Een studieruimte reserveren | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Jeg vil gerne reservere et studierum.

   Ik wil graag een studieruimte reserveren.

   Jeg vil gerne

   Ik wil graag

   reservere

   reserveren

   studierum

   studieruimte

   Uitgebreide uitleg

   Jeg vil gerne betekent hier dat de spreker iets wil doen en het op een vriendelijke manier formuleert: “ik wil graag”. Jeg is “ik”; vil is de vorm voor “ik” van ville, dat hier “willen” betekent, niet “zullen”. Gerne betekent “graag” en geeft aan dat de spreker bereid of genegen is iets te doen. Een bruikbaar patroon is Jeg vil gerne + infinitief, bijvoorbeeld: Jeg vil gerne lære dansk. — “Ik wil graag Deens leren.” reservere is de infinitief “reserveren”. Na het modale werkwoord vil staat deze infinitief rechtstreeks, zonder at: Jeg vil reservere ... — “Ik wil ... reserveren.” De vorm reservere zegt op zichzelf niets over persoon of getal; vil draagt in deze constructie de vervoegde werkwoordsvorm. studierum betekent hier “studieruimte”. Het is een samengesteld zelfstandig naamwoord: studie + rum (“ruimte/kamer”), maar studierum moet als één Deens woord worden gebruikt. In de zin staat ervoor et: et studierum, de onbepaalde enkelvoudsvorm met het onzijdige lidwoord et. Dit lidwoord drukt hier niet op zichzelf een specifiek aantal uit, maar markeert een niet nader bepaalde studieruimte. Een voorbeeld is Jeg søger et studierum. — “Ik zoek een studieruimte.” Samen vormen de delen Jeg vil gerne + reservere + et studierum de beleefde mededeling of het verzoek: “Ik wil graag een studieruimte reserveren.”

2. Lad mig se, hvilke rum der er ledige i dag.

   Laat me kijken welke kamers er vandaag beschikbaar zijn.

   Lad mig

   laat me …

   se

   kijken

   hvilke

   welke

   rum

   kamers; ruimtes

   der er

   die er zijn

   ledige

   beschikbaar; vrij

   i dag

   vandaag

   Uitgebreide uitleg

   Lad mig is een vaste, herbruikbare manier om toestemming of een korte overgang uit te drukken: “laat me …”. Lad is de gebiedende wijs van lade (“laten”), en mig is het objectpronomen “mij”. Het daaropvolgende werkwoord staat in de infinitief. Voorbeeld: Lad mig hjælpe. — “Laat me helpen.” se betekent hier “kijken” en is de infinitief na Lad mig. Het kan ook “zien” betekenen; in deze zin gaat het om ergens naar kijken of iets controleren. hvilke is het meervoud van de vragende bepaler: “welke”. De vormen zijn hvilken bij een enkelvoudig gemeenschappelijk-geslachtswoord, hvilket bij een enkelvoudig onzijdig woord en hvilke bij het meervoud. In hvilke rum vraagt het dus om meerdere kamers of ruimtes. rum betekent hier “kamers”. Het zelfstandig naamwoord is onzijdig: et rum; het meervoud is ook rum, bijvoorbeeld flere rum — “meerdere kamers”. De vertaling en de context bepalen hier de betekenis “kamers”, niet een andere mogelijke betekenis van het woord. der er is een veelgebruikte Deense structuur met de betekenis “er zijn” of, afhankelijk van het zelfstandig naamwoord, “is/zijn”. In de ingebedde vraag hvilke rum der er ledige vormt deze combinatie de mededeling over beschikbaarheid. Der moet hier niet simpelweg als het Nederlandse betrekkelijke “die” worden vertaald; de hele structuur werkt samen. ledige betekent hier “beschikbaar” of “vrij”. Het bijvoeglijk naamwoord heeft als basisvorm ledig; ledige is de vorm die bij meervoudige rum staat. Voorbeeld: Pladserne er ledige. — “De plaatsen zijn vrij.” i dag betekent “vandaag”. Het is een vaste tijdsbepaling die aangeeft wanneer de kamers beschikbaar zijn. Voorbeeld: Jeg arbejder i dag. — “Ik werk vandaag.” De opbouw is Lad mig + infinitief (se) + een ingebedde vraag (hvilke rum der er ledige) + de tijdsbepaling i dag. Samen vraagt de spreker om even te controleren welke kamers vandaag beschikbaar zijn. De eerdere wens om een studieruimte te reserveren past bij die controle, zonder dat deze zin zelf al een reservering bevestigt.

