Een koffer inpakken | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Min kuffert er rodet, og vi rejser i morgen.

   Mijn koffer is rommelig en we vertrekken morgen.

   Min

   mijn

   kuffert

   koffer

   er

   is

   rodet

   rommelig

   vi

   wij

   rejser

   vertrekken

   i morgen

   morgen

   Uitgebreide uitleg

   Min betekent hier “mijn” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat wordt bezeten. De vorm min hoort bij een enkelvoudig zelfstandig naamwoord van de gemeenschappelijke woordsoort; bij een onzijdig enkelvoud staat mit, en bij meervoud mine. Voorbeeld: min bog = “mijn boek”; mine bøger = “mijn boeken”. kuffert is het zelfstandig naamwoord “koffer”. Het meervoud is kufferter. Samen vormen min kuffert de betekenis “mijn koffer”. er is hier de tegenwoordige vorm van være, “zijn”. Het verbindt het onderwerp met een beschrijving: Kufferten er tung = “De koffer is zwaar”. rodet betekent hier “rommelig”. In deze zin is het een bijvoeglijk naamwoord bij het onderwerp kuffert; als predicatieve vorm na er beschrijft het de toestand van de koffer. De vorm rodet wordt gebruikt bij een onbepaald enkelvoud in de gemeenschappelijke woordsoort én bij een onzijdig enkelvoud; bij meervoud en bepaalde vormen staat doorgaans rodede. Voorbeeld: en rodet kuffert = “een rommelige koffer”; det rodede værelse = “de rommelige kamer”. vi betekent “wij” en is de onderwerpsvorm voor de eerste persoon meervoud. Het contrasteert bijvoorbeeld met jeg = “ik”. Voorbeeld: Vi rejser i morgen = “Wij vertrekken morgen”. rejser is de tegenwoordige vorm van rejse, “reizen”; in deze context betekent het “vertrekken”. De tegenwoordige vorm is niet persoonsafhankelijk: jeg rejser = “ik vertrek/reis” en vi rejser = “wij vertrekken/reizen”. I morgen maakt duidelijk dat de handeling morgen plaatsvindt. i morgen is een tijdsbepaling met de betekenis “morgen”. In deze vaste uitdrukking geeft i geen plaats aan, maar maakt het deel uit van de tijdsuitdrukking. De eerste hoofdzin is Min kuffert er rodet: “Mijn koffer is rommelig”. Og (“en”) verbindt die zin met de tweede hoofdzin. In vi rejser i morgen zijn vi het onderwerp, rejser de handeling en i morgen de tijdsbepaling. De volledige uiting betekent: “Mijn koffer is rommelig en we vertrekken morgen.”

2. Fold skjorterne først for at spare plads.

   Vouw de shirts eerst op om ruimte te besparen.

   Fold

   vouw op

   skjorterne

   de shirts

   først

   eerst

   spare

   besparen

   plads

   ruimte

   Uitgebreide uitleg

   Fold is de gebiedende wijs van folde (“opvouwen”). De vorm gebruikt geen zichtbaar onderwerp: de aangesproken persoon voert de handeling uit. In deze zin betekent fold samen met het volgende voorwerp “vouw op”. Voorbeeld: Fold brevet. — “Vouw de brief op.” skjorterne betekent hier “de shirts”. Het is de bepaalde meervoudsvorm van skjorte (“shirt”): skjorte = één/onbepaald shirt, skjorten = het shirt, skjorter = shirts, skjorterne = de shirts. De uitgang -erne markeert hier bepaald meervoud. først betekent “eerst” en geeft de volgorde aan. Het zegt dat het opvouwen vóór een andere handeling of stap komt. Voorbeeld: Læs først. — “Lees eerst.” spare betekent hier “besparen”. Dit is de infinitief na for at, een veelgebruikte Deense constructie voor doel: for at + infinitief = “om te …”. De infinitief is spare; de vorm verandert hier niet mee met een onderwerp. Voorbeeld: Hun går tidligt for at spare tid. — “Zij gaat vroeg weg om tijd te besparen.” plads betekent “ruimte” of “plaats”. In deze zin gaat het om beschikbare ruimte in de koffer, zoals uit de context blijkt. Het zelfstandig naamwoord staat zonder bepaald lidwoord in de uitdrukking spare plads: “ruimte besparen”. Samen vormen Fold skjorterne først en for at spare plads de betekenis: “Vouw de shirts eerst op om ruimte te besparen.” Het eerste deel is een opdracht; først bepaalt de volgorde, en for at spare plads legt het doel van die opdracht uit. De zin sluit aan bij het inpakken van de rommelige koffer voor de reis.

