Een printer in de bibliotheek gebruiken | Leer deens in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. Hvordan bruger jeg printeren på biblioteket?

   Hoe gebruik ik de printer in de bibliotheek?

   Hvordan

   hoe

   bruger

   gebruik

   jeg

   ik

   printeren

   de printer

   på

   in/op

   biblioteket

   de bibliotheek

   Uitgebreide uitleg

   Hvordan betekent hier “hoe” en vraagt naar de manier waarop iets gebeurt. Het staat aan het begin van een vraag. Vergelijk: Hvor = “waar” en Hvornår = “wanneer”. Voorbeeld: Hvordan gør jeg det? — “Hoe doe ik dat?” bruger betekent hier “gebruik”. De basisvorm is bruge; bruger is de tegenwoordige tijd. In deze vraag staat het werkwoord vóór het onderwerp: Hvordan bruger jeg ...? Dat is de gebruikelijke woordvolgorde in een Deense vraag die met een vraagwoord begint. Voorbeeld: Jeg bruger computeren. — “Ik gebruik de computer.” jeg betekent “ik” en is de vorm voor de spreker als onderwerp. In de vraag komt jeg na het werkwoord: bruger jeg. Voorbeeld: Jeg læser. — “Ik lees.” printeren betekent “de printer”. Het zelfstandig naamwoord is printer; de uitgang -en markeert hier de bepaalde vorm: een al geïdentificeerde printer, dus “de printer”. De vorm en printer betekent “een printer”. Voorbeeld: Jeg bruger printeren. — “Ik gebruik de printer.” på betekent hier “in/op”, als plaatsaanduiding. In combinatie met biblioteket wordt de locatie bedoeld: in de bibliotheek. De precieze Nederlandse keuze is hier “in”, hoewel på in andere combinaties ook “op” kan betekenen. Voorbeeld: Bogen ligger på bordet. — “Het boek ligt op de tafel.” biblioteket betekent “de bibliotheek”. De basisvorm is bibliotek; -et markeert hier de bepaalde vorm, “de bibliotheek”. Voorbeeld: Jeg er på biblioteket. — “Ik ben in de bibliotheek.” Samen vormen de delen Hvordan bruger jeg printeren på biblioteket? de vraag “Hoe gebruik ik de printer in de bibliotheek?” De vraag vraagt naar de manier van gebruiken; jeg is de gebruiker, printeren is wat wordt gebruikt en på biblioteket geeft de locatie aan.

2. Vælg først printeren på denne skærm.

   Kies eerst de printer op dit scherm.

   Vælg

   kies; selecteer

   først

   eerst

   printeren

   de printer

   på

   op

   denne

   deze

   skærm

   scherm

   Uitgebreide uitleg

   Vælg is hier de gebiedende wijs van vælge (“kiezen”). De vorm richt zich rechtstreeks tot één of meer aangesproken personen; er staat geen expliciet onderwerp bij. Vergelijk: Jeg vælger en printer. — “Ik kies een printer.” Voor een herbruikbaar patroon: Vælg en ... — “Kies een ...”. først betekent hier “eerst” en geeft de volgorde aan: deze handeling komt vóór een volgende handeling. Voorbeeld: Vælg først en printer. — “Kies eerst een printer.” Het tegenovergestelde volgordesignaal is bijvoorbeeld derefter (“daarna”), maar dat staat niet in de vaste zin. printeren is de bepaalde enkelvoudsvorm van het zelfstandig naamwoord printer: en printer — “een printer”, printeren — “de printer”. De uitgang -en maakt het zelfstandig naamwoord bepaald. Hier gaat het dus om een specifieke printer die de gebruiker moet kiezen, niet om printers in het algemeen. på betekent in deze combinatie “op”. Het voorzetsel verbindt de printer met de plaats of interface waarop hij wordt weergegeven: på skærmen betekent “op het scherm”. De precieze betekenis ontstaat samen met het daaropvolgende naamwoord; på heeft in andere combinaties ook andere vertalingen. denne betekent “deze” en staat bij een enkelvoudig onzijdig? Nee: skærm is een gemeenschappelijk-geslachtelijk zelfstandig naamwoord, daarom is de vorm hier denne. Het aanwijzende woord beperkt de verwijzing tot het scherm dat als “dit” scherm wordt aangewezen. Voorbeeld: denne printer — “deze printer”. skærm betekent “scherm”. Het is hier de onbepaalde vorm na denne; samen vormen denne skærm de bepaalde aanwijzende woordgroep “dit scherm”. Voorbeeld: Skærmen er stor. — “Het scherm is groot.” In skærmen draagt het zelfstandig naamwoord zelf de bepaalde uitgang -en. Samen bestaat de zin uit de gebiedende wijs Vælg, de volgordeaanduiding først en de woordgroep printeren på denne skærm. på denne skærm specificeert het scherm waarop de printer wordt weergegeven, en de hele zin betekent daarom: “Kies eerst de printer op dit scherm.”