3. Jeg har brug for et roligt sted at studere med en klassekammerat.

   Ik heb een rustige plek nodig om met een klasgenoot te studeren.

   har brug for

   nodig hebben

   roligt

   rustig

   sted

   plek

   at studere

   studeren

   med

   met

   klassekammerat

   klasgenoot

   Uitgebreide uitleg

   har brug for is een vaste Deense constructie voor “nodig hebben”. In deze zin staat har in de tegenwoordige tijd; brug for hoort bij de constructie en is niet gewoon het zelfstandige naamwoord “gebruik” in deze betekenis. Het patroon is Jeg har brug for ... = “Ik heb ... nodig”. Voorbeeld: Jeg har brug for hjælp. = “Ik heb hulp nodig.” roligt betekent hier “rustig”. Het bijvoeglijk naamwoord heeft de basisvorm rolig. Voor een onzijdig zelfstandig naamwoord krijgt het de vorm roligt: et roligt sted = “een rustige plek”. Bij een en-woord blijft de vorm doorgaans rolig, bijvoorbeeld en rolig dag = “een rustige dag”. De uitgang hoort dus bij roligt, niet bij sted. sted betekent “plek” of “plaats”. Het is een et-woord: et sted = “een plek”, met de bepaalde vorm stedet = “de plek”. In et roligt sted beschrijft roligt dit zelfstandig naamwoord en vormt et samen met het onbepaalde woord de onbepaalde naamwoordgroep. at studere betekent “studeren”. Studere is de basisvorm van het werkwoord; at markeert hier het infinitief, vergelijkbaar met “te” in “om te studeren”. Na sted geeft deze infinitief het doel van de plek aan: een plek om te studeren. Voorbeeld: Jeg vil gerne studere. = “Ik wil graag studeren.” med betekent “met” en introduceert hier de persoon die samen met de spreker studeert. Het is een voorzetsel en verandert niet volgens persoon of getal. Voorbeeld: Jeg arbejder med en ven. = “Ik werk met een vriend.” klassekammerat betekent “klasgenoot”. De basisvorm is klassekammerat; het is een en-woord: en klassekammerat. Het meervoud is klassekammerater = “klasgenoten”. En is hier het onbepaalde lidwoord en stelt op zichzelf geen expliciet aantal vast. In med en klassekammerat vormt dit de groep “met een niet nader bepaalde klasgenoot”. Samen betekent Jeg har brug for et roligt sted at studere med en klassekammerat.: “Ik heb een rustige plek nodig om met een klasgenoot te studeren.” Jeg is “ik”, har brug for geeft de behoefte aan, et roligt sted is wat nodig is, at studere beschrijft het doel van die plek en med en klassekammerat geeft aan met wie de spreker studeert.

4. Et lille rum er ledigt i eftermiddag.

   Een kleine kamer is vanmiddag vrij.

   lille

   kleine

   rum

   kamer

   ledigt

   vrij

   i eftermiddag

   vanmiddag

   Uitgebreide uitleg

   lille betekent hier ‘kleine’ en staat bij rum. De basisvorm is lille; in het meervoud wordt dat små, bijvoorbeeld: to små rum = ‘twee kleine kamers’. In de onbepaalde enkelvoudsvorm heeft lille zowel bij een gemeenschappelijk als een onzijdig zelfstandig naamwoord deze vorm. rum betekent ‘kamer’ of ‘ruimte’. Het is een onzijdig zelfstandig naamwoord: et rum. Het meervoud heeft dezelfde vorm: flere rum = ‘meerdere kamers/ruimtes’. In deze zin is rum het onderwerp. ledigt betekent hier ‘vrij’ in de betekenis ‘beschikbaar’ of ‘niet bezet’. Het bijvoeglijk naamwoord heeft als basisvorm ledig. De uitgang -t verschijnt hier omdat het bij rum hoort, en et rum onzijdig enkelvoud is. Vergelijk: en ledig stol = ‘een vrije/beschikbare stoel’, maar et ledigt rum = ‘een vrije/beschikbare kamer’. In het meervoud is de vorm ledige, bijvoorbeeld ledige rum = ‘vrije kamers’. Dit is niet precies hetzelfde als fri, dat vaak ‘vrij’ betekent in de zin van niet aan het werk zijn of geen verplichtingen hebben. i eftermiddag betekent ‘vanmiddag’. i leidt hier een tijdsaanduiding in, en eftermiddag betekent ‘middag’ in de periode na de middag. De hele uitdrukking functioneert als één tijdsbepaling. Een bruikbaar voorbeeld is Vi mødes i eftermiddag. = ‘We spreken vanmiddag af.’ In de volledige zin verbindt er de beschrijving met het onderwerp: er is de tegenwoordige vorm van være (‘zijn’). Het patroon is Et + bijvoeglijk naamwoord + zelfstandig naamwoord + er + bijvoeglijk naamwoord + tijdsbepaling: Et lille rum er ledigt i eftermiddag. Letterlijk opgebouwd betekent dit: ‘Een kleine kamer is vanmiddag beschikbaar.’ De onzijdige kenmerken van rum verklaren zowel et als de vorm ledigt; i eftermiddag zegt wanneer die beschikbaarheid geldt.

