Een grote pan lenen | Leer deens in het Nederlands

Over deze les

Met Een grote pan lenen oefen je gespreksuitdrukkingen, uitspraak, woordenschat, grammatica en quizzen in het deens.

Dialoog

Må jeg låne din store pande i dag?

Moh jai loona dien stoo-ah ie dee? Mag ik vandaag je grote pan lenen?

Det må du gerne, men pas på håndtaget, for det bliver varmt.

Dee moh doe geena, men pes poh hon-teed, fo dee blie-wa wamt. Dat mag, maar pas op voor het handvat, want dat wordt heet.

Kan jeg bruge den på dette komfur?

Ken jai broe-e den poh deh-de kom-foe-ah? Kan ik hem op dit fornuis gebruiken?

Det burde gå fint, hvis du holder varmen lav.

Dee boe-ah goh fend, wes doe hol-a wam-en lau. Dat zou goed moeten gaan als je de warmte laag houdt.

Jeg vasker den lige efter aftensmaden.

Jai was-ka den lie-a ef-da awtens-mee-den. Ik was hem meteen na het avondeten af.

Tør den godt, før du giver mig den tilbage, tak.

Teur den gohd, feur doe gie-wa mai den te-bee-a, tak. Droog hem goed voordat je hem aan mij teruggeeft, alsjeblieft.

Hvornår vil du have den tilbage?

Wo-ah-noh wel doe hee-wa den te-bee-a? Wanneer wil je hem terug?

Efter aftensmaden er fint.

Ef-da awtens-mee-den eah fend. Na het avondeten is prima.

Jeg får først brug for den igen senere på ugen.

Jai foah feu-ahst broe-e fo den ie-geen see-na poh oe-en. Ik heb hem pas later deze week weer nodig.

Woord voor woord

Må In “Må jeg låne ...?” betekent “Må” dat de spreker toestemming vraagt: mag ik ...? Een bruikbaar patroon is “Må jeg” gevolgd door een handeling, bijvoorbeeld in een beleefde vraag in een gedeelde keuken.

jeg “jeg” verwijst naar de persoon die spreekt en betekent hier “ik”. Het staat in “Må jeg låne ...?” en “Jeg vasker ...”; gebruik het wanneer je over jezelf spreekt.

låne “låne” betekent hier iets tijdelijk van iemand gebruiken en het later teruggeven: lenen. In “Må jeg låne din store pande ...?” staat het na “Må jeg”; gebruik het met het geleende voorwerp, zoals “låne din pande”.

din “din” geeft aan dat de pan van de aangesproken persoon is: jouw. In “din store pande” staat het vóór de beschrijving en het zelfstandig naamwoord; gebruik het om bezit van de gesprekspartner aan te geven.

store “store” beschrijft de pan als groot. In “din store pande” staat het tussen “din” en “pande”; gebruik deze vorm wanneer je dit voorwerp als groot aanduidt.

pande “pande” is het kookvoorwerp waarover het gesprek gaat: pan. Het komt voor in “din store pande”; gebruik het wanneer je naar een pan verwijst die je wilt gebruiken of lenen.

i In “i dag” maakt “i” deel uit van de tijdsaanduiding “vandaag”. Gebruik “i” hier samen met “dag” om aan te geven wanneer iets gebeurt.

dag “dag” betekent hier “dag” in de tijdsaanduiding “i dag”: vandaag. Gebruik de vaste combinatie “i dag” om naar de huidige dag te verwijzen.

Det In “Det må du gerne” verwijst “Det” naar het voorafgaande verzoek en betekent het ongeveer “dat” of “het”: dat mag. Gebruik “Det” hier om op een eerdere uitspraak of situatie te reageren.

du “du” verwijst naar de aangesproken persoon en betekent “je” of “jij”. In “Det må du gerne” is die persoon degene die toestemming krijgt; gebruik “du” wanneer je rechtstreeks tegen iemand spreekt.

gerne In “Det må du gerne” maakt “gerne” de toestemming vriendelijk en betekent de hele formulering “dat mag je gerust”. Een bruikbaar patroon is “må ... gerne” om iemand toestemming te geven.

men “men” betekent “maar” en leidt hier een beperking of waarschuwing in: de pan mag worden geleend, maar het handvat is heet. Gebruik “men” om twee uitspraken tegenover elkaar te plaatsen.

pas på “pas på” is hier een waarschuwing en betekent “pas op” of “wees voorzichtig”. “pas” draagt het idee van opletten bij en “på” maakt samen met “pas” deze vaste waarschuwing; in “pas på håndtaget” richt de waarschuwing zich op het handvat. Gebruik “pas på” wanneer je iemand voor mogelijk gevaar wilt waarschuwen.

for “for” betekent hier “want” en geeft de reden voor de waarschuwing: het handvat wordt heet. Gebruik “for” om na een uitspraak een reden te geven.

på In “pas på håndtaget” hoort “på” bij de vaste waarschuwing “pas på” en richt het de aandacht op het handvat. Gebruik “pas på” samen met datgene waarvoor iemand moet opletten.

bliver “bliver” betekent hier “wordt” en beschrijft dat het handvat in een andere toestand komt. In “det bliver varmt” staat het vóór de toestandsbeschrijving; gebruik dit patroon wanneer iets warm of anders wordt.

varmt “varmt” beschrijft het handvat als warm of heet in “det bliver varmt”. Het geeft de toestand aan die ontstaat; gebruik het bijvoorbeeld in het patroon “bliver varmt” wanneer een voorwerp door gebruik heet wordt.

