Samen een film kiezen | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Hvilken film skal vi se?

   Welke film zullen we kijken?

   Hvilken

   welke

   film

   film

   skal vi

   zullen we

   se

   kijken

   Uitgebreide uitleg

   Hvilken betekent hier “welke” en staat vóór het zelfstandig naamwoord waarnaar gevraagd wordt. Het is de vorm voor een enkelvoudig woord van het fælleskøn (gemeenschappelijk geslacht), zoals film; bij een onzijdig enkelvoud staat hvilket en bij meervoud hvilke. Voorbeeld: Hvilken bog læser du? — “Welk boek lees je?” film betekent “film”. Het woord is hier enkelvoud en wordt in het Deens met en gecombineerd: en film. Het meervoud is film of, in bepaalde vorm, filmene, afhankelijk van de context. Voorbeeld: Vi ser en film. — “We kijken een film.” skal vi bestaat uit skal en het voornaamwoord vi. Skal is de tegenwoordige vorm van skulle en drukt hier, samen met vi, een voorstel of geplande handeling uit: “zullen we …?”. Vi betekent “wij/we”. De woordvolgorde skal vi is kenmerkend voor een ja-neevraag of een vraag met een vraagwoord: na Hvilken film komt de persoonsvorm vóór het onderwerp. Voorbeeld: Skal vi spise nu? — “Zullen we nu eten?” se betekent “zien” of in deze context natuurlijker “kijken”. Het is de infinitief na skal; na een modaal werkwoord zoals skal staat het volgende werkwoord in deze vorm, zonder een extra infinitiefmarkeerder. Voorbeeld: Vi skal se en film. — “We zullen een film kijken.” Samen betekent Hvilken film skal vi se? letterlijk ongeveer “Welke film zullen we kijken?” De vraag vraagt met Hvilken film om een keuze uit films en gebruikt skal vi se om voor te stellen of te vragen welke film we zullen bekijken.

2. Jeg vil gerne se noget let, måske en komedie.

   Ik wil iets luchtigs, misschien een komedie.

   Jeg vil gerne

   ik wil graag

   se

   zien

   noget

   iets

   let

   luchtig

   måske

   misschien

   komedie

   komedie

   Uitgebreide uitleg

   Jeg vil gerne drukt hier een wens uit: “ik wil graag”. vil is de tegenwoordige vorm van ville en staat vóór een infinitief. gerne verzacht of kleurt vil als een gewenste activiteit; het is dus samen een veelgebruikt patroon: jeg vil gerne + infinitief. se betekent hier “zien” en is de infinitief van se. Na vil blijft het werkwoord in de infinitief: Jeg vil gerne se ... betekent letterlijk dat de spreker iets wil zien. Voorbeeld: Jeg vil gerne læse. — “Ik wil graag lezen.” noget is een onbepaald voornaamwoord met de betekenis “iets”. Het verwijst hier naar een niet nader gespecificeerd soort film of kijkmateriaal; het benoemt niet precies welk werk bedoeld is. Het contrasteert bijvoorbeeld met ikke noget in een ontkennende zin, maar in deze zin is er geen ontkenning. let betekent hier “luchtig”, in de zin van gemakkelijk of prettig om naar te kijken. De vorm hoort bij het woord let zelf, niet bij noget: let kan ook de betekenis “licht” of “gemakkelijk” hebben, maar de vaste vertaling en de filmcontext ondersteunen hier de figuurlijke betekenis “luchtig”. Een vergelijkbare uitdrukking is en let film — “een luchtige film”. måske betekent “misschien” en maakt de volgende keuze voorlopig of niet zeker. Het introduceert hier geen tweede vaststaand feit, maar een mogelijke invulling van wat de spreker wil zien. komedie is een zelfstandig naamwoord voor een komedie. Het meervoud is komedier. In en komedie staat en als onbepaald lidwoord bij dit zelfstandig naamwoord; het lidwoord drukt hier niet op zichzelf een geteld aantal uit. Samen vormen de delen Jeg vil gerne se noget let en måske en komedie de betekenis: “Ik wil graag iets luchtigs zien, misschien een komedie.” De komedie wordt als mogelijke concrete keuze genoemd voor het onbepaalde, luchtige materiaal dat de spreker wil zien.

3. Denne film har gode anmeldelser og tydelige undertekster.

   Deze film heeft goede recensies en duidelijke ondertitels.