3. Kan jeg vælge dobbeltsidet udskrivning?

   Kan ik dubbelzijdig printen?

   Kan jeg

   kan ik

   vælge

   kiezen

   dobbeltsidet

   dubbelzijdig

   udskrivning

   afdrukken

   Uitgebreide uitleg

   Kan jeg is een herbruikbare vraagopening: “kan ik …?” kan is de tegenwoordige tijd van kunne (“kunnen”) en drukt hier de mogelijkheid of toestemming uit. Na een modaal werkwoord staat het volgende werkwoord in de infinitief, zonder at: Kan jeg vælge ...? = “Kan ik ... kiezen?” vælge betekent hier “kiezen”. Dit is de infinitief; de tegenwoordige tijd is vælger: Jeg vælger printeren. = “Ik kies de printer.” Het object van de keuze volgt daarna. dobbeltsidet betekent “dubbelzijdig” en beschrijft hier het soort afdrukken. Het is een samenstelling met de betekenis “aan twee kanten bedrukt”. In een andere vorm kan het bijvoeglijk naamwoord bijvoorbeeld dobbeltsidede worden: dobbeltsidede ark = “dubbelzijdige vellen”. udskrivning betekent “afdrukken” of “het afdrukken” als activiteit. Het is een zelfstandig naamwoord dat verband houdt met udskrive (“afdrukken”); udskrivning benoemt dus de handeling, terwijl udskrive het werkwoord is. Voor het werkwoord kan ook printe worden gebruikt: Jeg vil udskrive dokumentet. = “Ik wil het document afdrukken.” Samen vormen de delen de vraag Kan jeg vælge dobbeltsidet udskrivning?: “Kan ik dubbelzijdig afdrukken?” dobbeltsidet udskrivning is de keuzeoptie die wordt genoemd; de vraag gaat dus over de mogelijkheid of toestemming om die afdrukinstelling te kiezen.

4. Skift indstillingen, før du printer.

   Verander de instelling voordat je print.

   Skift

   verander

   indstillingen

   de instelling

   før

   voordat

   printer

   print

   Uitgebreide uitleg

   Skift betekent hier “verander” en is de gebiedende wijs van skifte (“veranderen; wisselen”). De vorm geeft een directe instructie aan de aangesprokene. In een voorbeeld: Skift navn. — “Verander de naam.” indstillingen betekent hier “de instelling”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van indstilling (“instelling”): en indstilling → indstillingen. Het achtervoegsel -en markeert hier dat het om een bepaalde instelling gaat; het drukt op zichzelf geen aantal uit. In een voorbeeld: Jeg ændrer indstillingen. — “Ik verander de instelling.” før betekent “voordat” wanneer het een bijzin inleidt. Het verbindt de handeling in die bijzin met wat eerder moet gebeuren. In een voorbeeld: Gem filen, før du lukker. — “Sla het bestand op voordat je afsluit.” printer betekent hier “print”. Het is de tegenwoordige tijd van printe (“printen”). De vorm is niet de infinitief: na at staat bijvoorbeeld at printe (“printen”), terwijl du printer betekent “je print”. In een voorbeeld: Du printer dokumentet. — “Je print het document.” In du printer is du het persoonlijke voornaamwoord voor de aangesprokene, en printer vormt daarmee de bijzin na før. De structuur is Skift indstillingen, før du printer: eerst een instructie — “verander de instelling” — gevolgd door de tijdsbepaling “voordat je print”. Samen betekent de zin: “Verander de instelling voordat je print.”