Kan In “Kan jeg bruge ...?” vraagt “Kan” of iets mogelijk is of toegestaan is: kan ik ...? Een bruikbaar patroon is “Kan jeg” gevolgd door een handeling, bijvoorbeeld bij een vraag over het gebruik van een apparaat.

bruge “bruge” betekent hier een voorwerp gebruiken, namelijk de pan op het fornuis. In “Kan jeg bruge den på dette komfur?” staat het na “Kan jeg”; gebruik het met het voorwerp dat je wilt gebruiken.

den “den” verwijst hier terug naar de pan en voorkomt dat “pande” opnieuw wordt herhaald. In “bruge den” en “vasker den” is het de persoon of zaak die wordt gebruikt of gewassen; gebruik “den” voor een al bekende zaak.

dette “dette” wijst een specifieke, nabij bedoelde kookplaat of het specifieke fornuis aan: dit. In “dette komfur” staat het vóór het zelfstandig naamwoord; gebruik het om een concreet voorwerp aan te wijzen.

komfur “komfur” betekent “fornuis” en verwijst hier naar het kooktoestel waarop de pan wordt gebruikt. Het staat in “på dette komfur”; gebruik het wanneer je over een fornuis spreekt.

burde “burde” geeft hier een voorzichtige verwachting: het zou goed moeten gaan. In “Det burde gå fint” staat het vóór “gå”; gebruik het wanneer je iets waarschijnlijk of naar verwachting goed inschat.

gå In “gå fint” betekent “gå” niet letterlijk lopen, maar verlopen of functioneren. “Det burde gå fint” betekent dat het waarschijnlijk goed zal gaan; gebruik “gå fint” om te zeggen dat een situatie naar verwachting goed verloopt.

fint “fint” betekent hier “goed” of “prima” en beschrijft in “gå fint” hoe iets verloopt. Gebruik het in deze combinatie om gerust te stellen dat een handeling of situatie goed zal verlopen.

hvis “hvis” betekent “als” en introduceert de voorwaarde “als je de warmte laag houdt”. Gebruik “hvis” vóór een voorwaarde die bepaalt wanneer iets goed zal gaan.

holder “holder” betekent hier dat je iets op een bepaalde stand of toestand houdt: laag houdt. In “holder varmen lav” staat het bij de warmte; gebruik het met iets dat je op een bepaalde hoogte of toestand laat blijven.

varmen “varmen” verwijst naar de warmte van het fornuis, waarvan de stand laag moet blijven. In “holder varmen lav” is het datgene wat laag wordt gehouden; gebruik deze combinatie bij aanwijzingen over de warmte.

lav “lav” betekent hier “laag” en beschrijft de gewenste stand van de warmte. In “holder varmen lav” staat het na de warmte waarop het betrekking heeft; gebruik het om een lage instelling aan te geven.

vasker “vasker” betekent hier dat de spreker de pan schoonmaakt: wast. In “Jeg vasker den lige efter aftensmaden” staat het vóór “den”; gebruik het met het voorwerp dat je na het eten schoonmaakt.

lige In “lige efter aftensmaden” betekent “lige” hier “meteen” of “direct”. Gebruik “lige efter” om aan te geven dat iets onmiddellijk na een gebeurtenis gebeurt.

efter “efter” betekent “na” en plaatst de handeling in de tijd na het avondeten. Gebruik “efter” vóór een gebeurtenis of tijdsaanduiding, zoals in “efter aftensmaden”.

aftensmaden “aftensmaden” betekent hier “het avondeten”. In “efter aftensmaden” geeft het de gebeurtenis aan waarna de pan wordt gewassen; gebruik het om naar de avondmaaltijd te verwijzen.