3. Skal jeg holde væsker og tøj adskilt?

   Moet ik de vloeistoffen en de kleding apart houden?

   Skal jeg

   moet ik

   holde

   houden

   væsker

   vloeistoffen

   tøj

   kleding

   adskilt

   apart, gescheiden

   Uitgebreide uitleg

   Skal jeg opent een vraag en betekent hier “moet ik…?”. skal is de tegenwoordige vorm van skulle; met een volgende infinitief drukt het vaak verplichting of noodzaak uit. jeg is het eerste-persoonspronomen “ik”. In een vraag staat deze combinatie vooraan: Skal jeg ...? — “Moet ik ...?” holde is de infinitief van holde, hier “houden” in de betekenis van iets in een bepaalde toestand houden. Een bruikbaar patroon is holde noget adskilt: “iets gescheiden houden”. Voorbeeld: Hold bøgerne tørre. — “Houd de boeken droog.” væsker betekent hier “vloeistoffen”. Het is het meervoud van væske (“vloeistof”): en væske / flere væsker. Het woord verwijst in deze zin naar de vloeistoffen die bij het inpakken betrokken zijn; de vertaling bevestigt die betekenis. tøj betekent “kleding”. Dit is in het Deens doorgaans een niet-telbaar verzamelwoord; voor één kledingstuk gebruikt men bijvoorbeeld et stykke tøj (“een kledingstuk”). Het woord staat hier naast væsker als een tweede soort die apart gehouden moet worden. adskilt betekent “apart” of “gescheiden”. Het hangt samen met adskille (“scheiden”) en beschrijft hier de toestand waarin de vloeistoffen en de kleding moeten blijven. Het patroon holde A og B adskilt betekent “A en B gescheiden houden”. Samen vormen de delen: Skal jeg + holde + væsker og tøj + adskilt — “Moet ik de vloeistoffen en de kleding apart houden?” De vraag gaat dus over de handeling om deze twee soorten niet samen te houden.

4. Læg væskerne i en plastikpose, før du pakker dem.

   Doe de vloeistoffen in een plastic zak voordat je ze inpakt.

   Læg

   leg

   væskerne

   de vloeistoffen

   plastikpose

   plastic zak

   før

   voordat

   pakker

   inpakt

   dem

   ze

   Uitgebreide uitleg

   Læg is de gebiedende wijs van lægge (“leggen/plaatsen”). De vorm geeft hier een instructie aan de aangesproken persoon: “Leg …”. In de tegenwoordige tijd krijg je bijvoorbeeld jeg lægger (“ik leg”) en du lægger (“jij legt”); lægge is dus de basisvorm, terwijl læg de korte bevelsvorm is. væskerne betekent hier “de vloeistoffen”. Het is het meervoud met bepaalde vorm van væske (“vloeistof”): væsker betekent “vloeistoffen” en væskerne “de vloeistoffen”. De bepaalde vorm verwijst hier naar de vloeistoffen die in de vaste vertaling en de voorafgaande context al als onderwerp van gesprek zijn vastgesteld. plastikpose betekent “plastic zak”. Het woord is een samenstelling van plastik en pose; het zelfstandige naamwoord is pose (“zak”), met plastik als nadere bepaling. In en plastikpose staat en als onbepaald lidwoord. Dat lidwoord drukt op zichzelf geen specifiek aantal uit; de combinatie betekent hier “een plastic zak”. før betekent “voordat” en leidt de bijzin met de tijdsrelatie in. Het verbindt de handeling van iets plaatsen met een latere handeling: eerst gebeurt het plaatsen, daarna het inpakken. pakker betekent hier “inpakt” of “verpakt”. Dit is de tegenwoordige tijd van pakke (“inpakken”): jeg pakker (“ik pak in”) en du pakker (“jij pakt in”). De vorm pakker alleen bevat nog niet het voorwerp; dat wordt door dem uitgedrukt. dem is de objectsvorm van “zij/ze” voor een meervoudig referent. Hier verwijst het, volgens de vaste vertaling en de context, naar væskerne: “ze” betekent dus “de vloeistoffen”. Het staat als lijdend voorwerp bij pakker. Samen vormen i en plastikpose (“in een plastic zak”) en før du pakker dem (“voordat je ze inpakt”) de volledige instructie: “Doe de vloeistoffen in een plastic zak voordat je ze inpakt.” In het Deens staat na før de bijzin du pakker dem, met het onderwerp du vóór de persoonsvorm pakker; dem is daarna het lijdend voorwerp. De gebiedende wijs Læg geeft de hoofdhandeling aan, væskerne wat geplaatst moet worden en i en plastikpose waar het geplaatst moet worden.