   Denne

   deze

   film

   film

   har

   heeft

   gode

   goede

   anmeldelser

   recensies

   og

   en

   tydelige

   duidelijke

   undertekster

   ondertitels

   Uitgebreide uitleg

   Denne betekent hier “deze” en wijst samen met film op één film. In het Deens is denne de enkelvoudsvorm bij een zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijke geslacht, zoals film; bij onzijdig enkelvoud staat dette. De meervoudsvorm is disse. film betekent “film”. Het onbepaalde meervoud heeft in het Deens dezelfde vorm: film; het bepaalde meervoud is filmene. In Denne film is het door denne duidelijk om één bepaalde film gaat. Voorbeeld: Denne film er lang. — “Deze film is lang.” har is de tegenwoordige tijd van have, “hebben”. Deze vorm verandert niet met de persoon: jeg har betekent “ik heb” en de har betekent “zij hebben”. Hier geeft har aan dat de film de genoemde kenmerken heeft. gode betekent hier “goede” en beschrijft anmeldelser. Het is de vorm van god (“goed”) die onder meer bij meervoud wordt gebruikt. Dezelfde vorm komt ook voor bij een bepaald enkelvoud, bijvoorbeeld den gode film — “de goede film”. Voorbeeld: gode bøger — “goede boeken”. anmeldelser betekent “recensies” of “besprekingen”. Het is het meervoud van anmeldelse. Hier gaat het om recensies over de film. og betekent “en”. Het verbindt hier de twee naamwoordgroepen gode anmeldelser en tydelige undertekster. tydelige betekent hier “duidelijke” en beschrijft undertekster. Het is de vorm van tydelig (“duidelijk”) die onder meer bij meervoud wordt gebruikt; dezelfde vorm staat ook bij een bepaald enkelvoud, bijvoorbeeld den tydelige tekst — “de duidelijke tekst”. Voorbeeld: tydelige beskeder — “duidelijke berichten”. undertekster betekent “ondertitels”. Het is het meervoud van undertekst (“ondertitel”). Hier vormt het samen met tydelige de tweede naamwoordgroep. Samen betekent Denne film har gode anmeldelser og tydelige undertekster.: “Deze film heeft goede recensies en duidelijke ondertitels.” De structuur is Denne film (“deze film”) + har (“heeft”) + twee door og verbonden naamwoordgroepen: gode anmeldelser en tydelige undertekster. Beide groepen beschrijven kenmerken van dezelfde film.

4. Kan vi se traileren, før vi vælger?

   Kunnen we de trailer bekijken voordat we kiezen?

   Kan vi

   kunnen we

   se

   bekijken

   traileren

   de trailer

   før

   voordat

   vi

   we

   vælger

   kiezen

   Uitgebreide uitleg

   Kan vi betekent hier “kunnen we” en vormt een vraag met het modale werkwoord kan en het onderwerp vi (“we”). kan is de tegenwoordige vorm van kunne; bij vi blijft de vorm kan hetzelfde. Na een modaal werkwoord staat in het Deens doorgaans een infinitief zonder apart infinitiefteken: Kan vi vente? — “Kunnen we wachten?” se betekent hier “bekijken”. Het is de infinitief van se; na kan staat deze vorm onveranderd. Het kan afhankelijk van de context ook “zien” betekenen, maar in deze zin past “bekijken” bij de bedoelde trailer. Voorbeeld: Vi kan se filmen. — “We kunnen de film bekijken.” traileren betekent “de trailer”. Het zelfstandig naamwoord trailer heeft hier de bepaalde enkelvoudsvorm traileren: het achtervoegsel -en markeert dat het om een specifieke trailer gaat. De vorm zegt niet op zichzelf dat er precies één trailer aanwezig is; de bepaaldheid en het enkelvoud volgen uit de vorm en de context. De onbepaalde vorm is en trailer, bijvoorbeeld: Vi ser en trailer. — “We bekijken een trailer.” før betekent “voordat” wanneer het een bijzin in de tijd inleidt. Het geeft aan dat de handeling in de bijzin eerder plaatsvindt dan de handeling in de hoofdzin. In før vi vælger staat het onderwerp vi vóór het werkwoord, zoals gebruikelijk in deze bijzin. Voorbeeld: Læs teksten, før du svarer. — “Lees de tekst voordat je antwoordt.” vi betekent “we” en is de onderwerpvorm voor de eerste persoon meervoud. De vorm verandert niet afhankelijk van grammaticaal geslacht. In de bijzin verwijst vi naar dezelfde eerste-persoonsmeervoudige groep als in de vraag; de zin specificeert niet wie die groep precies omvat. vælger betekent hier “kiezen”. Het is de tegenwoordige tijd van vælge; de uitgang -r markeert hier de tegenwoordige vorm. Het onderwerp is vi, dus de zin betekent “we kiezen”, niet “ik kies”. Voorbeeld: Vi vælger filmen. — “We kiezen de film.” Samen vormen Kan vi se traileren de vraag “Kunnen we de trailer bekijken?”. før vi vælger voegt de tijdsvoorwaarde toe: “voordat we kiezen”. De volledige betekenis is daarom: “Kunnen we de trailer bekijken voordat we kiezen?”