5. Jeg skal kun printe et kort dokument.

   Ik hoef alleen een kort document te printen.

   Jeg

   ik

   skal

   moet / zal

   kun

   alleen

   printe

   printen

   et

   een

   kort

   kort

   dokument

   document

   Uitgebreide uitleg

   Jeg betekent hier “ik”: de spreker voert de handeling uit. Het is de vorm voor de eerste persoon enkelvoud; du betekent “jij/je” en vi “wij”. skal is de tegenwoordige vorm van skulle. Samen met een infinitief drukt het hier uit wat de spreker moet of van plan is te doen. Na skal staat het volgende werkwoord in de infinitief zonder at: Jeg skal printe betekent hier volgens de vaste vertaling “Ik hoef te printen” of “Ik moet printen”. kun betekent “alleen”. Het beperkt hier wat de spreker zal of moet doen: het gaat om alleen het printen van het genoemde document. printe is de infinitief en basisvorm van het werkwoord “printen”. Na skal blijft die vorm staan, zonder at. In de vorige context staat printer, de tegenwoordige vorm bij “je print”; dat is een andere vorm van hetzelfde werkwoord. et is het onbepaalde lidwoord bij een onzijdig enkelvoudig zelfstandig naamwoord. Het markeert dokument als niet nader bepaald en drukt op zichzelf geen precies aantal uit. Bij een zelfstandig naamwoord van het andere grammaticale geslacht staat vaak en. kort betekent hier “kort” en beschrijft dokument. De vorm is hier kort; bij dit woord is het verschil tussen de relevante enkelvoudsvormen niet zichtbaar, omdat de vorm met et eveneens kort is. Een voorbeeld is et kort dokument = “een kort document”. dokument betekent “document”. Het is hier een onzijdig zelfstandig naamwoord, wat het gebruik van et verklaart. Het meervoud is dokumenter; bijvoorbeeld: Jeg læser dokumenter = “Ik lees documenten.” Samen vormen Jeg skal + kun + printe + et kort dokument de betekenis: “Ik hoef alleen een kort document te printen.” kun beperkt de handeling, en et kort dokument verwijst naar een niet nader bepaald document met de eigenschap “kort”. In deze zin is de formulering geschikt voor een gewone mededeling over wat iemand moet of van plan is te doen.

6. Tjek så forhåndsvisningen, før du starter.

   Bekijk dan het voorbeeld voordat je begint.

   Tjek

   bekijk

   så

   dan

   forhåndsvisningen

   het voorbeeld

   før

   voordat

   starter

   begint

   Uitgebreide uitleg

   Tjek is de gebiedende wijs van tjekke (“controleren/bekijken”). De vorm geeft hier een directe instructie aan de aangesprokene. Bijvoorbeeld: Tjek adressen. — “Controleer het adres.” så betekent hier “dan” en plaatst deze handeling als volgende stap. Het is een bijwoord; het maakt van Tjek geen andere werkwoordsvorm. forhåndsvisningen betekent hier “de voorbeeldweergave” of kortweg “het voorbeeld”. Het is de bepaalde enkelvoudsvorm van forhåndsvisning (“voorbeeldweergave”): forhåndsvisning → forhåndsvisningen. De uitgang -en markeert hier de bepaalde vorm. Dezelfde bepaaldheidskeuze zie je bijvoorbeeld in dokumentet — “het document”. før leidt een bijzin in met de betekenis “voordat”. Het verbindt de controle van de voorbeeldweergave met een handeling die later plaatsvindt. Een herbruikbaar patroon is før du ... (“voordat je ...”). starter is de tegenwoordige tijd van starte (“beginnen/starten”), hier met du als onderwerp: du starter — “je begint”. De tegenwoordige tijd kan in deze bijzin een toekomstige handeling aanduiden wanneer die na een andere handeling plaatsvindt. Bijvoorbeeld: Vent, før du starter. — “Wacht voordat je begint.” Samen vormt de zin de instructie: Tjek så forhåndsvisningen betekent “Bekijk dan de voorbeeldweergave”, en før du starter betekent “voordat je begint”. De volledige betekenis is dus: “Bekijk dan het voorbeeld voordat je begint.”

7. Hvor kommer de printede sider ud?

   Waar komen de geprinte pagina's uit?