5. Kufferten føles tæt på vægtgrænsen.

   De koffer voelt alsof hij bijna aan de gewichtslimiet zit.

   Kufferten

   de koffer

   føles

   voelt

   tæt på

   bijna aan / dicht bij

   vægtgrænsen

   de gewichtslimiet

   Uitgebreide uitleg

   Kufferten betekent hier “de koffer”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van kuffert (“koffer”): kuffert → kufferten. Het achtervoegsel -en markeert hier bepaaldheid; het zegt niet op zichzelf iets over het aantal koffers buiten deze vorm. føles komt van føle (“voelen”). Dit is de tegenwoordige tijd en betekent hier dat iets een bepaalde indruk geeft: “voelt” of “lijkt aan te voelen”. Het onderwerp is Kufferten; føles is dus geen vorm van het zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Tasken føles tung. — “De tas voelt zwaar aan.” tæt på is een vaste, herbruikbare combinatie met de betekenis “dicht bij” of, bij een grens, “bijna aan”. In deze zin gaat het om naderen van een limiet, niet om fysiek aanraken. Voorbeeld: Vi er tæt på målet. — “We zijn bijna bij het doel.” vægtgrænsen betekent “de gewichtslimiet”. De vorm bestaat uit het zelfstandig naamwoord vægtgrænse (“gewichtslimiet”) met de bepaalde enkelvoudsuitgang -n: vægtgrænse → vægtgrænsen. De bepaalde vorm verwijst hier naar de relevante gewichtslimiet van de situatie. Samen vormen de delen: Kufferten føles (“de koffer voelt aan alsof hij...”) + tæt på vægtgrænsen (“bijna aan de gewichtslimiet”). De volledige betekenis is: “De koffer voelt alsof hij bijna aan de gewichtslimiet zit.” De zin drukt een indruk of inschatting uit, niet een exact gemeten gewicht.

6. Så flyt de tunge bøger over i din rygsæk.

   Verplaats de zware boeken dan naar je rugzak.

   Så

   dan

   flyt

   verplaats

   de

   de (bepaalde meervoudsvorm)

   tunge

   zware

   bøger

   boeken

   over i

   naar binnen/in

   din

   je

   rygsæk

   rugzak

   Uitgebreide uitleg

   Så betekent hier “dan” en verbindt deze handeling met wat eraan voorafgaat. In andere zinnen kan så ook “zo” betekenen, maar die betekenis past hier niet bij de vaste vertaling. flyt is de gebiedende wijs van flytte (“verplaatsen”). De aangesproken persoon is in het Deens niet als afzonderlijk onderwerp uitgedrukt: flyt betekent hier “verplaats jij”. Voorbeeld: Flyt stolen. — “Verplaats de stoel.” de hoort hier bij de woordgroep de tunge bøger en maakt die bepaald: “de zware boeken”. In het Deens staat deze vorm vóór een bijvoeglijk naamwoord en een zelfstandig naamwoord wanneer de bepaalde woordgroep zo wordt opgebouwd. tunge betekent hier “zware”. De basisvorm is tung; het bijvoeglijk naamwoord heeft hier de vorm tunge in de meervoudige bepaalde woordgroep bij bøger. De vergelijkingsvormen zijn tungere (“zwaarder”) en tungest (“zwaarst”). bøger is het meervoud van bog (“boek”): bog — bøger. In deze zin is het een bepaald meervoud door de combinatie de tunge bøger, niet een onbepaald meervoud. over i geeft een beweging naar binnen of naar een andere plaats aan: iets wordt naar binnen in een andere plaats verplaatst. Voorbeeld: Flyt glasset over i skabet. — “Verplaats het glas naar de kast.” din betekent “je/jouw” en heeft hier de vorm voor één bezeten zelfstandig naamwoord van het gemeenschappelijk geslacht: din rygsæk (“je rugzak”). Bij een onzijdig enkelvoud staat dit, bijvoorbeeld dit hus (“je huis”), en bij een meervoud staat dine, bijvoorbeeld dine bøger (“je boeken”). din drukt bezit uit en zegt niet dat er één rugzak is. rygsæk betekent “rugzak”. Het is een zelfstandig naamwoord in het enkelvoud; in din rygsæk vormt het samen met het bezittelijk woord een bepaalde bezitswoordgroep: “je rugzak”. Samen betekent flyt de tunge bøger “verplaats de zware boeken”, en over i din rygsæk specificeert de bestemming: “naar/in je rugzak”. Met Så vooraan wordt de volledige instructie: “Verplaats de zware boeken dan naar je rugzak.”