Tør “Tør” is hier een directe instructie om de pan droog te maken. In “Tør den godt” staat het vóór het voorwerp; gebruik dit patroon wanneer je iemand vraagt een voorwerp goed te drogen.

godt “godt” betekent in “Tør den godt” dat de pan goed of grondig moet worden gedroogd. Het beschrijft hoe de handeling moet gebeuren; gebruik het na een handeling om aan te geven dat die goed moet worden uitgevoerd.

før “før” betekent “voordat” en geeft aan dat het drogen eerst moet gebeuren en het teruggeven daarna. Gebruik “før” vóór een volledige handeling of gebeurtenis die nog moet plaatsvinden.

giver “giver” betekent hier “geeft” binnen de handeling waarbij je de pan aan de eigenaar teruggeeft. In “giver mig den tilbage” staat het bij de ontvanger en het voorwerp; gebruik het om aan te geven wie iets aan wie geeft.

mig “mig” verwijst naar de persoon die spreekt en betekent “mij”. In “giver mig den tilbage” is de spreker degene die de pan terugkrijgt; gebruik “mig” voor de persoon aan wie iets wordt gegeven.

tilbage “tilbage” betekent hier “terug” en laat zien dat de pan naar de eigenaar teruggaat. In “giver mig den tilbage” staat het bij het geven; gebruik het om een terugkeer naar de eerdere eigenaar of plaats aan te geven.

tak “tak” betekent hier “alstublieft” en maakt de instructie vriendelijk. Aan het einde van een verzoek, zoals “Tør den godt ... tak”, werkt het als een beleefde toevoeging.

Hvornår “Hvornår” betekent “wanneer” en vraagt naar het gewenste tijdstip. In “Hvornår vil du have den tilbage?” staat het aan het begin van de vraag; gebruik het voor vragen over tijd.

vil In “vil du have den tilbage?” geeft “vil” aan wat de ander wenst: zou je willen. Gebruik het in een vraag met “du” om naar iemands wens of voorkeur te vragen.

have In “have den tilbage” betekent “have” iets weer in bezit hebben. Samen met “vil” vraagt “vil du have den tilbage?” wanneer de ander de pan terug wil; gebruik “have ... tilbage” voor iets dat iemand terug wil hebben.

er “er” betekent hier “is” en verbindt “Efter aftensmaden” met de beoordeling “fint”: na het avondeten is het prima. Een bruikbaar patroon is “X er fint” om een tijdstip of voorstel goed te keuren.

får In “Jeg får først brug for den igen” betekent “får” dat de behoefte later ontstaat: ik zal het pas nodig hebben. Gebruik “får brug for” met het voorwerp dat je op een later moment nodig zult hebben.

først “først” betekent hier “pas” en geeft aan dat de behoefte niet eerder dan later in de week ontstaat. In “først ... senere på ugen” beperkt het de vroegste tijd; gebruik het om aan te geven dat iets pas op een later moment gebeurt.

brug for “brug for” betekent als geheel “nodig hebben”. “brug” verwijst binnen de vaste combinatie naar gebruik en “for” koppelt datgene wat nodig is aan de behoefte; in “får brug for den” gaat het om de pan nodig hebben. Een bruikbaar patroon is “får brug for” gevolgd door het benodigde voorwerp.

igen “igen” betekent hier “weer” en laat zien dat de spreker de pan op een later moment opnieuw nodig heeft. Gebruik het bij een handeling of behoefte die opnieuw optreedt.

senere “senere” betekent “later” en verwijst hier naar een tijdstip verderop in dezelfde week. In “senere på ugen” geeft het aan dat de behoefte niet meteen terugkomt; gebruik het om naar een later moment te verwijzen.

ugen “ugen” betekent hier “de week” in de tijdsaanduiding “senere på ugen”: later in de week. Gebruik deze combinatie om een later moment binnen de lopende week aan te geven.

Grammatica

blive + adjective

håndtaget bliver varmt

hon-teed blie-wa wamt

het handvat wordt warm

Na bliver staat een bijvoeglijk naamwoord; bij het onzijdige håndtag krijgt varm de vorm varmt.

få brug for + zelfstandig naamwoord

får brug for en pande

foah broe-e fo en pen-a

nodig hebben: een pan nodig hebben

De vaste combinatie få brug for betekent ‘nodig hebben’. Brug for staat samen na de vorm van få.

Deens woordenschat

blive werkwoord

blie-we worden bliver

bruge werkwoord

broe-e gebruiken

gerne bijwoord

geena graag

gå fint uitdrukking

goh fend goed gaan

håndtag zelfstandig naamwoord

hon-teh handvat håndtaget

Geslacht: neuter

i dag uitdrukking

ie dee vandaag

komfur zelfstandig naamwoord

kom-foe-ah fornuis

Geslacht: neuter

låne werkwoord

loona lenen

pande zelfstandig naamwoord

pen-a pan

Geslacht: common

pas på uitdrukking

pes poh pas op

stor bijvoeglijk naamwoord

stoo-ah groot store

varm bijvoeglijk naamwoord

wam heet varmt

Geslacht: neuter

Quiz

Woordvolgorde

Zet de woorden in de juiste volgorde.

Ik was hem meteen na het avondeten af.

Antwoord tonen

Jeg vasker den lige efter aftensmaden.

Wanneer wil je hem terug?

Antwoord tonen

Hvornår vil du have den tilbage?

Na het avondeten is prima.

Antwoord tonen

Efter aftensmaden er fint.

Spelling

Tik op de letters om het woord te spellen.

heet

Antwoord tonen

varmt

worden

Antwoord tonen

bliver

pan

Antwoord tonen

pande

graag

Antwoord tonen

gerne