpen om iets te doen. at hoort bij de infinitief die erop volgt; med maakt deel uit van deze constructie. opbygge is de infinitief “opbouwen”. Het werkwoord staat na at en beschrijft de activiteit die opgebouwd wordt. Het kan ook met andere zelfstandige naamwoorden worden gebruikt, bijvoorbeeld opbygge erfaring — “ervaring opbouwen.” selvtillid is het zelfstandig naamwoord “zelfvertrouwen”. Het is een samengesteld woord en staat hier zonder afzonderlijk lidwoord binnen de uitdrukking opbygge selvtillid. De combinatie betekent letterlijk en idiomatisch “zelfvertrouwen opbouwen”. Samen vormen de delen: Det (“het”) is het onderwerp, burde hjælpe geeft “zou moeten helpen”, dig geeft de ontvanger van de hulp, en med at opbygge selvtillid benoemt wat die hulp mogelijk maakt. De volledige betekenis is daarom: “Het zou je moeten helpen om meer zelfvertrouwen op te bouwen.”