5. Traileren burde hjælpe os med at vælge.

   De trailer zou ons moeten helpen kiezen.

   Traileren

   de trailer

   burde

   zou moeten

   hjælpe

   helpen

   os

   ons

   med at

   met ... te

   vælge

   kiezen

   Uitgebreide uitleg

   Traileren is de bepaalde enkelvoudsvorm van trailer: en trailer = een trailer, traileren = de trailer. De uitgang -en markeert hier het bepaalde enkelvoud; het is niet het meervoud. Voorbeeld: Jeg ser traileren. = Ik bekijk de trailer. burde is de vorm van het modale werkwoord bør in deze constructie. Het drukt hier uit dat iets zou moeten gebeuren of naar verwachting nodig is: de trailer zou moeten helpen. Na een modaal werkwoord staat het volgende werkwoord in de infinitief, dus burde hjælpe, niet een vervoegde vorm van hjælpe. Vergelijk bør = moet/zou moeten in de tegenwoordige tijd en burde = zou moeten. hjælpe betekent hier helpen. Het is de infinitief na burde. Het patroon hjælpe nogen betekent iemand helpen; het voorwerp staat dus direct na het werkwoord wanneer er geen verdere aanvulling volgt. Voorbeeld: Hun hjælper mig. = Zij helpt mij. os is het Deense persoonlijke voornaamwoord voor de eerste persoon meervoud als voorwerp: ons. Het verwijst grammaticaal naar de spreker of sprekers samen met anderen, maar de zin specificeert niet wie dat precies zijn. In burde hjælpe os zijn zij degenen die hulp zouden krijgen. med at leidt hier samen met het volgende werkwoord een handeling in die door de hulp mogelijk wordt gemaakt. Het patroon is hjælpe nogen med at + infinitief: iemand helpen om iets te doen. med at betekent in dit patroon niet simpelweg alleen met; het verbindt hjælpe met de handeling die volgt. vælge is de infinitief en betekent kiezen. In dit patroon staat het na at: med at vælge = met kiezen / om te kiezen. Nuttige vormen zijn vælge (infinitief), vælger (tegenwoordige tijd) en valgte (verleden tijd). Voorbeeld: Vi vælger en film. = Wij kiezen een film. Samen vormt burde hjælpe os med at vælge het patroon zou iemand moeten helpen om te kiezen. Traileren is het onderwerp: de trailer zou ons moeten helpen om te kiezen. De volledige betekenis is daarom: De trailer zou ons moeten helpen kiezen.

6. Historien ser sjov ud, men ikke for svær.

   Het verhaal ziet er leuk uit, maar niet te moeilijk.

   Historien

   het verhaal

   ser … ud

   eruitzien

   sjov

   leuk

   ikke for

   niet te

   svær

   moeilijk

   Uitgebreide uitleg

   Historien betekent hier “het verhaal”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van historie: en historie = “een verhaal”, historien = “het verhaal”. De uitgang -en markeert bij dit zelfstandig naamwoord de bepaalde vorm; dat is geen meervoud. ser ... ud is de Deense constructie se ud, letterlijk “eruitzien”, voor hoe iets overkomt of lijkt. ser is de tegenwoordige tijd van se; ud staat als los partikel verderop. Een bruikbaar voorbeeld is: Filmen ser spændende ud. — “De film ziet er spannend uit.” sjov betekent hier “leuk” of “aangenaam om te bekijken”. Het is de vorm bij een enkelvoudig gemeenschappelijk-geslachtig zelfstandig naamwoord, zoals historien. Vergelijk de vorm in een voorbeeld met een onzijdig woord: Det var sjovt. — “Het was leuk.” Bij meervoud staat vaak sjove, bijvoorbeeld sjove film — “leuke films”. ikke for vormt samen met het daaropvolgende bijvoeglijk naamwoord de betekenis “niet te ...”. ikke ontkent en for betekent hier “te” in de betekenis van “overmatig”. Het zegt dus niet dat het verhaal helemaal niet moeilijk is, maar dat de moeilijkheid niet boven een bedoelde grens ligt. svær betekent “moeilijk”. Hier staat de positieve vorm bij historien; nuttige vergelijkingsvormen zijn sværere — “moeilijker” — en sværest — “het moeilijkst”. Bijvoorbeeld: Denne opgave er sværere. — “Deze opdracht is moeilijker.” Samen vormen Historien ser sjov ud en ikke for svær, verbonden door men, de betekenis: “Het verhaal ziet er leuk uit, maar niet te moeilijk.” De spreker beschrijft dus zowel een positieve indruk als een begrenzing van de moeilijkheid.