5. Kan jeg reservere det ved serviceskranken?

   Kan ik die bij de servicebalie reserveren?

   Kan jeg

   kan ik …?

   reservere

   reserveren

   det

   die/het

   ved

   bij

   serviceskranken

   servicebalie

   Uitgebreide uitleg

   Kan jeg is een vraagpatroon voor toestemming of mogelijkheid: “kan ik …?” Kan is de tegenwoordige tijd van kunne (“kunnen”), en jeg betekent “ik”. Na kan volgt het werkwoord in de infinitief, zonder een extra infinitiefmarker: Kan jeg reservere ...? Een vergelijkbaar patroon is Kan jeg komme? — “Kan ik komen?” reservere betekent hier “reserveren”. Dit is de infinitief; na het modale werkwoord kan blijft die vorm staan. In een mededelende zin krijgt het werkwoord een persoonsvorm, bijvoorbeeld Jeg reserverer det — “Ik reserveer het.” det verwijst hier, in overeenstemming met de vaste vertaling en de voorafgaande context, naar de kleine kamer: “die” in de Nederlandse vertaling. In het Deens is det de vorm voor een onzijdig enkelvoudig voornaamwoord; die vorm past bij het onzijdige zelfstandig naamwoord rum. Het is hier een lijdend voorwerp en geen meervoudsvorm. In het Deens staat bij een meervoudig voorwerp doorgaans dem, bijvoorbeeld Jeg reserverer dem — “Ik reserveer ze.” De Nederlandse vorm “die” volgt hier dus niet het Deense grammaticale geslacht één op één. ved geeft hier de plaats aan: “bij” of “aan”. Het verbindt de handeling met de locatie ved serviceskranken, dus met de servicebalie. In een ander plaatsvoorbeeld staat Bogen ligger ved døren — “Het boek ligt bij de deur.” serviceskranken betekent “de servicebalie”. Het is een samengesteld zelfstandig naamwoord: service + skranke. De uitgang -en markeert de bepaalde enkelvoudsvorm van het geheel; de basisvorm is serviceskranke — “een servicebalie”. Het bepaalde lidwoord staat hier dus niet als los woord ervoor. Samen vormen de delen de vraag Kan jeg reservere det ved serviceskranken?: “Kan ik die bij de servicebalie reserveren?” De vraag gaat over het reserveren van de eerder genoemde kleine kamer en noemt de servicebalie als plaats waar dat kan gebeuren.

6. Udfyld venligst anmodningsformularen her.

   Vul hier alstublieft het aanvraagformulier in.

   Udfyld

   vul in

   venligst

   alstublieft

   anmodningsformularen

   het aanvraagformulier

   her

   hier

   Uitgebreide uitleg

   Udfyld is de gebiedende wijs van udfylde, “invullen”. De infinitief eindigt op -e, maar de imperatief is hier udfyld. Voorbeelden: Udfyld skemaet. — “Vul het formulier in.”; Udfyld formularen. — “Vul het formulier in.” venligst maakt het verzoek beleefd en betekent hier “alstublieft”. Het verandert de handeling niet in een vraag: Udfyld venligst ... blijft een beleefde opdracht. anmodningsformularen is het bepaalde enkelvoud van anmodningsformular, “aanvraagformulier”. Het woord is een samenstelling van anmodning (“aanvraag”) en formular (“formulier”). De uitgang -en markeert hier de bepaalde vorm van het enkelvoud: “het aanvraagformulier”. In het Deens staat het bepaalde lidwoord bij zo’n zelfstandig naamwoord doorgaans als uitgang, niet als een afzonderlijk woord ervoor. her betekent “hier” en geeft de plaats aan waar de genoemde handeling moet worden uitgevoerd. Het is niet zelf onderdeel van het zelfstandig naamwoord; het bepaalt de situatie van het invullen. Samen vormen de delen Udfyld venligst anmodningsformularen her. een beleefd verzoek in de gebiedende wijs: “Vul hier alstublieft het aanvraagformulier in.”

7. Skal jeg aflevere nøglen ved denne serviceskranke?

   Moet ik de sleutel bij deze servicebalie terugbrengen?