7. Så er det nemmere at lukke kufferten.

   Daardoor kun je de koffer makkelijker sluiten.

   Så

   daardoor

   er det

   is het

   nemmere

   makkelijker

   at lukke

   sluiten

   kufferten

   de koffer

   Uitgebreide uitleg

   Så betekent hier “daardoor” en verbindt deze uitspraak met een gevolg. In andere contexten kan så ook bijvoorbeeld “dan” of “zo” betekenen; kies de betekenis dus uit de zin. er det vormt hier “is het”. det is een onpersoonlijk onderwerp: het verwijst niet naar een specifiek zelfstandig naamwoord dat in deze zin genoemd wordt. Een bruikbaar patroon is Det er + bijvoeglijk naamwoord + at + infinitief: “Het is … om te …”. Voorbeeld: Det er let at forstå. — “Het is gemakkelijk te begrijpen.” nemmere is de vergrotende trap van nem (“gemakkelijk”). De reeks is nem — nemmere — nemmest: gemakkelijk — gemakkelijker — het gemakkelijkst. Hier vergelijkt nemmere het sluiten met een andere, minder gemakkelijke manier of toestand. at lukke betekent “sluiten”. at markeert hier de infinitief; lukke is de infinitiefvorm. De tegenwoordige vorm is lukker (“sluit” of “sluiten”, afhankelijk van het onderwerp). Voorbeeld: Jeg prøver at lukke døren. — “Ik probeer de deur te sluiten.” kufferten betekent “de koffer”. De basisvorm is kuffert (“koffer”); kufferten is de bepaalde enkelvoudsvorm. Het achtervoegsel -en geeft hier bepaaldheid aan, niet een extra los woord. Samen vormen de delen Så er det nemmere at lukke kufferten de betekenis: “Daardoor kun je de koffer makkelijker sluiten.” Het patroon Det er nemmere at + infinitief is herbruikbaar om te zeggen dat een handeling gemakkelijker is, en Så geeft hier de oorzaak-gevolgverbinding met “daardoor” aan.

8. Kufferten burde være klar til turen nu.

   De koffer zou nu klaar moeten zijn voor de reis.

   Kufferten

   de koffer

   burde

   zou moeten

   være

   zijn

   klar

   klaar

   turen

   de reis

   nu

   nu

   Uitgebreide uitleg

   Kufferten betekent hier “de koffer”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van kuffert (“koffer”); de uitgang -en markeert hier bepaaldheid. Het meervoud is kufferter, en het bepaalde meervoud is kufferterne. burde drukt hier een verwachting of redelijke veronderstelling uit: iets zou zo moeten zijn. De vorm is de verleden-tijdsvorm van bør (“moeten”), maar in deze constructie verwijst die vorm niet noodzakelijk naar het verleden. Na burde volgt een infinitief. Voorbeeld: Hun burde komme. — “Ze zou moeten komen.” være betekent “zijn”. Na burde staat dit werkwoord in de infinitief: burde være betekent “zou moeten zijn”. være past zich hier niet aan Kufferten aan; de modaliteit wordt door burde uitgedrukt. klar betekent hier “klaar” of “gereed” en beschrijft de toestand van de koffer. Samen met være vormt het de herbruikbare combinatie være klar: “klaar zijn”. turen betekent hier “de reis” of “het uitstapje”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van tur (“reis, uitstapje”); ture is het meervoud. In klar til turen geeft til aan waarvoor de koffer klaar is: “klaar voor de reis”. nu betekent “nu” en plaatst de verwachte toestand op het huidige moment. Het verandert de vorm van de andere woorden niet. Samen heeft de zin de structuur Kufferten burde være klar til turen nu: onderwerp + modaal werkwoord + infinitief + toestand + doel/gelegenheid + tijdsbepaling. De volledige betekenis is: “De koffer zou nu klaar moeten zijn voor de reis.”