7. Så vælger vi denne film.

   Dan kiezen we deze film.

   Så

   dan

   vælger

   kiezen

   vi

   we

   denne

   deze

   film

   film

   Uitgebreide uitleg

   Så betekent hier “dan” en verbindt deze keuze met wat eerder is gezegd. Het kan in andere zinnen ook “zo” betekenen, maar in deze zin gaat het om de volgorde: eerst iets bespreken, dan kiezen. vælger is de tegenwoordige tijd van vælge (“kiezen”). De vorm betekent hier “kiest/kiezen” in de tegenwoordige tijd; het Deens gebruikt dezelfde vorm bij verschillende onderwerpen. Voorbeelden: Jeg vælger filmen. — “Ik kies de film.” De vælger en snack. — “Zij kiezen een snack.” vi betekent “wij/we” en is het onderwerp van vælger. Het verwijst hier naar de spreker samen met minstens één andere persoon; de zin zegt niet hoeveel andere personen dat zijn. Ter vergelijking: jeg betekent “ik” en de betekent “zij” of “u” in een formele context. denne betekent “deze” bij een enkelvoudig gemeen geslacht-woord. Het staat hier bij film, en en film is een gemeen geslacht-woord. De vorm verandert dus volgens het zelfstandig naamwoord: denne film — “deze film”, maar dette hus — “dit huis” en disse film — “deze films”. Denne zelf is geen werkwoordsvorm; het is een aanwijzend bepalend woord. film betekent “film”. Het is een zelfstandig naamwoord: en film in het enkelvoud en film in het meervoud. In denne film gaat het om één specifieke film die de spreker aanwijst of als gezamenlijke keuze identificeert. Samen vormen de delen: Så (“dan”) + vælger vi (“kiezen we”) + denne film (“deze film”). De volledige betekenis is: “Dan kiezen we deze film.” De woordvolgorde vælger vi volgt op Så: na dit inleidende woord staat het werkwoord vóór het onderwerp. Het is een gewone, directe formulering voor het maken van een gezamenlijke keuze.

8. Lad os få en snack, før filmen begynder.

   Laten we een snack halen voordat de film begint.

   Lad os

   laten we

   få

   halen

   snack

   snack

   før

   voordat

   filmen

   de film

   begynder

   begint

   Uitgebreide uitleg

   Lad os is een vaste manier om een voorstel te doen: “laten we …”. Lad is de gebiedende wijs van lade (“laten”), en os betekent “ons”. In deze constructie wordt lad niet opgevat als het gewone inhoudelijke werkwoord “laten”, maar vormt het samen met os het voorstel. få betekent hier “krijgen” of, in deze context, “halen/nemen”: de vertaling maakt duidelijk dat het om een snack halen gaat. Het is de infinitief na de constructie Lad os; na lad os volgt dus het werkwoord in zijn basisvorm. De vorm få heeft hier niet de betekenis “mogen”, die in andere contexten ook mogelijk is. snack is een zelfstandig naamwoord voor een kleine hap of tussendoortje. In en snack staat het onbepaalde lidwoord en; dat markeert hier een onbepaald zelfstandig naamwoord en drukt op zichzelf geen expliciete telhoeveelheid uit. før betekent “voordat” en leidt hier een bijzin met een gebeurtenis in de tijd in. Patroon: før + bijzin. Voorbeeld: Vi spiser, før mødet begynder. — “We eten voordat de vergadering begint.” filmen betekent “de film”. De vorm bestaat uit film plus de bepaalde uitgang -en, waarmee in het Deens een bepaalde enkelvoudige vorm wordt gemaakt bij dit woord. Het is dus niet het losse onbepaalde film of en film, maar “de film”. begynder betekent hier “begint”. De basisvorm is begynde; begynder is de tegenwoordige tijd. De tegenwoordige tijd krijgt in het Deens bij dit werkwoord dezelfde vorm bij verschillende personen, bijvoorbeeld jeg begynder (“ik begin”) en filmen begynder (“de film begint”). Samen betekent Lad os få en snack “Laten we een snack halen”. før filmen begynder betekent “voordat de film begint”. De hele zin is dus: “Laten we een snack halen voordat de film begint.”