   Skal jeg

   moet ik …?

   aflevere

   terugbrengen; afgeven

   nøglen

   de sleutel

   ved

   bij

   denne

   deze

   serviceskranke

   servicebalie

   Uitgebreide uitleg

   Skal jeg vormt hier de vraag “moet ik …?”. skal is de vorm van skulle voor de tegenwoordige tijd; in een vraag staat het vóór het onderwerp jeg. Het drukt hier een verplichting of te volgen handeling uit, niet simpelweg toekomst. Vergelijk als patroon: Skal jeg udfylde formularen? — “Moet ik het formulier invullen?” aflevere betekent hier iets bij een balie terugbrengen of afgeven. Het is de infinitief na skal; na een modaal werkwoord zoals skal krijgt het volgende werkwoord geen persoonsuitgang. De context bevestigt de betekenis van terugbrengen: Aflever den før lukketid. betekent “Breng hem vóór sluitingstijd terug.” Voorbeeld: Jeg skal aflevere kortet. — “Ik moet de kaart afgeven.” nøglen betekent “de sleutel”. De vorm is opgebouwd uit nøgle (“sleutel”) met de bepaalde uitgang -n: nøglen = “de sleutel”. Het is dus niet een onbepaalde sleutel, maar een sleutel die in deze situatie als bekend of geïdentificeerd wordt behandeld. Voorbeeld: Jeg har nøglen. — “Ik heb de sleutel.” ved betekent hier “bij”, in de betekenis van een plaats waar de handeling wordt uitgevoerd. Het leidt de plaatsbepaling in: ved serviceskranken — “bij de servicebalie”. Dit is een voorzetsel en verandert niet mee met het zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Vi mødes ved døren. — “We ontmoeten elkaar bij de deur.” denne betekent “deze” en staat vóór het zelfstandig naamwoord om een enkelvoudig, nabij of aangewezen referent aan te duiden. De vorm hoort bij een gemeenschappelijk geslacht in het Deens; bij een onzijdig enkelvoud staat doorgaans dette, en bij meervoud disse. In denne serviceskranke wijst denne dus op één servicebalie, zonder dat het woord op zichzelf een aantal uitdrukt. serviceskranke betekent “servicebalie”. Het is een samenstelling van service en skranke; in Deense samenstellingen staat het bepalende element vooraan en is het laatste deel de kern. Hier is serviceskranke onbepaald na denne, omdat denne al de aanwijzende bepaling levert. Met bepaaldheid zou men bijvoorbeeld serviceskranken kunnen gebruiken: “de servicebalie”. Samen betekent Skal jeg aflevere nøglen ved denne serviceskranke?: “Moet ik de sleutel bij deze servicebalie terugbrengen?” De structuur is Skal jeg + infinitief aflevere + lijdend voorwerp nøglen + plaatsbepaling ved denne serviceskranke. De vraag gebruikt dezelfde handeling als de aansluitende instructie, maar vraagt hier of de spreker die handeling op deze plaats moet uitvoeren.

8. Aflever den før lukketid.

   Breng hem vóór sluitingstijd terug.

   Aflever

   breng terug

   den

   hem

   før

   vóór

   lukketid

   sluitingstijd

   Uitgebreide uitleg

   Aflever is de gebiedende wijs van aflevere: iets bij een persoon of plaats inleveren of terugbrengen. In deze zin past “terugbrengen” bij de vaste vertaling en de context met een sleutel. De gebiedende wijs heeft hier geen uitgesproken onderwerp: de aangesprokene is degene die de handeling moet uitvoeren. Voorbeeld: Aflever nøglen. — “Breng de sleutel terug.” den is een Deens persoonlijk voornaamwoord als lijdend voorwerp. In deze zin verwijst het volgens de vaste vertaling naar “hem”, dus naar het terug te brengen object; de vorm zelf geeft niet aan wie of wat dat object precies is. den wordt gebruikt voor een enkelvoudig woord van het geslacht dat met en wordt aangeduid; het meervoudige lijdend-voorwerpsvoornaamwoord is dem. Voorbeeld: Aflever den. — “Breng hem/het terug.” før betekent “vóór” en plaatst de handeling vóór een tijdstip of gebeurtenis. Het is hier een voorzetsel bij de tijdsaanduiding lukketid. Voorbeeld: Kom før middag. — “Kom vóór de middag.” lukketid is een samenstelling van lukke (“sluiten”) en tid (“tijd”) en betekent “sluitingstijd”. In før lukketid staat het zelfstandig naamwoord zonder afzonderlijk lidwoord; de uitdrukking betekent “vóór sluitingstijd”. Het vergelijkbare woord åbningstid betekent “openingstijd”. Samen vormen de delen de gebiedende zin Aflever den før lukketid.: “Breng hem vóór sluitingstijd terug.” De opdracht is dus om het bedoelde object terug te brengen, en de tijdsgrens is vóór het moment waarop de sluitingstijd begint.