   Hvor

   waar

   kommer … ud

   eruit komen

   de

   de (bepaalde meervoudige groep)

   printede

   geprinte

   sider

   pagina’s

   Uitgebreide uitleg

   Hvor betekent hier “waar” en vraagt naar de plaats waar iets naar buiten komt. Het is een vraagwoord; vergelijk hvornår (“wanneer”) en hvordan (“hoe”), die naar tijd en manier vragen. kommer is de tegenwoordige tijd van komme (“komen”). In kommer ud vormt het met ud de herbruikbare combinatie “eruit komen” of, bij een apparaat, “naar buiten komen”. Het bijwoord ud geeft de richting naar buiten aan. Voorbeeld: Bogen kommer ud af tasken. — “Het boek komt uit de tas.” de staat hier vóór printede sider als het Deense bepaalde lidwoord bij een meervoudige nominale groep. Het betekent hier dus niet zelfstandig “ze”; samen met de volgende woorden draagt het bij aan de betekenis “de geprinte pagina’s”. printede beschrijft sider en betekent hier “geprint”. Het is de bepaalde/meervoudige adjectivische vorm van printet; de uitgang -e verschijnt hier omdat het bijvoeglijke woord bij een bepaalde meervoudige groep staat. Voorbeeld: de printede billeder — “de geprinte afbeeldingen”. sider is het meervoud van side, “pagina”. Het gaat hier om meerdere pagina’s; side is de enkelvoudsvorm. Voorbeeld: Jeg læser en side. — “Ik lees een pagina.” In de vraag staat het patroon Hvor + werkwoord + onderwerp + ...: Hvor kommer de printede sider ud? Het vraagwoord staat vooraan, en kommer staat vóór de onderwerp-groep de printede sider. Samen betekent de zin: “Waar komen de geprinte pagina’s uit?” In de gegeven context gaat het om de uitvoer van de printer; het antwoord lokaliseert die uitvoer in de lade eronder.

8. De kommer ud i bakken nedenunder.

   Ze komen uit in de lade eronder.

   De

   ze

   kommer ud

   komen uit

   bakken

   de lade

   nedenunder

   eronder

   Uitgebreide uitleg

   De betekent hier “ze” en verwijst naar de meervoudige geprinte pagina’s uit de vorige vraag. De vorm is dezelfde voor mannelijke en vrouwelijke meervoudige referenten; in deze zin is het een persoonlijk voornaamwoord als onderwerp. Voorbeeld: De kommer. — “Ze komen.” kommer ud is de combinatie van komme (“komen”) met ud (“uit/naar buiten”). Kommer is de tegenwoordige tijd van komme. De tegenwoordige tijd van dit werkwoord verandert niet naar persoon of aantal; De is hier dus wel het meervoudige onderwerp, maar veroorzaakt geen aparte meervoudsvorm van kommer. Samen beschrijft de combinatie dat iets ergens uitkomt, niet alleen dat iemand ergens naartoe komt. Voorbeeld: Siderne kommer ud. — “De pagina’s komen eruit.” bakken is de bepaalde enkelvoudsvorm van bakke, hier “lade”. De bepaalde vorm gebruikt een achtervoegsel: en bakke → bakken. Bakke hoort bij het gemeenschappelijke geslacht, waarvoor het onbepaalde lidwoord en wordt gebruikt; enkelvoudigheid alleen bepaalt dat geslacht dus niet. Voorbeeld: Jeg åbner bakken. — “Ik open de lade.” nedenunder is een bijwoord met de betekenis “eronder” of “beneden”. Het benoemt hier de plaats van de lade ten opzichte van een referentie die in de zin niet nader wordt genoemd; de vertaling identificeert die plaats als “eronder”. Het is geen verbogen vorm van bakken en verandert hier niet mee met het zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: Bogen ligger nedenunder. — “Het boek ligt eronder.” De zin wordt dus opgebouwd als De + kommer ud + i bakken + nedenunder: “Ze komen uit in de lade eronder.” i geeft de plaats aan waarin het uitkomen plaatsvindt, terwijl nedenunder die lade nader lokaliseert. De hele zin beantwoordt daarmee de voorafgaande vraag waar de geprinte pagina’s uitkomen.